༡༡. པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ས་ངྒཱི་ཏི་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༧. པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ པཱ་ཝཱ་ཡ ཀུ་སི་ནཱ་རནྟི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༡) པཱ་ཝཱ་ན་ག་རེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀུ་སི་ནཱ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. མ་ནྡཱ་ར་ཝ་པུ་པྥཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎཾ པུ་པྥཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ད་ཎྜ་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨ་དྡ་སཾ ཁོཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་དྡ་སཾ. དི་སྭཱ ཙ པ་ན ‘‘པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི’’ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཁོ པ་ན ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི, ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ མ་ཎི་ཙ་མྨཾ ཝི་ཡ ད་ས་བ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ མེ་གྷ་ཝ་ཎྞ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ད་ས་ན་ཁ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཨ་ཉྫ་ལིཾ སི་ར་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཏྠ་རི ཀ་ཏེ་ན གཱ་ར་ཝེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་མུ་ཁོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པཱ་ཝུ་སོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀིཾ པ་ན ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་ཙྪི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཏི? ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནཾ. ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ པ་ནེ་ས ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པུ་ཙྪཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཐེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ན་ལེ་ཎ་མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ ནི་ཙྩཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ་ནེ་ཝ ཡཱ་པེ་ཏི. ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་མྤི གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ་ཝ བྷི་ཀྑཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཐེ་རོ ཀི་ར ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧཱ་ཛ་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཡེ མ་ཡ྄ཧཾ བྷི་ཀྑཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ན ཛཱ་ནི. ཨི་ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ པུ་ཙྪཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏཾ ས་ཏྠུ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནཱ་དཱི་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི. ཐེ་ར་སྶ པ་ན པ་རི་སཱ་ཡ ཀེ་ཧི་ཙི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཀེ་ཧི་ཙི ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ཧི དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏེ་པི པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ. ཡེ་ཧི་པི ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏེ་པི པ་སྶི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ཧི ན དི་ཊྛ་པུ་བྦོ, ཏེ ཨ་བྷི་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི སུ་ཏྭཱ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཙཱི་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠཱ ཝཱ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཱ ཝཱ ཨུ་རཱ་ནི པ་ཊི་པི་ས་ནྟཱ པ་རོ་དི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏ་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ ས་ཡ་མྤི ཨི་ཏྠི་ཡོ ཝི་ཡ པ་རོ་ད་ནྟི, ཏེ ཀིཾ ཨ་མྷེ ས་མ་སྶཱ་སེ་ནྟཱི’’ཏི མ་ཡ྄ཧཾ དོ་སཾ ད་སྶ་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན སུ་ཉྙཾ མ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, ཨི་དྷ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ རོ་ད་ནྟེ་སུ དོ་སོ ན་ཏྠི. པུ་རི་མ་ཏ་རཾ སུ་ཏྭཱ ནཱ་མ སོ་ཀོ་པི ཏ་ནུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ལཱ་བྷ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་ཝ པུ་ཙྪི.
ཨ་ཛྫ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཨ་ཛྫ དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊི་ལོ་མ་ཏོ ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཧ་ནི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཏ་ཏོ མེ ཨི་དནྟི ཏ་ཏོ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ཙེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཙ. ཏེ་ས་ཉྷི དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏེ་པི བཱ་ཧཱ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཀ་ནྡ་ནྟི, ཨུ་བྷོ ཧ་ཏྠེ སཱི་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ རོ་ད་ནྟི. ཚི་ནྣ་པཱ་ཏཾ པ་པ་ཏ་ནྟཱིཏི ཚི་ནྣཱ་ནཾ པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཚི་ནྣ་པཱ་ཏོ, ཏཾ ཚི་ནྣ་པཱ་ཏཾ, བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྣཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཏོ ཝཱ ཏ་ཏོ ཝཱ པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཏཱ, ཏ་ཏོ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ར་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཡ་ཐཱ་པ་ཏི་ཏ་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཏཱ, ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་ཏི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ར་བྷཱ་གཾ ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པི་ཙ པུ་ར་ཏོ ཝ་ཊྚ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཾ, པ་སྶ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཝ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ. ཏ་སྨཱ དྭེ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ཀིཾ པུ་ར་ཏོ ས་ཀིཾ པ་ཙྪ་ཏོ ས་ཀིཾ ཝཱ་མ་ཏོ ས་ཀིཾ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ས་མྤ་རི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཱ་པི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱཏི པ་ཧཱི་ན་དོ་མ་ན་སྶཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ སི་ལཱ་ཐ་མྦྷ་ས་དི་སཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ. ཀཱ་མ་ཉྷི དོ་མ་ན་སྶེ ཨ་ས་ཏི་པི ཨེ་ཀ་ཙྩོ རཱ་གོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, རཱ་གེ པ་ན ཨ་ས་ཏི དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ན་དོ་མ་ན་སྶཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཨེ་ཝ.
