༢. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་ཝ་ཏྠུ
༣༠༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ བྷ་གི་ནི་པ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀེ་ན སེ་ཊྛི་ནཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི དཱ་སེ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ [ཀ་མྨ་ཀ་རེ (སཱི. སྱཱ.)] ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡོ པ་ཙ་ཐ, བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙ་ཐ, སཱུ་པཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐ, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘པུ་བྦེ ཁྭཱ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི མ་ཡི ཨཱ་ག་ཏེ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་མ་ཉྙེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་ཏི. སོ་དཱ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་རཱུ་པོ དཱ་སེ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡོ པ་ཙ་ཐ, བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙ་ཐ, སཱུ་པཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐ, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨཱ་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི?
ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི དཱ་སེ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀཾ སེ་ཊྛིཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པུ་བྦེ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཡི ཨཱ་ག་ཏེ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མ་མ་ཉྙེ་ཝ ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་ད་སི. སོ་དཱ་ནི ཏྭཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་རཱུ་པོ དཱ་སེ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རེ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ཎེ, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་གུ་ཡོ པ་ཙ་ཐ, བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཙ་ཐ, སཱུ་པཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐ, ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཱ་ནི ས་མྤཱ་དེ་ཐཱ’ཏི. ཀིཾ ནུ ཁོ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘ན མེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནཱ་པི ཝི་ཝཱ་ཧོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ནཱ་པི རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ་ན; ཨ་པི ཙ མེ མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ; སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི. ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘བུ་དྡྷོ ཏྱཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘བུ་དྡྷོ ཏྱཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘བུ་དྡྷོ ཏྱཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘གྷོ་སོ་པི ཁོ ཨེ་སོ, ག་ཧ་པ་ཏི, དུ་ལླ་བྷོ ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡ་དི་དཾ – བུ་དྡྷོ བུ་དྡྷོ་ཏི. ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ. སྭེ་དཱ་ནི ཏྭཾ ཀཱ་ལེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་སི ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི – སྭེ་དཱ་ནཱ་ཧཾ ཀཱ་ལེ་ན ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མི ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ནྟི – བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཡཱ སུ་དཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཊྛཱ་སི པ་བྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ.
༣༠༥. [སཾ. ནི. ༡.༢༤༢] ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན སི་ཝ་ཀ་དྭཱ་རཾ [སཱི་ཝ་དྭཱ་རཾ (སཱི.), སཱི་ཏ་ཝ་ན་དྭཱ་རཾ (སྱཱ.)] ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་མ་ནུ་སྶཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ན་ག་ར་མྷཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི, བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དི; ཏ་ཏོ་ཝ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སི་ཝ་ཀོ [སཱི་ཝ་ཀོ (སཱི. སྱཱ.)] ཡ་ཀྑོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སི –
‘‘ས་ཏཾ ཧ་ཏྠཱི ས་ཏཾ ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐཱ;
ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་སྶ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ [སོ་ལ༹་སི་ནྟི (སཱི. ཀ.)].
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ ག་ཧ་པ་ཏི;
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཏེ སེ་ཡྻོ ནོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཡཾ ཨ་ཧོ་སི བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སོ སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི, བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་ཏོ་ཝ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སི་ཝ་ཀོ ཡ་ཀྑོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སི –
‘‘ས་ཏཾ ཧ་ཏྠཱི ས་ཏཾ ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ཏ་རཱི་ར་ཐཱ;
ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་སྶ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིཾ.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་བྷི་ཀྐ་མ ག་ཧ་པ་ཏི,
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཏེ སེ་ཡྻོ ནོ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི, ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི, ཡཾ ཨ་ཧོ་སི བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སོ, སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན སཱི་ཏ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཙ་ངྐ་མཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧི སུ་ད་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི – ནཱ་མེ་ན མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ལ་པ་ཏཱི་ཏི – ཧ་ཊྛོ ཨུ་ད་གྒོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སུ་ཁཾ ས་ཡི་ཏྠཱ’’ཏི?
