༥. པ་ཉྩ་མ་ན་ཡོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན་ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཡ་སྨཱ ས་ངྒ་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་ས་ནི་སྶི་ཏོ པ་ཉྩ་མ་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཡོ ཨེ་ཏྠ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སེ་ན པུ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦོ ཙ. ཏ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཡེ དྷ་མྨཱ ཁ་ནྡྷ…པེ… ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཡེ དྷ་མྨཱ ཁ་ནྡྷ…པེ… ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན. ཡ་ཐཱ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ. ས་ཧ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པེ་ནཱ་ཏི ས་སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཾ, ཏེ་ན སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ཧི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏེ་ན ས་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡཱ ས་སུ་ཁུ་མ…པེ… དཱ་ཡཱ. ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ནི་བྦཱ་ན་ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ཏཱི་ཧི་པི ས་ངྒ་ཧེ་ཧི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྒ་ཧེ་ཧི ཏཱི་ཧི་པི ས་ངྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ. ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་དི་སཱ ནེ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ནེ་ཝ་སེ་ཀྑཱ་ནཱ་སེ་ཀྑཱ་ད་ཡོ. ཨི་ཏ་རེཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན, ཏཱི་ཧི་པི ས་ངྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྒ་ཧཱ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཨ་པྤ་ཊི་གྷེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ’’ནྟི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཡེ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ན་ཝ པ་ཉྷཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷཱ་ད་ཡོ, ཏེ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ད་ས, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཉྷཱ་ད་ཡོ པ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་པི ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཀ་པ་དནྟི ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝི་སེ་ས་ཀཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་པ་དཾ. པུ་ཙྪཱ་ཡཱཏི ཙ པུ་ཙྪ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦ་མྤི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཉྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་ཙྪཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཉྷཱ པ་ནེ་ཏྠ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་ས ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ ཧི ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱཏི ཏེ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་དྷ་མྨཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ད་སྶི་ཏཱ.
ཏ་དེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ནཱཏི ‘‘ཏ་དེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ས་དྡེ་ན. ‘‘ཡཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ པ་དཾ, ཏཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཏཱི་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་དེ་ཝཱ་ཏི པ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་སྶེ་ཝ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན་ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཀ་དཱ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་སྶ. ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ད་སྶ་ནཾ. ནི་ཡ་མ་ཏོ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ ཡོ་ཛེ་ཏུནྟི ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏོ ཧི ཨེ་ཝ-ཀཱ་རོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནི་ཡ་མོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་ར་མེ་ཝཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ, ཡཾ པ་ཀཱ་རཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏཾ་པ་ཀཱ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ. ཨ་ཉྙ་སྶཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ. ཨེ་ཏེ་ན ཡོ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊོ ཏཱི་ཧི་པི ས་ངྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཨི་དྷ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ, ན ཨ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ས་ཀ་ལེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན པ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཝཱ’’ཏི ནི་ཡ་མ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝཱ་པེ་ཀྑ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཡ…པེ… ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ་པི ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཉྩ་མ་ན་ཡ་ནི་དྡེ་སེ. པ་ཋ་མེ ན་ཡེཏི པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. རཱུ་པ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧཱིཏི ཨ་སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ…པེ… ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐཾ པ་ན རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པེ་ཀ་དེ་སོ ཧི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏོ’’ཏི.
༡༩༦. ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀནྟི ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན…པེ… ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་མྤི ཀཱ་མཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཡེ་ཧི. ས་བྦཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཏེ་ཝ རཱུ་པཱ་དི་ཀེ དྷ་མྨེ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དི་ས་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མེ་ན ཨུ་དཱ་ནེ་ན. དྭེཏི ‘‘བཱ་ཧི་རཱ ཨུ་པཱ་དཱ དྭེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ དྭེ-ས་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ. ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་སྶཱཏི ‘‘རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ. དྷ་མྨ་ནྭ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཾ ན་ཡ་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭེ་ཝཱི་ས་པ་དི་ཀོ ཨེ་ས ན་ཡོ.
པ་ཉྩ་མ་ན་ཡ་ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་ན་ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.