༨. ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ
༢༠༢. ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ
༣༢༦. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཨི་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕི་ཏཱ [ཕཱི་ཏཱ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཙ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ སུ་བྷི་ཀྑཱ ཙ; ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་དཱ; ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི; ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མཱ; ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ; ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི ཙ ག་ཎི་ཀཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, པ་ད་ཀྑི་ཎཱ [པ་ད་ཀྑཱ (སྱཱ.)] ན་ཙྩེ ཙ གཱི་ཏེ ཙ ཝཱ་དི་ཏེ ཙ, ཨ་བྷི་ས་ཊཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཙ ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཏཱ་ཡ ཙ ཝེ་སཱ་ལཱི བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་ག་མཱ་སི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕི་ཏ་ཉྩ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶ་ཉྩ སུ་བྷི་ཀྑ་ཉྩ; ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་དེ; ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི; ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མ་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ ཨཱ་རཱ་མེ; ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ; ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཉྩ ག་ཎི་ཀཾ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, པ་ད་ཀྑི་ཎཾ [པ་ད་ཀྑཾ (སྱཱ.)] ན་ཙྩེ ཙ གཱི་ཏེ ཙ ཝཱ་དི་ཏེ ཙ, ཨ་བྷི་ས་ཊཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ ཙ ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ནྟིཾ, ཏཱ་ཡ ཙ ཝེ་སཱ་ལིཾ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ནྟིཾ.
༣༢༧. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི. ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝེ་སཱ་ལཱི, དེ་ཝ, ཨི་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ཕི་ཏཱ ཙ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ ཙ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ སུ་བྷི་ཀྑཱ ཙ; ས་ཏྟ ཙ པཱ་སཱ་ད་ས་ཧ་སྶཱ་ནི…པེ… ཏཱ་ཡ ཙ ཝེ་སཱ་ལཱི བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་པ་སོ་བྷ་ཏི. སཱ་དྷུ, དེ་ཝ, མ་ཡ་མྤི ག་ཎི་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི [ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ་མ (ཀ.)]. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཏཱ་དི་སིཾ ཀུ་མཱ་རིཾ ཛཱ་ནཱ་ཐ ཡཾ ཏུ་མྷེ ག་ཎི་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རཱི ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ སཱ་ལ་ཝ་ཏིཾ ཀུ་མཱ་རིཾ ག་ཎི་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ག་ཎི་ཀཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ད་ཀྑི་ཎཱ ཨ་ཧོ་སི ན་ཙྩེ ཙ གཱི་ཏེ ཙ ཝཱ་དི་ཏེ ཙ, ཨ་བྷི་ས་ཊཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ཏེ་ན ཙ ར་ཏྟིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ག་ཎི་ཀཱ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་བྦྷི་ནཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་ཏྠཱི ཁོ ག་བྦྷི་ནཱི པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ. ས་ཙེ མཾ ཀོ་ཙི ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ག་ཎི་ཀཱ ག་བྦྷི་ནཱི་ཏི, ས་བྦོ མེ ས་ཀྐཱ་རོ བྷ་ཉྫི་སྶ་ཏི [པ་རི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི (སཱི. སྱཱ.)]. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ གི་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ག་ཎི་ཀཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘མཱ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ པཱ་ཝི་སི. ཡོ ཙ མཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘གི་ལཱ་ནཱ’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ སཱ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ག་ཎི་ཀཱ ཏ་སྶ ག་བྦྷ་སྶ པ་རི་པཱ་ཀ་མ་ནྭཱ་ཡ པུ་ཏྟཾ ཝི་ཛཱ་ཡི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ལ་ཝ་ཏཱི ག་ཎི་ཀཱ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ, ཛེ, ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྟ་ར་སུ་པྤེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁོ སཱ དཱ་སཱི སཱ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ག་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཀ་ཏྟ་ར་སུ་པྤེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ ཚ་ཌྜེ་སི.
༣༢༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷ་ཡོ ནཱ་མ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ རཱ་ཛུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞཾ, དི་སྭཱ་ན མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, བྷ་ཎེ, ཀཱ་ཀེ་ཧི ས་མྤ་རི་ཀི་ཎྞ’’ནྟི? ‘‘དཱ་ར་ཀོ, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏི, བྷ་ཎེ’’ཏི? ‘‘ཛཱི་ཝ་ཏི, དེ་ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ནེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱི་ནཾ དེ་ཐ པོ་སེ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ ནེ་ཏྭཱ དྷཱ་ཏཱི་ནཾ ཨ་དཾ་སུ – ‘‘པོ་སེ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་སྶ ཛཱི་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘ཛཱི་ཝ་ཀོ’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀུ་མཱ་རེ་ན པོ་སཱ་པི་ཏོ་ཏི ‘ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན ཨ་བྷ་ཡོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀཱ མེ, དེ་ཝ, མཱ་ཏཱ, ཀོ པི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཏེ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, མཱ་ཏ་རཾ ན ཛཱ་ནཱ་མི; ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཏེ པི་ཏཱ; མ་ཡཱ་སི [མ་ཡཱ་པི (ཀ.)] པོ་སཱ་པི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ན སུ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་སི་པྤེ་ན ཨུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི.
