༣. ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར་ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༤. ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་དྡེ་སོ ཨུ་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ནེ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡི་ཊྛེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘ཏ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མེ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ? དེ་ས་ནཱ ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨུ་དྡེ་ས་པཱ་ཋེ. ས་ངྑེ་པ་ཏོཏི ས་མཱ་ས་ཏོ. ནེ་ཏྟཱིཏི ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ. ཀི་ཏྟི་ཏཱཏི ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ནི་དྡེ་ས་ཏོ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡. ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ, ནི་སྶ་ར་ཎ་མྤི ཙ ཕ་ལཾ ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ.
ཨཱ་ཎ་ཏྟཱི ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཡོ་གཱི་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨ་སྶཱ་དོ་པི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ་པི ནི་སྶ་ར་ཎ་མྤི ཕ་ལ་མྤི ཨུ་པཱ་ཡོ་པི ཡོ་གཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་པི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ད་སྶི་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་པི་ཏཱ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མི. ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏེ་ཏི ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ སོ? སུ་ཁཾ, སོ་མ་ན་སྶཾ, ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ. ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ་དོ, ཀོ སོ? ཏ་ཎྷཱ, ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཙ. ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟི.
ཨཱ་བྷུ་སཾ ཀ་མྨེ་ན དཱི་ནཾ དུ་ཀྑཱ་དི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, དུ་ཀྑཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀ་པ་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶོ, ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་ཡོ་ག་ཏོ.
ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ནི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ. པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷེ་དོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༤ ཧཱ་ར་ས་ངྑེ་པ) བ་ཧུ་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ་ཝ.
ཕ་ལ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཕ་ལཾ, དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཾ. ཡ་དི་པི དེ་ས་ནཱ ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཕ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཾ ནཱ་མཱ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ? དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཁ་བ་ལ་ཡ་ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཨ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སི་རི་དེ་ཝ་ར་ཛྫ- སི་རི་ཙ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐ་སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷི་ཉྙཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡོ.
པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡོ, ཀོ སོ? ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ. པུ་རི་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧི པ་ཙྪི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མཱུ་པཱ་ཡོ, པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ མ་གྒ་ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཙ ཨུ་པཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི ‘‘མ་གྒོ་པི ཨུ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ‘‘ཏེ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་རེ ཨོ་གྷ་ནྟི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎ’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ༥) པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀེ་ས་ཉྩི ཝཱ་དོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ཎ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སི་དྡྷི་ཡཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧི, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ མཱ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི’’ཏི ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་ཋ་པ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི ནཱ་མ.
ཡུ་ཛྫ་ནྟི པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སཱུ་ཏི ཡོ་གི་ནོ, ཝེ་ནེ་ཡྻཱ, ཏེ་སཾ ཡོ་གཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ ཝི་བྷ་ཛ་ན་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ནི་དྡེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, སོ ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒེ (ནེ་ཏྟི. ༥) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༢. ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩ, སུ་ཏྟ་སྶ ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི.
སུ་ཏྟ་སྶ ཡོ པ་ཝི་ཙ་ཡོ, ཧཱ་རོ ཝི་ཙ་ཡོ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་སྶ ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཉྩ ཡཱ པུ་ཙྪཱ ཝི་ཙ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཉྩ ཡཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ ཝི་ཙ་ཡ་མཱ་ནཱ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཡོ པ་དཱ་དི་ཝི་ཙ་ཡོ, ཨ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝི་ཙ་ཡོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཝི་ཙ་ཡ་མཱ་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ད་ཡོ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཡ་ནྟི, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏེ པུ་ཙྪི་ཏཾ. ཝི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏནྟི བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ན ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘བྷཱ་ཝ་ཏྠེ ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ནྟི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ’’’ཏི.
‘‘སུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. སོ ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༤ ཧཱ་ར་ས་ངྑེ་པ) ཝུ་ཏྟོ་ཝ. ཀ་ཐཾ? –
‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨ་དི་ཊྛ་ཛོ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཝི་མ་ཏི་ཙྪེ་ད་ནཱ ཨ་ནུ་མ་ཏི་པུ་ཙྪཱ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ ས་ཏྟཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་ཝི་ས་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ས་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝི་ཙ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཋ་པ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ནི་རུ་ཏྟ་རཾ ལོ་ཀི་ཡཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ.
