༥. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨ་ཊྛ་པ་དཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛ་པ་ད་ཕ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཛཱུ་ཏ་ཕ་ལ་ཀ་ས་དི་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ལླ་ཀ་མཱུ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཁེ་ལ༹་མ་ལླ་ཀ་མཱུ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན.
༢༤༥. མུ་ཏྟོ་ལ་མྦ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀུ་ཎྜ་ལཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟནྟི ཡ་ཉྙོ་པ་ཙི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟཾ.
༢༤༦. ཙི་ཀྐ་ལེ་ནཱཏི སི་ལེ་སེ་ན.
༢༤༨. སཱ་དྷུ་གཱི་ཏནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་གཱི་ཏཾ.
༢༤༩. ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞེ་ན ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟེ་ན. ཏ་ར་ངྒ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ཝི་དྷཱ་ནཱ་ནི ན་ཊྛ་པྤ་ཡོ་གཱ་ནི. བཱ་ཧི་ར་ལོ་མིནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཨུ་ཎྞ་པཱ་ཝཱ་ར་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ ལོ་མཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཐཱ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༥༡. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༦༧) ཨི་དཾ ད་ཊྛ་ཝི་སེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ད་ཊྛ་ཝི་སཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཧི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་གུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཏྟ་ར་ཀྑཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏྟཾ་ཀཱ་ཏུནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཏཾ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༠༥) ཝི་རཱུ་པ་ཀྑེ་ཧཱིཏི ཝི་རཱུ་པ་ཀྑ་ནཱ་ག་ཀུ་ལེ་ཧི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཧ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ཧི ས་ཧ མ་ཡ྄ཧཾ མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨ་པཱ་ད་ཀེ་ཧཱིཏི ཨ་པཱ་ད་ཀ་ས་ཏྟེ་ཧི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀ་མེ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་མེ་ཏྟཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨི་ད་མཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ པཱ་ཎཱ བྷཱུ་ཏཱཏི ས་བྦཱ་ནེ་ཏཱ་ནི པུ་གྒ་ལ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝ. བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ནྟཱུཏི བྷ་དྲཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་སྶ་ནྟུ. མཱ ཀ་ཉྩི པཱ་པ་མཱ་ག་མཱཏི ཀ་ཉྩི ས་ཏྟཾ པཱ་པ་ཀཾ ལཱ་མ་ཀཾ མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ.
ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ བུ་དྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ བུ་དྡྷོཏི བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཧི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, པ་མཱ་ཎ་ཝ་ནྟཱ་ནཱིཏི གུ་ཎ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཡུ་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱིཏི ལོ་མ་ས་ནཱ་བྷི་ཀོ མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ. ས་ར་བཱུཏི གྷ་ར་གོ་ལི༹་ཀཱ. ཀ་ཏཱ མེ ར་ཀྑཱ ཀ་ཏཾ མེ པ་རི་ཏྟནྟི མ་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཛ་ན་སྶ ར་ཀྑཱ ཙ པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཉྩ ཀ་ཏཾ. པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟུ བྷཱུ་ཏཱ་ནཱིཏི ས་བྦེ་པི མེ ཀ་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ ས་ཏྟཱ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟུ, མཱ མཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཧནྟི ཡ་སྶ མ་མ ཨེ་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི་པི མེ་ཏྟཾ, སོ ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་མོ ཀ་རོ་མི, ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ཏྟ་ནྣཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་མོ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཉྙ་མྷི ཚེ་ཏ་བྦ་མྷཱིཏི རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏཱ་དི་སཾ ཝཱ དུ་ཀྑནྟི མུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ.
༢༥༢. ཛཱ་ལཱ་ནི པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་རི་སྶ་ཡ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ པ་མཱ་དེ་ན ག་ལི༹་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཛཱ་ལཱ་ནི ཀ་ར་ཎྜ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ. ཙ་ནྡ་ན་ག་ཎྛི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཛཱ་ལེ ལ་གྒཱཏི ཨེ་ཀོ ཀི་ར ར་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ན་རུ་ཀྑོ ག་ངྒཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་ཏཱི་རེ ཛཱ་ཏོ ག་ངྒོ་ད་ཀེ་ན དྷོ་ཏ་མཱུ་ལོ པ་ཏི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ ས་མྦྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཝི་པྤ་ཀི་རི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱ གྷ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཱ གྷ་ཊི་ཀཱ པཱ་སཱ་ཎེ་སུ གྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་ད་ཀ་ཨཱུ་མཱི་ཧི པོ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ མ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ སེ་ཝཱ་ལ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་སྨིཾ ཛཱ་ལེ ལ་གྒི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ལེ་ཁནྟི ལི་ཁི་ཏ་ག་ཧི་ཏཾ ཙུ་ཎྞཾ. ཨུ་ཌྜི་ཏྭཱཏི ཝེ་ལུ༹་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨོ་ཧ་ར་ཏཱུཏི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏུ.
པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ. ཏ་ཏྠ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥༡-༡༥༢; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༡༢) པཱུ་ར་ཎོཏི ཏ་སྶ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀ་སྶ་པོཏི གོ་ཏྟཾ. སོ ཀི་ར ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨེ་ཀཱུ་ན་དཱ་ས་ས་ཏཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཛཱ་ཏོ. ཏེ་ན་སྶ ‘‘པཱུ་ར་ཎོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. མ་ངྒ་ལ་དཱ་ས་ཏྟཱ ཙ་སྶ ཀ་ཏཾ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ཏྟཱ ན་ཏྠི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ ‘‘ན ཀ་ཏ’’ནྟི. སོ ‘‘ཀི་མ་ཧཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་སཱ་མཱི’’ཏི པ་ལཱ་ཡི. ཨ་ཐ་སྶ ཙོ་རཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྡིཾ་སུ. སོ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀཾ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་པྤི་ཙྪོ, ན་ཏྠི ཨི་མི་ནཱ ས་དི་སོ’’ཏི པཱུ་ཝ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི. སོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཱ་ཊ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ན ནི་ཝཱ་སེ་སི, ཏ་དེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙེ་པི ཨ་ཉྙེ་པཱི་ཏི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ མ་ནུ་སྶཱ པ་བྦ་ཛིཾ་སུ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྠཱ’’ཏི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ཧོ་སི.
མ་ཀྑ་ལཱིཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. གོ་སཱ་ལཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ གོ་སཱ་ལོཏི དུ་ཏི་ཡ་ནཱ་མཾ. ཏཾ ཀི་ར ས་ཀ་དྡ་མཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཏེ་ལ་གྷ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ‘‘ཏཱ་ཏ མཱ ཁ་ལཱི’’ཏི སཱ་མི་ཀོ ཨཱ་ཧ. སོ པ་མཱ་དེ་ན ཁ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. སཱ་མི་ཀོ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀ་ཀ་ཎྞེ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, སོ སཱ་ཊ་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཨ་ཙེ་ལ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡི. སེ་སཾ པཱུ་ར་ཎ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་ཛི་ཏོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ. ཨི་ཏི ནཱ་མ་དྭ་ཡཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཛི་ཏོ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀེ་སེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལོ. ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཀི་ཊྛ་ཏ་རཾ ཝ་ཏྠཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཏ་ནྟཱ་ཝུ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ ཏེ་སཾ པ་ཊི་ཀི་ཊྛོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི. ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ཏེ སཱི་ཏོ ཨུ་ཎྷེ ཨུ་ཎྷོ དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་གྒ་ནྡྷོ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༡༣༨).
པ་ཀུ་དྷོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོཏི གོ་ཏྟཾ. ཨི་ཏི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཀུ་དྷོ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱི་ཏཱུ་ད་ཀ་པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ཨེ་ས, ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཉྫི་ཡཾ ཝཱ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི, ན་དིཾ ཝཱ མ་གྒོ་ད་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘‘སཱི་ལཾ མེ བྷི་ནྣ’’ནྟི ཝཱ་ལི་ཀ་ཐཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ནི་སྶི་རི་ཀ་ལ་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ས.
ས་ཉྩ་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. བེ་ལ་ཊྛ་སྶ པུ་ཏྟོ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ག་ཎྛ་ན་ཀི་ལེ་སོ པ་ལི་བུ་ནྡྷ་ན་ཀི་ལེ་སོ ན་ཏྠི, ཀི་ལེ་ས་ག་ཎྛི་ར་ཧི་ཏཱ མ་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ནི་ག་ཎྛོ. ནཱ་ཊ་སྶ པུ་ཏྟོ་ཏི ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ.
པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༦) པི་ཎྜཾ ཨུ་ལ་མཱ་ནོ པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཏི པི་ཎྜོ་ལོ. སོ ཀི་ར པ་རི་ཛི་ཎྞ་བྷོ་གོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཾ དི་སྭཱ པི་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་པ་ལླ་པ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཏྟ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ར་ཏི, ཀ་པ་ལླ་པཱུ་རཾ ཡཱ་གུཾ པི་ཝ་ཏི, བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི, པཱུ་ཝ་ཁ་ཛྫ་ཀ་ཉྩ ཁཱ་ད་ཏི. ཨ་ཐ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙ་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྠཱ ཏ་སྶ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཐེ་རོ ཧེ་ཊྛཱ་མ་ཉྩེ པ་ཏྟཾ ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. སོ ཋ་པེ་ནྟོ་པི གྷཾ་སེ་ནྟོ་ཝ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི, ག་ཎྷ་ནྟོ་པི གྷཾ་སེ་ནྟོ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ གྷཾ་ས་ནེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ག་ཎྷ་ན་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏོ ས་ཏྠུ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ཐ་སྶ ས་ཏྠཱ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི. ཐེ་རོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཨི་ཏི སོ པུ་བྦེ ས་ཝི་སེ་སཾ པི་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི པི་ཎྜོ་ལོ. གོ་ཏྟེ་ན པ་ན བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ? སོ ཀི་ར (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༨༠ དེ་ཝོ་རོ་ཧ་ཎ་ཝ་ཏྠུ) སེ་ཊྛི ནེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ. སོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ཙ་ནྡ་ནཾ བ་ཧུ, ཀིཾ ནུ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ‘མ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, མ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ’ཏི ཝ་ཏྟཱ་རོ བ་ཧཱུ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་མི, གེ་ཧེ བྷ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ སི་ཀྐཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨོ་ལ་མྦཱ་པེ་ཏྭཱ ‘ས་ཙེ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’ཏི ཝ་ཀྑཱ་མི. ཡོ ཏཾ ག་ཧེ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རོ ས་ར་ཎཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཙི་ནྟི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཝེ་ལུ༹་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧཱ, སོ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་དཱ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ས ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་དིཾ་སུ. སོ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཚ་ཊྛེ དི་ཝ་སེ ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ པེ་སེ་སི ‘‘ག་ཙྪ་ཐ སེ་ཊྛིཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, མཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཀ་རི, དེ་ཧི ཀི་ར ཏེ པ་ཏྟ’ནྟི’’. ཏེ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཏ་ཐཱ ཝ་དིཾ་སུ. སེ་ཊྛི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཝ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ས་ཡཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ས་ཉྙཾ ཨ་དཱ་སི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཉྩ པཱ་ད་ཉྩ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, ཏུ་མྷེ མཾ ‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ ཀིཾ ཀ་རོ་ཐ, དཱ་རུ་མ་ཡ་པ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་གུ་ཎཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ མཱ ད་སྶ་ཡི་ཏྠཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ མཾ ཧ་ཏྠེ་སུ ཙ པཱ་དེ་སུ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. སོ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི ཨ་ཡཾ པ་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ, མཱ ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ མ་མ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནཾ རུ་ཙྩི, དེ་ཧི མེ པ་ཏྟ’’ནྟི. བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི. ཏ་ཏོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཏེ་ན ཧི ཨ་པེ་ཐ ཨ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཉྩ པཱ་ད་ཉྩ ཨུ་ཀྑི་པི. ཨ་ཐ ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ, ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་རོ་ཐ, ཚ་ཝ་སྶ དཱ་རུ་མ་ཡ་པ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་གུ་ཎེ་ན ཏུ་མྷེ་ཧི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ད་སྶི་ཏེ་ན ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཏཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་སུཾ. སོ སེ་ཊྛིཾ ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་སེ་ཊྛི, ཨི་མེ མེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏུཾ ན དེ་ནྟི, དེ་ཧི མེ པ་ཏྟ’’ནྟི. ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཝ ག་ཎྷ་ཐ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཚ དི་ཝ་སཱ་ནི ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ་པི པ་ཏྟཾ ན ལ་བྷིཾ་སུ་ཡེ་ཝ.