༣༢༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡཾ [ཏ་ཀྐ་སཱི་ལཱ་ཡཾ (ཀ.)] དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑོ ཝེ་ཛྫོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཨ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཡེ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡེ་ན ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ, ཡེ་ན ཝེ་ཛྫོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སི་པྤཾ སི་ཀྑི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, སི་ཀྑ་སྶཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི སུ་ཊྛུ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ་སྶ ན ས་མྨུ་སྶ་ཏི [ན པ་མུ་སྶ་ཏི (སཱི. སྱཱ.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ, ཁོ བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་མི ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་མི སུ་ཊྛུ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་མི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ མེ ན ས་མྨུ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ ཙ མེ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་དྷཱི་ཡ་ནྟ་སྶ, ན་ཡི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་དཱ ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན སོ ཝེ་ཛྫོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་མི ལ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་མི སུ་ཊྛུ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་མི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ མེ ན ས་མྨུ་སྶ་ཏི, ས་ཏྟ ཙ མེ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་དྷཱི་ཡ་ནྟ་སྶ, ན་ཡི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཀ་དཱ ཨི་མ་སྶ སི་པྤ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཁ་ཎི་ཏྟིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜི་ཏྭཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏ་སྶ ཝེ་ཛྫ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཁ་ཎི་ཏྟིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་དྡ་ས. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན སོ ཝེ་ཛྫོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ་མྷི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཏ་ཀྐ་སི་ལཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ནཾ, ན ཀི་ཉྩི [ཨཱ་ཧི་ཎྚ་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི (ཀ.)] ཨ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་དྡ་ས’’ནྟི. ‘‘སུ་སི་ཀྑི་ཏོ་སི, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ. ཨ་ལཾ ཏེ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཏྟཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ པཱ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཾ པ་རི་ཏྟཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཏཾ པ་རི་ཏྟཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ སཱ་ཀེ་ཏེ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཁོ མ་གྒཱ ཀ་ནྟཱ་རཱ ཨ་པྤོ་ད་ཀཱ ཨ་པྤ་བྷ་ཀྑཱ, ན སུ་ཀ་རཱ ཨ་པཱ་ཐེ་ཡྻེ་ན ག་ནྟུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཛཱི་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢༠༣. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠུ
༣༣༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཀེ་ཏེ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱི་སཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ སཱ་ཀེ་ཏཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ, བྷ་ཎེ, གི་ལཱ་ནོ, ཀཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱི་སཱ་བཱ་དྷོ; ག་ཙྪ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་ཝ་ད – ‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨཱ་ག་ཏོ; སོ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་དི་སོ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཝེ་ཛྫོ’’ཏི? ‘‘ད་ཧ་ར་ཀོ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཀིཾ མེ ད་ཧ་ར་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཀ་རི་སྶ་ཏི? བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཀིཾ མེ ད་ཧ་ར་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཀ་རི་སྶ་ཏི? བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་ཝ་ད – ‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – མཱ ཀི་ར, ཨ་ཡྻེ, པུ་རེ ཀི་ཉྩི ཨ་དཱ་སི. ཡ་དཱ ཨ་རོ་གཱ ཨ་ཧོ་སི ཏ་དཱ ཡཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘མཱ ཀི་ར, ཨ་ཡྻེ, པུ་རེ ཀི་ཉྩི ཨ་དཱ་སི. ཡ་དཱ ཨ་རོ་གཱ ཨ་ཧོ་སི ཏ་དཱ ཡཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱི’’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཝེ་ཛྫོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ས་ཏེ་ན, ཨ་ཡྻེ, ས་པྤི་ནཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་ས་ཏཾ ས་པྤིཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཾ པ་ས་ཏཾ ས་པྤིཾ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ནི་པྤ་ཙི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ མ་ཉྩ་ཀེ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ [ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] ན་ཏྠུ་ཏོ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ ས་པྤིཾ ན་ཏྠུ་ཏོ དི་ནྣཾ མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཉྪི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ, ཛེ, ཨི་མཾ ས་པྤིཾ པི་ཙུ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ [ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ (སྱཱ.)] ཡཱ་ཝ ལཱུ་ཁཱ་ཡཾ གྷ་ར་ཎཱི, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཨི་མཾ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་པྤིཾ པི་ཙུ་ནཱ གཱ་ཧཱ་པེ་སྶ་ཏི. བ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཙ མེ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི [མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི (སཱི. སྱཱ.)] བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནི. ཀི་མྤི མཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི [ཀ་ཉྩི (སྱཱ.)] དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཝི་མ་ནོ་སཱི’’ཏི? ཨི་དྷ མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཡཱ་ཝ ལཱུ་ཁཱ་ཡཾ དྷ་ར་ཎཱི, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཨི་མཾ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་པྤིཾ པི་ཙུ་ནཱ གཱ་ཧཱ་པེ་སྶ་ཏི. བ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཙ མེ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ས་ཛྫཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནི. ཀི་མྤི མཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཛཱ་ནཱ་མེ་ཏ་སྶ སཾ་ཡ་མ་སྶ. ཝ་ར་མེ་ཏཾ ས་པྤི དཱ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་ད་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎེ ཝཱ ཨཱ་སི་ཏྟཾ. མཱ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཝི་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ན ཏེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀཾ སཱི་སཱ་བཱ་དྷཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ཏྠུ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཨ་རོ་གཱ ས་མཱ་ནཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. པུ་ཏྟོ – མཱ་ཏཱ མེ ཨ་རོ་གཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. སུ་ཎི་སཱ – ས་སྶུ མེ ཨ་རོ་གཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི – བྷ་རི་ཡཱ མེ ཨ་རོ་གཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི དཱ་ས་ཉྩ དཱ་སི་ཉྩ ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཉྩ.
ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ དཱ་ས་ཉྩ དཱ་སི་ཉྩ ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཉྩ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་བྷ་ཡོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ མེ, དེ་ཝ, པ་ཋ་མ་ཀ་མྨཾ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དཱ་སོ ཙ དཱ་སཱི ཙ ཨ་སྶ་ར་ཐོ ཙ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ དེ་ཝོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ; ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་སི.
སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢༠༤. བི་མྦི་སཱ་ར་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ
༣༣༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ནྡ་ལཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. སཱ་ཊ་ཀཱ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཡ་ནྟི. དེ་ཝི་ཡོ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ནྟི – ‘‘ཨུ་ཏུ་ནཱི དཱ་ནི དེ་ཝོ, པུ་པྥཾ དེ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན ཙི་རཾ [ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ (སྱཱ.)] དེ་ཝོ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན རཱ་ཛཱ མ་ངྐུ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ཎེ ཨ་བྷ་ཡ, ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, སཱ་ཊ་ཀཱ ལོ་ཧི་ཏེ་ན མ་ཀྑི་ཡ་ནྟི, དེ་ཝི་ཡོ མཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ནྟི – ‘ཨུ་ཏུ་ནཱི དཱ་ནི དེ་ཝོ, པུ་པྥཾ དེ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ན ཙི་རཾ དེ་ཝོ ཝི་ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ངྒྷ, བྷ་ཎེ ཨ་བྷ་ཡ, ཏཱ་དི་སཾ ཝེ་ཛྫཾ ཛཱ་ནཱ་ཧི ཡོ མཾ ཏི་ཀི་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ, དེ་ཝ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཏ་རུ་ཎོ བྷ་དྲ་ཀོ. སོ དེ་ཝཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ ཨ་བྷ་ཡ, ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཧི; སོ མཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷ་ཡོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, རཱ་ཛཱ་ནཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ན་ཁེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཏེ, དེ་ཝ, པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི [པ་སྶཱ་མཱི་ཏི (སྱཱ.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ནྡ་ལཱ་བཱ་དྷཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ལེ་པེ་ན ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་རོ་གོ ས་མཱ་ནོ པ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ བྷཱུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་མུ་ཉྩཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་ཉྫཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏཾ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནཾ ས་བྦཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, དེ་ཝ, ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ མེ དེ་ཝོ ས་ར་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, མཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ, ཨི་ཏྠཱ་གཱ་ར་ཉྩ, བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.
