མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ

༢༩༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ མ་སཱ་ར་ཀོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་སཱ་ར་ཀཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. མ་སཱ་ར་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་སཱ་ར་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨོ་རཱ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི. ཨུ་ཙྩ་ཀོ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི. ས་ཏྟ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ངྒ’’ནྟི. ཨུ་ཙྩ་ཀོ ས་ཏྟ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ས་ཏྟ་ངྒ’’ནྟི. བྷ་དྡ་པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྡ་པཱི་ཋ’’ནྟི. པཱི་ཋི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱི་ཋི་ཀ’’ནྟི. ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི. ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ [ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྚི་ཀཾ (སྱཱ.)] པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི. ཕ་ལ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ལ་ཀ’’ནྟི. ཀོ་ཙྪཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཙྪ’’ནྟི. པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ ས་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ས་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ནཱི་ཙེ མ་ཉྩེ ས་ཡ་ནྟོ ཨ་ཧི་ནཱ ད་ཊྛོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་ཧ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ་ཧི པ་ཝེ་དྷེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩཱ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏྟཾ མ་ཉྩཾ ཝེ་ཋེ་ཏུ’’ནྟི [ཝེ་ཏུ་ནྟི (སཱི.)]. ཨ་ངྒཱ་ནི བ་ཧུ་སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀཾ ཝེ་ཋེ་ཏུ’’ནྟི. ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏཱུ་ལི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ [བི་མྦོ་ཧ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. བི་མྦ + ཨོ་ཧ་ནཾ)] ཀཱ་ཏུཾ. ཏཱི་ཎི ཏཱུ་ལཱ་ནི – རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལཾ, ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལཾ, པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི [ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི (ཀ.)] བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་སི་ཡོ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟི – ཨུ་ཎྞ་བྷི་སིཾ, ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཾ, ཝཱ་ཀ་བྷི་སིཾ, ཏི་ཎ་བྷི་སིཾ, པ་ཎྞ་བྷི་སིཾ. ཏེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ས་མ་ཛྫེ ཚ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧུཾ ཨུ་ཎྞ་མྤི ཙོ་ལ༹་ཀ་མྤི ཝཱ་ཀ་མྤི ཏི་ཎ་མྤི པ་ཎྞ་མྤི ཚ་ཊྚི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོ – ཨུ་ཎྞ་བྷི་སིཾ, ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཾ, ཝཱ་ཀ་བྷི་སིཾ, ཏི་ཎ་བྷི་སིཾ, པ་ཎྞ་བྷི་སི’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀཾ དུ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་སིཾ ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི [ཨོ་ན་དྡྷི་ཏུཾ (སྱཱ.)].

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ མ་ཉྩ་བྷི་སིཾ པཱི་ཋེ ས་ནྠ་ར་ནྟི, པཱི་ཋ་བྷི་སིཾ མ་ཉྩེ ས་ནྠ་ར་ནྟི. བྷི་སི་ཡོ པ་རི་བྷི་ཛྫ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ [ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ (ཀ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཨོ་ན་དྡྷ་པཱི་ཋ’’ནྟི. ཨུ་ལློ་ཀཾ ཨ་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ནྠ་ར་ནྟི, ཧེ་ཊྛ་ཏོ ནི་པ་ཏ་ནྟི [ནི་པ་ཊ་ནྟི (ཀ.), ནི་པྥ་ཊ་ནྟི (སཱི.), ནི་པྤཱ་ཊེ་ནྟི (སྱཱ.)] …པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ལློ་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ བྷི་སིཾ ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི. ཚ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕོ་སི་ཏུ’’ནྟི. ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཏྟི་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་བྷ་ཏྟི་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་བྷ་ཏྟི’’ནྟི.