ཨ་ཐ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཙ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎེ ཋ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ན་ཀཱ་ལེ དྷུ་ཏྟ་ཀཱ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སུཾ ‘‘ཧ་མྦྷོ པུ་བྦེ ཚ ས་ཏྠཱ་རོ ‘མ་ཡཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་མྷཱ’ཏི ཝི་ཙ་རིཾ་སུ, རཱ་ཛ་ག་ཧ་སེ་ཊྛི་ནོ པ་ན ཨ་ཛྫ ས་ཏྟ་མོ དི་ཝ་སོ པ་ཏྟཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡ་ཏོ ‘ས་ཙེ ཨ་ར་ཧཱ ཨ་ཏྠི, ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱུ’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ, ཨེ་ཀོ་པི ‘ཨ་ཧཾ ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟོ ན་ཏྠི, ཨ་ཛྫ ནོ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ’’ཏི. ཏཾ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏཾ ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨི་མེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་མེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཝ་ད་ནྟི, ཏྭ་ཉྩ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ, ག་ཙྪེ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཏྭཾ ‘ཨི་དྡྷི་མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་གྒོ’ཏི པཱ་ཀ་ཊོ, ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ག་ཎྷ, ཏ་ཡི པ་ན ཨ་གྒ་ཎྷ་ནྟེ ཨ་ཧཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ‘‘ག་ཎྷཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨི་ཏི ཏེ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ.
ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱིཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ པ་རི་བྦྷ་མི. ‘‘ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཐེ་རོ ཀི་ར ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཾ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཾ ཨ་ནྟ་ནྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡི. སོ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཨ་པི་དྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡི. ན་ག་ར་ཝཱ་སི་ནོ ‘‘པཱ་སཱ་ཎོ ནོ ཨ་ཝ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི བྷཱི་ཏཱ སུ་པྤཱ་དཱི་ནི མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ཡིཾ་སུ. ས་ཏྟ་མེ ཝཱ་རེ ཐེ་རོ པི་ཊྛི་པཱ་སཱ་ཎཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཐེ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཏ་ཝ པཱ་སཱ་ཎཾ གཱ་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ, མཱ ནོ ས་བྦེ ནཱ་ས་ཡཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ པཱ་སཱ་ཎཾ པཱ་ད་ནྟེ་ན ཁི་པི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. སོ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ སེ་ཊྛི་སྶ གེ་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏཾ དི་སྭཱ སེ་ཊྛི ཨུ་རེ་ན ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘ཨོ་ཏ་ར སཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏོ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ ཐེ་རཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་ར་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་དཱ་སི. ཐེ་རོ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. ཨ་ཐ་སྶ ཡེ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ནཱ་དྡ་སཾ་སུ, ཏེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ཐེ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. སོ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ས་ཏྠཱ ཏཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ནྣཱ་དེ་ནྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་སྶེ་སོ ས་དྡོ’’ཏི པུ་ཙྪི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཀིཾ ནུ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡོ མ་ཧཱ་ས་དྡོ’’ཏི.
ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི་ཡཱ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ ‘‘སོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ, ཝི་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༣) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨི་དྡྷི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི པ་ན ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀོ བ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏི ས་ཏཾ ཝཱ ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ, ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘བ་ཧུ་ཀོ ཧོ་མཱི’’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༠ ད་ས་ཨི་དྡྷི་ནི་དྡེ་ས) ཨེ་ཝཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ནྣཱ ཨི་དྡྷི.
༢༥༣-༢༥༤. ན ཨ་ཙྪུ་པི་ཡ་ནྟཱིཏི ན སུ་ཕ་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. རཱུ་པ་ཀཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནི. བྷཱུ་མི་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེཏི ཝ་ལ་ཡཱ་དྷཱ་ར་ཀེ. དཱ་རུ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ་ད་ཎྜཱ་དྷཱ་ར་ཀེ་སཱུཏི ཨེ་ཀ་དཱ་རུ་ནཱ ཀ་ཏ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ བ་ཧཱུ་ཧི ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཱི་ཧི ད་ཎྜེ་ཧི ཀ་ཏོ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ན ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ལི་ནྡ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ་དཱི་ནནྟི པ་མུ་ཁ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ་ནཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཏ་ཏྠེ་ཝ མི་ཌྜྷི་ཡཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ གེ་ཧ་སྶ བ་ཧི ཀུ་ཊྚ་པཱ་ད་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ ཏ་ནུ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ནུ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ་ཡཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་མི་ཌྜྷི་ཀཱ་ཡ. མི་ཌྜྷ་ནྟེ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀ’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ མི་ཌྜྷཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀེ ཋ་པ་ནོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘པ་ཏྟ་མཱ་ལོ༹ ནཱ་མ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༥༥. གྷ་ཊི་ཀནྟི ཨུ་པ་རི ཡོ་ཛི་ཏཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ཀི་དེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་མི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. གྷ་ཊི་ཀ་ཊཱ་ཧེཏི བྷཱ་ཛ་ན་ཀ་པཱ་ལེ. ཨ་བྷུཾ མེཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷཱུ, ཝ་ཌྜྷི. ན བྷཱུ་ཏི ཨ་བྷཱུ, ཨ་ཝ་ཌྜྷི. བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ན སཱ ཨི་ཏྠཱི ‘‘ཨ་བྷུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ, ཝི་ནཱ་སོ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཚ་ཝ་སཱི་ས་སྶ པ་ཏྟནྟི ཚ་ཝ་སཱི་ས་མ་ཡཾ པ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཀཱ་ར་ས་མྦ་ནྡྷེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་བྷེ་དེ་པི ཝཱ བྷེ་དཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཡཾ ཝོ་ཧཱ་རོ ‘‘སི་ལཱ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.
