༢༠༥. རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ

༣༣༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱི་སཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་པི ཙ, ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ ནེ་ག་མ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ར་ཉྙོ ཙེ་ཝ ནེ་ག་མ་སྶ ཙ. ཨ་པི ཙ, ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཏ་རུ་ཎོ བྷ་དྲ་ཀོ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་མ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, དེ་ཝ, སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ དེ་ཝ་སྶ ཙེ་ཝ ནེ་ག་མ་སྶ ཙ; ཨ་པི ཙ, ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སཱ་དྷུ དེ་ཝོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི [ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གཱ་པེ་ཡྻཾ (སཱི.), ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ (སྱཱ.)] ཀིཾ མེ ཨ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ’’ཏི? ‘‘ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ཉྩ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ དཱ་སོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ [ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] མ་ཉྩ་ཀེ [མ་ཉྩ་ཀེ་ན (སཱི.)] ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱི་ས་ཙྪ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ [ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ (སཱི.)] སི་བྦི་ནིཾ ཝི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ དྭེ པཱ་ཎ་ཀེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ་ཡྻེ [པ་སྶེ་སྱཱ་ཐ (སཱི.), པ་སྶ་ཐ (སྱཱ.), པ་སྶ་ཐ་ཡྻོ (ཀ.)], ཨི་མེ དྭེ པཱ་ཎ་ཀེ, ཨེ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ. ཡེ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཏེ་ཧཱ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ དི་ཊྛོ. པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏི. མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སུ་དི་ཊྛོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཡེ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཏེ་ཧཱ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ དི་ཊྛོ. ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏི. མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སུ་དི་ཊྛོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧཱི’’ཏི. སི་བྦི་ནིཾ ས་མྤ་ཊི་པཱ་ཊེ་ཏྭཱ སཱི་ས་ཙྪ་ཝིཾ སི་བྦི་ཏྭཱ ཨཱ་ལེ་པཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན་ནུ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་སྶུ་ཎི – ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ མ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན་ནུ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་སྶུ་ཎི – ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ མ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན་ནུ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་སྶུ་ཎི – ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ མ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཙེ ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ན ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏྭཾ ན ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་པི ཙ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ མ་ཡཱ ཉཱ་ཏོ – ཏཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཧི སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རོ་གོ་སི. ཛཱ་ནཱ་སི ཀིཾ མེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ’’ཏི? ‘‘ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ཉྩ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ དཱ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ མེ ཏྭཾ ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་དཱ་སི, མཱ ཙ མེ དཱ་སོ. ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཧི, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གོ ས་མཱ་ནོ ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི, ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ.

རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.