‘‘ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ, ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཙ ཝི་ཙ་ཡོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་ཙ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཀུ་ས་ལ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་གཱི་ཏི་ཝི་ཙ་ཡོ. ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ ‘‘ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཏི་ཀེ་སུ, དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་དྷི་ཀེ ཙ དུ་ཀ་ས་ཏེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཨ་སྶཱ་ད་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཝི་ཙ་ཡོ.
དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནི་ཊྛཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦེ་ས་ཉྩ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡ་ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་ར་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་ཙ་ཡོ. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་དེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཙ་ཡོ. ཕ་ལཱདཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་སྶ ཏ་དུ་པཱ་ཡ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཝི་བྷཱ་ག་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ པ་ད་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པུ་ཙྪཱ་པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་གཱི་ཏཱི་ནཾ, ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་ཙ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎོ ‘‘ཝི་ཙ་ཡོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ་ཝ.
ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་སེ་སོ པ་ན ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ. ཀ་ཐཾ? –
‘‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པུ་ཊྛེ ‘‘ཨཱ་མ, ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཉྩཱ’’ཏི པུ་ཊྛེ ‘‘མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ, ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི པུ་ཊྛེ ‘‘ཀིཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཊྛོ ཀུ་ས་ལ་ཏྠོ, ཨུ་དཱ་ཧུ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛོ’’ཏི པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ, ‘‘ཀིཾ པ་ནེ་ཏེ ‘ཀུ་ས་ལཱ’ཏི ཝཱ ‘དྷ་མྨཱ’ཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ནཱ་ན་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་དཾ པུ་ཙྪ་ནཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ པ་ན སཱ་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱི་ར་ཀཾ ནི་རུ་ཏྟ་རཾ, སེ་སཾ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སེ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི –
ཝུ་ཏྟོ་ཝ. སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ པཱ་ཀ་ཊོ ཡ་ཏི་པོ་ཏེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཏོ, སོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་མྷེ་ཧི ན ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༣. ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ, ཡཱ བྷཱུ་མཱི ཡོ ཙ གོ་ཙ་རོ ཏེ་སཾ.
ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱ, ཧཱ་རོ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ ཡཱ བྷཱུ་མི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཡོ གོ་ཙ་རོ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ བྷཱུ་མི་ས་ངྑཱ་ཏ་བྱ་ཉྫ་ན་གོ་ཙ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནཾ ཡཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་ཀྑཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཡུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ, སོ ཡུ་ཏྟི་ཨ་ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཀྑཱ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘ཡུ་ཏྟི ཧཱ་རོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏེ་སཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏ་སྶ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཡུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཝི་དྷོ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ, ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ. གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་ཏ་སྶ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཡུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཧི ཨ་ཝི་ལོ་མ་ནཾ. ཨ་ཡུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཡུ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༤. ‘‘དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཛི་ནོ, ཏ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་སྶ ཡཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨི་ཏི ཡཱ་ཝ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ, ཨེ་སོ ཧཱ་རོ པ་ད་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཾ སུ་ཏྟེ ཛི་ནོ དེ་སེ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཏྟེ ཛི་ནེ་ན དེ་སི་ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་སྶ ཡ་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཏཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ སུ་ཏྟེ ཛི་ནེ་ན དེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཙ པ་ད་ཊྛཱ་ན་སྶ ཡ་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཏཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ཡ་ཏྟ་ཀཱ ས་བྦེ པ་ད་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཝ, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི དྷ་མྨ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏཱ་ནི, ཨེ་སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘པ་ད་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, སུ་ཏྟེ དེ་སི་ཏ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཨ་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༥. ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ, ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀེ་ཙི.
ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ས་བྦེ, སོ ཧཱ་རོ ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ སུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་མྷི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཝཱ ས་ཏི ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཡེ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ དྷ་མྨཱ སུ་ཏྟེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཀཾ ས་མཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ? – ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ཡཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནོ (དཱི. ནི. ༣.༣༤༡, ༣༥༧, ༣༥༩; ཨ. ནི. ༩.༢༤), ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཧ་ག་ཏཱ དྷ་མྨཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ. ‘‘ད་དཾ མི་ཏྟཱ་ནི ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༩) ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ཏཱ, པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏཱ་པི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡; ཝི་བྷ. ༢༢༥; ཨུ་དཱ. ༡; ནེ་ཏྟི. ༢༤) ས་མཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ་པི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༡༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡; ཝི་བྷ. ༢༢༥; ཨུ་དཱ. ༡; ནེ་ཏྟི. ༢༤) ས་མཱ་ན་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ད་ཡོ་པི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༢༤) ས་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ, ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ (ནེ་ཏྟི. ༢༣) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༦. ‘‘ནེ་རུ་ཏྟ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཐ དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ;
པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷཱི, ཨེ་སོ ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ནེ་རུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟ་པ་ད་ནི་བྦ་ཙ་ན་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ དེ་ས་ཀཱ་ནཾ, སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་མུ་ཁེ་ན དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ན་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཙ ཨེ་ཏེ ནི་རུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ནྟི, ཨེ་སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ. དེ་ས་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ དེ་ས་ཀ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི དེ་ས་ནཱ་ནི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧུ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ངྒེ (ནེ་ཏྟི. ༢༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.
ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༧. ‘‘ཨེ་ཀ་མྷི པ་ད་ཊྛཱ་ནེ, པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སེ་ས་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ;
ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ, ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ པ་ར་ཀྐ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀ་མྷི ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ ས་ཏི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝཱ སེ་ས་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝཱ སེ་ས་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ནྟོ དེ་ས་ནཾ པ་མཱ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཀོ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀེ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚཱ་པེ་ཏི, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཊྚོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑེ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, སེ་སེ་པི ས་བྷཱ་གེ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ. ན ཧི ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་ཀེ དེ་ས་ནཱ་རུ་ལ༹ྷེ ས་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ཀོ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀེ་ཡེ་ཝ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཀེ་པི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏཱི་ཏི.
ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༨. ‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, བྷཱུ་མི་ཉྩ ཝི་བྷ་ཛ་ཏེ ཨ་ཡཾ ཧཱ་རོ.
སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ ནེ་ཡྻོ ཝི་བྷ་ཏྟཱི’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ས་བྷཱ་ཝདྷ་མྨ་ཉྩ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དིཔ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ‘‘ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ བྷཱུ་མི་ཉྩ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ཏེ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟི ཧཱ་རོ’’ཏི ནེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ, ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ‘‘ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ཨི་མ་སྶ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་སེ་ས་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ སཱི་ལཾ ཨི་དཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, ‘‘ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ བྷཱུ་མི, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ བྷཱུ་མི’’ཏྱཱ་དི་ནཱ བྷཱུ་མི་ཉྩ, ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ, ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྱཱ་པཱ་དཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཙ ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ཏི, སོ ཝི་བྷ་ཏྟི ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ༣༣-༣༤) ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཝི་བྷ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༩. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ, ནི་དྡི་ཊྛེ བྷཱ་ཝི་ཏེ པ་ཧཱི་ནེ ཙ.
པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ, ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟེ བྷཱ་ཝི་ཏེ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྦེ ཀུ་ས་ལེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ ནི་དྡི་ཊྛེ ཀ་ཐི་ཏེ, སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏེ ཝཱ པ་ཧཱི་ནེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ ནི་དྡི་ཊྛེ ཀ་ཐི་ཏེ, སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏེ ཝཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨེ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནི་ཛྫི་ཎྞཱ བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ‘‘ཡ་སྶ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ‘‘བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ ཀཱ་མཱ …པེ… ཀཱ་མེ་ཧི ཝེ་ར་མ་ཎཱི ཏེ་སཾ ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ (ནེ་ཏྟི. ༣༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ.
པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༠. ‘‘ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཏུ, སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ.
ཡོ ཛཱ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ཝི་དཱུ, ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ པ་ད་ཏྠ་སྶ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏུ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ, བ་ཧཱུ་ནི ཏུ བ་ཧཱུ་ནི ཨེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཡོ སུ་ཏྟ་ཝི་དཱུ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ད་ཏྠེ ཡོ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོ སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ནཱ་མ ཧཱ་རོ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡོ སོ-ས་དྡཱ ཨ་ས་མཱ་ན་ཏྠཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཡོ སུ་ཏྟ་ཝི་དཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ‘‘ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, ཕ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟི་ག་ཏོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དོ ཙ་ཏུ་ཡོ་ག་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ས་ལློ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་ཎོ མ་དྡི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀོ ནི་བྦཱ་པི་ཏ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནོ བ་ནྡྷ་ནཱ་ཏཱི་ཏོ ག་ནྠ་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ བྷི་ནྣ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏོ བ་ནྡྷ་ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཋ་པི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཨུ་ཀྐཱ་དྷ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་རོ པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ ཏ་མོ་ནུ་དོ ར་ཎ་ཉྫ་ཧོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་ཎྞོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་ཝ་ཎྞོ ཨཱ་བྷ་ངྐ་རོ པ་བྷ་ངྐ་རོ དྷ་མྨོ་བྷཱ་ས་པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ༣༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི. ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་བྷ་ངྒ་ཝཱ་རེ (ནེ་ཏྟི. ༣༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༡. ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧི དེ་སེ་ཏི.
སོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཉེ་ཡྻོ, པ་ཉྙ་ཏྟཱི ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧི ནི་ཀྑེ་པ་པྤ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཡེ་ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན དེ་སེ་ཏི, སོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རོ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཉེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི- བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་བྦི་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཨེ་ཀ་པ་ད་ཏྠ་སྶེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ པ་ཉྙ་ཏྟི ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ, ད་ས་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི.
‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ, ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༦༤; ཀ་ཐཱ. ༢༩༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཙཱ་ཏི.
‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ, ན་ཏྠི ན་ནྡཱི, ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༦༤; ཀ་ཐཱ. ༢༩༦) ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ, ‘‘པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་སྶཱ’’ཏི ཙ ‘‘ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི སུ་ཏ་མ་ཡི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་བྷ་ངྒེ (ནེ་ཏྟི. ༣༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཎྞ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༢. ‘‘ཡོ ཙ པ་ཊི་ཙྩུ་པྤཱ་དོ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ.
ཨེ་ཏེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཡོ, ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙ ཡེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ ཙ ཡཱ་ནི དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི, སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ད་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན ནི་དྡྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ཧི ཙ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཨོ་གཱ་ཧ་ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀེ ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙ་ཀ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠ ཉཱ་པ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ཁ་ནྡྷཱ ཙཱ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷཱ. དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ. ཀ་ཐཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ? ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི (ནེ་ཏྟི. ༤༢) པཱ་ཋོ.
ཨུ་དྡྷནྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཙ. ཨ་དྷོཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོཏི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ཨ་ཡཾ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན, ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ཝི་བྷ་ངྒེ (ནེ་ཏྟི. ༤༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ སོ་དྷ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༣. ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་མྷི པ་ཉྷེ, གཱ་ཐཱ་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏཱ ཡ་མཱ་ར་བྦྷ.
སུ་དྡྷཱ་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑཱ, ཧཱ་རོ སོ སོ་དྷ་ནོ ནཱ་མཱ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཏི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ པ་ཉྷེ ཉཱ་ཏུ་མི་ཙྪི་ཏེ ཨ་ཏྠེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་མྷི ཡཾ སུ་ཏྟ་ཏྠཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ སཱ གཱ་ཐཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ པུ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ, ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན སུ་དྡྷཱ་སུ་དྡྷ་པ་རི་ཀྑཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ བྷ་ཝེ, སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ སོ་དྷ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཀ་ཐཾ? ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི པ་དཾ སོ་དྷི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྦྷོ ན སོ་དྷི་ཏོ. ‘‘ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་མཱ་དཱ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ སོ་དྷི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྦྷོ ན སོ་དྷི་ཏོ. ‘‘ཛ་པྤཱ་བྷི་ལེ་པ་ནཾ བྲཱུ་མཱི’’ཏི པ་དཾ སོ་དྷི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྦྷོ ན སོ་དྷི་ཏོ. ‘‘དུ་ཀྑ་མ་སྶ མ་ཧ་བྦྷ་ཡ’’ནྟི པ་ད་ཉྩ སོ་དྷི་ཏཾ, ཨཱ་ར་མྦྷོ ཙ སོ་དྷི་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་དཱ་དཱི་ནཾ སོ་དྷི་ཏཱ་སོ་དྷི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཙཱ་རོ ཧཱ་རོ སོ་དྷ་ནོ ནཱ་མ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ཝི་བྷ་ངྒེ (ནེ་ཏྟི. ༤༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
སོ་དྷ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༤. ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཱ, ཡེ་པི ཙ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནི་དྡི་ཊྛཱ.