བི་མྦི་སཱ་ར་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢༠༥. རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ
༣༣༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱི་སཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་པི ཙ, ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ ནེ་ག་མ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ར་ཉྙོ ཙེ་ཝ ནེ་ག་མ་སྶ ཙ. ཨ་པི ཙ, ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ར་ཉྙོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཏ་རུ་ཎོ བྷ་དྲ་ཀོ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་མ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, དེ་ཝ, སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ དེ་ཝ་སྶ ཙེ་ཝ ནེ་ག་མ་སྶ ཙ; ཨ་པི ཙ, ཝེ་ཛྫེ་ཧི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཝེ་ཛྫཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི. སཱ་དྷུ དེ་ཝོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི [ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གཱ་པེ་ཡྻཾ (སཱི.), ས་ཙཱ་ཧཾ ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ (སྱཱ.)] ཀིཾ མེ ཨ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ’’ཏི? ‘‘ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ཉྩ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ དཱ་སོ’’ཏི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ས་ཀྑི་སྶ་སི པ་ན ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ སེ་ཊྛིཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ [ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] མ་ཉྩ་ཀེ [མ་ཉྩ་ཀེ་ན (སཱི.)] ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ སཱི་ས་ཙྪ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ [ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ (སཱི.)] སི་བྦི་ནིཾ ཝི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ དྭེ པཱ་ཎ་ཀེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ་ཡྻེ [པ་སྶེ་སྱཱ་ཐ (སཱི.), པ་སྶ་ཐ (སྱཱ.), པ་སྶ་ཐ་ཡྻོ (ཀ.)], ཨི་མེ དྭེ པཱ་ཎ་ཀེ, ཨེ་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ. ཡེ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཏེ་ཧཱ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ དི་ཊྛོ. པ་ཉྩ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏི. མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སུ་དི་ཊྛོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ཡེ ཏེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ཏེ་ཧཱ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀོ པཱ་ཎ་ཀོ དི་ཊྛོ. ས་ཏྟ་མཾ དི་ཝ་སཾ སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ མ་ཏྠ་ལུ་ངྒཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏི. མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་སྶ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཀཱ་ལཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སུ་དི་ཊྛོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧཱི’’ཏི. སི་བྦི་ནིཾ ས་མྤ་ཊི་པཱ་ཊེ་ཏྭཱ སཱི་ས་ཙྪ་ཝིཾ སི་བྦི་ཏྭཱ ཨཱ་ལེ་པཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན་ནུ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་སྶུ་ཎི – ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ མ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན་ནུ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་སྶུ་ཎི – ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ མ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་སྶེ་ན ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ས་ཀྐོ་མི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ན་ནུ མེ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་ཊི་སྶུ་ཎི – ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ས་ཙྩཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཊི་སྶུ་ཎིཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ མ་རི་སྶཱ་མི, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཧཾ ཙེ ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ན ཝ་དེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཏྭཾ ན ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་པི ཙ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ མ་ཡཱ ཉཱ་ཏོ – ཏཱི་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧེ་ཧི སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་རོ་གོ་སི. ཛཱ་ནཱ་སི ཀིཾ མེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ’’ཏི? ‘‘ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་ཉྩ ཏེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཧོ་ཏུ, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ དཱ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ མེ ཏྭཾ ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་དཱ་སི, མཱ ཙ མེ དཱ་སོ. ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཧི, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་རོ་གོ ས་མཱ་ནོ ར་ཉྙོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཨ་དཱ་སི, ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢༠༦. སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ
༣༣༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ མོ་ཀྑ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀཱི་ལ༹་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་ག་ཎྛཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཡེ་ན ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པི པ་སྶཱ་ཝོ་པི ན པ་གུ་ཎོ. སོ ཏེ་ན ཀི་སོ ཧོ་ཏི ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, ཡེ་ན ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པི པ་སྶཱ་ཝོ་པི ན པ་གུ་ཎོ. སོ ཏེ་ན ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཾ པུ་ཏྟཾ མེ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ སེ་ཊྛི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་ག་དྷཾ སེ་ནི་ཡཾ བི་མྦི་སཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, དེ་ཝ, པུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, ཡེ་ན ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པི པ་སྶཱ་ཝོ་པི ན པ་གུ་ཎོ. སོ ཏེ་ན ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ. སཱ་དྷུ དེ་ཝོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ པུ་ཏྟཾ མེ ཏི་ཀི་ཙྪི་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀཾ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སིཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱ ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎི་ཡཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཐ་མྦྷེ ཨུ་བྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ [ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] བྷ་རི་ཡཾ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ག་ཎྛིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ད་སྶེ་སི – ‘‘པ་སྶ ཏེ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷཾ, ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ན ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་རོ་པི པ་སྶཱ་ཝོ་པི ན པ་གུ་ཎོ; ཨི་མི་ནཱ་ཡཾ ཀི་སོ ལཱུ་ཁོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ནྟ་ག་ཎྛིཾ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ར་ཙྪ་ཝིཾ སི་བྦི་ཏྭཱ ཨཱ་ལེ་པཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་རོ་གོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་རཱ་ཎ་སེ་ཡྻ་ཀོ སེ་ཊྛི ‘པུ་ཏྟོ མེ ཨ་རོ་གོ ཋི་ཏོ’ཏི [ཨ་རོ་གཱ་པི་ཏོ་ཏི (སཱི.)] ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ པུ་ན་དེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི.
སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢༠༧. པ་ཛྫོ་ཏ་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ
༣༣༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ [ཨུ་ཛྫེ་ནི་ཡཾ ར་ཉྙོ (སྱཱ.)] པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ པ་ཎྜུ་རོ་གཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, སཱ་དྷུ དེ་ཝོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ, སོ མཾ ཏི་ཀི་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ; ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ནྟྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཛྫོ་ཏཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ནྟྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཛྫོ་ཏཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་པྤིཾ དེ་ཧི [ཨི་དཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ སཱི. སྱཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི], ས་པྤིཾ དེ་ཝ, ནི་པྤ་ཙི་སྶཱ་མི. ཏཾ དེ་ཝོ པི་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཡཾ ཏེ ས་ཀྐཱ ཝི་ནཱ ས་པྤི་ནཱ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཧི. ཛེ་གུ་ཙྪཾ མེ ས་པྤི, པ་ཊི་ཀཱུ་ལ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ར་ཉྙོ ཏཱ་དི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ, ན ས་ཀྐཱ ཝི་ནཱ ས་པྤི་ནཱ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ས་པྤིཾ ནི་པྤ་ཙེ་ཡྻཾ ཀ་སཱ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་སཱ་ཝ་ག་ནྡྷཾ ཀ་སཱ་ཝ་ར་ས’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ས་པྤིཾ ནི་པྤ་ཙི ཀ་སཱ་ཝ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་སཱ་ཝ་ག་ནྡྷཾ ཀ་སཱ་ཝ་ར་སཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ར་ཉྙོ ས་པྤི པཱི་ཏཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཾ ཨུ་དྡེ་ཀཾ ད་སྶ་ཏི. ཙ་ཎྜོ་ཡཾ རཱ་ཛཱ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻཱ་པི མཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨཱ་པུ་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཛྫོ་ཏཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, དེ་ཝ, ཝེ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཏཱ་དི་སེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱ་མ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི སཾ་ཧ་རཱ་མ. སཱ་དྷུ དེ་ཝོ ཝཱ་ཧ་ནཱ་གཱ་རེ་སུ ཙ དྭཱ་རེ་སུ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ – ཡེ་ན ཝཱ་ཧ་ནེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏེ་ན ཝཱ་ཧ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏུ, ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏུ, ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཀཱ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཝཱ་ཧ་ནཱ་གཱ་རེ་སུ ཙ དྭཱ་རེ་སུ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཡེ་ན ཝཱ་ཧ་ནེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏེ་ན ཝཱ་ཧ་ནེ་ན ག་ཙྪ་ཏུ, ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏུ, ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཀཱ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏུ, ཡཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ཏི ཏཾ ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་ས་ཏཱུ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠི་ནི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ར་ཉྙོ པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ས་པྤིཾ [ཏཾ ས་པྤིཾ (སྱཱ.)] ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི – ‘‘ཀ་སཱ་ཝཾ དེ་ཝོ པི་ཝ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་ཛྫོ་ཏཾ ས་པྤིཾ པཱ་ཡེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠི་སཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་ནི་ཀཱ་ཡ ན་ག་ར་མྷཱ ནི་པྤ་ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ར་ཉྙོ པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ཏཾ ས་པྤི པཱི་ཏཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟཾ ཨུ་དྡེ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ མ་ནུ་སྶེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དུ་ཊྛེ་ན, བྷ་ཎེ, ཛཱི་ཝ་ཀེ་ན ས་པྤིཾ པཱ་ཡི་ཏོ་མྷི. ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཱ་ཡ, དེ་ཝ, ཧ་ཏྠི་ནི་ཀཱ་ཡ ན་ག་ར་མྷཱ ནི་པྤ་ཏི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཀོ ནཱ་མ དཱ་སོ ས་ཊྛི་ཡོ་ཛ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་མ་ནུ་སྶེ་ན པ་ཊི་ཙྩ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཀཱ་ཀཾ དཱ་སཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཝེ་ཛྫཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཧི – རཱ་ཛཱ ཏཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ ཁོ, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, ཝེ་ཛྫཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་མཱ་ཡཱ. མཱ ཙ་སྶ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཀོ དཱ་སོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་སི
པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཀོ དཱ་སོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘རཱ་ཛཱ ཏཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ནི་ཝ་ཏྟཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, ཡཱ་ཝ བྷུ་ཉྫཱ་མ [བྷུ་ཉྫཱ་མི (སཱི. སྱཱ.)]. ཧ་ནྡ, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ར་ཉྙཱ་མྷི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ – ཨེ་ཏེ ཁོ, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, ཝེ་ཛྫཱ ནཱ་མ བ་ཧུ་མཱ་ཡཱ, མཱ ཙ་སྶ ཀི་ཉྩི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ན་ཁེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨོ་ལུ་མྤེ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་ད་ཏི པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པི་ཝ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཀཱ་ཀཾ དཱ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་ད པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པི་ཝ་སྶཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཀོ དཱ་སོ – ཨ་ཡཾ ཁོ ཝེ་ཛྫོ ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་ད་ཏི པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ པི་ཝ་ཏི, ན ཨ་ར་ཧ་ཏི ཀི་ཉྩི པཱ་པ་ཀཾ ཧོ་ཏུ་ནྟི – ཨུ་པ་ཌྜྷཱ་མ་ལ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་དི པཱ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡི. ཏ་སྶ ཏཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཱ་མ་ལ་ཀཾ ཁཱ་དི་ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཙྪཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཀཱ་ཀོ དཱ་སོ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི མེ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི? ‘‘མཱ, བྷ་ཎེ ཀཱ་ཀ, བྷཱ་ཡི, ཏྭཾ ཙེ་ཝ ཨ་རོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་སི རཱ་ཛཱ ཙ. ཙ་ཎྜོ སོ རཱ་ཛཱ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻཱ་པི མཾ, ཏེ་ནཱ་ཧཾ ན ནི་ཝ་ཏྟཱ་མཱི’’ཏི བྷ་དྡ་ཝ་ཏི་ཀཾ ཧ་ཏྠི་ནི་ཀཾ ཀཱ་ཀ་སྶ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ མཱ་ག་དྷ་སྶ སེ་ནི་ཡ་སྶ བི་མྦི་སཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘སུ་ཊྛུ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཨ་ཀཱ་སི ཡ་མྤི ན ནི་ཝ་ཏྟོ, ཙ་ཎྜོ སོ རཱ་ཛཱ གྷཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻཱ་པི ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཨ་རོ་གོ ས་མཱ་ནོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དཱུ་ཏཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ ཛཱི་ཝ་ཀོ, ཝ་རཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ཨ་ཡྻོ [དེ་ཝ (སྱཱ.)], ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ མེ དེ་ཝོ ས་ར་ཏཱུ’’ཏི.
པ་ཛྫོ་ཏ་རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
༢༠༨. སི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་དུ་སྶ་ཡུ་ག་ཀ་ཐཱ
༣༣༥. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – བ་ཧཱུ་ནཾ [བ་ཧུ་ནྣཾ (སཱི. སྱཱ.)] དུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཉྩ སེ་ཊྛ་ཉྩ མོ་ཀྑ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ པ་ཝ་ར་ཉྩ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་ཛྫོ་ཏོ ཏཾ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པཱ་ཧེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ཁོ མེ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ར་ཉྙཱ པ་ཛྫོ་ཏེ་ན པ་ཧི་ཏཾ – བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཉྩ སེ་ཊྛ་ཉྩ མོ་ཀྑ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ པ་ཝ་ར་ཉྩ. ན་ཡི་དཾ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི པ་ཙྩཱ་ར་ཧ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན, ར་ཉྙཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷེ་ན སེ་ནི་ཡེ་ན བི་མྦི་སཱ་རེ་ནཱ’’ཏི.