[སཾ. ནི. ༡.༢༤༢] ‘‘ས་བྦ་དཱ ཝེ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ;
ཡོ ན ལི་མྤ་ཏི ཀཱ་མེ་སུ, སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ ནི་རཱུ་པ་དྷི.
‘‘ས་བྦཱ ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོ ཚེ་ཏྭཱ, ཝི་ནེ་ཡྻ ཧ་ད་ཡེ ད་རཾ;
ཨུ་པ་ས་ནྟོ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ས་ནྟིཾ པ་པྤུ་ཡྻ ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི [ཙེ་ཏ་སོ་ཏི (སཱི. སྱཱ.)].
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨ་ནུ་པུ་བྦིཾ ཀ་ཐཾ [ཨཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཾ (སཱི.)] ཀ་ཐེ་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – དཱ་ན་ཀ་ཐཾ སཱི་ལ་ཀ་ཐཾ ས་གྒ་ཀ་ཐཾ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་རཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ, ནེ་ཀྑ་མྨེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་སི. ཡ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་སི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཀ་ལླ་ཙི་ཏྟཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཡཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སི་ཀཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་སི – དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡཾ, ནི་རོ་དྷཾ, མ་གྒཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ཨ་པ་ག་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ར་ཛ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ས་ནེ ཝི་ར་ཛཾ ཝཱི་ཏ་མ་ལཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི – ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་སྶོ་སི ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི – ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཀི་ར ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི.
༣༠༦. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཀི་ར, ག་ཧ་པ་ཏི, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ. ཏྭ་ཉྩཱ་སི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ. དེ་མི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀཾ ཡེ་ན ཏྭཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ, ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ཏྠི མེ ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀཾ ཡེ་ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ – ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཀི་ར ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ ནེ་ག་མོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཀི་ར, ག་ཧ་པ་ཏི, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ. ཏྭ་ཉྩཱ་སི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ. དེ་མི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀཾ ཡེ་ན ཏྭཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ ཨ་ཡྻ; ཨ་ཏྠི མེ ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀཾ ཡེ་ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་སྶོ་སི ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ – ‘‘ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཀི་ར ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏ་ཡཱ ཀི་ར, ག་ཧ་པ་ཏི, སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁོ ས་ངྒྷོ ནི་མ་ནྟི་ཏོ. ཏྭ་ཉྩཱ་སི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ. དེ་མི ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀཾ ཡེ་ན ཏྭཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ལཾ དེ་ཝ; ཨ་ཏྠི མེ ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀཾ ཡེ་ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
༣༠༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བ་ཧུ་མི་ཏྟོ ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ས་ཧཱ་ཡོ ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝཱ་ཙོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ཨཱ་རཱ་མེ, ཨ་ཡྻཱ, ཀ་རོ་ཐ, ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཐ, དཱ་ནཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་ཐ. བུ་དྡྷོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ. སོ ཙ མ་ཡཱ བྷ་ག་ཝཱ ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཏཱ ཨཱ་རཱ་མེ ཨ་ཀཾ་སུ, ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ, དཱ་ནཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སུཾ.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ས་མ་ནྟཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་སི – ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ? ཡཾ ཨ་སྶ གཱ་མ་ཏོ ནེ་ཝ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ན ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ, ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཾ, དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ, ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ, ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཾ, མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཾ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤ’’ནྟི.
ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཛེ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ [རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ – གཱ་མ་ཏོ ནེ་ཝ ཨ་ཏི་དཱུ་རེ ན ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ, ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཾ, དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ, ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ, ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཾ, མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སྶེ་ཡྻ་ཀཾ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཛེ་ཏོ ཀུ་མཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛེ་ཏཾ ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དེ་ཧི མེ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི [ཀེ་ཏུཾ (ཝ་ཛཱི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ)]. ‘‘ཨ་དེ་ཡྻོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་པི ཀོ་ཊི་ས་ནྠ་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ག་ཧི་ཏོ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ག་ཧི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི. ག་ཧི་ཏོ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ མ་ཧཱ་མ་ཏྟེ པུ་ཙྪིཾ་སུ. མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡ་ཏོ ཏ་ཡཱ, ཨ་ཡྻ་པུ་ཏྟ, ཨ་གྒྷོ ཀ་ཏོ, ག་ཧི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཧི་ར་ཉྙཾ ནི་བྦཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ནྠ་རཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་སི. ས་ཀིཾ ནཱི་ཧ་ཊཾ ཧི་ར་ཉྙཾ ཐོ་ཀ་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ཀོ་ཊྛ་ཀ་སཱ་མ་ནྟཱ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷ་ཎེ, ཧི་ར་ཉྙཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐ; ཨི་མཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ས་ནྠ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཛེ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ ཨི་དཾ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཏཱ་ཝ བ་ཧུཾ ཧི་ར་ཉྙཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, ག་ཧ་པ་ཏི; མཱ ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་སི. དེ་ཧི མེ ཨེ་ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ. མ་མེ་ཏཾ དཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཁོ ཛེ་ཏོ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ ཉཱ་ཏ་མ་ནུ་སྶོ; མ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཉཱ་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་སཱ་དོ་ཏི – ཏཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཛེ་ཏ་སྶ ཀུ་མཱ་ར་སྶ པཱ་དཱ་སི [ཨ་དཱ་སི (སྱཱ.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཛེ་ཏོ ཀུ་མཱ་རོ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཀོ་ཊྛ་ཀཾ མཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, པ་རི་ཝེ་ཎཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཙ་ངྐ་མེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཨུ་ད་པཱ་ནེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཨུ་ད་པཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་སཱ་ལཱ་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་སི, མ་ཎྜ་པེ ཀཱ་རཱ་པེ་སི.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ནཾ
༣༠༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལཱི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཡེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ནྟི ཏེ་པི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛེ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ད་ལི་དྡ་སྶ ཏུ་ནྣ་ཝཱ་ཡ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཁོ ཨི་དཾ ཨོ་ར་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐ་ཡི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧ་མྤི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ད་ལི་དྡོ ཏུ་ནྣ་ཝཱ་ཡོ སཱ་མཾ ཙི་ཀྑ་ལླཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡོ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཀུ་ཊྚཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀེ་ན ཙི་ཏཱ ཝ་ངྐཱ བྷི་ཏྟི པ་རི་པ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ ད་ལི་དྡོ ཏུ་ནྣ་ཝཱ་ཡོ སཱ་མཾ ཙི་ཀྑ་ལླཾ མ་དྡི་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཡོ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཀུ་ཊྚཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཏེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀེ་ན ཙི་ཏཱ ཝ་ངྐཱ བྷི་ཏྟི པ་རི་པ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ད་ལི་དྡོ ཏུ་ནྣ་ཝཱ་ཡོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཁི་ཡྻ་ཏི ཝི་པཱ་ཙེ་ཏི – ‘‘ཡེ ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎཱ་ནཾ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ དེ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ, ཏེ ཨི་མེ ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ནྟི. ཨ་ཧཾ པ་ན་མྷི ད་ལི་དྡོ. ན མཾ ཀོ་ཙི ཨོ་ཝ་ད་ཏི ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི ཝཱ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ ད་ལི་དྡ་སྶ ཏུ་ནྣ་ཝཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཁི་ཡྻ་ནྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དཱ་ཏུཾ. ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི – ‘ཀི་ནྟི ནུ ཁོ ཝི་ཧཱ་རོ ཁི་པྤཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’ཏི; ཁ་ཎྜཾ ཕུ་ལླཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
༣༠༩. ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ད་དེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དེ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ དཱ་ནཾ, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘དི་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༣༡༠. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ནྟཾ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐཱ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, སེ་ཡྻཱ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི – ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ, སེ་ཡྻཱ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་སུ, སེ་ཡྻཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཀྐཱ་སི. ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, སེ་ཡྻཱ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི – ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ པ་རི་གྒ་ཧེ་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻཱ་ཡོ པ་རི་གྒ་ཧེ་སྶ་ནྟི – ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི! ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི?
ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ལཱ་བྷཱི སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི…པེ… ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི…པེ… ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཨ་ར་ཧཱ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཏེ་ཝི་ཛྫོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཡོ, བྷ་ག་ཝཱ, ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ སོ ཨ་ར་ཧ་ཏི ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜ’’ནྟི.
༣༡༡. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་དེ་སེ [ཧི་མ་ཝ་ནྟ་པ་སྶེ (སཱི. སྱཱ.)] མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏཾ ཏ་ཡོ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ – ཏི་ཏྟི་རོ ཙ, མ་ཀྐ་ཊོ ཙ, ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཙ. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཧོ ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ ཏཾ མ་ཡཾ ས་ཀྐ་རེ་ཡྻཱ་མ ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་མ མཱ་ནེ་ཡྻཱ་མ པཱུ་ཛེ་ཡྻཱ་མ, ཏ་སྶ ཙ མ་ཡཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རོ ཙ མ་ཀྐ་ཊོ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘ཏྭཾ, ས་མྨ, ཀིཾ པོ་རཱ་ཎཾ ས་ར་སཱི’ཏི? ‘ཡ་དཱ་ཧཾ, ས་མྨཱ, པོ་ཏོ ཧོ་མི, ཨི་མཾ ནི་གྲོ་དྷཾ ཨ་ནྟ་རཱ ས་ཏྠཱི་ནཾ [ཨ་ནྟ་རཱ་ས་ཏྠི་ཀཾ (སཱི.)] ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་མི, ཨ་གྒ་ངྐུ་ར་ཀཾ མེ ཨུ་ད་རཾ ཚུ་པ་ཏི. ཨི་མཱ་ཧཾ, ས་མྨཱ, པོ་རཱ་ཎཾ ས་རཱ་མཱི’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རོ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཙ མ་ཀྐ་ཊཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘ཏྭཾ, ས་མྨ, ཀིཾ པོ་རཱ་ཎཾ ས་ར་སཱི’ཏི? ‘ཡ་དཱ་ཧཾ, ས་མྨཱ, ཚཱ་པོ ཧོ་མི, ཚ་མཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ནི་གྲོ་དྷ་སྶ ཨ་གྒ་ངྐུ་ར་ཀཾ ཁཱ་དཱ་མི. ཨི་མཱ་ཧཾ, ས་མྨཱ, པོ་རཱ་ཎཾ ས་རཱ་མཱི’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀྐ་ཊོ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཙ ཏི་ཏྟི་རཾ པུ་ཙྪིཾ་སུ – ‘ཏྭཾ, ས་མྨ, ཀིཾ པོ་རཱ་ཎཾ ས་ར་སཱི’ཏི? ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ, ས་མྨཱ, ཨོ་ཀཱ་སེ མ་ཧཱ་ནི་གྲོ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏོ ཨ་ཧཾ ཕ་ལཾ བྷ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཝ་ཙྩཾ ཨ་ཀཱ་སིཾ; ཏ་སྶཱ་ཡཾ ནི་གྲོ་དྷོ ཛཱ་ཏོ. ཏ་དཱ་ཧཾ, ས་མྨཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀྐ་ཊོ ཙ ཧ་ཏྠི་ནཱ་གོ ཙ ཏི་ཏྟི་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཏྭཾ, ས་མྨ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རོ. ཏཾ མ་ཡཾ ས་ཀྐ་རི་སྶཱ་མ ག་རུཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ མཱ་ནེ་སྶཱ་མ པཱུ་ཛེ་སྶཱ་མ, ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ མ་ཡཾ ཨོ་ཝཱ་དེ པ་ཏི་ཊྛི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རོ མ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧ་ཏྠི་ནཱ་ག་ཉྩ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་སི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཉྩ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཏྟི་རི་ཡཾ ནཱ་མ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི.