ཏེ ན ཝི་ཀ་པྤ་ཡི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་སོ ཧཱ་རོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙེ་ན་པི ཙ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ་ན་པི ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ན ཝི་ཀ་པྤ་ཡི་ཏ་བྦཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཀཱ་ལ་དི་སཱ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པེ་ཀྑཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ, ཨེ་སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་མཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཀས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན ས་ངྑྱཱ་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི. ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་སི་ཊྛཱ མ་ཏྟཱ ཝི་མ་ཏྟཱ, ཝི་མ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཝེ་མ་ཏྟཾ, ཝེ་མ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨ་ཛྫ སྭེ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ‘‘པུ་རི་མཱ དི་སཱ, པ་ཙྪི་མཱ དི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ དི་སཱ་ཝི་སེ་སཱ, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ན་མྤི ས་ཙྩཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཱ་དཱི་སུ་པཱི་ཏི. ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ. ‘‘ཛཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ, ཛ་རཱ དུ་ཀྑཱ, མ་ར་ཎཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ. ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཏཱ, ‘‘ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝི་ཏྠཱ་རོ ཝི་བྷ་ངྒེ (ནེ་ཏྟི. ༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༥. ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཡཾ དྷ་མྨཾ, ཛ་ན་ཡ་ནྟི་པྤ་ཙྩ་ཡཱ པ་ར་མྤ་ར་ཏོ.
ཧེ་ཏུ་མ་ཝ་ཀ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱ, ཨེ་སོ ཧཱ་རོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཱ ཡེ པ་ཙྩ་ཡདྷ་མྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཕ་ལདྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ར་མྤ་ར་ཏོ པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ན་ཡ་ནྟི, ཏ་སྶ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་ཕ་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཛ་ན་ཀཾ ཧེ་ཏུཾ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཀ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ, ཨེ་སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏཱུ བྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཧེ་ཏུ, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི, ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (ནེ་ཏྟི. ༤༩) ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ.
པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ས་མཱ་རོ་པ་ན་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༦. ‘‘ཡེ དྷ་མྨཱ ཡཾ་མཱུ་ལཱ, ཡེ ཙེ་ཀ་ཏྠཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ མུ་ནི་ནཱ.
ཏེ ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ས ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡེ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཡཾ་མཱུ་ལཱ ཡེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལཱ, ཏེ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ, ཡེ ཙ རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ས་དྡཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ཏི བུ་དྡྷམུ་ནི་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཏེ རཱ་ག…པེ… ཏི་ཀྐ་མ་ནཱ་དི་ས་དྡཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་རོ་པ་ཡི་ཏ་བྦཱ, ཨེ་སོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སཱི་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཀ་ཐི་ཏཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཙ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སྶ པ་ཧཱ་ནེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མཱ་རོ་པ་ན་པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནཱ་པི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ས་མཱ་རོ་པ་ནོ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ, ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ, པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཉྩ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ, མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ ཙ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ ཙ ས་མ་ཐ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ས་མ་ཐོ རཱ་ག་ཝི་རཱ་ག་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ད་ཊྛཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ. རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི སེ་ཀྑ་ཕ་ལཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་སེ་ཀྑ་ཕ་ལཾ, ཨི་དཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨི་དཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ, ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ, པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མཱ་རོ་པ་ནོ. ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་སུ་བྷེ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཝི་པ་ལླཱ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཙ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ བྷ་ཝ་ཏི, ཀཱ་མ་ཡོ་གེ་ན ཙ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠེ་ན ཙ ཝི་པྤ་ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཀཱ་མཱ་ས་ཝེ་ན ཙ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝ་ཏི, ཀཱ་མོ་གྷ་ཉྩ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ བྷ་ཝ་ཏི, རཱ་ག་ས་ལླེ་ན ཙ ཝི་ས་ལློ བྷ་ཝ་ཏི, རཱུ་པཱུ་པི་ཀཱ ཙ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ཏི, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཙ་སྶ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ བྷ་ཝ་ཏི, ན ཙ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པ་ཧཱ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནོཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་མཱ་རོ་པ་ནོ ཧཱ་རོ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨི་ཏི ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ར་ཙི་ཏཱ.
སོ་ལ༹་ས་ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
༡༧. ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘ཀ་ཏ་མེ ན་ཡ་ནི་དྡེ་སཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཎྷ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཧཱ་རེ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ན་ཡེ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཎྷ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ཏ་ཎྷ་ཉྩ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ནེ་ཏི, སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ས་མ་ཐེ་ན, སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏེ་ན ས་མ་ཐེ་ན, ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ ནེ་ཏི, ན་ཡ་ནྟོ ཙ ས་ཙྩེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ སོ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚོ ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི, སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་གཱ་ཧ་ཎ་ན་ཡོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ་ཝ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཡཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་བྷཱུ་མི་ར་ཙ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ ན་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏེ (ནེ་ཏྟི. ༧༨-༧༩) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༨. ‘‘ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ས་མཱུ་ལེ་ཧི, ནེ་ཏི ཀུ་ས་ལེ ཙ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི.
བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ, ཏི་པུ་ཀྑ་ལཾ ཏཾ ན་ཡཾ ཨཱ་ཧཱུ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ས་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཏཱི་ཧི ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ནེ་ཏི, ཀུ་ས་ལེ ཙ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ ནེ་ཏི, ན་ཡ་ནྟོ ཙ བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ནེ་ཏི, ན ཨ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ནེ་ཏི, ན གྷ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ནེ་ཏི, ན ཝི་ཏ་ཐཾ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀེ ས་ཏི ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ བྷ་ཝ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཧི ཨེ་ཏེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ‘‘བྷཱུ་ཏཾ, ཏ་ཐཾ, ཨ་ཝི་ཏ་ཐ’’ནྟི པ་དཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་ཧི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ན་ཡ་ནྟོ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ བྷཱུ་ཏཾ ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ནེ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏི. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཧི བཱ་དྷ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ནི, ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ་ནཱི’’ཏི སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༠; པ་ཊི. མ. ༢.༨). ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་སུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ན་མུ་ཁེ་ན ན་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཾ ཏི་པུ་ཀྑ་ལཾ ན་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི པུ་ཀྑ་ལོ སོ་བྷ་ནོ་ཏི ཏི་པུ་ཀྑ་ལོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཋཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏེ (ནེ་ཏྟི. ༨༧-༨༨) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི.
ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༡༩. ‘‘ཡོ ནེ་ཏི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི, ཀི་ལེ་སེ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ.
ཨེ་ཏཾ ན་ཡཾ ན་ཡ་ཝི་དཱུ, སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ ཨཱ་ཧཱུ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡོ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སོ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ནེ་ཏི, སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ ནེ་ཏི, ཨེ་ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཾ ན་ཡ་ཝི་དཱུ ས་དྡྷ་མྨ་ན་ཡ་ཀོ་ཝི་དཱ, ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝ ཝཱ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ ན་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧཱིཏི ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷཾ, དུ་ཀྑེ སུ་ཁཾ, ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ནི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ཧི. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. ས་དྡྷ་མྨེཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་དྡྷ་མྨེ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏེ (ནེ་ཏྟི. ༨༦-༨༧) ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ, ‘‘ཀ་ཏ་མོ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༢༠. ‘‘ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཧི ཡེ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཝུ་ཏྟཱ.
མ་ན་སཱ ཝོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེ, ཏཾ ཁུ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧཱུ’’ཏི. –
གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སཱི་ཧ་ལོ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧཱུ’’ཏི པཱ་ཋོ ལི་ཁི་ཏོ, སོ པ་ན ན ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཋོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ བྷི་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཧིཾ ཏ་ཧིཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨེ ཨ་བ་ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཙི་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཁུ ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཨེ་ཝ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་སཱུཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ. ཀུ་ས་ལཱཏི ཝོ་དཱ་ནི་ཡཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱཏི སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ. ཝུ་ཏྟཱཏི སུ་ཏྟ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེཏི ཏེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མཱ དི་སཱ, ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡཱ དི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱུཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏེ་ན དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ན་ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི.
༢༡. དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏོ. ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨ་ངྐུ་ས་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཏཾ་ཏཾ་ན་ཡ་དི་སཱ་བྷཱུ་ཏེ ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཡ སུ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཡཾ ས་མཱ་ནེ་ཏི ཡཾ ས་མཱ་ན་ཡ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ས་མཱ་ན་ཡ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ ན་ཡོ ཨ་ངྐུ་སོ ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ངྐུ་སོ ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཛི་རཱ་དི་མ་ཡོ ཏི་ཀྑ་གྒོ ཨུ་ཛུ་ཝ་ངྐ་བྷཱུ་ཏོ ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡོ ཨ་ངྐུ་སོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ངྐུ་སོ. ཨེ་ཏེ་ན ཧི ན་ཡེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཾ སུ་ཏྟ་ཏྠཾ ན་ཡ་ཏཱི་ཏི. མུ་ཁྱ་ཏོ པ་ན ཨ་ངྐེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཊོ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ངྐུ་སོ. ཨ་ངྐ་ས་དྡཱུ་པ་པ་ད་ཨུ་པུ་བྦ་ཨ་ས་དྷཱ་ཏུ ཨ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡོ ཀོ་ཙི་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
སོ་ལ༹་ས ཧཱ་ར་ནི་དྡེ་སཱ ཙེ་ཝ པ་ཉྩ ན་ཡ་ནི་དྡེ་སཱ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་མྷེ་ཧི ཙ ཉཱ་ཏཱ, ‘‘སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟེ ཀིཾ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༢༢. ‘‘སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མཾ, དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ཏོ དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ.