ས་བྦེ་ཧེ་ཝ པི་ཡེ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ པི་ཡེ་ཧི མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ མ་ནཱ་པེ་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་བྷཱ་ཏཱ་བྷ་གི་ནཱི་ཨཱ་དི་ཀེ་ཧི. ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཛཱ་ཏི་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝི་སུཾ བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོཏི མ་ར་ཎེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཙུ་ཏི་ཡཱ ཏེ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པུ་ན་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝི་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོཏི བྷ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝོ, བྷ་ཝ་ནྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘མ་ནུ་སྶོ དེ་ཝོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ པུ་རི་མཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཏ་སྨཱ. ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱཏི ཀུ་ཏོ ཀུ་ཧིཾ ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟེ ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ…པེ… མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི ལ་དྡྷུཾ ས་ཀྐཱ, ན ས་ཀྐཱ ཨེ་ཝ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་སྨཱ ས་བྦེ་ཧེ་ཝ པི་ཡེ་ཧི མ་ནཱ་པེ་ཧི ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨཱ ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་པི ས་མྦོ་དྷིཾ པ་ཏྭཱ་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ་པི ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་པི དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཡཾ ཏཾ ཛཱ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྑ་ཏཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ, ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ས་རཱི་རཾ མཱ པ་ལུ་ཛྫཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, རོ་ད་ནྟེ་ན་པི ཀ་ནྡ་ནྟེ་ན་པི ན ས་ཀྐཱ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ལ་དྡྷུ་ནྟི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ས་མ་ཡེ་ན སུ་བྷ་དྡོ ནཱ་མ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ས་ངྒཱི་ཏི་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤༡. ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏུ, ཡ་དི ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་སྨཱ པ་ན ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ན་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཋ་པེ་སཱི་ཏི? མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཉཱ་ཎ་བ་ལ་སྶ དི་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་སྶ་ཏི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ན་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ ཀ་སྶ་པོ ན ས་མཱུ་ཧ་ནི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ནེ་ཝ ཋ་པེ་སི. ཡ་དི ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ དི་ཊྛཾ, ཏ་དེ་ཝ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི? ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ས་ནྟི ཧི ཀེ་ཙི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ, ཏེ་སཾ ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝི་གྷཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏཾ ཏེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཝི་གྷཱ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཡཾ དོ་སོ, ཡ་ཏོ ཨ་མྷེ་སུ་ཡེ་ཝ ཀེ་ཙི ས་མཱུ་ཧ་ན་ནཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ཀ་ལ་སྶ པ་ན སཱ་ས་ན་སྶ ས་ངྒྷཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་ཏྠཱ་རཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མ་ཎཱ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡཱ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡ ར་ཀྑ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ‘‘ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན ས་མཱུ་ཧ་ནིཾ་སུ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཝི་ཡ ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་པི ར་ཀྑིཾ་སུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཏྠུ སཱ་ས་ན་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མྤི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཉྙེ་པི ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཁུ་དྡ་ཀཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ’’ནྟི ན པུ་ཙྪིཾ་སུ ས་མཱུ་ཧ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སུ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝ་ད་ནྟེ་ཧི ‘‘ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ ཨི་མེ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
༤༤༢. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ས་ངྒྷཾ ཉཱ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཀ་ཏ་མཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ, ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་ནྟི མི་ལི་ནྡ་ར་ཉྙཱ པུ་ཙྪི་ཏེ ‘དུ་ཀྐ་ཊཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཁུ་དྡ་ཀཾ, དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ’ནྟི (མི. པ. ༤.༢.༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རོ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཛཱ་ནི, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་སཱི’’ཏི, ན ཏཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རོ ཧི པ་རེ་སཾ ཝཱ་ད་པ་ཐོ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏྠཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལེ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨ་ནྟི་མ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ མི་ལི་ནྡ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སི, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཨེ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་སི.
ཏ་ཏྠ གི་ཧི་ག་ཏཱ་ནཱིཏི གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. གི་ཧཱི་སུ ག་ཏཱ་ནི, ཏེ་ཧི ཉཱ་ཏཱ་ནི གི་ཧི་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྷཱུ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཙི་ཏ་ཀ་དྷཱུ་མ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཏོ པ་རཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༣༦; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༧.༢༣) ན་ཝཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ བ་ནྡྷ་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི ནཱ་མ པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ. ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ནཱ་མ ཝ་སྶ་ས་ཏ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཡ. ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱ ཝི་ཡ. ན་ཝཾ པ་ན ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱ ཨ་བ་ནྡྷ་ནྟཱ, དྷ་མྨ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ དཱི་པེ་ནྟཱ, ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་མྤི ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ན་ནྟཱ ཨ་པྤ་ཉྙ་ཏྟཾ ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཏྟཾ ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་སེ་ནོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཡ་སོ ཀཱ་ཀ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཙ.
༤༤༣. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེཏི ཝེ་སཱ་ལིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙཱ་པཱ་ལེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་སཱ་ལཱི, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་དེ་ན་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ས་ཏྟ་མྦ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ར་ནྡ་ད་ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཙཱ་པཱ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ པ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༦༦) –
ཨེ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ.
མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི མཱ་རེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཙི་ཏྟོ. མཱ་རོ ཧི ཡ་སྶ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ དྭཱ་ད་ས ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ཏི. ཐེ་ར་སྶ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏེ་ན་སྶ མཱ་རོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་སི. སོ པ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཀིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི? བྷེ་ར་ཝཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ས་དྡཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ ཏཾ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཏིཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཧ་ད་ཡཾ མ་དྡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཝི་ས་ཉྙཱ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཐེ་ར་སྶ པ་ནེ་ས མུ་ཁེ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་ཝེ་སེ་ཏུཾ ཀིཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, བྷེ་ར་ཝཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ད་སྶེ་སི, ཏཾ དི་སྭཱ ཐེ་རོ ནི་མི་ཏྟོ་བྷཱ་སཾ ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི.
ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྲ་ཧྨ་ད་ཎྜ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤༥. ཨུ་ཛྫ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་སོ་ཏ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ར་ཛོ་ཧ་ར་ཎནྟི ར་ཛོ་པུ་ཉྪ་ནཱི. ན ཀུ་ལ་ཝཾ ག་མེ་ནྟཱིཏི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝི་ནཱ་ས་ནཾ ན ག་མེ་ནྟི. ཀུ་ཙྪི་ཏོ ལ་ཝོ ཀུ་ལ་ཝོ, ཨ་ན་ཡ་ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་ན་ཡ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ས་ངྒཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.