ཙ་བྦེ་ཏྭཱཏི ཁཱ་དི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྜུ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྜུ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི སཱ་མི་སེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཀ་ག་ཎྜུ་ས་ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ལུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏོ མཾ་སཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་སུ ས་བྦེ་སུ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཛཱ་ནཱ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
༢༥༦. ཀི་ཎྞ་ཙུ་ཎྞེ་ནཱཏི སུ་རཱ་ཀི་ཎྞ་ཙུ་ཎྞེ་ན. ‘‘ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི ཀི་ལ་ཉྫཱ་དཱི་སུ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. བི་ད་ལ་ཀནྟི དུ་གུ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྶ དུ་གུ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ? ཡེ་ན ཀི་ལ་ཉྫཱ་དི་ནཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏཾ, ཏ་སྶ. ཏ་ཉྷི ད་ཎྜ་ཀ་ཐི་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཡ་ནྟེ སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ དུ་གུ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ.
༢༥༧-༢༥༩. པཱ་ཏི ནཱ་མ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏོ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ. ན ས་མྨ་ཏཱིཏི ན་པྤ་ཧོ་ཏི.
༢༦༠-༢༦༢. ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཙི་ནི་ཏུནྟི བ་ཧི་ཀུ་ཊྚ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནཱི་ཙ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ནི་ཏུཾ. ཨ་ར་ཧ་ཊ་གྷ་ཊི་ཡ་ནྟཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ཊ་ཙ་ཀྐ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་རེ ཨ་རེ གྷ་ཊི་ཀཱ་ནི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན དྭཱི་ཧི ཝཱ པ་རི་བྦྷ་མི་ཡ་མཱ་ནཾ ཡ་ནྟཾ.
༢༦༣. ཨཱ་ཝི་དྡྷ་པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀནྟི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཎྜ་ལ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཋ་པི་ཏ་པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀཾ. མ་ཎྜ་ལེཏི ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཎྜ་ལེ. པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟཱ པ་ཀྑ་པཱ་ས་ཀ་ཕ་ལ་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ.
༢༦༤. ‘‘ན་མ་ཏ་ཀཾ ས་ནྠ་ཏ་ས་དི་ས’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཱིཏི མ་ལོ༹་རི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི. པུ་བྦེ པ་ཏྟ་ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཾ.
༢༦༥. ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏ་བྦོཏི ཏེ་ན དི་ནྣ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ཏྟ་ནི་ཀྐུ་ཛྫ་ན་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, ན ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཋ་པ་ནེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ.
༢༦༦. པ་སཱ་དེ་སྶཱ་མཱཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཱཏི ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན མ་ཧ་ནྟེ་པི ཨ་གུ་ཎེ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝོ་ཙ. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་ཙྩ ཨེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་པ་རཱ་དྷོ. མཾ ཨ་ཙྩ་ག་མཱཏི མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ. པུ་རི་སེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ་པི ཧི ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་རི་སཾ ཨ་ཏི་ཙྩ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱུཏི ཁ་མ་ཏུ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པུ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་པ་རཱ་དྷ་སྶ དོ་ས་སྶ ཁ་ལི་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཏ་གྒྷཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཋི་ཏོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་སི, ཁ་མཱ་པེ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱཏི ཏཾ ཏ་ཝ ཨ་པ་རཱ་དྷཾ མ་ཡཾ ཁ་མཱ་མ. ཝུ་ཌྜྷི ཧེ་སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཌྜྷ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེཏི ཨེ་སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ཌྜྷ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ ཝུ་ཌྜྷི ནཱ་མ. ཀ་ཏ་མཱ? ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་པ་ཛྫ་ནཱ. དེ་ས་ནཾ པ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༢༦༨. བོ་དྷི་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་མྷི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀོ་ཀ་ན་དོཏི ཀོ་ཀ་ན་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་དུ་མཾ, སོ ཙ མ་ངྒ་ལ་པཱ་སཱ་དོ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་པ་དུ་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ་ཀ་ན་དོ’’ཏི ས་ངྑཾ ལ་བྷི. ཡཱ་ཝ པ་ཙྪི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཙྪི་མ་སོ་པཱ་ན་ཀ་ལེ༹་ཝ་རནྟི པ་ཋ་མ་སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ དུ་སྶེ་ན ས་ནྠ་ཏ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་རི་མ་སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི སོ་པཱ་ནཾ ས་ནྠ་ཏཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོཏི ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ ཨ་དྡ་ས.
བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སཱིཏི ‘‘ཀི་སྶ ནུ ཁོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ཨ་ཡཾ མ་ཧཱ་ས་ཀྐཱ་རོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟོ པུ་ཏྟ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སི. སོ ཧི རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཨ་པུ་ཏྟ་ཀོ. སུ་ཏ་ཉྩཱ་ནེ་ན ཨ་ཧོ་སི ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ར ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི. སོ ‘‘ས་ཙཱ་ཧཾ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མཾ ཙེ་ལ་པ་ཊི་ཀཾ ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི. ནོ ཙེ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, ན ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་ཏྠ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠ་རཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏི ནུ ཁོ ཨེ་ཏ་སྶ པུ་ཏྟོ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ‘‘ན ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྡ་ས. པུ་བྦེ ཀི་ར སོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དཱི་པེ ཝ་ས་མཱ་ནོ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡེ་ན ས་ཀུ་ཎ་པོ་ཏ་ཀེ ཁཱ་དི. ས་ཙ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ པུ་ཉྙ་ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པུ་ཏྟཾ ལ་བྷེ་ཡྻ. ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ན ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡེ་ཧི ཧུ་ཏྭཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན་སྶ པུ་ཏྟོ ན ནི་བྦ་ཏྟི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙཱ་སི. དུ་སྶེ པ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟེ ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཏྠི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ལོ་ཀེ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ, མ་ཡཱ ཙ མ་ཧཱ་ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ, ན ཙ པུ་ཏྟཾ ལ་བྷཱ་མི, ཏུ་ཙྪཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ་པི ‘‘ན་ཏྠི ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ, ཙེ་ལ་པ་ཊི་ཀཾ མ་དྡ་ནྟཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ པ་ར་ཙི་ཏྟ་ཝི་དུ་ནོ, ཏེ བྷ་བྦ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ན ཨ་ཀྐ་མི་སྶ་ནྟི. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ མ་ནྡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ན ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨ་ཀྐ་མ་ནྟེ་སུ ས་ཙེ པ་ཏྠི་ཏཾ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ. ནོ ཙེ ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ‘‘པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་དཱ་ནི ན ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་ཡེ་ཝ མ་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨི་མེ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. པ་ཙྪི་མཾ ཛ་ན་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ཐེ་རོ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཏ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. མ་ངྒ་ལཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི མ་ངྒ་ལི་ཀཱ.
༢༦༩. བཱི་ཛ་ནིནྟི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་བཱི་ཛ་ནིཾ. ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ མ་ཎྜ་ལི་ཀ་བཱི་ཛ་ནིཾ.
༢༧༠-༢༧༥. ‘‘ཨེ་ཀ་པ་ཎྞ་ཙྪ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏཱ་ལ་པ་ཏྟ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ས་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏ-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨ་ནེ་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, མ་ཧ་ཏཱ ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. རུ་དྷཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཎཾ.
༢༧༨. ‘‘ཨ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ ཝཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏནྟི བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༥ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བ་ཧཱུ ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ་ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. མུ་དྡི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཛྫི་ཏཾ. པཱ་མ་ངྒ་ད་སཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ. མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཝ་ར་ཀ་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན. པཱ་ས་ནྟོཏི ད་སཱ་མཱུ་ལཾ.
༢༨༠-༢༨༢. མུ་ཎྜ་ཝ་ཊྚཱིཏི མ་ལླ་ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ. པ་མཱ་ཎ་ངྒུ་ལེ་ནཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཨ་ངྒུ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཁུ་དྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.