༡༦༠. པ་ཉྩ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ཐཱ
༢༦༠. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཏེ ཏེ་ན ཀི་སཱ ཧོ་ནྟི, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཀི་སེ ལཱུ་ཁེ དུ་བྦ་ཎྞེ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏེ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟེ, དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཀི་སཱ, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཏེ ཏེ་ན ཀི་སཱ ཧོ་ནྟི, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཏེ ཏེ་ན ཀི་སཱ ཧོ་ནྟི, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ལོ་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་རེ་ཡྻ, ན ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི, ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ཏེ་ལཾ, མ་དྷུ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ; བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྨ་ཏཱ་ནི ཙ ལོ་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ནྟི, ན ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡཱ་གུ་པི པཱི་ཏཱ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཏྟ་མྤི བྷུ་ཏྟཾ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. ཏེ ཏེ་ན ཀི་སཱ ཧོ་ནྟི, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ ཨ་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྨ་ཏ་ཉྩ ལོ་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་རེ་ཡྻ, ན ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻཱ’ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི, ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ, ཏེ་ལཾ, མ་དྷུ, ཕཱ་ཎི་ཏཾ; བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྨ་ཏཱ་ནི ཙ ལོ་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠ་ཉྩ ཕ་ར་ནྟི, ན ཙ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ, ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’ནྟི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི.
༢༦༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཡཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ལཱུ་ཁཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏཱ་ནི་པི ན་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, པ་གེ་ཝ སེ་ནེ་སི་ཏཱ་ནི [སེ་ནེ་སི་ཀཱ་ནི (སཱི. སྱཱ.), སེ་ནེ་ཧི་ཀཱ་ནི (ཡོ་ཛ་ནཱ)]. ཏེ ཏེ་ན ཙེ་ཝ སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཕུ་ཊྛཱ, ཨི་མི་ནཱ ཙ བྷ་ཏྟཱ་ཙྪཱ་ད་ཀེ་ན [བྷ་ཏྟཱ་ཙྪ་ནྣ་ཀེ་ན (ཀ.)], ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་སཱ ཧོ་ནྟི, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་སེ ལཱུ་ཁེ དུ་བྦ་ཎྞེ ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏེ དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟེ, དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་སཱ, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཡཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི ལཱུ་ཁཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི ཏཱ་ནི་པི ན་ཙྪཱ་དེ་ནྟི, པ་གེ་ཝ སེ་ནེ་སི་ཀཱ་ནི. ཏེ ཏེ་ན ཙེ་ཝ སཱ་ར་དི་ཀེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཕུ་ཊྛཱ, ཨི་མི་ནཱ ཙ བྷ་ཏྟཱ་ཙྪཱ་ད་ཀེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་སཱ, ལཱུ་ཁཱ, དུ་བྦ་ཎྞཱ, ཨུ་པྤ་ཎྜུ་པྤ་ཎྜུ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ, དྷ་མ་ནི་ས་ནྠ་ཏ་ག་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ནི པ་ཉྩ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལེ་པི ཝི་ཀཱ་ལེ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི.
༢༦༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི – ཨ་ཙྪ་ཝ་སཾ, མ་ཙྪ་ཝ་སཾ, སུ་སུ་ཀཱ་ཝ་སཾ, སཱུ་ཀ་ར་ཝ་སཾ, ག་དྲ་བྷ་ཝ་སཾ – ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ [ནི་པ་ཀྐཾ (ཀ.)] ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ. ཝི་ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཝི་ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ. ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཝི་ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ. ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཝི་ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཀཱ་ལེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལེ ནི་པྤ་ཀྐཾ ཀཱ་ལེ སཾ་ས་ཊྛཾ, ཏཾ ཙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི.
པ་ཉྩ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ཐཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.