༢༠༣. སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠུ

༣༣༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སཱ་ཀེ་ཏེ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱི་སཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི. བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ སཱ་ཀེ་ཏཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི – ‘‘ཀོ, བྷ་ཎེ, གི་ལཱ་ནོ, ཀཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏི་སྶཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀོ སཱི་སཱ་བཱ་དྷོ; ག་ཙྪ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཏི་ཀི་ཙྪཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དོ་ཝཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་ཝ་ད – ‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨཱ་ག་ཏོ, སོ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨཱ་ག་ཏོ; སོ ཏཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ཀཱི་དི་སོ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཝེ་ཛྫོ’’ཏི? ‘‘ད་ཧ་ར་ཀོ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཀིཾ མེ ད་ཧ་ར་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཀ་རི་སྶ་ཏི? བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཀིཾ མེ ད་ཧ་ར་ཀོ ཝེ་ཛྫོ ཀ་རི་སྶ་ཏི? བ་ཧཱུ མ་ཧ་ནྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ དི་སཱ་པཱ་མོ་ཀྑཱ ཝེ་ཛྫཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རོ་གཾ ཀཱ་ཏུཾ. བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ག་མཾ་སཱུ’’’ཏི. ‘‘ག་ཙྪ, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་ཝ་ད – ‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – མཱ ཀི་ར, ཨ་ཡྻེ, པུ་རེ ཀི་ཉྩི ཨ་དཱ་སི. ཡ་དཱ ཨ་རོ་གཱ ཨ་ཧོ་སི ཏ་དཱ ཡཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཝེ་ཛྫོ, ཨ་ཡྻེ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘མཱ ཀི་ར, ཨ་ཡྻེ, པུ་རེ ཀི་ཉྩི ཨ་དཱ་སི. ཡ་དཱ ཨ་རོ་གཱ ཨ་ཧོ་སི ཏ་དཱ ཡཾ ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ ད་ཛྫེ་ཡྻཱ་སཱི’’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ དོ་ཝཱ་རི་ཀ, ཝེ་ཛྫོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁོ སོ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཡེ་ན སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ས་ཏེ་ན, ཨ་ཡྻེ, ས་པྤི་ནཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ པ་ས་ཏཾ ས་པྤིཾ དཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཾ པ་ས་ཏཾ ས་པྤིཾ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ནི་པྤ་ཙི་ཏྭཱ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཾ མ་ཉྩ་ཀེ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ [ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ.)] ན་ཏྠུ་ཏོ ཨ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཏཾ ས་པྤིཾ ན་ཏྠུ་ཏོ དི་ནྣཾ མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཉྪི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ དཱ་སིཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ, ཛེ, ཨི་མཾ ས་པྤིཾ པི་ཙུ་ནཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ [ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ (སྱཱ.)] ཡཱ་ཝ ལཱུ་ཁཱ་ཡཾ གྷ་ར་ཎཱི, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཨི་མཾ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་པྤིཾ པི་ཙུ་ནཱ གཱ་ཧཱ་པེ་སྶ་ཏི. བ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཙ མེ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི [མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི (སཱི. སྱཱ.)] བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནི. ཀི་མྤི མཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི [ཀ་ཉྩི (སྱཱ.)] དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་ཀཾ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཝི་མ་ནོ་སཱི’’ཏི? ཨི་དྷ མེ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཡཱ་ཝ ལཱུ་ཁཱ་ཡཾ དྷ་ར་ཎཱི, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཨི་མཾ ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་པྤིཾ པི་ཙུ་ནཱ གཱ་ཧཱ་པེ་སྶ་ཏི. བ་ཧུ་ཀཱ་ནི ཙ མེ མ་ཧ་གྒྷཱ་ནི ས་ཛྫཱ་ནི ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནི. ཀི་མྤི མཱ་ཡཾ ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཨཱ་གཱ་རི་ཀཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཛཱ་ནཱ་མེ་ཏ་སྶ སཾ་ཡ་མ་སྶ. ཝ་ར་མེ་ཏཾ ས་པྤི དཱ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་ད་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ པ་དཱི་པ་ཀ་ར་ཎེ ཝཱ ཨཱ་སི་ཏྟཾ. མཱ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཝི་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ན ཏེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨོ ཧཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཝ་སྶི་ཀཾ སཱི་སཱ་བཱ་དྷཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ཏྠུ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ ཨ་རོ་གཱ ས་མཱ་ནཱ ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. པུ་ཏྟོ – མཱ་ཏཱ མེ ཨ་རོ་གཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. སུ་ཎི་སཱ – ས་སྶུ མེ ཨ་རོ་གཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི. སེ་ཊྛི ག་ཧ་པ་ཏི – བྷ་རི་ཡཱ མེ ཨ་རོ་གཱ ཋི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཧ་སྶཱ་ནི པཱ་དཱ་སི དཱ་ས་ཉྩ དཱ་སི་ཉྩ ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཉྩ.

ཨ་ཐ ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཏཱ་ནི སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ དཱ་ས་ཉྩ དཱ་སི་ཉྩ ཨ་སྶ་ར་ཐ་ཉྩ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཡེ་ན ཨ་བྷ་ཡོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷ་ཡཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ མེ, དེ་ཝ, པ་ཋ་མ་ཀ་མྨཾ སོ་ལ༹་ས་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དཱ་སོ ཙ དཱ་སཱི ཙ ཨ་སྶ་ར་ཐོ ཙ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ དེ་ཝོ པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷ་ཎེ ཛཱི་ཝ་ཀ; ཏུ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཧོ་ཏུ. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ ཛཱི་ཝ་ཀོ ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཙྩོ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་པུ་རེ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་སི.

སེ་ཊྛི་བྷ་རི་ཡཱ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.