༡༥. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ

༤༩. ཡེ་ན ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་བྷ་ཏྟཱ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་ས་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ སོ་ལ༹་ས་སུ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་མོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མཱ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ‘‘ཡོ དྷ་མྨོ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་ནོ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ ནཱ་མ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡོ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཀཱ་རོ དྷ་མྨོ ཡཾ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་སྶ ཕ་ལ་དྷ་མྨ་སྶ སོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་ཀཱ་རོ དྷ་མྨོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ. ‘‘ཀིཾ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀིཾ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན – ‘‘ཏ་ཏྠ ‘ཡོ དྷ་མྨོ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཀིཾ་ལ་ཀྑ་ཎོ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༤༩) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དྭེ དྷ་མྨཱ ཛ་ན་ཡ་ནྟི ཧེ་ཏུ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཧེ་ཏུ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཀེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀིཾ་ལ་ཀྑ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ནི་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧེ་ཏུ, ས་བྦ་ཕ་ལེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དྭི་དྷཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཀཱི་དི་སོ བྷ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ངྐུ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཡོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཐཱ སོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཀིཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ བཱི་ཛཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཡ་ཐཱ, ཏ་ཐཱ ཧེ་ཏུ ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ བྷ་ཝེ. པ་ཐ་ཝཱི ཙ ཨཱ་པོ ཙ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཡ་ཐཱ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཕ་ལ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ བྷ་ཝེ. ས་བྦ་ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ངྐུ་ར་སྶ བཱི་ཛཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཛ་ན་ཀཾ ཧེ་ཏུ. ‘‘ཀ་ཐཾ པ་ཐ་ཝཱི, ཨཱ་པོ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཛ་ན་ཀཱ་ཏི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ངྐུ་ར་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཾ ས་མཱ་ནཾ ཕ་ལཾ བྷ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་བྷཱ་ཝོ, ཀོ སོ? བཱི་ཛཾ ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ. ‘‘ཀིཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ བཱི་ཛ་ངྐུ་རོ་པ་མཱ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙཱུ་པ་མཱ་ཡ་པི ད་སྶེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

བཱི་ཛ་ངྐུ་རཱ་དཱི་སུ བཱ་ཧི་རེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་སཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘བཱ་ཧི་རེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏུ, ཀ་ཐཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་སཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན – ‘‘ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་རཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཡ་ཉྷི སཾ་སཱ་རོ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༤༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཧ སཾ་སཱ་རོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཡཾ སཾ་སཱ་རོ ཧི ཡ་སྨཱ ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་པི པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

སོ ཨི་མ་སྶ སཾ་སཱ་ར་སྶ ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཡ་དི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཀ་ཐཾ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་བྦོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ སཾ་སཱ་རོ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་སཱ་ར་སྶ ས་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ས་ངྑཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏུ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘པུ་རི་མི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ པུ་རི་མི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཀ་ཏ་མཱ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ པུ་རི་མོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ས་མ་ན་ནྟ་རོ་ཝ ཀིཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ་པི ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘བཱི་ཛ་ངྐུ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བཱི་ཛ་ངྐུ་རོཏི བཱི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ངྐུ་རོ་ཏི བཱི་ཛ་ངྐུ་རོ, བཱི་ཛཱ་ནཾ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ངྐུ་རོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི ཝི་ཡ. ཡ་ཏྠ རུ་ཀྑཱ་དི་ཀེ ཡཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑཱ་དི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཨ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཨི་དཾ བཱི་ཛཾ པ་ན པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི.

‘‘བཱི་ཛཾ པ་ན ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐཾ དྭི་དྷཱ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཀཱ་ལ་པ་ར་མྤ་ར་ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན ཧེ་ཏུ་པི དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏོ ཧེ་ཏུ དུ་ཝི་དྷོ ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ་པི ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཧེ་ཏུ ཙ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཀཱ་ལ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷོ བྷ་ཝ་ཏི, ས་མ་ན་ནྟ་རོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ས་མ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་ཏ་རོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ པ་ཙྪི་མ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ, པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པཱ་དི་ཀོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝི་སེ་སོ པཱ་ཀ་ཊོ ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.

‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཐཱ་ལ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན – ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་དཱི་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཐཱ་ལ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚི ཙ ཏེ་ལ་ཉྩ པ་དཱི་པ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ས་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘པ་དཱི་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་སྨཱ ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ན ཧི ས་ཀྐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་དཱི་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་གྒི་ཀཾ ཨ་གྒི་ར་ཧི་ཏཾ ཐཱ་ལ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚི་ཉྩ ཏེ་ལ་ཉྩ དཱི་པེ་ཏུཾ ཛཱ་ལེ་ཏུཾ ཧི ཡ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མོ པ་དཱི་པོ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་དཱི་པ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི ཝི་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ཀཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ ན ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ ས་བྷཱ་ཝོ ས་མཱ་ནོ པ་དཱི་པོ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ, པ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨ་ས་མཱ་ནོ ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ཙ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, བཱ་ཧི་རོ ཨ་ས་མཱ་ནོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཛ་ན་ཀོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཕ་ལེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ས་བྦེ་ཧི ཕ་ལེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་དཱི་པོ་པ་མཱ་ཡ་པི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊོ ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་བྷེ་དཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་རི་ཀྑཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཕ་ལཱ་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་མོ སོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ཀ་ཏ་མོ སོ ཨཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཡཾ ཕ་ལཾ ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཕ་ལཾ, ཀ་ཏ་མོ སོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཡོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་མོ སོ ས་མྦ་ནྡྷོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་ས་ནྡྷྱ་ཏྠོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཕ་ལཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ ཙ སོ ཧོ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཕ་ལཾ, ཡོ ཙ ཏ་སྶ ཝི་སེ་སོ, ཡོ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་ཕ་ལཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏཾ ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༤༩) ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.

ཏ་ཏྠ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཡོ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠོ ས་ནྟ་ཏི་ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི ཕ་ལེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ, ཡ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཛ་ན་ཀཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཉྩ ཕ་ལཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣེ ཏ་སྶ ཙ ས་ནྟ་ཏི་ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཕ་ལཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཡོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཕ་ལ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཡོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ཏྠོ པ་ཊི་ས་ནྡ་ཧ་ན་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨ་ཏྠོ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཏྠོ པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཡོ པ་ལི་བོ་དྷ་ཏྠོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ པ་ལི་བོ་དྷ་ཏྠོ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མ་གྒེ་ན ཡོ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏ་ཏྠོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཡོ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏྠོ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ཡོ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ བཱི་ཛ་ཏྠོ ཧོ་ཏི.

ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཙ ཕ་ལ་ཉྩ ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྠོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཏྠ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་སྶཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཡོ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་དོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ཝུ་པ་ཙྪེ་དོ ཏ་ཏྠ ཏི་སྶཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་ནྟ་ཏི ཧོ་ཏི. ཡ་ཏྠ ཡ་སྶཾ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཡཱ ས་ནྟ་ཏི ཨ་ཏྠི, སཱ ས་ནྟ་ཏིཏ་ཏྠ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ར་མྤ་ར་ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ.

སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ. ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶཱཏི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ, ས་མཱ་དྷི་པ་ཊྛཱ་ནོ ཧི མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨོ. པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. སོ ཧི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏི་ཏྠ་ཉྙུ་ཏཱདཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཝ.

ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ‘‘ཀཱི་དི་སོ སོ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ནི་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པེ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ ཕ་ལེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ ན ཧོ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ པ་ན ཕ་ལེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རཱ ནཱ་མ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ ཧོ་ནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཧེ་ཏུ, པ་ཙྩ་ཡོ ཛ་ན་ཀོ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཙ ཡོ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ ཛ་ན་ཀ་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཛ་ནི་ཏ་བྦུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཡ་སྶ ཕ་ལ་སྶ པ་རི་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ.

‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཀེ་ན ཨ་མྷེ་ཧི ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ནཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་བྦ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཡཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ, ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡ་ཧི་ཏ་བྦོ, ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཛ་ན་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏུ་མྷེ་ཧི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ནི་ཡུ་ཏྟོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡོ ཡོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, སོ སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟོ ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ་ཏི.

ཨི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ར་ཙི་ཏཱ

ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.