༥. ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
སོ་ཎ་ཀོ་ལི༹་ཝི་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༢. ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨུ་ཎྞ་པཱ་ཝཱ་ར་ཎནྟི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡཾ པཱ་ཝཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡནྟི ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ནྟེ ཚཱ་ཡཱ་ཡཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.
སོ་ཎ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༣. སུ་ཏྟ་ཏྠོ པ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. སཱི་ཏ་ཝ་ནེཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༦.༥༥) ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཝ་ནེ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ན་ས་ཏཱ་ནི མཱ་པི་ཏཱ་ནི, ཏེ་སུ ཐེ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་པྤཱ་ཡཾ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ཏོ པཱ་ད་ཏ་ལཱ་ནི བྷི་ཛྫིཾ་སུ, ཛཱ་ཎཱུ་ཧི ཙ་ངྐ་མ་ཏོ ཛཱ་ཎུ་ཀཱ་ནི་པི ཧ་ཏྠ་ཏ་ལཱ་ནི་པི བྷི་ཛྫིཾ་སུ, ཚི་དྡཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ཏ་སྶ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཀི་ལ་མི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཀོ་ཊི་ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་ཕ་ལ་ཀེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཱ. ན ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཧཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུ ཝཱ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙཱུ ཝཱ ནེ་ཡྻོ ཝཱ, ན མེ ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཨ་དྡྷཱ པ་ན པ་ད་པ་ར་མོ, ཡེ་ན མེ ཙི་ཏྟཾ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙི་ནྟེ་སི. ཏ་ཏྠ བྷོ་གཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟཾ.
པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱིཏི ཐེ་ར་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ་ཎོ ཨ་ཛྫ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་སི་ནྣོ ཨི་མཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, ག་ནྟྭཱ་སྶ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཧོ་ཌྜྷཾ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཝཱི་ཎོ་པ་མ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱི་ཏ་ཝ་ནེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེཏི པ་དྷཱ་ནི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ས་ན་མྤི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞཱ་ནི ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཐེ་རོ་པི ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ’’ཏི.
ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱིཏི ས་ཏྠཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ ན་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ག་ནྡྷ་བྦ་སི་པྤེ ཚེ་ཀོ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནེ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ས་ལླ་ཀྑེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱི་ཎོ་པ་མཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཏ་ནྟི་སྶ་རེ ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཝཱི་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ད་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, སོ ཙ ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལོ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི་སྶ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཏྟོ ཨ་ཉྙཾ སི་པྤཾ སི་ཀྑ་ནྟོ ཀཱ་ཡེ་ན ཀི་ལ་མི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏུ’’ནྟི ག་ནྡྷ་བྦ་སི་པྤ་མེ་ཝ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་སུཾ. ཏ་སྶ –
‘‘ས་ཏྟ ས་རཱ ཏ་ཡོ གཱ་མཱ, མུ་ཙྪ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི;
ཋཱ་ནཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས, ཨི་ཙྩེ་ཏེ ས་ར་མ་ཎྜ་ལཱ’’ཏི. –
ཨཱ་དི་ཀཾ ག་ནྡྷ་བྦ་སི་པྤཾ ས་བྦ་མེ་ཝ པ་གུ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱཏི ཨ་ཏི་ཨཱ་ཡ་ཏཱ ཁ་ར་མུ་ཙྪ་ནཱ. ས་ར་ཝ་ཏཱིཏི ས་ར་ས་མྤ་ནྣཱ. ཀ་མྨ་ཉྙཱཏི ཀ་མྨ་ཀྑ་མཱ ཀ་མྨ་ཡོ་གྒཱ. ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལཱཏི མ་ནྡ་མུ་ཙྪ་ནཱ. ས་མེ གུ་ཎེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ས་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཙྪི་ཏཱ.
ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷནྟི ཨ་ཏི་གཱ་ལ༹ྷཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཏི་ལཱི་ནནྟི ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལཾ. ཀོ་ས་ཛྫཱ་ཡཱཏི ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཧཱིཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཧི, ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མ་ཐེ་ན ཡོ་ཛེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཧཱིཏི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཏཾ ས་མ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཧི. ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཉྙ་ཉྩ ས་དྡྷཱ་ཡ, ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནཱ, ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ཡ་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ, སཱ ས་དཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏཱི་ཡེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ན ནེ་སཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦༠-༦༢) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱིཏི ཏ་སྨི་ཉྩ ས་མ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཡེ་ན ཨཱ་དཱ་སེ མུ་ཁ་བི་མྦེ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ མ་གྒ་ནི་མི་ཏྟཾ ཕ་ལ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ག་ཎྷ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐེ་སི.