ས་ངྑི་པི་ཡ ཨ་ངྐུ་སེ་ན ཧི, ན་ཡེ་ཧི ཏི་ཧི ནི་དྡི་སེ སུ་ཏྟ’’ནྟི. –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཧཱ་རེ, ན་ཡེ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཡོ་ཛ་ན་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མ’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟེ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཋ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ཡོ་ཛེ་ནྟེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ ཧཱ་རཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཧཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦཾ པ་ཋ་མཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ནེ་ན ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨ་ངྐུ་ས་ན་ཡེ་ན ནེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ན་ཡེ་ཧི ནི་དྡི་སེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་ཏི ས་ཏྟི་བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཱ ར་ཙི་ཏཱ
ན་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྭཱ་ད་ས་པ་ད་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ
ནེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ སཱ་ས་ན་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ ཡེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ‘‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ’’ནྟི ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ –
༢༣. ‘‘ཨ་ཀྑ་རཾ པ་དཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ, ནི་རུ་ཏྟི ཏ་ཐེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ.
ཨཱ་ཀཱ་ར་ཚ་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ བྱ་ཉྫ་ནཾ ས་བྦཾ.
༢༤. ས་ངྐཱ་ས་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ, ཝི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟི.
ཨེ་ཏེ་ཧི ཚ་ཧི པ་དེ་ཧི, ཨ་ཏྠོ ཀ་མྨ་ཉྩ ནི་དྡི་ཊྛ’’ནྟི. –
གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡེ་སཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ‘དྭཱ་ད་ས པ་དཱ་ནི ‘སུ་ཏྟ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༣) ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠ ཀེ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ནྟི? ཨ་ཀྑ་ར་ཊྛེ་ན ཨ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞོ ཧི ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཏོ ཨི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ན་ཀྑ་ར་ཏི, ན ས་ཉྩ་ར་ཏི, ན ས་ངྐ་མ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ པ་དེ ཝ་ཎྞོ ཨ་ཀྑ་རཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༣). ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ པ་དེཏི ཙ ཝི་བྷ་ཏྱ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ དྭི་ཏི་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ར་ཝ་ནྟེ་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་ཀྑ་ར་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀྑ་རཾ ནཱ་མ, པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ པ་དཾཡེ་ཝ, ན ཨ་ཀྑ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་དཾ པ་ན པ་ཝེ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ས་ཉྩ་ར་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ. ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་པ་དཱ མཱ-ཀཱ་རཱ་དི ཨ་ཀྑ་རཾ ནཱ་མ, ཝི་བྷ་ཏྱ་ནྟཾ པ་དཾ པ་ན པ་དམེ་ཝ ཧོ་ཏི.
པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ. ཏཾ ནཱ་མཱ་ཁྱཱ་ཏོ་པ་ས་གྒ་ནི་པཱ་ཏ་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ད་བྦ་པ་དྷཱ་ནཾ ‘‘ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ནཱ་མ་པ་དཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ད་བྦ་མཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ. ཀི་རི་ཡཱ་པ་དྷཱ་ནཾ ‘‘ཕུ་ས་ཏི ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་དཾ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཧི ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཱ, ད་བྦ་མ་ནཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་བོ་དྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ པ-ཨུ་པ-ཨི་ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ ནཱ་མ. ‘‘ཙི་ར་པྤ་ཝཱ་སིཾ (དྷ. པ. ༢༡༩) ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༣.༧༡; སུ. ནི. ༤༠༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཧི པ-ཨུ་པཱ་དི་ས་དྡཱ ཝ་ས་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་ཡོ་གཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་ཏཾ དཱི་པེ་ནྟི. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ པ་ན ནཱ་མ་པ་ད་ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྶ པ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ས་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒཱཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙེ་ཝ ད་བྦ་སྶ ཙ ས་རཱུ་པ་ཝི་སེ་ས་པ་ཀཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨི་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ཨ་སྶ་པི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཀྑ་རེ་ན པ་ན ཀ་ཐཾ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཙེ? ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི སུ་ཡྻ་མཱ་ནེ་ཧི སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷཱ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པ་ད་ཏྠ་ས་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཀྑ་རེ་ན་པི ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་སེ་ཏི, པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཙ པ་དེ་ཧི ཙ ཨུ་གྒྷ་ཊེ་ཏཱི’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ༩) ཙ.
