༡. པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༢༩༤. ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ཨ་ར་ཉྙེ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ, པ་བྦ་ཏེ, ཀ་ནྡ་རཱ་ཡཾ, གི་རི་གུ་ཧཱ་ཡཾ, སུ་སཱ་ནེ, ཝ་ན་པ་ཏྠེ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ, པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫེ. ཏེ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་ཀྑ་མ་ནྟི – ཨ་ར་ཉྙཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ པ་བྦ་ཏཱ ཀ་ནྡ་རཱ གི་རི་གུ་ཧཱ སུ་སཱ་ནཱ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སཱ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཱ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ་ན, ས་མི་ཉྫི་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི [སེ་ཊྛི (ཀ.)] ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་ཀྑ་མ་ནྟེ – ཨ་ར་ཉྙཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ པ་བྦ་ཏཱ ཀ་ནྡ་རཱ གི་རི་གུ་ཧཱ སུ་སཱ་ནཱ ཝ་ན་པ་ཏྠཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སཱ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཱ, པཱ་སཱ་དི་ཀེ་ན ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ་ན པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ་ན, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ་ན ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ་ན, ས་མི་ཉྫི་ཏེ་ན པ་སཱ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཀྑི་ཏྟ་ཙ་ཀྑཱུ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་མྤ་ནྣེ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻཾ, ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཐ མེ ཝི་ཧཱ་རེ་སཱུ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ མ་མ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་པ་ཏཱི’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ, བྷ་ནྟེ, སེ་ཊྛཱི ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷེ་ཧི [བྷ་ནྟེ (སཱི. ཀ.)] པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་དཱ་ནེ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀ་ར་ཎེ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ལེ་ཎཱ་ནི [པ་ཉྩ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི (སྱཱ.)] – ཝི་ཧཱ་རཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གཾ, པཱ་སཱ་དཾ, ཧ་མྨི་ཡཾ, གུ་ཧ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀཾ སེ་ཊྛིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ཧཱ་རཱ; ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཨེ་ཀཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ས་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཏེ ས་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བྷ་ཏྟཾ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི.
ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཎཱི་ཏཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི – ‘‘ཀཱ་ལོ, བྷ་ནྟེ, ནི་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀ་སྶ སེ་ཊྛི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏེ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རཱ པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ན ས་གྒ་ཏྠི་ཀེ་ན ཀཱ་རཱ་པི་ཏཱ. ཀ་ཐཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏེ ས་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀོ སེ་ཊྛཱི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏེ ས་ཊྛི་ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི.
༢༩༥. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀཾ སེ་ཊྛིཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཧ་ནྟི [པ་ཊི་ཧ་ན་ཏི (ཀ.)], ཏ་ཏོ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནི ཙ;
ས་རཱི་ས་པེ ཙ མ་ཀ་སེ, སི་སི་རེ ཙཱ་པི ཝུ་ཊྛི་ཡོ.
‘‘ཏ་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རེ, ས་ཉྫཱ་ཏོ [ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ གྷོ་རེ, ས་ཉྫཱ་ཏེ (ཀ. ས་དྡ་ནཱི་ཏི)] པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི;
ལེ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ, ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ.
‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ, ཨ་གྒཾ བུ་དྡྷེ་ན [བུ་དྡྷེ་ཧི (སྱཱ.)] ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ, པོ་སོ ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་ར་ཡེ ར་མྨེ, ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ;
ཏེ་སཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ, ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ;
ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
‘‘ཏེ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ;
ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཀཾ སེ་ཊྛིཾ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.