ཏ་ཏྠ ཙ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱིཏི ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་གྒ་ཧེ་སི. ཨེ་ཀོཏི ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ. ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧི ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་ཧི ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཙ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ. ཨཱ་ཏཱ་པཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ཏཱ་པེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པོ. ཨཱ་ཏ་པྤ་ཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པོ, ཝཱི་རི་ཡཾ. པ་ཧི་ཏ་ཏྟོཏི ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པེ་སི་ཏ་ཏྟོ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ནི་བྦཱ་ནེ ཝཱ པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ན ཙི་ར་སྶེ་ཝཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་མྦྷ་ཏོ ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོཏི ཨེ་ཀོ. ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཨེ་ཀོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༤༤. ཝུ་སི་ཏ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྠ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ. ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོཏི ཁ་ནྡྷ་བྷཱ་རཾ ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ར་ཉྩ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོཏི ས་ད་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོཏི ཁཱི་ཎ་བྷ་ཝ་བ་ནྡྷ་ནོ. ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོཏི ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝི་མུ་ཏྟོ. ཚ ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཚ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྷི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, ཏེ་ཧེ་ཝ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀོ, བྱཱ་པ་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཁ་ཡ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཁ་ཡ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ, ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧོཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ར་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ས་མྨི་སྶཾ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟ་ཀཾ. པ་ཊི་ཙ་ཡནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཌྜྷིཾ. ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏྟཱཏི མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན རཱ་ག་སྶ ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ནྣི་ནྣ་མཱ་ན་སོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀནྟི ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་ཉྩ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཉྩ. ནི་ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ‘‘པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ལ་བྦ་ཏ་པ་རཱ་མཱ་སནྟི སཱི་ལ་ཉྩ ཝ་ཏ་ཉྩ པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩཱ་ག་ཙྪ་ནྟོཏི སཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཛཱ་ན་ནྟོ. ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ་དྷི་མུ་ཏྟོཏི ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, སེ་སེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ ‘‘ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, སེ་སེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ – ‘‘ས་བྦེ་སྭེ་ཝེ་ཏེ་སུ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི ནི་བྦཱ་ན་མྤི ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི.
བྷུ་སཱཏི བ་ལ་ཝ་ནྟོ དི་བྦ་རཱུ་པ་ས་དི་སཱ. ནེ་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཀི་ལེ་སཱ ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟི ནཱ་མ. ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏནྟི ཨ་མི་སྶ་ཀ་ཏཾ. ཀི་ལེ་སཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙི་ཏྟཾ མི་སྶཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་མི་སྶཱི་ཀ་ཏཾ. ཋི་ཏནྟི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟནྟི ཨ་ཙ་ལ་ན་པྤ་ཏྟཾ. ཝ་ཡ་ཉྩ་སྶཱ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ ཙེ་ས ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་མྤི ཝ་ཡ་མྤི པ་སྶ་ཏི. བྷུ་སཱ ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཊྛཱིཏི བ་ལ་ཝཱ ཝཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ. ནེ་ཝ ནཾ ས་ངྐ་མྤེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཀ་བྷཱ་གེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ན ས་མྤ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱཏི ཐཱུ་ཎཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ཀ་མྤེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ. ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་ཡྻཱཏི ཝེ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དྷེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ.
ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡ་སྶ ཙཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཉྩ ཙེ་ཏ་སོཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་སྶ. དི་སྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤཱ་དནྟི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ དི་སྭཱ. ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ས་མྨཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨི་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་སྶ ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནུ་པྤཱ་དཾ དི་སྭཱ ཨི་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ…པེ… ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ནྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ནི་བྦུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
སོ་ཎ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་བྦ་ནཱི་ལི་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༦. ཨ་དྡཱ་རི་ཊྛ་ཀ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་རི་ཊྛ་ཕ་ལ་ཝ་ཎྞཱ. ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏི་ནྟ་ཀཱ་ཀ་པ་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི.
ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རཱ་མེ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༨. ཨ་བྷི་ཛཱི་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་བྷི་ཛཱི་ཝ་ནི་ཀཾ. ཀི་ནྟཾ? སི་པྤཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན སི་པྤེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀ་ཊྛ་པཱ་དུ་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༡. ཨུ་ཎྞཱ་ཧི ཀ་ཏ་པཱ་དུ་ཀཱཏི ཨུ་ཎྞཱ་ལོ་མ་མ་ཡ་ཀ་མྦ་ལེ་ཧི, ཨུ་ཎྞཱ་ལོ་མེ་ཧི ཨེ་ཝ ཝཱ ཀ་ཏ་པཱ་དུ་ཀཱ. ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱ་ཝཱི་ནཾ ཝི་སཱ་ཎེ་སུ ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༣. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་སཱ་ར་ཐི ཝཱ…པེ… པུ་རི་སཱ ཝཱ, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. པཱི་ཋ་ཀ་སི་ཝི་ཀནྟི པཱི་ཋ་ཀ་ཡཱ་ནཾ. པཱ་ཊ་ངྐིནྟི ཨ་ནྡོ་ལི་ཀཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༤. ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ་རི་མཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་རཱུ་པཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩོ པ་ལླ་ངྐོ’’ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དཱི་གྷ་ལོ་མ་ཀོ མ་ཧཱ་ཀོ་ཛ་ཝོཏི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་ལོ་མོ ཀཱ་ལ༹་ཀོ་ཛ་ཝོ. ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཀི་ར ཏ་སྶ ལོ་མཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱ་ན་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོཏི བྷི་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཙི་ཏྲོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོ. གྷ་ན་པུ་པྥ་ཀོ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎོཏི ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྠ་ར་ཎོ. པ་ཀ་ཏི་ཏཱུ་ལི་ཀཱཏི རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་པུ་ཎྞཱ ཏཱུ་ལི་ཀཱ. ‘‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱིཏི ཨེ་ཀ་ཏོ་ད་སཾ ཨུ་ཎྞཱ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥) ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་ར་ས་མཱ་སེ པ་ན ‘‘ཨུ་དྡ་ལོ་མཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥཾ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏ་པུ་པྥ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཊ་མ་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཏཱུ་ལི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡཱ་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ པ་ན ག་ཧ་ཊྛཱ་ན་མྤི ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པ་རེ.
ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨེ་ཧི. ཏཱ་ནི ཀི་ར ཙ་མྨཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ནི, ཏ་སྨཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛི་ན་པ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གཾ ཚཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཙྪ་དོ, ཝི་ཏཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ལོ་ཧི་ཏ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་བ་དྡྷེ་ན ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ར་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནེ་སུ ཙ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀུ་སུ་མྦྷཱ་དི་ར་ཏྟ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨུ་པ་དྷཱ་ནནྟི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥) ‘‘ཨ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ མ་ཉྩེ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧) པ་ན ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ སཱི་སུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ པཱ་དུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, གི་ལཱ་ན་སྶ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ད་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གི་ལཱ་ནོ་ཡེ་ཝ མ་ཉྩེ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༦. ཨ་བྷི་ནི་སྶཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏུནྟི ཨ་པ་སྶཱ་ཡ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ.
སོ་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥༧. པ་པ་ཏ་ཀེ པ་བྦ་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཝ་ཏྟེ པ་བྦ་ཏེ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༤༦) ནཱ་མེ་ན སོ་ཎོ ནཱ་མ, ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝེ་ད་ནེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཀོ་ཊི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་སྶ ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ན་སྶ དྷཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘ཀོ་ཊི་ཀ་ཎྞོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏོ, ན སུ་ཀུ་མཱ་ར་སོ་ཎོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ པ་པ་ཏ་ཀེ པ་བྦ་ཏེ ཚཱ་ཡཱུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣེ ཋཱ་ནེ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཏ་ཏྠ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
སོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཐེ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཐེ་རོ ཙ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཏེ་ན སཾ་ཝེ་ག་བ་ཧུ་ལོ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཀ་དཱ ས་ཏྠེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱ་ཎི་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ས་ཏྠེ ནི་ཝི་ཊྛེ ར་ཏྟི་ཡཾ ཛ་ན་ས་མྦཱ་དྷ་བྷ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ནི་དྡཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ས་ཏྠོ པ་ཙྩཱུ་ས་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཏོ, ན ཨེ་ཀོ་པི སོ་ཎཾ པ་བོ་དྷེ་སི, ས་བྦེ ཝི་སྶ་རི་ཏྭཱ ཨ་ག་མིཾ་སུ. སོ པ་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཉྩི ཨ་པ་སྶ་ནྟོ ས་ཏྠེ་ན ག་ཏ་མ་གྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ག་ཉྪི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྡ་ས ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ཀཱ་ཡཾ ཝི་རཱུ་པ་ད་སྶ་ནཾ བཱི་བྷ་ཙྪཾ པུ་རི་སཾ ཨ་ཊྛི་ཏོ མུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ མཾ་སཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཁཱ་ད་ནྟཾ, དི་སྭཱ་ན ‘‘ཀོ་སི ཏྭ’’ནྟི པུ་ཙྪི. པེ་ཏོ་སྨི, བྷ་ནྟེ་ཏི. ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་སཱི་ཏི? ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་བྦ་ཀ་མྨེ་ནཱ་ཏི. ཀིཾ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨ་ནྟི? ཨ་ཧཾ པུ་བྦེ བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི ཀཱུ་ཊ་ཝཱ་ཎི་ཛོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཁཱ་དིཾ, ས་མ་ཎེ ཙ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏེ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཾ་སཾ ཁཱ་ད་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཀྐོ་སིཾ, ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝཱ་མཱི་ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ སོ་ཎོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཾ་ཝེ་གཾ པ་ཊི་ལ་བྷི.
