১৯. কাযগতাসতিৱগ্গো

৫৬৩. ‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দো চেতসা ফুটো অন্তোগধা তস্স কুন্নদিযো যা কাচি সমুদ্দঙ্গমা; এৱমেৱং, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি কাযগতা সতি ভাৱিতা বহুলীকতা অন্তোগধা তস্স কুসলা ধম্মা যে কেচি ৱিজ্জাভাগিযা’’তি.

৫৬৪-৫৭০. ‘‘একধম্মো, ভিক্খৱে, ভাৱিতো বহুলীকতো মহতো সংৱেগায সংৱত্ততি… মহতো অত্থায সংৱত্ততি… মহতো যোগক্খেমায সংৱত্ততি… সতিসম্পজঞ্ঞায সংৱত্ততি… ঞাণদস্সনপ্পটিলাভায সংৱত্ততি… দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰায সংৱত্ততি… ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি. কতমো একধম্মো? কাযগতা সতি. অযং খো, ভিক্খৱে, একধম্মো ভাৱিতো বহুলীকতো মহতো সংৱেগায সংৱত্ততি… মহতো অত্থায সংৱত্ততি… মহতো যোগক্খেমায সংৱত্ততি… সতিসম্পজঞ্ঞায সংৱত্ততি… ঞাণদস্সনপ্পটিলাভায সংৱত্ততি… দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰায সংৱত্ততি… ৱিজ্জাৱিমুত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততী’’তি.

৫৭১. ‘‘একধম্মে, ভিক্খৱে, ভাৱিতে বহুলীকতে কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি, ৱিতক্কৱিচাৰাপি ৱূপসম্মন্তি, কেৱলাপি ৱিজ্জাভাগিযা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. কতমস্মিং একধম্মে? কাযগতায সতিযা. ইমস্মিং খো, ভিক্খৱে, একধম্মে ভাৱিতে বহুলীকতে কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি, ৱিতক্কৱিচাৰাপি ৱূপসম্মন্তি, কেৱলাপি ৱিজ্জাভাগিযা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তী’’তি.

৫৭২. ‘‘একধম্মে, ভিক্খৱে, ভাৱিতে বহুলীকতে অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা নুপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পহীযন্তি. কতমস্মিং একধম্মে? কাযগতায সতিযা. ইমস্মিং খো, ভিক্খৱে, একধম্মে ভাৱিতে বহুলীকতে অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা নুপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পহীযন্তী’’তি.

৫৭৩. ‘‘একধম্মে, ভিক্খৱে, ভাৱিতে বহুলীকতে অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্তন্তি. কতমস্মিং একধম্মে? কাযগতায সতিযা. ইমস্মিং খো, ভিক্খৱে, একধম্মে ভাৱিতে বহুলীকতে অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি, উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্তন্তী’’তি.

৫৭৪. ‘‘একধম্মে, ভিক্খৱে, ভাৱিতে বহুলীকতে অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি, অস্মিমানো পহীযতি, অনুসযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি, সংযোজনা পহীযন্তি. কতমস্মিং একধম্মে? কাযগতায সতিযা. ইমস্মিং খো, ভিক্খৱে, একধম্মে ভাৱিতে বহুলীকতে অৱিজ্জা পহীযতি, ৱিজ্জা উপ্পজ্জতি, অস্মিমানো পহীযতি, অনুসযা সমুগ্ঘাতং গচ্ছন্তি, সংযোজনা পহীযন্তী’’তি.

৫৭৫-৫৭৬. ‘‘একধম্মো, ভিক্খৱে, ভাৱিতো বহুলীকতো পঞ্ঞাপভেদায সংৱত্ততি… অনুপাদাপৰিনিব্বানায সংৱত্ততি. কতমো একধম্মো? কাযগতা সতি. অযং খো, ভিক্খৱে, একধম্মো ভাৱিতো বহুলীকতো পঞ্ঞাপভেদায সংৱত্ততি… অনুপাদাপৰিনিব্বানায সংৱত্ততী’’তি.

৫৭৭-৫৭৯. ‘‘একধম্মে, ভিক্খৱে, ভাৱিতে বহুলীকতে অনেকধাতুপটিৱেধো হোতি… নানাধাতুপটিৱেধো হোতি… অনেকধাতুপটিসম্ভিদা হোতি. কতমস্মিং একধম্মে? কাযগতায সতিযা. ইমস্মিং খো, ভিক্খৱে, একধম্মে ভাৱিতে বহুলীকতে অনেকধাতুপটিৱেধো হোতি… নানাধাতুপটিৱেধো হোতি… অনেকধাতুপটিসম্ভিদা হোতী’’তি.

৫৮০-৫৮৩. ‘‘একধম্মো, ভিক্খৱে, ভাৱিতো বহুলীকতো সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি… সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি… অনাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি… অৰহত্তফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি. কতমো একধম্মো? কাযগতা সতি. অযং খো, ভিক্খৱে, একধম্মো ভাৱিতো বহুলীকতো সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি… সকদাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি… অনাগামিফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততি… অৰহত্তফলসচ্ছিকিৰিযায সংৱত্ততী’’তি.

৫৮৪-৫৯৯. ‘‘একধম্মো, ভিক্খৱে, ভাৱিতো বহুলীকতো পঞ্ঞাপটিলাভায সংৱত্ততি… পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা সংৱত্ততি… পঞ্ঞাৱেপুল্লায সংৱত্ততি… মহাপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… পুথুপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… ৱিপুলপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… গম্ভীৰপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… অসামন্তপঞ্ঞতায [অসমত্থপঞ্ঞতায (স্যা. কং.), অসমত্তপঞ্ঞতায (ক.), অসমন্তপঞ্ঞতায (টীকা) পটি. ম. অট্ঠ. ২.৩.১ পস্সিতব্বং] সংৱত্ততি… ভূৰিপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… পঞ্ঞাবাহুল্লায সংৱত্ততি… সীঘপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… লহুপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… হাসপঞ্ঞতায [হাসুপঞ্ঞতায (সী. পী.)] সংৱত্ততি… জৱনপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… তিক্খপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… নিব্বেধিকপঞ্ঞতায সংৱত্ততি. কতমো একধম্মো? কাযগতা সতি. অযং খো, ভিক্খৱে, একধম্মো ভাৱিতো বহুলীকতো পঞ্ঞাপটিলাভায সংৱত্ততি… পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা সংৱত্ততি… পঞ্ঞাৱেপুল্লায সংৱত্ততি… মহাপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… পুথুপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… ৱিপুলপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… গম্ভীৰপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… অসামন্তপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… ভূৰিপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… পঞ্ঞাবাহুল্লায সংৱত্ততি… সীঘপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… লহুপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… হাসপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… জৱনপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… তিক্খপঞ্ঞতায সংৱত্ততি… নিব্বেধিকপঞ্ঞতায সংৱত্ততী’’তি.

কাযগতাসতিৱগ্গো একূনৱীসতিমো.