[ཛཱ. ༡.༡.༣༧] ‘‘ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟི, ན་རཱ དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ;
དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ ཙ པཱ་སཾ་སཱ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཏེ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ཨི་དྷ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་བྷེ་ཐ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་ཐ? ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ, པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ, སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ, ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ, ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ, ཨ་གྒ་པི་ཎྜཾ. ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒྷི་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཨ་ཝ་ནྡི་ཡཱ་དི་པུ་གྒ་ལཱ
༣༡༢. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝ་ནྡི་ཡཱ – པུ་རེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, པ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ, ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཨ་ཝ་ནྡི་ཡོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས ཨ་ཝ་ནྡི་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ནྡི་ཡཱ – པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན པུ་རེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་ནྡི་ཡོ, ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝ་ནྡི་ཡོ, ས་དེ་ཝ་ཀེ བྷི་ཀྑ་ཝེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝ་ནྡི་ཡོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ ཝ་ནྡི་ཡཱ’’ཏི.
ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ
༣༡༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ཎྜ་པེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟི, ས་ནྠ་རེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སེ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟི. ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ནོ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ’ནྟི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་པེ་པི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ས་ནྠ་རེ་པི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སེ་པི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི – ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་པེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ, ས་ནྠ་རེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ, ཨོ་ཀཱ་སེ་སུ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཱ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཀྐཱ་སི. ‘‘ཀོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ག་ཝཱ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་དྷ ནི་སི་ནྣོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ནོ ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ’ནྟི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ག་ནྟྭཱ མ་ཎྜ་པེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ས་ནྠ་རེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི, ཨོ་ཀཱ་སེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟི – ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༣༡༤. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨཱ་ས་ནྡིཾ, པ་ལླ་ངྐཾ, གོ་ན་ཀཾ, ཙི་ཏྟ་ཀཾ, པ་ཊི་ཀཾ, པ་ཊ་ལི་ཀཾ, ཏཱུ་ལི་ཀཾ, ཝི་ཀ་ཏི་ཀཾ, ཨུ་དྡ་ལོ་མིཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མིཾ, ཀ་ཊྚི་སྶཾ, ཀོ་སེ་ཡྻཾ [ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལཾ (སཱི. སྱཱ.)], ཀུ་ཏྟ་ཀཾ, ཧ་ཏྠ་ཏྠ་རཾ, ཨ་སྶ་ཏྠ་རཾ, ར་ཐ་ཏྠ་རཾ, ཨ་ཛི་ན་པ་ཝེ་ཎིཾ, ཀ་ད་ལི་མི་ག་པ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དཾ, ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ནཱ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི – ཨཱ་ས་ནྡིཾ, པ་ལླ་ངྐཾ, ཏཱུ་ལི་ཀཾ – གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏཾ [གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཾ (སཱི. ཀ.), ཨ་ཝ་སེ་སཾ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཾ (སྱཱ.)] ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ, ན་ཏྭེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཏྟ་གྒེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷཾ མ་ཉྩ་མྤི པཱི་ཋ་མྤི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ནྟཱ ནཱ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དི་ཏུཾ, ན་ཏྭེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི.
ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ
༣༡༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཧ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནི ཙ;
ས་རཱི་ས་པེ ཙ མ་ཀ་སེ, སི་སི་རེ ཙཱ་པི ཝུ་ཊྛི་ཡོ.
‘‘ཏ་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རོ, ས་ཉྫཱ་ཏོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི;
ལེ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ, ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ.
‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ, ཨ་གྒཾ བུ་དྡྷེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་ར་ཡེ ར་མྨེ, ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ;
ཏེ་སཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ, ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ;
ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
‘‘ཏེ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ;
ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དི
༣༡༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སི. བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཁི་ཡྻ་ཏི ཝི་པཱ་ཙེ་ཏི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ནྟི! བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ན་ནུ ནཱ་མ ལ་བྦྷཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ནི་སི་ནྣེ་ན ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི? ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཁི་ཡྻ་ནྟ་སྶ ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་ཏི! བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, ཨུ་པ་ན་ནྡ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སི, བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ཝི་ག་ར་ཧི བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶ་སི? བྷ་ཏྟ་གྒཾ ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ཨ་ཧོ་སི. ནེ་ཏཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ པ་སཱ་དཱ་ཡ…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནོ [བྷོ་ཛ་ནོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀོ (སྱཱ.)] བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ས་ཙེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, པ་ཝཱ་རི་ཏོ ཙ ཧོ་ཏི, ‘ག་ཙྪ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ལ་བྷེ་ཐ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷེ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ སི་ཏྠཱ་ནི གི་ལི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ས་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ་ཏི’’.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ གི་ལཱ་ནེ བྷི་ཀྑཱུ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. གི་ལཱ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ནྟི – ‘‘ན མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཀྐོ་མ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ, གི་ལཱ་ནཱ་མྷཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀེ མུ་ཉྩ་ནྟི. གི་ལཱ་ནཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ པ་པ་ཏ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ནོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཡོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘གི་ལཱ་ནཱ མ་ཡ་མྷཱ ཨ་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡཱ’ཏི ཝ་ར་སེ་ཡྻཱ་ཡོ པ་ལི་བུ་དྡྷེ་ནྟི [པ་ལི་བུ་ནྡྷ་ནྟི (ཀ.)]. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ལཱ་ན་སྶ པ་ཏི་རཱུ་པཾ སེ་ཡྻཾ དཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ལེ་ས་ཀ་པྤེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལེ་ས་ཀ་པྤེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
[པཱ་ཙི. ༡༢༢] ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི – ‘ཨི་དྷ མ་ཡཾ ཝ་སྶཾ ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨ་དྡ་སཾ་སུ [ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ (ཀ.)] ཁོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཾ [ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝི་ཧཱ་རཾ (ཀ.)] པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ནྟེ. དི་སྭཱ་ན ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི. ཧ་ནྡ ནེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཡཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ངྑ་རོ་ནྟི, པ་ཊི་ས་ངྑ་ཏེ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ? མ་ཡ་ཉྩ་ཉྙཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་རེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ན་ནུ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷི་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་ཧཱ་རོ; ཏུ་མྷེ་པི ཝ་ས་ཐ, མ་ཡ་མྤི ཝ་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཐཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རོ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟི. ཏེ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ རོ་ད་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘ཀི་སྶ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རོ་ད་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་མྷེ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤི་ཙྪཱ…པེ… ཏེ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ…པེ… ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར, ཏུ་མྷེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་པི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནཱ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི…པེ… ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ…པེ… དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་པི་ཏེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷི་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏ་བྦོ. ཡོ ནི་ཀྐ་ཌྜྷེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི
༣༡༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀེ་ན ནུ ཁོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ …པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ – ཡོ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ –
‘‘པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦོ, ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ –
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣེ་ཡྻ. ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟི.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ. ས་ངྒྷོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཾ ས་མྨ་ནྣ་ཏི. ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶ; ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻ.
‘‘ས་མྨ་ཏོ ས་ངྒྷེ་ན ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ བྷི་ཀྑུ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ, ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི.
༣༡༨. ཨ་ཐ ཁོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏུཾ, བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏུཾ, སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. སེ་ཡྻ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ནྟཱ སེ་ཡྻཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཡིཾ་སུ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. ཝི་ཧཱ་ར་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ནྟཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཡིཾ་སུ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི. པ་རི་ཝེ་ཎ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ནྟཱ པ་རི་ཝེ་ཎཱ ཨུ་སྶཱ་ར་ཡིཾ་སུ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་བྷཱ་ག་མྤི དཱ་ཏུཾ. ག་ཧི་ཏེ ཨ་ནུ་བྷཱ་གེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་ཀཱ་མཱ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ནི་སྶཱི་མེ ཋི་ཏ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་སྶཱི་མེ ཋི་ཏ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ གཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཱ་ནཾ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ, ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལཾ པ་ན ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཏ་ཡོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ – པུ་རི་མ་ཀོ, པ་ཙྪི་མ་ཀོ, ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ. ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པུ་རི་མ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ. མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པ་ཙྪི་མ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ’’ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.