ཝི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཎཱ. ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ ཙ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་ཉྩ པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཝི་བྷ་ཛ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ས་མཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཡཾ དྭ་ནྡ་ས་མཱ་སོ. ཏ་ཏྠ ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ. བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནོ, སོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ཏི དྭཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ནི་དྡི་སི་ཏོ. པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཉཱ་པ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི. ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཡོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ཨ་ཏྠི, སོ ཨ་ཏྠཱ་ཀཱ་རོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི པ་ཊི་ནི་དྡི་སི་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ཧི ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ, ཀ་མྨ་ཉྩ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཀ་མྨ་ཉྩ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ས་མྦོ་དྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི བྷ་ཝེ, སོ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་པ་ཀཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་ནོ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ བོ་དྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝི་པ་ཉྩ་ན་ཀ་མྨ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི, སོ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ཝི་ཝ་ར་ཎཱ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན སུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ནེ་ཡྻ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་བོ་དྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ན་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི, སོ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘སུ་ཏྟ་ཏྠེ་ན ཧི དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་བོ་དྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་བྦ་ཏྟི, སོ ཙ སུ་ཏྟ་ཏྠོ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༢༤).
‘‘ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ཏྠ་ན་ཡེ་ཧི ཙེ་ཝ ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ཙ ཨ་ཡུ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྠོ ཀིཾ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི, ཨུ་དཱ་ཧུ ས་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ –
༢༥. ‘‘ཏཱི་ཎི ཙ ན་ཡཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ, ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ཚ་པྤ་དཱ་ནི ག་ཎི་ཏཱ་ནི.
ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཝ་ཙ་ན་སྶ་ཏྠོ ས་མཱ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. –
གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏཱི་ཎཱིཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་ཡོ་ཏི པ་ན པ་ཀ་ཏི་ལི་ངྒ་ནི་དྡེ་སོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ག་ཎི་ཏཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་སྶ ན་ཡཱ ཙ ག་ཎི་ཏཱ་ནི ཨ་ནཱུ་ནཱ་ནི ཚ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་དཱ་ནི ཙ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི, ནི་དྡི་ཊྛེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་བྦོ ཨ་ཏྠོ ས་མཱ་ཡུ་ཏྟོཝ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི སུ་ཏྟ་ཏྠསྶ. ན་ཡཱཏི ནེ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ. པ་དཱ་ནཱིཏི ནེ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི.
༢༦. ཡེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏེ ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ད་ཏྠེ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏྠ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ན་ཝ་བྷེ་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི སུ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཡེ་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ག་ཎ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨ་ཏྠ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཡ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜ་ཡ་ཏོ ཏེ་ཏྟིཾ་སཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཱ ཨེ་ཏྟི་ཀཱ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཱ་ཝ ནེ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏ་ཏྠ ན་ཝ་པྤ་དཱ་ནཱིཏི ཏ་ཡོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ, ཚ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཙ. ཙ་ཏུ་བྦཱི་སཱཏི སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ, ཚ བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནི, དྭེ དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ན་ཡ་ཨ་ངྐུ་ས་ན་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷཱ ཙ ནེ་ཏྟི ནཱ་མ, ཨི་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ནེ་ཏྟི་པ་ད་ཏྠོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་པ་ད་ཏྠཱ་ཡ ནེ་ཏྟི་ཡཱ ཧཱ་ར་ན་ཡཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷོ, ཨེ་ཝཾ སི་དྡྷེ ས་ཏི་པི ‘‘སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མ’’ནྟི ཨཱ་ར་མྦྷོ ‘‘ས་བྦེ་པི་མེ ཧཱ་རཱ ཙེ་ཝ ན་ཡཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ད་སྶི་ཏ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. དཱི་པ་ན་ཝ་ཙ་ན་ས་ཝ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་མོ ད་སྶི་ཏོ, ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡཱ་ནི, ཕ་ལ་ཉྩ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཕ་ལཾ, ཨུ་པཱ་ཡོ ཙ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ཡོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི ཙ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་རཱི་རཾ. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཏཱ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཕ་ལུ་པཱ་ཡཱ་ཎ་ཏྟཱི་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ.
ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ་པི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ས་བྦ་སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟེ་སུ ཨ་ན་རཱུ་པཱ་ཏི སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ, སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ཋ་མཾ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ.