༦. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༤. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཉྷི (མ. ནི. ཨ་ཊྚ. ༡.༢༩༦) སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྠ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཀཱ་ས་སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཉྩོ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ, པཱི་ཋ་མྤི བྷི་སི་པི བི་མྦོ་ཧ་ན་མྤི ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ་པི པཱ་སཱ་དོ་པི ཧ་མྨི་ཡ་མྤི གུ་ཧཱ་པི ཨ་ཊྚོ་པི མཱ་ལོ༹་པི ལེ་ཎ་མྤི ཝེ་ལུ༹་གུ་མྦོ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་མྤི མ་ཎྜ་པོ་པི སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༢༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་མྨི་ཡཾ གུ་ཧཱ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཧཱ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. མ་ཉྩོ པཱི་ཋཾ བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ན་ནྟི ཨི་དཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཨི་དཾ ས་ནྠ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨོ་ཀཱ་ས་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ.
རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ས་ནྡ་ཙྪཱ་ཡཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ. པ་བྦ་ཏོ ནཱ་མ སེ་ལོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨུ་ད་ཀ་སོ་ཎྜཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ཏཱ་ཡ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ ནཱ་ནཱ་དི་སཱ་སུ ཁཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་སུ སཱི་ཏེ་ན ཝཱ་ཏེ་ན བཱི་ཛི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཀ་ནྡ་རེཏི ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་ད་ཀཾ, ཏེ་ན དཱ་རི་ཏོ ཨུ་ད་ཀེ་ན བྷི་ནྣོ པ་བྦ་ཏ་པྤ་དེ་སོ ཀ་ནྡ་རཾ. ཡཾ ‘‘ནི་ཏ་མྦ’’ནྟི་པི ‘‘ན་དཱི་ཀུ་ཉྫ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ས་དི་སཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧོ་ཏི, མ་ཏྠ་ཀེ མ་ཎི་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ, མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ནྡ་རཾ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ པཱ་ནཱི་ཡཾ པི་ཝི་ཏྭཱ ག་ཏྟཱ་ནི སཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི. གི་རི་གུ་ཧཱ ནཱ་མ དྭི་ནྣཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨུ་མ་ངྒ་ས་དི་སཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཝ་རཾ.
‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ་ནྟི དཱུ་རཱ་ན་མེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཝི་བྷ. ༥༣༡) ཡ་ཏྠ ན ཀ་ས་ནྟི ན ཝ་པ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ‘‘ཝ་ན་པ་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཙྪ་ནྣོ པ་དེ་སོ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟི. པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫེཏི པ་ལཱ་ལ་རཱ་སི་མྷི. མ་ཧཱ་པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ་ཏོ ཧི པ་ལཱ་ལཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ པ་བྦྷཱ་ར་ལེ་ཎ་ས་དི་སེ ཨཱ་ལ་ཡེ ཀ་རོ་ནྟི, ག་ཙྪ་གུ་མྦཱ་དཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་རི པ་ལཱ་ལཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ནི་སི་ནྣཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ ལེ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ ལཱི་ཡ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ནི་ལཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ལེ་ཎཱ་ནི, ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་པ་ཎྞ་ཝ་ངྐ་གེ་ཧནྟི ག་རུ་ལ༹་པ་ཀྑ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏ་གེ་ཧཾ.
༢༩༥. ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་གཱ་ཐཱ་སུ སཱི་ཏནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ བ་ཧི་དྡྷ་ཨུ་ཏུ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝ་ས་ཨེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སཱི་ཏཾ. ཨུ་ཎྷནྟི ཨ་གྒི་ས་ནྟཱ་པཾ, ཏ་སྶ ཝ་ན་དཱ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཊི་ཧ་ནྟཱིཏི བཱ་དྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ བཱ་དྷ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི. སཱི་ཏུ་ཎྷ་བྦྷཱ་ཧ་ཏེ ཧི ས་རཱི་རེ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ པ་ད་ཧི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནཱིཏི སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷཱ་དི་ཝཱ་ལ༹་མི་གེ. གུ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྷི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཏེ པ་རི་སྶ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི. ས་རཱི་ས་པེཏི ཡེ ཀེ་ཙི ས་ར་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ དཱི་གྷ་ཛཱ་ཏི་ཀེ. མ་ཀ་སེཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཌཾ་སཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. སི་སི་རེཏི སི་སི་ར་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡྷ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣེ སི་སི་ར་ས་མྥ་སྶེ. ཝུ་ཊྛི་ཡོཏི ཡ་དཱ ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝ་སྶ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ.
ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རོཏི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་མྨཱུ་ལ་བྷ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་རོ ས་ར་ཛ་ཨ་ར་ཛཱ་དི་བྷེ་དོ ཝཱ་ཏོ ཙེ་ཝ གི་མྷ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ས་མ་ཡེ་སུ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ གྷོ་རོ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པོ ཙ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ལེ་ཎ་ཏྠནྟི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏྠཾ. སུ་ཁ་ཏྠནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་རི་སྶ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ. ཛྷཱ་ཡི་ཏུནྟི ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ. ཝི་པ་སྶི་ཏུནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏུཾ.
ཝི་ཧཱ་རེཏི པ་ཏི་སྶ་ཡེ. ཀཱ་ར་ཡེཏི ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ. ར་མྨེཏི མ་ནོ་ར་མེ ནི་ཝཱ་ས་སུ་ཁེ. ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེཏི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ནི་ཝཱ་སེ་ཡྻ. ཏེ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ པ་ན ཏེ་སཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ཐོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ ས་དྡ་ཧ་ནེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
ཨི་དཱ་ནི ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙུ་པ་ཀཱ་རི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ ཏ་སྶཱ’’ཏི གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏེཏི ཏེ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ. ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟཱིཏི ས་ཀ་ལ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཱ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ ས་དྡྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡཱཏི སོ པུ་གྒ་ལོ ཡཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ནཱ་ས་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི.
སོ ཙ ས་བྦ་ད་དོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ན་སྨིཾ དི་ནྣེ ས་བྦ་དཱ་ནཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༤༢) དྭེ ཏ་ཡོ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ་པི ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཏི་སྶ་ཡེ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཀཱ་ཡེ བ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཀཱ་ཡེ ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ཏི, པ་ཏི་སྶ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་པ་ནྣ་སྶ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ས་ནྟ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ པཱ་དེ ཀ་ཎྚ་ཀོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཁཱ་ཎུ པ་ཧ་ར་ཏི, ས་རཱི་ས་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡཱ ཙེ་ཝ ཙོ་ར་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཏི་སྶ་ཡཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ པི་དྷཱ་ཡ ནི་པ་ནྣ་སྶ ས་བྦེ པ་རི་སྶ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟི, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, བ་ཧི ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཙ སེ་དཱ མུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་ཀྑཱི་ནི ཕ་ནྡ་ནྟི, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ཀྑ་ཎེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་ནི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མུ་ཧུ་ཏྟཾ ནི་སི་ནྣ་སྶ པ་ན ཨ་ཀྑི་པ་སཱ་དོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཾ དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཙ ས་བྦ་ད་དོ ཧོ་ཏི, ཡོ ད་དཱ་ཏི ཨུ་པ་སྶ་ཡ’’ནྟི.
༢༩༦. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཙྪི་དྡནྟི ཡ་ཏྠ ཨ་ངྒུ་ལིཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུནྟི ཀ་ཝཱ་ཊེ་ཡེ་ཝ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ར་ཛྫུ་ཀེ་ན ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ དྭཱ་རཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ར་ཛྫུ་ཀཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ཙེ་པི དཱི་པི་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ན ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏི་ཡེ ཝེ་དི་ཀཱ་ས་དི་སནྟི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་བཱ་ཧཱ་སུ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ཡ པ་ཊྚི་ཀཱ་དཱི་ཧི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཐ་མྦྷ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏི་རི་ཡཾ དཱ་རཱུ་ནི ཨ་ད་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋི་ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝེ་ཎུ་ས་ལཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ.
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༧. པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལནྟི ཨེ་ར་ཀ་ཏི་ཎ་ཏཱུ་ལཾ. པོ་ཊ་ཀི་ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏཱི་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི. པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཨུ་ཎྞཱ་དི་ཏཱུ་ལ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘བི་མྦོ་ཧ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏཱུ་ལ་པཱུ་རི་ཏཾ བྷི་སིཾ ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཋ་པེ་ནྟི. སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཡ་ཏྠ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་སཱི་སཾ ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟི, ཏཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྩ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་རི་ཡ་ཏོ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. མ་སཱུ་ར་ཀེཏི ཙ་མྨ་མ་ཡ་བྷི་སི་ཡཾ. ཕུ་སི་ཏཱ་ནི དཱ་ཏུནྟི ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ བི་ནྡཱུ་ནི དཱ་ཏུཾ.
༢༩༨. ན ནི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ, ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི མ་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ.
ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཙ་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༠. རུ་ཀྑཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི རུ་ཀྑ་དཱ་རུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱཏི དྭེ དྭེ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ. ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་མཾ བྷི་ཏྟི་པཱ་དནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུནྟི མཱུ་ལེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཏྟི་པཱ་ད་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ཧི བྷི་ཏྟི་པཱ་དཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་བྷ་ཏོ ཀུ་ཊྚཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་དེ་ས་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ར་ས་མཱི་པེ ནི་སི་ནྣེ་ཧི ཨུ་ཛུ་ཀཾ བ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་སྶེ་ཧི ཀུ་ཊྚཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ བྷི་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་དེ་ས་སྶ. ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡཱ་གཱ་རོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ཝི་དྡྷ་པ་མུ་ཁཾ. ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཀི་ཊི་ཀནྟི ད་ཎྜེ་ཧི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་ཀ་པ་ད་ར་ཀི་ཊི་ཀཾ.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༤. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་མྷི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༤༢) ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱཏི ཝཱ་ཎི་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ཀི་ར རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷ་གི་ནི་པ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ ས་མ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ག་ནྟྭཱ ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ པ་ཙྩུ་གྒ་ནྟྭཱ ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་ས་ཏི. སོ ས་ཙེ བྷ་ཎྜཾ ལ་ཧུ་ཀཾ ཝི་ཀྐཱི་ཡ་ཏི, ཝི་ཀྐི་ཎཱ་ཏི. ནོ ཙེ, བྷ་གི་ནི་གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཏ་དཱ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ག་མཱ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཾ དི་ཝ་སཾ པ་ན རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟེ ཋི་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པེ་སི་ཏཾ པ་ཎྞཾ ན སུ་ཎི, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷ་རེ ཨུ་དྡྷ་ན་ཁ་ཎཱ་པ་ན་དཱ་རུ་ཕཱ་ལ་ནཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རེ་སི. ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ་པི ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡ྄ཧཾ པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི གྷ་ར་དྭཱ་རེ་པི པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མྤི ན བ་ཧུཾ ཨ་ལ་ཏྠ. ‘‘ཀིཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཀུ་ས་ལཾ དཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཱ་ནཾ, ན་སི མ་གྒེ ཀི་ལ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཝ་དེ་སཱིཏི ཏ་སྶ ཀི་ར མུ་ཁ་ཏོ བུ་དྡྷ་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཾ པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི, སཱ ཏ་སྶ སཱི་སེ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཱ, པཱ་ད་པི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱི་སཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ར་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི. སོ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཕུ་ཊོ ‘‘བུ་དྡྷོ་ཏི ཏྭཾ ག་ཧ་པ་ཏི ཝ་དེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པུ་ཙྪི. ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨི་མཾ ཀཱ་ལཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུནྟི ‘‘བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ དུ་རཱ་ས་དཱ ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ས་ཏྠཱ ཙ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ཡ ས་མཱི་པེ ཝ་ས་ཏི, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ་ཡ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ག་ནྟུ’’ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫཱིཏི ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཏི་ཡཱ ནི་པ་ཛྫི. ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཀི་ར་སྶ བྷ་ཎྜ་ས་ཀ་ཊེ་སུ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་སུ ཝཱ ཙི་ཏྟ་མྤི ནུ་པྤ་ཛྫི, སཱ་ཡ་མཱ་ས་མྤི ན ཨ་ཀཱ་སི. ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀཾ པ་ན པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ལ་ངྐ་ཏ་ཝ་ར་ས་ཡ་ནེ ‘‘བུ་དྡྷོ བུ་དྡྷོ’’ཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི. ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཊྛཱ་སི པ་བྷཱ་ཏཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོཏི པ་ཋ་མ་ཡཱ་མེ ཏཱ་ཝ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི, ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཝ་པྤ་སཱ་དོ ཨུ་ད་པཱ་དི, པཱི་ཏི་ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ས་བྦ་ཏ་མཾ ཝི་ག་ཙྪི, དཱི་པ་ས་ཧ་སྶུ་ཛྫ་ལ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ་ནྡུ་ཊྛཱ་ན་སཱུ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཛཱ་ཏཾ. སོ ‘‘པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་མྷི, ཝ་ཉྩི་ཏོ་མྷི, སཱུ་རི་ཡོ ཨུ་གྒ་ཏོ’’ཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ཙ་ནྡཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཡཱ་མོ ག་ཏོ, ཨ་ཉྙེ དྭེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི པུ་ན པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི, ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པི པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ་པི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་ཊྛཱ་སི. པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན བ་ལ་ཝ་པ་ཙྩཱུ་སེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ མ་ཧཱ་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨ་ཧོ་སི, ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཀ་དྭཱ་རཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ཝ་ཊཾ ཨ་ཧོ་སི, པཱ་སཱ་དཱ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱི་ཐིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
༣༠༥. ཨ་མ་ནུ་སྶཱཏི ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཱ དེ་ཝ་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ སེ་ཊྛི་སྶ བྷཱ་ཝི་ནི་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ‘‘ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ‘བུ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི ནི་ཀྑ་ནྟོ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ས་དི་སཾ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་དྡི་ས་སྶ ཨ་རི་ཡ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནཱ་ཝ་ཊ་དྭཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཡུ་ཏྟ་མ་སྶ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏུ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རིཾ་སུ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཀི་ར ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ, ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ན་ཝ ཀོ་ཊི་ཡོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ན་ཝཱ་ཏི ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མ་ནུ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶེ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀེ ཋ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་རེ ཁི་པ་ནྟི. མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ན་ག་ར་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨ་ལླ་ས་རཱི་རཾ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མི, ཨ་པ་ར་མྤི པི་ཊྛི་པཱ་དེ་ན པ་ཧ་རི, མ་ཀྑི་ཀཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ པ་ཀི་རིཾ་སུ, དུ་གྒ་ནྡྷོ ནཱ་སཱ་པུ་ཊཾ ཨ་བྷི་ཧ་ནི, བུ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ ཏ་ནུ་ཏྟཾ ག་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི པཱི་ཏི་ཝེ་ག་སྶ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སཱིཏི ‘‘སེ་ཊྛི་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀི་ངྐི་ཎི་ཀཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་སྶ་རེ་ན ས་དྡཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་སི.
ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མ་པ་དཱ་ནི་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ཧ་སྶ-པ་དེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧ་ཏྠཱི, ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་སྶཱ, ས་ཏཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ར་ཐཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ. སོ དུ་ཏ་ཝི་ལ་མྦི་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ག་མ་ནེ དྭི་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་མ་ཏྟཾ. ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སིནྟི ཏཾ ཨེ་ཀཾ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རཾ སོ་ལ༹་ས བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པུ་ན སོ་ལ༹་ས་དྷཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀོ སོ་ལ༹་ས་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ་ལ༹་ས ཝཱ་རེ སོ་ལ༹་ས་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ སོ་ལ༹་སཱི ཀ་ལཱ ནཱ་མ, ཏཾ སོ་ལ༹་སིཾ ཀ་ལཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ན ཨ་གྒྷ་ནྟི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ཏཾ ཧ་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏཾ ཨ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏཾ ར་ཐ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏཾ ཀ་ཉྙཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཏཱ ཙ ཁོ ཨཱ་མུ་ཀྐ་མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལཱ ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏ་རོ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ལཱ་བྷཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཏ་སྨིཾ སོ་ལ༹་སི་ཀ་ལཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་དེ་སེ ལ་ངྒྷ་ན་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་ཏི. པ་དཾ ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཧ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏ་སྶཱ ཕ་ལཾ སོ་ལ༹་ས་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ག་མ་ནཾ ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ‘‘ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མི, དྷ་མྨཾ སོ་སྶཱ་མི, དཱི་པ་པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ས་ངྒྷཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཝཱ ས་ར་ཎེ་སུ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏོ་པི ཝ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ.
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི སོ ཀི་ར ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཏི ས་ཉྙཾ ཀ་རོ་མི, ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཙ མེ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ཏྠི, ཀ་སྨཱ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི སཱུ་རོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ་སྶ བ་ལ་ཝཱ བུ་དྡྷ་པྤ་སཱ་དོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷེ་སུ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙ་ཡ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏོ པ་སཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་རཱ་ཡ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནོ་བྷཱ་ས་ས་དི་སོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཀ་ཏོ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི, པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. ཨེ་ཧི སུ་ད་ཏྟཱཏི སོ ཀི་ར སེ་ཊྛི ག་ཙྪ་མཱ་ནོ་ཝ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ བ་ཧཱུ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ‘མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ, མ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ས་ཏྠུ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མཾ མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཡཾ པ་ན མེ ནཱ་མཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ ན ཀོ་ཙི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ཙེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀུ་ལ་ད་ཏྟི་ཀ་ནཱ་མེ་ན མཾ ཨཱ་ལ་པི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེ་ན པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ. ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོཏི རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ས་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡོ. ས་ནྟིནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མཾ. པ་པྤུ་ཡྻཱཏི ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་ཏྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་མ་ཏྠཾ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༣༠༦. ཝ་ཡ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ཡྻཱ་ཡི་ཀ་ནྟི ཝ་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༠-༣༡༡. ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀནྟི ཨ་གྒ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎོ་ད་ཀཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༦ ཏི་ཏྟི་ར་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དི་ར་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ས་ནེ ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཏྭཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་མཱ་ཎཾ, ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལཱ, ན ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ, ན སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀོ, ན ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀོ, ན པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ལཱ་བྷི་ནོ, ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ད་ཡོ པ་མཱ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་གྒཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒོ་ད་ཀཾ ཨ་གྒ་པི་ཎྜོ ལ་དྡྷ་བྦོ, ཨི་ད་མེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ. ཨི་དཱ་ནི ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀོ མ་མཱ་ན་ནྟ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. སོ ཨི་མཾ ར་ཏྟིཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཏུ་མྷེ ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ, ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཀི་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཐ ནེ་སཾ ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘པུ་བྦེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་པི ‘ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཡཾ མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱ ཨ་ས་བྷཱ་ག་ཝུ་ཏྟི་ནོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻཱ་མ, ཨ་མྷེ་སུ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི སཱ་དྷུ་ཀཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ‘ཨ་ཡཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་པ་ཐཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི.
ཡེ ཝུ་ཌྜྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷོ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ གུ་ཎ་ཝུ་ཌྜྷོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝུ་ཌྜྷཱ. ཏེ་སུ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷོ ནཱ་མ, ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ ནཱ་མ, གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ གུ་ཎ་ཝུ་ཌྜྷོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝུ་ཌྜྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་ཀ་མྨེ་ན པཱུ་ཛེ་ནྟི. དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ ཀུ་ས་ལཱ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. པཱ་སཾ་སཱཏི པ་སཾ་སཱ་ར་ཧཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱིཏི ས་མྤ་རེ་ཏ་བྦེ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦེ པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཏེ་སཾ སུ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཎྜ་ཏྠོ – བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཝེ་སྶཱ ཝཱ སུ་དྡཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཝཱ, ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨེ ཚེ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི པ་སཾ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཐོ་མ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་གྒཱ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ས་ན་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༣-༤. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏནྟི གི་ཧཱི་ཧི ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏནྟི གི་ཧཱི་ཧི ཀ་ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏི་ས་མཱི་པཾ ཨ་ག་ནྟྭཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༨. པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ནྟཱ་ཡེ་ཝ ནཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་གྷ་སཱ་ལཱཏི ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱ་ལཱ. མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ. ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱིཏི པཱི་ལེ༹་ཏི. ཛ་མྦུ་དཱི་པེ པ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་དེ་སེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཀི་ར ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟི. ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦོཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ན ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡེ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཏེ་སུ ཙེ ཨེ་ཀོཏི ཏེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀོ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སོ. བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ, ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནི. མུ་ཎྜ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཧ་མྨི་ཡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ. ཧ་མྨི་ཡ་ཝེ་དི་ཀཱཏི ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝེ་དི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པནྟི ཁེ་ཏྟཾ ཝཱ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཨཱ་རཱ་མཾ ཝཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝ་ཌྜྷི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི དི་ནྣཾ. ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ.
པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྜུ་ལ་བྷཱ་གཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ས་ངྒྷོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ས་ངྒྷ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ. ཝུ་ཏྟནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ན་ཝ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ, ཝུ་ཌྜྷོ ཙ ན་ཝ་ཀ་སྶ གཱ་ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ ས་མྨ་ཏེ་སུ ན་ཝ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ, ཝུ་ཌྜྷོ ཙ ན་ཝ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨུ་བྷོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གཱ་ཧེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མྨ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ན གཱ་ཧི་ཏེ་པི གཱ་ཧོ རུ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པི ཛ་ནེ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀིཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ཏོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧི ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷ་སྶ ན ཀ་རོ་ཏི, ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ནཾ པ་ན བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ཏཱ་ཏི.
མ་གྒོཏི མ་གྒེ ཀ་ཏ་དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ. པོ་ཀྑ་ར་ཎཱིཏི ན་ཧཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཾ ཀ་ཏ་སཱ་ལཱ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱད་ཡོ ཚ་ནྣཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་དྡྷཱ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཝཱ་སེ་སཱུཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ. པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀྑི་པ་ནཾ ནཱ་མ ཏེ་སུ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་དཱ་ནཾ. པ་ཝི་སི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷེ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ལཱ་བྷོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཊྛ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ ཝཱ མ་ཎྜ་པེ ཝཱ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཝ་སི་སྶཱ་མི, ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་ཏྠ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཙཱ་རི་ཀོ. ཨ་ར་ཉྙ་ཝི་ཧཱ་རེ་སུ པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་ཀྐཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ཏྟནྟི ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཏི་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མྤི. སོ་དྷེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱཏི བྷ་བྦེ ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ.
ཝི་གྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀཾ. ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཧཱ་པེ་ནྟཱཏི བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི མེ་ཏྟཱ ཨ་སུ་བྷཾ མ་ར་ཎ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཙ་ཏུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟཱ. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟཾ ཡོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ས་ར་ཏི, ཏེ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་སུ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན དེ་ཝ་སི་ཀཾ ན ཨོ་ས་ར་ཏི, པ་དྷཱ་ན་གྷ་རེ ཝ་སི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཝཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒེ ཝཱ དི་སྶ་ཏི, ཏེ་ན པ་མཱ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ ས་ཙེ པུ་ན་པི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ བ་ཧཱུ་ནི ཧོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, པུ་ན་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་དི པ་ན པ་མཱ་ཎཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་སུ ཨ་ཁཱི་ཎེ་སུ་ཡེ་ཝ མཱ་ལ༹་ཀེ ཁཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཀེ་ཙི ཐེ་རཱ ‘‘ཡེ་ཧི ག་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏེ པ་ཊི་ཧ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཀེ་ཙི ‘‘ཁཱ་ད་ནྟུ, པུ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཝི་ཝཱ་ད་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ པ་མཱ་ཎཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཧ་ཎེ པ་ན དོ་སོ ན་ཏྠི, མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན་པི ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེཏི ཝ་སྶ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. ཏེ་སཾ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་པི ཧི ཏེ ནེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སཱ་མི་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཁཱི་ཡ་ནྟཱ་པི ཙ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ ནེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛནྟི བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཡ ནི་ཝི་ཊྛཾ པ་རི་ཡི་ཊྛཾ. ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏནྟི དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༤-༣༧༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ…པེ… ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ནུ་སྶེཏི དཱ་ཡ་ཀ་མ་ནུ་སྶེ. ཝ་ར་བྷཱ་གཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱཏི པ་ཋ་མ་བྷཱ་ག་སྶ གཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༩. ཡཾ ཏ་ཡཱ ཏ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ…པེ… ཨི་དྷ མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡཾ ཏ་ཡཱ ཏ་ཏྠ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ པ་ཙྪཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཏེ ག་ཎྷ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཋ་མ་ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ དཱ་ནཱ་ཧཾ …པེ… ཏ་ཏྲཱ་པི མུ་ཏྟནྟི ‘‘ཨི་དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ མུ་ཉྩཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཏ་ཏྲཱ་པི གཱ་མ་ཀཱ་ཝཱ་སེ ག་ཧི་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ མུ་ཏྟཾ.
༣༢༠. དཱི་གྷཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨེ་ཀ་ཏོ སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ པ་ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠི་མྷི ན་ཁོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཧ་ཏྠི་ན་ཁོ. ‘‘པཱ་སཱ་ད་སྶ ན་ཁོ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, སོ ཙ ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣཱ་ནེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ས་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཏཱ་ནི ཨ་ཏྠ་རཱ་པི་ཏཱ་ནི ཝཱ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. ཨ་ར་ཉྫ་རོཏི བ་ཧུ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ན་ཀཱ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི. ཛ་ལཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ. ‘‘ཝ་ཊྚ་ཙཱ་ཊི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ དཱི་གྷ་མུ་ཁོ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོཏི མཾ་ས་དི་བྦ་དྷ་མྨ་བུ་དྡྷ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ལོ་ཙ་ནོ.
ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཙ ཐཱ་ཝ་རཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ཙ ག་རུ་བྷ་ཎྜནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ ཐཱ་ཝ་རཾ, པ་ཙྪི་མ་ཏྟ་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ. ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ…པེ… པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཐཱ་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཨ་ཐཱ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ཙ. མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ད་ནྟ་མ་ཡ་མ་ཉྩཱ་དི པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ.
པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཊི་དེ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི ནཱ་མ ལེ་ཁ་ནཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧཱུཏི ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ ནཱ་མ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ. མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཉྫཾ པ་བྦ་ཛ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ. གྷ་ཊྚ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋ་པེ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན གྷ་ཊྚེ་ནྟི. གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དི་གྷ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་མྦ་ཎནྟི ཕ་ལ་ཀེ་ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ར་ཛ་ན་དོ་ཎཱིཏི ཡ་ཏྠ པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་པི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨེ་ཀེ, ནོ་ཏི ཨ་པ་རེ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏཱིཏི སཱ་མི་ཀོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཉྩི བྷི་ཀྑུཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་སྶ་ཏི. ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཧེ་མ་ནྟ་གི་མྷེ་སུ ཨ་ཉྙེ ས་མྤ་ཏྟ་བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཏི་བྷཱ་གནྟི ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ. ས་ཙེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཙེ སོ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀ་ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི ཙ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེཏི ཀུ་ཊྚ་ཏོ བ་ཧི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི ཀ་མྦ་ལཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཡོ་གྒཾ ཀ་ཏཾ. པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏཱ བྷཱུ་མི ནཱ་མ ས་ཎྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཱ ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷཱུ་མི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི. ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ནེ་ཝཱ་སི་ཀཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཋ་པེ་ནྟི ཙེ, ཏེ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱ་ར་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་པི ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏ་བྦཱ. ལོ་མེ་སཱུཏི ལོ་མེ་སུ ཕུ་ས་ནྟེ་སུ.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ནྟི ཨི་མཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏ་མྤི ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ནྟོ ཀ་ཏྭཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཧཱ་ར་དྭཱ་རེཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ས་མཱི་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ. ‘‘དི་ནྣཾ པ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སོ དཱ་ཡ་ཀོ དེ་ཏི, ཏཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེཏི ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ. ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ག་ཏཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ གཱ་མ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་ཝ་ལ༹་ཉྫནྟི ཨེ་ཀེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སཱུཏི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ. ལ་ཛྫཱི པེ་ས་ལོ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཙ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པེ་ས་ལོ ལ་ཛྫཱི མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ནི་སི་ནྣ་སྶ་པི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ་པཱིཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱི ཝི་ཡ ཨ་ཉྙོ་པི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝ་ཏྠཱ་དི་མ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ ལ་བྷ་ཏི ཙེ, ཏ་སྶེ་ཝ ཏ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཝ་སེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོ ནཱ་མ. ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏཱིཏི ‘‘ཨུ་དྡེ་ས་པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ནཱཏི པུ་ཙྪཱ་ས་དི་སེ་ན.
‘‘ཨེ་ཀཱ ཀཱུ་ཊ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ར་ཉྙོ ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ་ཧི ཨ་མི་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ཧ་ར་ནྟཱིཏི པ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཧ་ར་ནྟི. གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་གོ ནཱ་མཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ. ‘‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ‘ས་བྦཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ཏྟཾ དེ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘ས་བྦོ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ནཱ་མ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི ལ་དྡྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཝ་ད་ནྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་ལོ་པ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ནི་མ་ནྟ་ནེ་ཡེ་ཝ, ན ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ཨཱ་ལོ་པ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏི་ཊྛ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀ་ཝཱ་རནྟི ཡཱ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ, ས་བྦེ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་ནྟི ན ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏྟ་ཀཱ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ག་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་དཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི.
ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ. ནི་གྒ་ཧེ་ན ད་ཏྭཱཏི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་མྤི ནི་གྒ་ཧེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་གེ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཡ གྷ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་སེ་ན. ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱཏི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ ཏུ་ཡ྄ཧ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ. དཱུ་ར་ཏྟཱ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཝཱ་རེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་གཱ་མོ ཝཱ་ར་གཱ་མོ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རི་ཀཱ, ཝཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་ཀཱ. ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟནྟི པ་སཱ་ད་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་ངྒྷེ་ན དཱ་ཏ་བྦ་ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷཱ ཧོ་ནྟི. ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀེ་ན ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པཱ་པི་ཏཱ་ནི དྭེ ཏཱི་ཎི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཏེ་ནེ་ཝ ནི་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷ་ན་ཝ་ཀེ་ན ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ པཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཙེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧི་སཱི་མ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཨེ་ཀེ་ན ལ་དྡྷཾ ས་བྦེ་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ར་ས་ས་ལཱ་ཀནྟི ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་ས་ལཱ་ཀཾ.
‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་རཱ་མི་ས་ས་ལཱ་ཀཱ་པི ཝི་ཧཱ་རེ པ་ཀྐ་བྷ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༦) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ གཱ་ཧི་ཏེ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ན སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོ ཙེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ས་ལཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཧི བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ས་ལཱ་ཀཱ ས་ལཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཱ ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ, ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་རཱ་མི་ས་ས་ལཱ་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན ཝ་དེ་ཡྻ, ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷོ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༨) ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཀྑི་པཱ་མཱི’’ཏི ས་ལཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ན བྷེ་ས་ཛྫཾ. ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཧི ཙུ་དྡ་ས བྷ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏེ་ན ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ མ་ཏེ་ན ཨི་དྷ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་གྒ་ཏོ དཱ་ཏ་བྦ་བྷི་ཀྑཱ ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ. ལ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཝཱཏི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝཱ. ནི་བ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟནྟི ཧི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟ-ས་དྡོ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡི་སཱི་ཡ་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་པཱ་པི་ཏཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྲ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱཏི ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ. ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ དི་ནྣ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཝཱ་ར་གཱ་མ་ས་ལཱ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱཏི ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་གཱ་མ་ས་ལཱ་ཀཾ དི་སཾ་ག་མི་ཀ་སྶ ཨ་དཱ་སི, ཏེ་ན. ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྶ ས་ལཱ་ཀཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཱཏི ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་སྶེ་ཝ ས་ལཱ་ཀཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ དི་སཾ་ག་མི་ཀེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ དི་སཾ་ག་མི་ཀ་སྶ པ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ནཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཡ་སྨཱ ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝོ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེཏི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ གཱ་མེ. བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ‘‘མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཝི་ཧཱ་རེ ཨོ་ཧཱི་ནོ ཨ་ཝ་སྶཾ ས་བྦ་ས་ལཱ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཀྑ་དི་ཝ་སེ་སུ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ. ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཏྟཾ, ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡེ་སུ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ས་མཱ་དཱ་ན་དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦེ་སུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦེ་སུ ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏ་བྦེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སྭེ པ་ཀྑོཏི ‘‘ཨ་ཛྫ པ་ཀྑི་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཀྑི་ཀ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སྭེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གྷ་རེ ལཱུ་ཁ་བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ལི་ཁ་ནྟི, ‘‘པ་ཀྑ་བྷ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐེ དཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. ནི་བ་ནྡྷཱ་པི་ཏནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏཾ. གཱ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཏ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟེ་ཧི ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི་པེ་སེ་ནྟི…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑཱ་ནཱ་མེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཐ་ཀེ་ཏྭཱ དི་ནྣནྟི ‘‘གུ་ལ༹་ཀ་བྷ་ཏྟཾ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣཾ. གུ་ལ༹་པི་ཎྜེ་པི…པེ… དཱ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ གུ་ལ༹་པི་ཎྜཾ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.