ཏ་ཏོ པ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟོ མུ་ཁ་ཏོ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏེ དྭེ པེ་ཏ་དཱ་ར་ཀེ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ པུ་ཙྪི, ཏེ་པི་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཐེ་སུཾ. ཏེ ཀི་ར བྷཱ་རུ་ཀ་ཙྪ་ན་ག་རེ དཱ་ར་ཀ་ཀཱ་ལེ ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ མཱ་ཏ་རི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛེ་ནྟི་ཡཱ གེ་ཧཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་སྨཱ ས་མ་ཎཱ་ནཾ དེ་སི, ཏ་ཡཱ དི་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀ་ས་མ་ཎཱ་ནཾ མུ་ཁ་ཏོ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧི་ཏཾ པ་གྒྷ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨ་ཀྐོ་སིཾ་སུ. ཏེ ཏེ་ན ཀ་མྨེ་ན ནི་ར་ཡེ པ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་སེ་སེ་ན པེ་ཏ་ཡོ་ནི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཨི་མཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་མྤི སུ་ཏྭཱ སོ་ཎོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏོ ཨ་ཧོ་སི.
སོ ཨུ་ཛྫེ་ནིཾ ག་ནྟྭཱ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཀུ་ར་ར་གྷ་རཾ པ་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཐེ་རོ་པི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. སོ ཐེ་རཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ གེ་ཧཾ ག་ཏོ སཱ་ཡ་མཱ་སཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཐོ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་ཏ་ལེ ནི་ས་ཛྫ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཏ་སྶ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ཏེ ཙ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏོ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བྷ་ཡཱ་ན་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མི. སོ ཝི་བྷཱ་ཏཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡྻོ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏི པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཝི་ཝ་ར་ཏི ཝི་བྷ་ཛ་ཏི ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རོ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན མེ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཡ་དེ་ཏཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་ཀ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ, ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ན ཨ་མ་ལཱི་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ ལི་ཁི་ཏ་ས་ངྑ་ས་དི་སཾ དྷོ་ཏ་ས་ངྑ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ན སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ…པེ… ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ སོ་ཎོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཐེ་རོ པ་ན ‘‘ན ཏཱ་ཝ་སྶ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པཱ་ཀཾ ག་ཏ’’ནྟི ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎ་པ་རི་པཱ་ཀཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡཾ ནི་ཝཱ་རེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻནྟི ཨ་དུ་ཏི་ཡ་སེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ཡྻཱ་སཱི་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཀོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཀོ ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ དཱི་པེ་ཏི, ན ཨེ་ཀི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ‘‘ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤; མ. ནི. ༡.༢༩༣ ཨ. ནི. ༣.༧༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཝི་ར་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝཱ. ཨི་ངྒྷཱཏི ཙོ་ད་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱཏི ནི་ཙྩ་སཱི་ལ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལ་ནི་ཡ་མཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ཉྩ་ངྒཾ ཨ་ཊྛ་ངྒཾ ད་ས་ངྒ་ཉྩ སཱི་ལཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ. ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སེ་ཡྻཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟནྟི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་པ་ཉྩ་དྡ་སཱི་ཨ་ཊྛ་མཱི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཡུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཡུ་ཏྟཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ, ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཀཱ་མཱ་ནཾ དུ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཡོ་གྱཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ད་ཏི, ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཚ་ནྡཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོཏི པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཨཱ་ར་མྦྷོ ཨུ་སྶཱ་ཧོ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷཱིཏི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ སཾ་ཝེ་ག་སྶ ཙ ནཱ་ཏི་ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱུ་པ་ས་མི. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི, ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ པ་ན ཨ་ནུ་ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཐེ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཐེ་ར་སྶ ཙ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི, དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཐེ་རོ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་རི་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ནཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཀཱ་ལོ’’ཏི ཐེ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཉྩ ཏཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཎཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ་ཎོ…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སཱི’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་བྷི་ཀྑུ་ཀོཏི ཀ་ཏི་པ་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཀོ. ཏ་དཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏི་པ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཙ ཨེ་ཀ་སྨིཾ གཱ་མེ ཨེ་ཀོ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་ག་མེ དྭེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་སིཾ་སུ. ཀི་ཙྪེ་ནཱཏི དུ་ཀྑེ་ན. ཀ་སི་རེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡཱ་སེ་ན. