༣. ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝི་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ
༥༠༨. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – [ཨི་མཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡོ དཱི. ༡.༡༧; མ. ནི. ༢.༢༢༣; སཾ. ནི.; ཨ. ནི. ༡༠.༦༩] རཱ་ཛ་ཀ་ཐཾ ཙོ་ར་ཀ་ཐཾ མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཀ་ཐཾ སེ་ནཱ་ཀ་ཐཾ བྷ་ཡ་ཀ་ཐཾ ཡུ་དྡྷ་ཀ་ཐཾ ཨ་ནྣ་ཀ་ཐཾ པཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྠ་ཀ་ཐཾ ས་ཡ་ན་ཀ་ཐཾ མཱ་ལཱ་ཀ་ཐཾ ག་ནྡྷ་ཀ་ཐཾ ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཾ ཡཱ་ན་ཀ་ཐཾ གཱ་མ་ཀ་ཐཾ ནི་ག་མ་ཀ་ཐཾ ན་ག་ར་ཀ་ཐཾ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཾ [ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཾ པུ་རི་ས་ཀ་ཐཾ (ཀ.) མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ༡༥༦ པི་ཊྛེ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] སཱུ་ར་ཀ་ཐཾ ཝི་སི་ཁཱ་ཀ་ཐཾ ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཾ པུ་བྦ་པེ་ཏ་ཀ་ཐཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཾ ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཾ ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཾ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏི ཝཱ. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་ཀ་ཐཾ ཙོ་ར་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏི ཝཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ’’ཏི!
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཁི་ཡྻ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟཱ་ནཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་ཀ་ཐཾ ཙོ་ར་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏི ཝཱ’’ཏི…པེ… ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་ཀ་ཐཾ ཙོ་ར་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏི ཝཱ་ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏུ་མྷེ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ, ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་ཀ་ཐཾ ཙོ་ར་ཀ་ཐཾ…པེ… ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཾ ཨི་ཏི ཝཱ! ནེ་ཏཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ, ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༠༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ སཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ་སུ. མ་ནུ་སྶཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘པ་ཝི་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ན པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཙོ་རཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཙྪི་ནྡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༡༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ སཱ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘པ་ཝི་ས་ཐ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ ན པཱ་ཝི་སི. ཙོ་རཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཙྪི་ནྡིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི.
ཨེ་ཝ་ཉྩི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༡༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཧི་ནཱ ད་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ‘‘ཨ་གྒིཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟོ ན པཱ་ཝི་སི…པེ… བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻཱ་ཐ –
༥༡༢. ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི.
༥༡༣. ཡོ པ་ནཱཏི ཡོ ཡཱ་དི་སོ…པེ… བྷི་ཀྑཱུཏི…པེ… ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི.
ས་ནྟོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཝི་སི་ཏུཾ.
ཨ་ས་ནྟོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཝི་སི་ཏུཾ.
ཝི་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ.
གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻཱཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ.
༥༡༤. ཝི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱི ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ. ཝི་ཀཱ་ལེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ. ཝི་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱི ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ.
ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཀཱ་ལེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཀཱ་ལེ ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
༥༡༥. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀེ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ, ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡ་སེ་ཡྻཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, གཱ་མེ་ན མ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་དཱ་སུ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ, ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ་ཏི.
ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝི་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.