༢༩༦. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ མ་ནུ་སྶཱ – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ [ཏེ ས་ཀྐ་ཙྩཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཱ ཧོ་ནྟི; ཨ་ཧཱི་པི ཝི་ཙྪི་ཀཱ་པི ས་ཏ་པ་དི་ཡོ་པི པ་ཝི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཝཱ་ཊ’’ནྟི. བྷི་ཏྟི་ཚི་དྡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཝ་ལླི་ཡཱ་པི ར་ཛྫུ་ཡཱ་པི ཀ་ཝཱ་ཊཾ བ་ནྡྷ་ནྟི. ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི་པི ཁ་ཛྫ་ནྟི. ཁ་ཡི་ཏ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཀ་ཝཱ་ཊཱ་ནི པ་ཏ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལི་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་ས་ཀ’’ནྟི. ཀ་ཝཱ་ཊཱ ན ཕུ་སཱི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཙྪི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ’’ནྟི. ཀ་ཝཱ་ཊཱ ན ཐ་ཀི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒ་ལ༹་ཝ་ཊྚིཾ ཀ་པི་སཱི་ས་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཀཾ གྷ་ཊི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ན ས་ཀྐོ་ནྟི ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་པཱ་པུ་རི་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡཾ. ཏཱི་ཎི ཏཱ་ལཱ༹་ནི – ལོ་ཧ་ཏཱ་ལ༹ཾ, ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ལ༹ཾ, ཝི་སཱ་ཎ་ཏཱ་ལ༹’’ནྟི. ཡེ་ཧི [ཡེ་པི (སཱི. སྱཱ.)] ཏེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟི [ཝི་སཱ་ཎ་ཏཱ་ལ༹ཾ, ཡེ་ཧི ཏེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི (ཀ.)], ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་གུ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ནྟ་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཱ ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ནཱ ཧོ་ནྟི; སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ སཱི་ཏཱ, ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཎྷཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ཙ་ཀྑུ་སྶཱ དུ་གྒ་ནྡྷཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི – ཝེ་དི་ཀཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ, ཛཱ་ལ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ, ས་ལཱ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན’’ནྟི. ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པི ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ་པི པ་ཝི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཙ་ཀྐ་ལི་ཀ’’ནྟི. ཙ་ཀྐ་ལི་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ་པི ཝ་གྒུ་ལི་ཡོ་པི པ་ཝི་ས་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་བྷི་སི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཚ་མཱ་ཡཾ ས་ཡ་ནྟི. ག་ཏྟཱ་ནི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི་པི པཾ་སུ་ཀི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀ’’ནྟི. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་ཀོ ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི་པི ཁ་ཛྫ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཌྜྷི’’ནྟི [མཱི་ཌྷ་ནྟི (སཱི.), མི་ཌྷི་ནྟི (སྱཱ.)]. མི་ཌྜྷི་ཡཱ ག་ཏྟཱ་ནི དུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བི་ད་ལ་མ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི.
མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༢༩༧. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ མ་སཱ་ར་ཀོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་སཱ་ར་ཀཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. མ་སཱ་ར་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་སཱ་ར་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སོ་སཱ་ནི་ཀོ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ མ་ཉྩོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨོ་རཱ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩ’’ནྟི. ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི. ཨུ་ཙྩ་ཀོ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ’’ནྟི. ས་ཏྟ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ངྒ’’ནྟི. ཨུ་ཙྩ་ཀོ ས་ཏྟ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ས་ཏྟ་ངྒ’’ནྟི. བྷ་དྡ་པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་དྡ་པཱི་ཋ’’ནྟི. པཱི་ཋི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱི་ཋི་ཀ’’ནྟི. ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི. ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ [ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཎྚི་ཀཾ (སྱཱ.)] པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཀཾ པཱི་ཋ’’ནྟི. ཕ་ལ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ལ་ཀ’’ནྟི. ཀོ་ཙྪཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཙྪ’’ནྟི. པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ ས་ཡ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩེ ས་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ས་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ནཱི་ཙེ མ་ཉྩེ ས་ཡ་ནྟོ ཨ་ཧི་ནཱ ད་ཊྛོ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་ཙྩེ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ དྷཱ་རེ་ནྟི, ས་ཧ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀེ་ཧི པ་ཝེ་དྷེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩཱ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སུ་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏྟཾ མ་ཉྩཾ ཝེ་ཋེ་ཏུ’’ནྟི [ཝེ་ཏུ་ནྟི (སཱི.)]. ཨ་ངྒཱ་ནི བ་ཧུ་སུ་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཀཾ ཝེ་ཋེ་ཏུ’’ནྟི. ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་མི་ལི་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཏཱུ་ལི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ [བི་མྦོ་ཧ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. བི་མྦ + ཨོ་ཧ་ནཾ)] ཀཱ་ཏུཾ. ཏཱི་ཎི ཏཱུ་ལཱ་ནི – རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལཾ, ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལཾ, པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྡྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི [ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི (ཀ.)] བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་ནི བི་བྦོ་ཧ་ནཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧེ གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫོ ཧོ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་སི་ཡོ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་ནྟི – ཨུ་ཎྞ་བྷི་སིཾ, ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཾ, ཝཱ་ཀ་བྷི་སིཾ, ཏི་ཎ་བྷི་སིཾ, པ་ཎྞ་བྷི་སིཾ. ཏེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ས་མ་ཛྫེ ཚ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱ་སུཾ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་ཛྫ་ཊྛཱ་ནེ བ་ཧུཾ ཨུ་ཎྞ་མྤི ཙོ་ལ༹་ཀ་མྤི ཝཱ་ཀ་མྤི ཏི་ཎ་མྤི པ་ཎྞ་མྤི ཚ་ཊྚི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བྷི་སི་ཡོ – ཨུ་ཎྞ་བྷི་སིཾ, ཙོ་ལ༹་བྷི་སིཾ, ཝཱ་ཀ་བྷི་སིཾ, ཏི་ཎ་བྷི་སིཾ, པ་ཎྞ་བྷི་སི’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རི་ཀཾ དུ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་སིཾ ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི [ཨོ་ན་དྡྷི་ཏུཾ (སྱཱ.)].
