༤༡. རཱ་ཧུ་ལ་ཝ་ཏྠུ
༡༠༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན སུ་དྡྷོ་ད་ན་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཧུ་ལ་མཱ་ཏཱ དེ་ཝཱི རཱ་ཧུ་ལཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་སོ ཏེ, རཱ་ཧུ་ལ, པི་ཏཱ. ག་ཙྪ་སྶུ [ག་ཙྪ་སྶ (སྱཱ.)], དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙཱ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ ཀུ་མཱ་རོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ, ཨ་ཊྛཱ་སི – ‘‘སུ་ཁཱ ཏེ, ས་མ་ཎ, ཚཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཧུ་ལོ ཀུ་མཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི – ‘‘དཱ་ཡ་ཛྫཾ མེ, ས་མ་ཎ, དེ་ཧི; དཱ་ཡ་ཛྫཾ མེ, ས་མ་ཎ, དེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, རཱ་ཧུ་ལཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་ལཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་མཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ – པ་ཋ་མཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ – བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི; དུ་ཏི་ཡ་མྤི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དུ་ཏི་ཡ་མྤི དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དུ་ཏི་ཡ་མྤི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི; ཏ་ཏི་ཡ་མྤི བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི་ཏི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ རཱ་ཧུ་ལཾ ཀུ་མཱ་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝ་རཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་རཱ ཁོ, གོ་ཏ་མ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཉྩ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པྤ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ’’ནྟི. ‘‘ཝ་དེ་ཧི, གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏི མེ, བྷ་ནྟེ, པ་བྦ་ཛི་ཏེ ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་ཐཱ ན་ནྡེ, ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ རཱ་ཧུ་ལེ. པུ་ཏྟ་པེ་མཾ, བྷ་ནྟེ, ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ཚ་ཝིཾ ཚེ་ཏྭཱ ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ཙ་མྨཾ ཚེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཚི་ནྡ་ཏི, མཾ་སཾ ཚེ་ཏྭཱ ནྷཱ་རུཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ནྷཱ་རུཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛིཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཊྛིཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཏྟཾ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་དྡྷོ་ད་ནཾ ས་ཀྐཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་དྡྷོ་ད་ནོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ ས་མཱ་ད་པི་ཏོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛི་ཏོ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཏྟོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀུ་ལཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དཱ་ར་ཀཾ པཱ་ཧེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ དཱ་ར་ཀཾ ཐེ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ‘ན ཨེ་ཀེ་ན དྭེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ མེ རཱ་ཧུ་ལོ སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ མ་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཨེ་ཀེ་ན དྭེ སཱ་མ་ཎེ་རེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ, ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ ཝཱ པ་ན ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཏུཾ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ནྟི.
རཱ་ཧུ་ལ་ཝ་ཏྠུ ནི་ཊྛི་ཏཾ.