སི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་དུ་སྶ་ཡུ་ག་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༠༩. ས་མ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་རེ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༣༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡོ དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ. ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ པཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ. ཨི་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ པཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ སི་ནེ་ཧེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ སི་ནེ་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སི་ནི་དྡྷོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཛཱི་ཝ་ཀ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ. ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡོ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏཱི་ཎི ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཱ་ནི ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི པ་རི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ཏུ. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ཏུ. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ལ་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ཏུ. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ད་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ བ་ཧི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དི་ནྣཾ. དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བྷ་ག་ཝཱ ཝི་རི་ཏྟོ ན་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ན་ཧཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཀིཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ བ་ཧི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘མ་ཡཱ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དི་ནྣཾ. དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མ་ཏིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བྷ་ག་ཝཱ ཝི་རི་ཏྟོ ན་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ན་ཧཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཀིཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝི་རི་ཏྟོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཝི་རི་ཏྟོ་མྷི, ཛཱི་ཝ་ཀཱ’’ཏི. ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བ་ཧི དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ དི་ནྣཾ. དོ་སཱ་བྷི་ས་ནྣོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡོ. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བྷ་ག་ཝཱ ཝི་རི་ཏྟོ ན་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ན་ཧཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཀིཾ ཝི་རེ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཧཱ་ཡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, ན་ཧཱ་ཡ་ཏུ སུ་ག་ཏོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ན་ཧཱ་ཡི. ན་ཧཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ཀིཾ ཝི་རེ་ཙེ་སི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་རེ་ཙ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ་ཝ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡོ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཨ་ལཾ [ཨ་ཧཾ ཏཱ་ཝ ཡཱུ་ས་པི་ཎྚ་པཱ་ཏེ་ནཱ་ཏི (སཱི.), ཨ་ལཾ ཡཱུ་ས་པི་ཎྚ་ཀེ་ནཱ་ཏི (སྱཱ.)] ཡཱུ་ས་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ནཱ’’ཏི.
ས་མ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་རེ་ཙ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༠. ཝ་ར་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཀ་ཐཱ
༣༣༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཾ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་རཱ ཁོ, ཛཱི་ཝ་ཀ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཉྩ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པྤ་ཏི ཡ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཝ་དེ་ཧི, ཛཱི་ཝ་ཀཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་ནྟེ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙ. ཨི་དཾ མེ, བྷ་ནྟེ, སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ར་ཉྙཱ པ་ཛྫོ་ཏེ་ན པ་ཧི་ཏཾ – བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཏཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ དུ་སྶ་ཡུ་ག་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཉྩ སེ་ཊྛ་ཉྩ མོ་ཀྑ་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་མ་ཉྩ པ་ཝ་ར་ཉྩ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ; བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ སི་ཝེ་ཡྻ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏུ. ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ཏུ. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ན་པཱ་ཧཾ [པ་ཧཾ (སཱི.), ཙཱ་ཧཾ (སྱཱ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟུ་ཊྛིཾ ཝ་ཎྞེ་མཱི’’ཏི.
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. ཏེ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཊྛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨུ་ད་གྒཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཁོ མ་ཡཾ དཱ་ནཱ་ནི ད་སྶཱ་མ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཡ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ནེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧེ བ་ཧཱུ་ནི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ.
ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཛཱ་ན་པ་དཱ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. ཏེ ཙ མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཊྛཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨུ་ད་གྒཱ – ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཁོ མ་ཡཾ དཱ་ནཱ་ནི ད་སྶཱ་མ པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཡ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. ཛ་ན་པ་དེ་པི ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ནེ་ཝ བ་ཧཱུ་ནི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫིཾ་སུ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ པཱ་ཝཱ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཝཱ་ར་ནྟི.
ཀོ་སེ་ཡྻ་པཱ་ཝཱ་རོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་སེ་ཡྻ་པཱ་ཝཱ་ར་ནྟི.
ཀོ་ཛ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཛ་ཝ་ནྟི.
ཝ་ར་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༢༡༡. ཀ་མྦ་ལཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༣༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་སི་རཱ་ཛཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཀཾ ཀ་མྦ་ལཾ པཱ་ཧེ་སི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ནཾ ཁ་མ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཾ ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཀཾ ཀ་མྦ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ཀོ ཀ་མྦ་ལོ ཀཱ་སི་ར་ཉྙཱ པ་ཧི་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀཱ་སི་ནཾ ཁ་མ་མཱ་ནོ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀ་མྦ་ལཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཀ་མྦ་ལཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི…པེ… པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྦ་ལ’’ནྟི.
༣༣༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཀིཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི – ཁོ་མཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལཾ སཱ་ཎཾ བྷ་ངྒ་ནྟི.
༣༤༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ ན སཱ་དི་ཡ་ནྟི – ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ན དྭེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་མྤི སཱ་དི་ཡི་ཏུཾ; ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟུ་ཊྛིཾ ཝ་ཎྞེ་མཱི་ཏི.
ཀ་མྦ་ལཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༢. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ག་མེ་སུཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ ཏེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ག་མེ་སུཾ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་གཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ད་སྶཱ་མ. ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ནཱ་ག་མི་ཏྠཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་ག་མེ་ནྟཱ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་མེ་སུཾ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ ཏེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ག་མེ་སུཾ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་གཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ད་སྶཱ་མ. ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ན ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྠཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ག་མེ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མཾ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མཾ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ ཏེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ ཏེ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་གཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ད་སྶཱ་མ. ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྠཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྪཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ནཱ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ས་དི་སཱ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ན ལ་བྷིཾ་སུ, ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་གཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ད་སྶཱ་མ. ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ན ལ་བྷི་ཏྠཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དི་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་སཱ་ནཾ ཨོ་ཀྐ་མིཾ་སུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི ལ་བྷིཾ་སུ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ན ལ་བྷིཾ་སུ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ན ལ་བྷིཾ་སུ ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷཱ་གཾ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཏེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ད་སྶཱ་མ. ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ ན ལ་བྷི་ཏྠཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་མཱ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༣. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ
༣༤༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ པ་ཊི་ཧ་ར་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ; ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ ན་སྶ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནི་ཧི་ཏཱ་ནི་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ; ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༤. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ས་མྨུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ
༣༤༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་ཧ་ཀོ བྷི་ཀྑུ མ་ཎྜ་པེ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ་པི ནི་བྦ་ཀོ་སེ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ད་ཧ་ཏི, ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི་པི ཁ་ཛྫ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ, ཡཾ ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཾ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཝཱ ཧ་མྨི་ཡཾ ཝཱ གུ་ཧཾ ཝཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཝི་ཧཱ་རཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཝི་ཧཱ་རོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་གུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, གུ་ཏྟཱ་གུ་ཏྟ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ; ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷོ ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱ་ཛེ་ནྟོ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཀཱ་སི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, བྷཱ་ཛི་ཏཱ་བྷཱ་ཛི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ; ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་རཾ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝ་གྒཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏུ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་ཊི་ཝཱི་སཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་ཀེ་ན བྷཱ་གེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟ་སྶ ས་ཀཾ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གེ་ན ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀྑེ་པེ དི་ནྣེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ཝཱི་སོ དཱ་ཏ་བྦོ, ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ [ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ (ཀ.)] ནུ ཁོ ཨུ་དཱ་ཧུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཀ་ལ་ཀེ ཏོ་སེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་པཱ་ཏཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི.
བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་ས་མྨུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༥. ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན་ཀ་ཐཱ
༣༤༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཚ་ཀ་ཎེ་ན་པི པ་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ དུ་བྦ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ར་ཛ་ནཱ་ནི – མཱུ་ལ་ར་ཛ་ནཾ, ཁ་ནྡྷ་ར་ཛ་ནཾ, ཏ་ཙ་ར་ཛ་ནཾ, པ་ཏྟ་ར་ཛ་ནཾ, པུ་པྥ་ར་ཛ་ནཾ, ཕ་ལ་ར་ཛ་ན་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ སཱི་ཏུ་ད་ཀཱ་ཡ [སཱི་ཏུ་ནྡི་ཀཱ་ཡ (སཱི.), སཱི་ཏཱུ་ད་ཀཱ་ཡ (སྱཱ.)] ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཛ་ནཾ པ་ཙི་ཏུཾ ཙུ་ལླཾ ར་ཛ་ན་ཀུ་མྦྷི་ནྟི. ར་ཛ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་མྤཾ [ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་པཾ (ཡོ་ཛ་ནཱ), ཨུ་ཏྟ་རཱ་ལུ༹་པཾ (སྱཱ.)] བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ན ཛཱ་ན་ནྟི ར་ཛ་ནཾ པ་ཀྐཾ ཝཱ ཨ་པ་ཀྐཾ ཝཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ ན་ཁ་པི་ཊྛི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཐེ་ཝ་ཀཾ དཱ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ར་ཛ་ནཾ ཨོ་རོ་པེ་ནྟཱ ཀུ་མྦྷིཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟི [ཨཱ་ཝི་ཉྫ་ནྟི (སཱི.), ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི (སྱཱ.)]. ཀུ་མྦྷཱི བྷི་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཛ་ནུ་ལུ༹་ངྐཾ [ར་ཛ་ནཱ་ལུ༹་ངྐཾ (ཡོ་ཛ་ནཱ)] ད་ཎྜ་ཀ་ཐཱ་ལ་ཀ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཛ་ན་ཀོ་ལ་མྦཾ ར་ཛ་ན་གྷ་ཊ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ པཱ་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཏྟེ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཨོ་མ་དྡ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷི་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཀ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཚ་མཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ པཾ་སུ་ཀི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀ་ནྟི.
ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀོ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཁ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ་ནྟི.
མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ལ་གྒེ་ནྟི. ར་ཛ་ནཾ ཨུ་བྷ་ཏོ ག་ལ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞེ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི.
ཀ་ཎྞོ ཛཱི་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི.
ར་ཛ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ལ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ར་ཛེ་ཏུཾ, ན ཙ ཨ་ཙྪི་ནྣེ ཐེ་ཝེ པ་ཀྐ་མི་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཏྠི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཕ་རུ་སཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ཎི་ནཱ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི ད་ནྟ་ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནི. མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ [སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི (?)] གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི.
ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༦. ཚི་ནྣ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ
༣༤༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪི་བ་དྡྷཾ [ཨ་ཙྩི་བ་དྡྷཾ (སཱི. སྱཱ.), ཨ་ཙྪི་བ་ནྡྷཾ (ཀ.)] པཱ་ལི༹་བ་དྡྷཾ མ་རི་ཡཱ་ད་བ་དྡྷཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་བ་དྡྷཾ, དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ག་དྷ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ཙྪི་བ་དྡྷཾ པཱ་ལི༹་བ་དྡྷཾ མ་རི་ཡཱ་ད་བ་དྡྷཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀ་བ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨུ་སྶ་ཧ་སི ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཨུ་སྶ་ཧཱ་མི, བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་སྶ་ཏུ མེ [པ་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ (ཀ.)], བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ; མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ; ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཀུ་སི་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་སི་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, མ་ཎྜ་ལ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཝི་ཝ་ཊྚ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, གཱི་ཝེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཛ་ངྒྷེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, བཱ་ཧ་ནྟ་མྤི ནཱ་མ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཚི་ནྣ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠ་ལཱུ་ཁཾ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ན་བྷི་ཙྪི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚི་ནྣ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ’’ནྟི.
ཚི་ནྣ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༧. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ
༣༤༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་དྡ་ས ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཏེ [ཨུ་བྦྷ་ཎྜཱི་ཀ་ཏེ (སྱཱ.)] སཱི་སེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཊི་ཡཱ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་ལ་ཧུཾ ཁོ ཨི་མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཙཱི་ཝ་རེ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ, མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གོ་ཏ་མ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ སཱི་ཏཱ་སུ ཧེ་མ་ནྟི་ཀཱ་སུ ར་ཏྟཱི་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ་སུ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ནི་སཱི་དི. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མེ ཡཱ་མེ སཱི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ནི་ཀྑ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཡཱ་མེ སཱི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེ ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཡཱ སཱི་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི. ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡེ་པི ཁོ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱ སཱི་ཏ་བྷཱི་རུ་ཀཱ ཏེ་པི ས་ཀྐོ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ, མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་ཡྻཾ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟ་རཱ ཙ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་དྡ་སཾ ས་མྦ་ཧུ་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཏེ སཱི་སེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཊི་ཡཱ་པི ཙཱི་ཝ་ར་བྷི་སིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཏི་ལ་ཧུཾ ཁོ ཨི་མེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ཙཱི་ཝ་རེ བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ, མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་ཡྻ’ནྟི. ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ཏཱ་སུ ཧེ་མ་ནྟི་ཀཱ་སུ ར་ཏྟཱི་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀཱ་སུ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རོ ནི་སཱི་དིཾ. ན མཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཋ་མེ ཡཱ་མེ སཱི་ཏཾ མཾ ཨ་ཧོ་སི. དུ་ཏི་ཡཱ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པིཾ. ན མཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ནི་ཀྑ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཡཱ་མེ སཱི་ཏཾ མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡཱ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པིཾ. ན མཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ཙྪི་མེ ཡཱ་མེ ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེ ན་ནྡི་མུ་ཁི་ཡཱ ར་ཏྟི་ཡཱ སཱི་ཏཾ མཾ ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པིཾ. ན མཾ སཱི་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡེ་པི ཁོ ཏེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ སཱི་ཏཱ་ལུ་ཀཱ སཱི་ཏ་བྷཱི་རུ་ཀཱ ཏེ་པི ས་ཀྐོ་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཾ, མ་རི་ཡཱ་དཾ ཋ་པེ་ཡྻཾ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ – དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ’’ནྟི.
ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༨. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཐཱ
༣༤༧. [པཱ་རཱ. ༤༦༡] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨཱ་རཱ་མེ ཨ་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ན་ཧཱ་ནཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
[པཱ་རཱ. ༤༦༡] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ མེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཨ་ཧ་ཉྩི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཀེ་ཏེ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘ཀཱི་ཝ་ཙི་རཾ པ་ནཱ་ན་ནྡ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན་ཝ་མཾ ཝཱ, བྷ་ག་ཝཱ, དི་ཝ་སཾ, ད་ས་མཾ ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་མྷེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་ནྟི.
༣༤༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཚི་དྡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ – དི་གུ་ཎཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒོ, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ. ཨ་ཡ་ཉྩ མེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཚི་དྡོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨ་ཙྪུ་པེ་ཡྻཾ, ས་མ་ནྟ་ཏོ དུ་པ་ཊྚཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨ་ཙྪུ་པེ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨ་ཙྪུ་པེ་ནྟཾ [ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟཾ (ཀ.)], དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཀ་རོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་གྒ་ལ༹ཾ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཙྪུ་པེ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑུ; སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཨ་ཙྪུ་པེ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧ་ཏཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནཾ དི་གུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ; ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ་ནཾ དུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ, དི་གུ་ཎཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ, དི་གུ་ཎཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཾ; པཾ་སུ་ཀཱུ་ལེ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ; པཱ་པ་ཎི་ཀེ ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ཏུ་ནྣཾ ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ ཀ་ཎྜུ་ས་ཀཾ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི.
ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡༩. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ
༣༤༩. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ པཱ་ཝ་སྶི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཡ་ཐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་སུ དཱི་པེ་སུ ཝ་སྶ་ཏི. ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་ཀོ ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀོ མ་ཧཱ་མེ་གྷོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, ཛེ. ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁོ སཱ དཱ་སཱི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྡ་ས བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན ‘ན་ཏྠི ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟཱི’ཏི ཡེ་ན ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན་ཏྠ་ཡྻེ, ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ཨ་ཡྻཱ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟི. སཱ་ཡཾ བཱ་ལཱ མ་ཉྙི་ཏྠ – ན་ཏྠི ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི, པུ་ན དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, ཛེ. ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཏྟཱ་ནི སཱི་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ [སཱི་ཏཱི་ཀ་རི་ཏྭཱ (སྱཱ.)] ཀ་ལླ་ཀཱ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ སཱ དཱ་སཱི ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི ‘ན་ཏྠི ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, སུ་ཉྙོ ཨཱ་རཱ་མོ’ཏི ཡེ་ན ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན་ཏྠ་ཡྻེ, ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, སུ་ཉྙོ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཎྜི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ་ཏྟཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ ཁོ ཨ་ཡྻཱ ག་ཏྟཱ་ནི སཱི་ཏིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཀ་ལླ་ཀཱ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛཱ. སཱ་ཡཾ བཱ་ལཱ མ་ཉྙི་ཏྠ – ན་ཏྠི ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, སུ་ཉྙོ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི, པུ་ན དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, ཛེ. ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི.
༣༥༠. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་ནྡ་ཧ་ཐ [ས་ནྣ་ཧ་ཐ (སཱི. སྱཱ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ; ཀཱ་ལོ བྷ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་ཡཱ ཀོ་ཊྛ་ཀེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ! ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ! ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཛ་ཎྞུ་ཀ་མ་ཏྟེ་སུ་པི ཨོ་གྷེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ, ཀ་ཊི་མ་ཏྟེ་སུ་པི ཨོ་གྷེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ, ན ཧི ནཱ་མ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི [པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ན ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶ་པི (?)] པཱ་དཱ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝཱ ཨ་ལླཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི – ཧ་ཊྛཱ ཨུ་ད་གྒཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་རཱ ཁོ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཡཱ་ནི ཙ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི ཡཱ་ནི ཙ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཝ་དེ་ཧི, ཝི་སཱ་ཁེ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ དཱ་ཏུཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ, ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ, གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ, གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ དཱ་ཏུཾ, དྷུ་ཝ་ཡཱ་གུཾ དཱ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛ ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙ་སཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སིཾ – ‘ག་ཙྪ, ཛེ. ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི – ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ, བྷ་ནྟེ, དཱ་སཱི ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་དྡ་ས བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན ‘‘ན་ཏྠི ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན་ཏྠ་ཡྻེ, ཨཱ་རཱ་མེ བྷི་ཀྑཱུ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་སུ་ཙི, བྷ་ནྟེ, ན་གྒི་ཡཾ ཛེ་གུ་ཙྪཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ དཱ་ཏུཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ན ཝཱི་ཐི་ཀུ་ས་ལོ ན གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཀི་ལ་ནྟོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏི. སོ མེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི་ཀུ་ས་ལོ གོ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཀི་ལ་ནྟོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶ་ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ག་མི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ ས་ཏྠཱ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ ཝཱ་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཏ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏི. སོ མེ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ ན ཝི་ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཝཱ་སཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཨ་ཀི་ལ་ནྟོ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ མེ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷོ ན ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ གི་ལཱ་ན་སྶ ཨུ་སྶཱུ་རེ བྷ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་དཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སོ མེ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལེ་ན བྷ་ཏྟཾ ནཱི་ཧ་རི་སྶ་ཏི, བྷ་ཏྟ་ཙྪེ་དཾ ན ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ མེ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་བཱ་དྷོ ན ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ཏི, ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ དཱ་ཏུཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡེ ད་སཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཡཱ་གུ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཏྱཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ནི་སཾ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ དྷུ་ཝ་ཡཱ་གུཾ དཱ་ཏུཾ.
‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཡཱ ན་དི་ཡཱ ཝེ་སི་ཡཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་གྒཱ ཨེ་ཀ་ཏི་ཏྠེ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟི. ཏཱ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་སི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པྤ་ཎྜེ་སུཾ – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ ནཱ་མ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཨ་ཡྻེ, ད་ཧ་རཱ་ནཾ [ད་ཧ་རཱ་ནཾ ད་ཧ་རཱ་ནཾ (སཱི.)] བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙི་ཎྞེ་ན, ན་ནུ ནཱ་མ ཀཱ་མཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ; ཡ་དཱ ཛི་ཎྞཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐ ཏ་དཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་བྷོ ཨ་ཏྠཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཏཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝེ་སི་ཡཱ་ཧི ཨུ་པྤ་ཎྜི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ངྐཱུ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་སུ་ཙི, བྷ་ནྟེ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ན་གྒི་ཡཾ ཛེ་གུ་ཙྪཾ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཨི་ཙྪཱ་མི བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི.
༣༥༡. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛ ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, དི་སཱ་སུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’ཏི? ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ཝཱ. ཏྱཱ་ཧཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི – ‘ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་ན ཨ་ཡྻེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠཱི’ཏི? ས་ཙེ མེ ཝ་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨཱ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་ཝ་ཏྠཱི’ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ཙྪི་སྶཱ་མི – ནི་སྶཾ་ས་ཡཾ མེ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཨ་ཡྻེ་ན ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝཱ དྷུ་ཝ་ཡཱ་གུ ཝཱ་ཏི. ཏ་སྶཱ མེ ཏ་ད་ནུ་སྶ་ར་ནྟི་ཡཱ པཱ་མུ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, པ་མུ་དི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡི་སྶ་ཏི, པཱི་ཏི་མ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷི་སྶ་ཏི, པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡཱ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡི་སྶཱ་མི, སུ་ཁི་ནི་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡི་སྶ་ཏི. སཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨི་མཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛ ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཝི་སཱ་ཁེ; སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨི་མཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཊྛ ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙ་སི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི ཏེ, ཝི་སཱ་ཁེ, ཨ་ཊྛ ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘‘ཡཱ ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ད་ད་ཏི་པྤ་མོ་དི་ཏཱ;
སཱི་ལཱུ་པ་པ་ནྣཱ སུ་ག་ཏ་སྶ སཱ་ཝི་ཀཱ;
ད་དཱ་ཏི དཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ མ་ཙྪ་རཾ;
སོ་ཝ་གྒི་ཀཾ སོ་ཀ་ནུ་དཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ.
‘‘དི་བྦཾ སཱ ལ་བྷ་ཏེ ཨཱ་ཡུཾ [དི་བྦཾ བ་ལཾ སཱ ལ་བྷ་ཏེ ཙ ཨཱ་ཡུཾ (སཱི. སྱཱ.)];
ཨཱ་ག་མྨ མ་གྒཾ ཝི་ར་ཛཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ;
སཱ པུ་ཉྙ་ཀཱ་མཱ སུ་ཁི་ནཱི ཨ་ནཱ་མ་ཡཱ;
ས་གྒ་མྷི ཀཱ་ཡ་མྷི ཙི་རཾ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི.
༣༥༢. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, གི་ལཱ་ན་བྷེ་ས་ཛྫཾ, དྷུ་ཝ་ཡཱ་གུཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ’’ནྟི.
ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཝི་སཱ་ཁཱ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༢༢༠. ནི་སཱི་ད་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཱ
༣༥༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏེ་སཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཨ་དྡ་ས སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཏཾ, དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ མ་ཀྑི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏེ་སཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི; ཏ་ཡི་དཾ, བྷ་ག་ཝཱ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ. མུ་ཙྩ་ཏི ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ཨ་སུ་ཙི. ཡེ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་སུ་ཙི ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ་པི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ, ཏེ་ས་མྤི ཨ་སུ་ཙི ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཨ་དྡ་སཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཏཾ, དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སིཾ ‘ཀིཾ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ མ་ཀྑི་ཏ’ནྟི? ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཎཱི་ཏཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཏེ་སཾ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི; ཏ་ཡི་དཾ, བྷ་ག་ཝཱ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་སུ་ཙི་ནཱ མ་ཀྑི་ཏ’ནྟི. ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མུ་ཙྩ་ཏི ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི་ནཾ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ཨ་སུ་ཙི. ཡེ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་སུ་ཙི ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཡེ་པི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ ཏེ་ས་མྤི ཨ་སུ་ཙི ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’’ཏི.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏོ – དུ་ཀྑཾ སུ་པ་ཏི, དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ན ར་ཀྑ་ནྟི, ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏོ.
‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏོ – སུ་ཁཾ སུ་པ་ཏི, སུ་ཁཾ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ཨ་སུ་ཙི ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་སྶ ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏོ.
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་ར་གུ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ནཱ་ས་ན་གུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་སཱི་ད་ན’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ ན ས་བྦཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་གོ་པེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཏཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི.
༣༥༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བེ་ལ་ཊྛ་སཱི་ས་སྶ ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ལ་སི་ཀཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀཱ་ཡེ ལ་གྒ་ནྟི. ཏཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ, དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ཨི་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི? ‘‘ཨི་མ་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪཱ་བཱ་དྷོ. ལ་སི་ཀཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཀཱ་ཡེ ལ་གྒ་ནྟི. ཏཱ་ནི མ་ཡཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ ཀ་ཎྜུ ཝཱ པི་ལ༹་ཀཱ ཝཱ ཨ་སྶཱ་ཝོ ཝཱ ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪུ ཝཱ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི’’ནྟི.
༣༥༥. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ [མུ་ཁ་པུ་ཉྫ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ (ཀ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་སཱ་ཁཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏ་རཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཝི་སཱ་ཁཱ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏཱ ས་མཱ་ད་པི་ཏཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏཱ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི [མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ་ནྟི (སྱཱ.)].
༣༥༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རོ་ཛོ མ་ལློ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ས་ཧཱ་ཡོ ཧོ་ཏི. རོ་ཛ་སྶ མ་ལླ་སྶ ཁོ་མ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཁོ་མ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ – ས་ནྡི་ཊྛོ ཙ ཧོ་ཏི, ས་མྦྷ་ཏྟོ ཙ, ཨཱ་ལ་པི་ཏོ ཙ, ཛཱི་ཝ་ཏི ཙ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙ, ག་ཧི་ཏེ མེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུ་ནྟི.