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ མ་ཉྩ་བྷི་སིཾ པཱི་ཋེ ས་ནྠ་ར་ནྟི, པཱི་ཋ་བྷི་སིཾ མ་ཉྩེ ས་ནྠ་ར་ནྟི. བྷི་སི་ཡོ པ་རི་བྷི་ཛྫ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ [ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩཾ (ཀ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཨོ་ན་དྡྷ་པཱི་ཋ’’ནྟི. ཨུ་ལློ་ཀཾ ཨ་ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ནྠ་ར་ནྟི, ཧེ་ཊྛ་ཏོ ནི་པ་ཏ་ནྟི [ནི་པ་ཊ་ནྟི (ཀ.), ནི་པྥ་ཊ་ནྟི (སཱི.), ནི་པྤཱ་ཊེ་ནྟི (སྱཱ.)] …པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ལློ་ཀཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ བྷི་སིཾ ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏུ’’ནྟི. ཚ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕོ་སི་ཏུ’’ནྟི. ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཏྟི་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་བྷ་ཏྟི་ཀ་མྨ’’ནྟི. ཧ་ར་ནྟི་ཡེ་ཝ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་བྷ་ཏྟི’’ནྟི.
སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༢༩༨. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཡོ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཏཱ བྷཱུ་མི, གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟི. བ་ཧཱུ མ་ནུ་སྶཱ སེ་ཡྻཱ་པེ་ཀྑ་ཀཱ ག་ཙྪ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཕ་རུ་སཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞོ ན ནི་པ་ཏ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐུ་ས་པི་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི. སེ་ཏ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཎྷ་མ་ཏྟི་ཀཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི. སེ་ཏ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཀྐཱ་སཾ པི་ཊྛ་མ་དྡ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཕ་རུ་སཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་ཡཱ གེ་རུ་ཀཱ ན ནི་པ་ཏ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐུ་ས་པི་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ གེ་རུ་ཀཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི. གེ་རུ་ཀཱ ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ཏི …པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟི་ཀཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ གེ་རུ་ཀཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི. གེ་རུ་ཀཱ ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་ས་པ་ཀུ་ཊྚཾ སི་ཏྠ་ཏེ་ལ་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཙྩུ་སྶ་ནྣཾ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ལ༹་ཀེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཕ་རུ་སཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ན ནི་པ་ཏ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐུ་ས་པི་ཎྜཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི. ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་ཎྜུ་མ་ཏྟི་ཀཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཎི་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏུ’’ནྟི. ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞོ ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཀྐཱ་སཾ ཀ་སཱ་ཝ’’ནྟི.
པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ
༢༩༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟི – ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཀཾ. མ་ནུ་སྶཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི གི་ཧཱི ཀཱ་མ་བྷོ་གི་ནོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ – ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀཾ པུ་རི་ས་རཱུ་པ་ཀཾ. ཡོ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀ’’ནྟི.
ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༣༠༠. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཡྻ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ཡོ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནི་ཏུཾ ཏ་ཡོ ཙ་ཡེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡཾ, སི་ལཱ་ཙ་ཡཾ, དཱ་རུ་ཙ་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ སོ་པཱ་ནེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་སོ་པཱ་ནཾ, སི་ལཱ་སོ་པཱ་ནཾ, དཱ་རུ་སོ་པཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ པ་རི་པ་ཏ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་བཱ་ཧ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཱ ཨཱ་ལ༹་ཀ་མ་ནྡཱ ཧོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཧི་རི་ཡ་ནྟི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎི’’ནྟི. ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་ཊྚ་ཀཱ ཨུ་པ་རི་ཏོ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ ག་བྦྷེ – སི་ཝི་ཀཱ་ག་བྦྷཾ, ནཱ་ལི༹་ཀཱ་ག་བྦྷཾ, ཧ་མྨི་ཡ་ག་བྦྷ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཁུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་བྦྷཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁུ་དྡ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ག་བྦྷཾ ཀཱ་ཏུཾ, མ་ཧ་ལླ་ཀེ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀུ་ཊྚ་པཱ་དོ ཛཱི་ར་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་ངྐ་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི [ཀུ་ལུ༹་ངྐ་པཱ་ད་ཀ་ནྟི (སཱི.)]. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀུ་ཊྚོ ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི…པེ…‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཀི་ཊི་ཀཾ ཨུ་དྡ་སུ་དྷ’’ནྟི [ཨུ་དྡྷཱ་སུ་དྷ་ནྟི (སྱཱ.)].
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ནཱ ཨ་ཧི ཁ་ནྡྷེ པ་ཏ་ཏི. སོ བྷཱི་ཏོ ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སི. བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝི་སྶ་ར་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཏཱ་ན’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ མ་ཉྩ་པཱ་དེ་པི པཱི་ཋ་པཱ་དེ་པི ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡོ ལ་གྒེ་ནྟི. ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི་པི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི་པི ཁ་ཛྫ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཏྟི་ཁི་ལཾ ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ མ་ཉྩེ་པི པཱི་ཋེ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷི་ཛྫི་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧཱ་རེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ལི༹་ནྡ་ཀཱ ཧོ་ནྟི ཨ་པྤ་ཊི་སྶ་ར་ཎཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ལི༹་ནྡཾ པ་གྷ་ནཾ པ་ཀུ་ཊྚཾ [པ་ཀུ་ཌྜཾ (སཱི.)] ཨོ་སཱ་ར་ཀ’’ནྟི. ཨཱ་ལི༹་ནྡཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱུ ཧི་རི་ཡ་ནྟི ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ས་ར་ཎ་ཀི་ཊི་ཀཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཀི་ཊི་ཀ’’ནྟི.
ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༣༠༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱི་ཏེ་ན་པི ཨུ་ཎྷེ་ན་པི ཀི་ལ་མ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལ’’ནྟི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཡྻ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ཡོ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནི་ཏུཾ ཏ་ཡོ ཙ་ཡེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡཾ, སི་ལཱ་ཙ་ཡཾ, དཱ་རུ་ཙ་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ སོ་པཱ་ནེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་སོ་པཱ་ནཾ, སི་ལཱ་སོ་པཱ་ནཾ, དཱ་རུ་སོ་པཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ པ་རི་པ་ཏ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་བཱ་ཧ’’ནྟི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཏི་ཎ་ཙུ་ཎྞཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ – སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཚ་མཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཏྠ་ར་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ པཾ་སུ་ཀི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ’’ནྟི. པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨོ་ཏ་པྤ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ནཱི་ཡ་སཱ་ལཾ པཱ་ནཱི་ཡ་མ་ཎྜ་པ’’ནྟི. པཱ་ནཱི་ཡ་སཱ་ལཱ ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཡྻ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ཡོ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནི་ཏུཾ ཏ་ཡོ ཙ་ཡེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡཾ, སི་ལཱ་ཙ་ཡཾ, དཱ་རུ་ཙ་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ སོ་པཱ་ནེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་སོ་པཱ་ནཾ, སི་ལཱ་སོ་པཱ་ནཾ, དཱ་རུ་སོ་པཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ པ་རི་པ་ཏ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་བཱ་ཧ’’ནྟི. པཱ་ནཱི་ཡ་སཱ་ལཱ་ཡ ཏི་ཎ་ཙུ་ཎྞཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ – སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ’’ནྟི. པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཾ ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝ་ཀ’’ནྟི.
པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༣༠༢. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཏ་ཡོ པཱ་ཀཱ་རེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་པཱ་ཀཱ་རཾ, སི་ལཱ་པཱ་ཀཱ་རཾ, དཱ་རུ་པཱ་ཀཱ་ར’’ནྟི. ཀོ་ཊྛ་ཀོ ན ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊྛ་ཀ’’ནྟི. ཀོ་ཊྛ་ཀོ ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཡྻ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཀོ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ན ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཝཱ་ཊཾ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལི་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་ས་ཀཾ ཨ་གྒ་ལ༹་ཝ་ཊྚིཾ ཀ་པི་སཱི་ས་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཀཾ གྷ་ཊི་ཀཾ ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཙྪི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ’’ནྟི. ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཏི་ཎ་ཙུ་ཎྞཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ – སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀ’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཙི་ཀྑ་ལླཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་རུ་མྦཾ ཨུ་པ་ཀི་རི་ཏུ’’ནྟི. ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་ར་སི་ལཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི. ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ནི་དྡྷ་མ་ན’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ ཨ་གྒི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི. པ་རི་ཝེ་ཎཾ ཨུ་ཀླཱ་པཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་གྒི་སཱ་ལཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་རི་ཡྻ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀཱ་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ཡོ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ནི་ཏུཾ ཏ་ཡོ ཙ་ཡེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡཾ, སི་ལཱ་ཙ་ཡཾ, དཱ་རུ་ཙ་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ སོ་པཱ་ནེ – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་སོ་པཱ་ནཾ, སི་ལཱ་སོ་པཱ་ནཾ, དཱ་རུ་སོ་པཱ་ན’’ནྟི. ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟཱ པ་རི་པ་ཏ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ལ་མྦ་ན་བཱ་ཧ’’ནྟི. ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ན ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཝཱ་ཊཾ པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལི་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་ས་ཀཾ ཨ་གྒ་ལ༹་ཝ་ཊྚིཾ ཀ་པི་སཱི་ས་ཀཾ སཱུ་ཙི་ཀཾ གྷ་ཊི་ཀཾ ཏཱ་ལ༹་ཙྪི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཙྪི་དྡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ’’ནྟི. ཨ་གྒི་སཱ་ལཱ་ཡ ཏི་ཎ་ཙུ་ཎྞཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ – སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ’’ནྟི.
ཨཱ་རཱ་མ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ
༣༠༣. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛ་ཀཱ་པི པ་སུ་ཀཱ་པི ཨུ་པ་རོ་པེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཏ་ཡོ ཝཱ་ཊེ – ཝེ་ལུ༹་ཝཱ་ཊཾ, ཀ་ཎྜ་ཀ་ཝཱ་ཊཾ [ཝ་ཊེ ཝེ་ལུ༹་ཝ་ཊཾ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཊཾ (སྱཱ.)], པ་རི་ཁ’’ནྟི. ཀོ་ཊྛ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཛ་ཀཱ་པི པ་སུ་ཀཱ་པི ཨུ་པ་རོ་པེ ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊྛ་ཀཾ ཨ་པེ་སིཾ ཡ་མ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཏོ་ར་ཎཾ པ་ལི་གྷ’’ནྟི. ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཏི་ཎ་ཙུ་ཎྞཾ པ་རི་པ་ཏ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་གུ་མྥེ་ཏྭཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ – སེ་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཾ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཾ མཱ་ལཱ་ཀ་མྨཾ ལ་ཏཱ་ཀ་མྨཾ མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀ’’ནྟི. ཨཱ་རཱ་མོ ཙི་ཀྑ་ལློ ཧོ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་རུ་མྦཾ ཨུ་པ་ཀི་རི་ཏུ’’ནྟི. ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་ར་སི་ལཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ’’ནྟི. ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀ་ནི་དྡྷ་མ་ན’’ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སུ་དྷཱ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པ་ནཾ པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཚ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཀིཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཚ་ད་ནཱ་ནི – ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཚ་ད་ནཾ, སི་ལཱ་ཚ་ད་ནཾ, སུ་དྷཱ་ཚ་ད་ནཾ, ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ནཾ, པ་ཎྞ་ཙྪ་ད་ན’’ནྟི.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.