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ཏ་སྨཱ གཱ་མ་ནི་ག་མཱ་དི་ཏོ. ཐེ་རེ་ན ཧི ཀ་ཏི་པ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ པུ་བྦེ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མིཾ་སུ, ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ་སུ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨི་ཏ་རེ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ན་ཡ་ནེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཐེ་རོ་པི ཏ་དཱ ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ…པེ… ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་སྶཱཏི ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ. ཨེ་དི་སོ ཙ ཨེ་དི་སོ ཙཱཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙ. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ནཱ་མ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི སུ་ཏོ་ཡེ་ཝ མེ སོ བྷ་ག་ཝཱ. ན ཙ མ་ཡཱ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ཊྛོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ས་ཏྠཱ་རཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ སོ་ལ༹་ས ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནི ས་ཏྠུ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཾ ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ནྟོ དྷ་མྨུ་པ་ས་ཉྷི་ཏ་པཱ་མོ་ཛྫཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ས་མཱ་ཧི་ཏོ ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཧི་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ ཝཱ་སོ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ ‘‘ན ཙ མ་ཡཱ ས་མྨུ་ཁཱ དི་ཊྛོ་ཏི ཨི་དཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཧི སོ་ཎོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཧ་མྤི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, ཀི་མེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ’ནྟི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་ཡེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ད་སྶ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡོ དི་ཊྛོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘ཡོ ཁོ, ཝ་ཀྐ་ལི, དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏཱི’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༧). ཏ་སྨཱ་སྶ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ནཾ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷཾ, པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.
པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ནནྟི པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཙི་ཏྟ་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༠) ཝཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ ཛ་ན་སྶ ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡནྟི ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཚ་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་པྤ་བྷུ་ཏི་ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་ག་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ན་སྶ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ པ་སཱ་ད་ཀཾ ཝཱ. ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡནྟི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡ་ལོ་ལ་ཏཱ་ཝི་ག་མེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཾ. ས་ནྟ་མཱ་ན་སནྟི ཚ་ཊྛ་སྶ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ནི་བྦི་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་མཱ་ན་སཾ. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ད་མ་ཐཾ ས་མ་ཐ་ཉྩ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ ཋི་ཏཾ. ད་ནྟནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ཝཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ད་ནྟཾ. གུ་ཏྟནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ར་ཝཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཡ གུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡནྟི སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་རི་ཡི་དྡྷི་ཡོ་གེ་ན ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑུ་པེ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ནཱ་གནྟི ཚ་ནྡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་མ་ན་ཏོ, པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པུ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་པ་ཙྩཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨཱ་གུ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ག་མ་ན་ཏོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་གཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པཱ་སཱ་དི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ‘‘པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡེ་ན. ‘‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སེ་སེ་ཧི པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀེ ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝཱ་སེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེཏི ཨེ་ཀ་ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི་ཡཾ. ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊི ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཝ་ཏྠུནྟི ཝ་སི་ཏུཾ.
༢༥༨. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱཏི (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༤༦) ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ. ‘‘ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སོ་ཎ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟོ སཱ་ཝ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ས་བྦཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི སོ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ ས་བྦཱ ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་ད་པ་སྶེ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་སི. ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏུནྟི བྷི་ཀྑུ ཏུ་ཡ྄ཧཾ དྷ་མྨོ བྷཱ་སི་ཏུཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏུ ཉཱ་ཎ་མུ་ཁཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒི་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀཱ་མ་སུ་ཏྟཱདཱི་ནི (མ་ཧཱ་ནི. ༡) སོ་ལ༹་ས སུ་ཏྟཱ་ནི. ས་རེ་ན ཨ་བྷཱ་སཱིཏི སུ་ཏྟུ་སྶཱ་ར་ཎ་ས་རེ་ན ཨ་བྷཱ་སི, ས་ར་བྷ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ར་བྷ་ཉྙ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནེ. སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མྨཱ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་མྨཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཙྪཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཝཱ མི་ཙྪཱ རོ་པེ་ཏི, པ་ད་པ་ཙྩཱ་བྷ་ཊྛཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཡ་ཐུ་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ་ནི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཊྛུ མ་ན་སི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ་པི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཏྠེ ཧི སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏེ ས་ཀྐཱ པཱ་ལི༹ ས་མྨཱ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏུཾ. ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཱ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི སི་ཐི་ལ་དྷ་ནི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཝི་མུ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱཏི ཨེ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དོ་སོ, ཏཾ ན པ་གྒྷ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ, ཏཱ་ཡ ནི་དྡོ་སཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡཱཏི ཨ་ནེ་ལཱ་ཡ ཙ ཨ་ག་ལཱ་ཡ ཙ, ནི་དྡོ་སཱ་ཡ ཨ་ག་ལི་ཏ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ནཾ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ སོ་ཎོ ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༡༩༨, ༢༠༦) ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ་ཡ.
ཀ་ཏི་ཝ་སྶོཏི སོ ཀི་ར མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཝ་ཡ་སྶ ཏ་ཏི་ཡེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ནྣོ ཙ པ་རེ་སཾ ཙི་ར་ཏ་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཾ ས་མཱ་དྷི་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཀ་སྨཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི་ཏི པ་ན ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཏྠཱ ‘‘ཀ་ཏི་ཝ་སྶོ་སཱི’’ཏི ཏཾ པུ་ཙྪི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཙི་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་སྶཱཏི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨེ་ཝཾ ཙི་རཾ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་རཱ་ཡི, ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་རཾ དི་ཊྛོ མེཏི ཙི་རེ་ན ཙི་ར་ཀཱ་ལེ་ན མ་ཡཱ དི་ཊྛོ. ཀཱ་མེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མེ་སུ ཙ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝོཏི དོ་སོ. ཨ་པི་ཙཱཏི ཀཱ་མེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན དི་ཊྛེ་པི ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑིཾ. ཀ་སྨཱ? ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ, ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ཧི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་ཀི་ཙྩོ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཀཱ་མེ་སུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཙི་རཱ་ཡི་ཏྭཱ་པི གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པ་དུ་མ་པ་ལཱ་སེ ཨུ་ད་ཀ་བི་ནྡུ ཝི་ཡ ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ. ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནནྟི པ་ཝ་ཏྟིཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཏཾ་ནི་མི་ཏྟེ ཙ ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ར་མ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི.
ཏ་ཏྠ དི་སྭཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ལོ་ཀེཏི ས་བྦ་སྨི་མྤི ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ དུ་ཀྑོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དོ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་རོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཉ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ནི་རཱུ་པ་དྷིནྟི ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྟཱ ནི་རུ་པ་དྷིཾ ནི་བྦཱ་ན་དྷ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ས་ངྑ་ཏཱ་མ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ‘‘དི་སྭཱ ཉ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ‘‘གྷ་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ ཧོ་ཏི, སཱི་ཧཾ དི་སྭཱ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༧༡) ཝི་ཡ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་རི་ཡོ ན ར་མ་ཏཱི པཱ་པེཏི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡོ ས་པྤུ་རི་སོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་པི པཱ་པེ ན ར་མ་ཏི. ཀ་སྨཱ? པཱ་པེ ན ར་མ་ཏཱི སུ་ཙཱིཏི སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཏཱ་ཡ སུ་ཙི སུ་དྡྷ་པུ་གྒ་ལོ རཱ་ཛ་ཧཾ་སོ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པཱ་པེ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་དྷ་མྨེ ན ར་མ་ཏི ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི. ‘‘པཱ་པོ ན ར་མ་ཏཱི སུ་ཙི’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ་ཏྠོ – པཱ་པོ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཙིཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨཾ ན ར་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ གཱ་མ་སཱུ་ཀ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་སུ་ཙིཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ར་མ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ དེ་ས་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
སོ་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀ་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༥༩. ཀཱ་ལ༹་སཱི་ཧོཏི ཀཱ་ལ༹་མུ་ཁ་ཝཱ་ན་ར་ཛཱ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.