༦. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཾ
པ་ཉྩ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༡. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ན་ཙྪཱ་དེ་ནྟཱིཏི རུ་ཙིཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི.
༢༦༢. སུ་སུ་ཀཱཏི ས་མུ་དྡེ བྷ་ཝཱ ཨེ་ཀཱ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི. ཀུ་མྦྷཱི་ལཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. སཾ་ས་ཊྛནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ. ཏེ་ལ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༦༣. པི་ཊྛེ་ཧཱིཏི པི་སི་ཏེ་ཧི. ཨུ་བྦྷི་དཾ ནཱ་མ ཨཱུ་ས་ར་པཾ་སུ་མ་ཡཾ.
༢༦༤. ཚ་ཀ་ཎནྟི གོ་མ་ཡཾ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙུ་ཎྞཾ ནཱ་མ ཨ་པ་ཀྐ་ཀ་སཱ་ཝ་ཙུ་ཎྞཾ. ཏེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཾ ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༢༦༥. སུ་ཝ་ཎྞ་གེ་རུ་ཀོཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཏུ་ཏྠཱ་དི. ཨ་ཉྫ་ནཱུ་པ་པི་ས་ནནྟི ཨ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་པི་སི་ཏ་བྦཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙུ་ཎྞ་ཛཱ་ཏཾ.
༢༦༨. སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་པྤ་ད་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་མྤི སཱ་མཾ ག་ཧི་ཏ་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༦༩. གྷ་ར་དི་ནྣ་ཀཱ་བཱ་དྷོ ནཱ་མ ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ར་ཎི་ཡཱ དི་ནྣ་བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ཎ་ཀ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རོ་གོ’’ཏི. གྷ་ར-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷེ་དེ་ན གྷ་ར་ཎི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ‘‘ཨ་ཀ་ཊ་ཡཱུ་སེ་ནཱཏི ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ་ན མུ་གྒ་ཡཱུ་སེ་ན. ཀ་ཊཱ་ཀ་ཊེ་ནཱཏི མུ་གྒེ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏེ་ན མུ་གྒ་སཱུ་པེ་ནཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
གུ་ལཱ༹་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧༢. གུ་ལ༹་ཀ་ར་ཎནྟི གུ་ལ༹་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨུ་ཙྪུ་སཱ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༧༤. ཨ་ཝི་སྶ་ཏྠཱཏི སཱ་ས་ངྐཱ.
༢༧༦. ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི པ་ཝཱ་རེ་ནྟཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་པི ག་ཧི་ཏེ པ་ཝཱ་རེ་ནྟི, ‘‘བ་ཧུ་མྷི ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱིཏི ‘‘དི་ཝཱ བྷོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི.
༢༧༩. ས་མྦཱ་དྷེ ད་ཧ་ན་ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༨༠. ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ས་ནྣཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ པ་ས་ནྣཱ. མཱ་གྷཱ་ཏོཏི ‘‘མཱ གྷཱ་ཏེ་ཐ པཱ་ཎི་ནོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མཱ་གྷཱ་ཏ་གྷོ་སི་ཏ་དི་ཝ་སོ.
ཡཱ་གུ་མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༢. མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀནྟི ས་ཀྐ་རཱ་དི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་པཱུ་ཝཾ. ཨཱ་ཡུཾ དེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡུ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི. ཝ་ཎྞནྟི ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ. སུ་ཁནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ. བ་ལནྟི ས་རཱི་ར་ཐཱ་མཾ. པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི ཡུ་ཏྟ་མུ་ཏྟ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ. ཝཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱིཏི ཝཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ཏི. ཝ་ཏྠིཾ སོ་དྷེ་ཏཱིཏི དྷ་མ་ནི་ཡོ སུ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨཱ་མཱ་ཝ་སེ་སཾ པཱ་ཙེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ ཨཱ་མཱ་ཝ་སེ་ས་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ པཱ་ཙེ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏཱིཏི དེ་ཏི. ཝཱ་ཏ་ཉྩ བྱ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
༢༨༣. ན་ནུ ཙ ‘‘པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ན་ཉྷི པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏ་སྶ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སུ, པ་ཉྩ་སུ བྷོ་ཛ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ་ཡཱ ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ་པི ཨོ་ད་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༨༤. སུ་ཁུ་མོ་ཛཾ པ་ཀྑི་པིཾ་སཱུཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ པ་ཀྑི་པིཾ་སུ.
པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༥. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མོཏི (ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཨེ་ཀོ གཱ་མོ. ཏ་སྶ ཀི་ར གཱ་མ་སྶ མཱ་པ་ན་དི་ཝ་སེ གཱ་མ་ངྒ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ དྭེ ཏ་ཡོ པཱ་ཊ་ལ་ངྐུ་རཱ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ཨུ་བྦྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མིཾ་སུ. ཏེ་ན ཏཾ ‘‘པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མོ’’ ཏྭེ་ཝ ཝོ་ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་ད་ཝ་ས་རཱིཏི ཏཾ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ ཨ་ཝ་ས་རི ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎི. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀཱཏི པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཱཏི ཏེ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མ་ད་སྶ་ནེ་ན ཀེ་ཙི ས་ར་ཎེ་སུ ཙ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ཀི་ར ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནོ ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ག་ནྟྭཱ གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀེ གེ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ས་མྤི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མྤི ཝ་ས་ནྟི. ཏེ་ན པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ནོ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཙྩུ་པ་དྡུ་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་སཱ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྡྷི་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ད་ལི་དྡཱ་ནཾ ཀ་པ་ཎ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་པ་སྶེ གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་གྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ན་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཧ་ཏིཾ སཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་སུཾ, ཏ་སྶ ནཱ་མཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རནྟི. ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་གཱ་རཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ.
ཏཾ དི་ཝ་ས་ཉྩ ཏཾ ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཏེ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཀ་མྨ་སུ་དྷཱ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཾ སུ་ས་ཛྫི་ཏཾ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ས་དི་སཾ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་ནོ་ར་མཾ ས་སྶི་རི་ཀཾ, ཀེ་ན ནུ ཁོ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཨ་སྶཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་སུཾ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཙ ཁ་ཎེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ གཱ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཨ་སྶོ་སུཾ, ཏེ་ན ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཱ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ག་ནྟྭཱ་པི ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ, སོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟོ, ཨ་ཛྫ མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨི་དྷ ཝ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་པེ་སྶཱ་མ, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨཱ་ག་ཏེ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཏྠཱ་རཾ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་དཱ་པེ་སྶཱ་མ, དྷ་མྨཾ ཀ་ཐཱ་པེ་སྶཱ་མ, ཨི་ཏི ཏཱི་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་རེ་ས་ཉྩ པ་རི་བྷོ་གོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་ར’’ནྟི. ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༩༧-༢༩༨; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢) ཀི་ཉྩཱ་པི ཏཾ དི་ཝ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ས་ཛྫི་ཏཾ སུ་པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཾ, བུ་དྡྷཱ་ར་ཧཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷཱ ཧི ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་རཱ་མཱ, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སེ་ཡྻུཾ ཝཱ ནོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ རུ་ཙིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ, ཨི་དཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ རུ་ཙིཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ནཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ས་ནྠ་རི, ས་བྦོ ས་ཀ་ལོ ས་ནྠ་རི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་བྦ་ས་ནྠ་རི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྠ་ཏ་ནྟི ས་ནྠ་རི, ས་བྦཾ ས་ནྠ་རི ས་བྦ་ས་ནྠ་རི, ཏཾ ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ. བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ་ཝཱ་ཡཾ, ཡ་ཐཱ ས་བྦ་མེ་ཝ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ‘‘གོ་མ་ཡཾ ནཱ་མ ས་བྦ་མ་ངྒ་ལེ་སུ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སུ་དྷཱ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་མྤི བྷཱུ་མིཾ ཨ་ལླ་གོ་མ་ཡེ་ན ཨོ་པུ་ཉྫཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་དཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཙཱ་ཏུ་ཛྫཱ་ཏི་ཡ་ག་ནྡྷེ་ཧི ལི་མྤེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊ་སཱ་ར་ཀེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི མ་ཧཱ་པི་ཊྛི་ཀ་ཀོ་ཛ་ཝེ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ་ཧི ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ས་བྦོ་ཀཱ་སཾ ས་ནྠ་རཱ་པེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ནྠ་རིཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་ཝ མ་ངྒ་ལ་ཏྠ་མྦྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཧཱ་ར་ཧཾ བུ་དྡྷཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ མུ་དུ་ཀ་ཉྩ མ་ནོ་ར་མ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ མ་ནུ་ཉྙ་ད་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ཏཱ་ར་ཀ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་དཱ་མ་པུ་པྥ་དཱ་མ་པ་ཏྟཱ་དཱ་མཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ ཋཱ་ནེ པུ་པྥ་ཛཱ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊ་སཱ་ཎི་ཡཱ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་བྷི་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ པ་ལླ་ངྐ་པཱི་ཋ་ཨ་པ་སྶ་ཡ་པཱི་ཋ་མུ་ཎྜ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སེ་ཏ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཙྩ་ཏྠ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་ཡ པཱ་ཙཱི་ན་པ་སྶཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡོ་གྒཾ ཀཱ་རེ་སུཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀནྟི མ་ཧཱ་ཀུ་ཙྪི་ཀཾ ས་མེ་ཁ་ལཾ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊིཾ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དེ དྷོ་ཝི་སྶ་ནྟི, མུ་ཁཾ ཝི་ཀྑཱ་ལེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་སྶ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཙ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ད་ལི་པ་ཎྞེ་ཧི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི.
ཏེ་ལ་པ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ར་ཛ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡ་ད་ཎྜཱ་སུ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་སུ ཡོ་ན་ཀ་རཱུ་པ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ ཋ་པི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་མ་ཡ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ་སུ ཙ ཏེ་ལ་པ་དཱི་པེ ཛ་ལ་ཡི་ཏྭཱ. ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏེ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་མེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀ་ལ་སྨི་མྤི གཱ་མེ ཝཱི་ཐི་ཡོ ས་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཛེ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ གེ་ཧ་དྭཱ་རེ་སུ པུ་ཎྞ་གྷ་ཊེ ཙ ཀ་ད་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་གཱ་མཾ དཱི་པ་མཱ་ལཱ་ཧི ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཁཱི་ར་པ་ཀེ དཱ་ར་ཀེ ཁཱི་རཾ པཱ་ཡེ་ཐ, ད་ཧ་ར་ཀུ་མཱ་རེ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ བྷོ་ཛེ་ཏྭཱ ས་ཡཱ་པེ་ཐ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ མཱ ཀ་རི་ཏྠ, ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟིཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་སི་སྶ་ཏི, བུ་དྡྷཱ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ས་དྡ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏེ་ཧི ཀཱ་ལེ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ལཱ་ཁཱ་ར་སེ་ན ཏི་ནྟ་ར་ཏྟ་ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་པུ་པྥ་ཝ་ཎྞཾ སུ་ར་ཏྟཾ དུ་པ་ཊྚཾ ཀ་ཏྟ་རི་ཡཱ པ་དུ་མཾ ཀ་ནྟེ་ནྟོ ཝི་ཡ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟོ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་མ་ངྒེ་ན པ་དུ་མ་ཀ་ལཱ་པཾ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ས་སྶི་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལེ་ན ག་ཛ་ཀུ་མྦྷཾ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ནྟོ ཝི་ཡ, ར་ཏ་ན་ས་ཏུ་བྦེ་དྷེ སུ་ཝ་ཎྞ་གྒྷི་ཀེ པ་ཝཱ་ལ༹་ཛཱ་ལཾ ཁི་པ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, མ་ཧ་ཏི སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡེ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ པ་ཊི་མུ་ཉྩ་ནྟོ ཝི་ཡ, ག་ཙྪ་ནྟཾ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡཾ ར་ཏྟ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ, ཀ་ཉྩ་ན་གི་རི་མ་ཏྠ་ཀེ སུ་པ་ཀྐ་ལཱ་ཁཱ་ར་སཾ པ་རི་སི་ཉྩ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཙི་ཏྟ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ཛཱ་ལེ་ན པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ས་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་ར་མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནི་གྲོ་དྷ་པ་ལླ་ཝ་ས་མཱ་ན་ཝ་ཎྞཾ ར་ཏྟ་ཝ་ར་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ན་ཏོ ཀེ་ས་ར་སཱི་ཧོ ཝི་ཡ, ཨུ་ད་ཡ་པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊ་ཏོ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཝི་ཡ, བཱ་ལ་སཱུ་རི་ཡོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་སི་ནྣ་ཏ་རུ་ས་ཎྜ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ མེ་གྷ་མུ་ཁ་ཏོ ཝི་ཛྫུ་ཀ་ལཱ་པཱ ཝི་ཡ ར་སྨི་ཡོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་པ་རི་སེ་ཀ་པི་ཉྫ་ར་པ་ཏྟ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པེ ཝི་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ རུ་ཀྑེ ཀ་རིཾ་སུ. ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ མ་ཧཱ་བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་སི. ཏེ ཙ ནཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨ་པྤི་ཙྪཱ ས་ནྟུ་ཊྛཱ པ་ཝི་ཝི་ཏྟཱ ཨ་སཾ་ས་ཊྛཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཱ ཙོ་ད་ཀཱ པཱ་པ་ག་ར་ཧི་ནོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣཱ. ཏེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ཀྑ་ནྡྷོ, ར་ཏྟ་པ་དུ་མ་ས་ཎྜ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝཱ, པ་ཝཱ་ལ༹་ཝེ་དི་ཀཱ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཝི་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་སཱ་དོ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མ་ཎི་ཝ་མྨ་ཝ་མྨི་ཏཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ པ་རི་ཝཱ་ར་ཡིཾ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཱ བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཛ་ཊི་ཏ་ཛ་ཊཱ ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཎེ ཝཱ ཨ་ལ་གྒཱ.
ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ་ཧི, ཝཱི་ཏ་དོ་སོ ཝཱི་ཏ་དོ་སེ་ཧི, ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧེ་ཧི, ནི་ཏྟ་ཎྷོ ནི་ཏྟ་ཎྷེ་ཧི, ནི་ཀྐི་ལེ་སོ ནི་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི, ས་ཡཾ བུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཀེ་ས་རཾ, ཀེ་ས་ར་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཱ ཝི་ཡ ཀ་ཎྞི་ཀཱ, ཨ་ཊྛ་ནཱ་ག་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཚ་དྡ་ནྟོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ, ན་ཝུ་ཏི་ཧཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ ཧཾ་ས་རཱ་ཛཱ, སེ་ན་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, མ་རུ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ, བྲ་ཧྨ་ག་ཎ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ ཝི་ཡ ཧཱ་རི་ཏ་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ, ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཝི་ཡ པུ་ཎྞ་ཙ་ནྡོ ཨ་ས་མེ་ན བུ་དྡྷ་ཝེ་སེ་ན ཨ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན བུ་དྡྷ་ཝི་ལཱ་སེ་ན པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཱི་ནཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི.
ཨ་ཐ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཏོ ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ གྷ་ན་ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཨུ་པ་རི་ཀེ་ས་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་ཀེ་སཱ་ཝ་ཏྟེ་ཧི མོ་ར་གཱི་ཝ་ཝ་ཎྞཱ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ག་ན་ཏ་ལེ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ གྷ་ན་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ད་ནྟ་ཏོ ཨ་ཀྑཱི་ནཾ སེ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ན་ཁཱ་ན་ཉྩ མཾ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨོ་དཱ་ཏཱ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ར་ཏྟ་པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མ་ཉྫི་ཊྛ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་བྷ་སྶ་རཱ ར་སྨི་ཡོ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཱ ཝི་པྥ་ནྡ་མཱ་ནཱ ཝི་དྷཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ཀ་ཉྩ་ན་ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཧི ནི་ཙྪ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡ་མཱ་ནཱ མ་ཧཱ་པ་དཱི་པ་ཛཱ་ལཱ ཝི་ཡ, ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ དི་སོ་དི་སཾ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ཡཱ་ཧི ས་བྦ་དི་སཱ་བྷཱ་གཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙ་མྤ་ཀ་པུ་པྥེ་ཧི ཝི་ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ, སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་དྷཱ་རཱ་ཧི ཨཱ་སི་ཉྩི་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ, པ་སཱ་རི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊྚ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝི་ཡ, ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏ་ས་མུ་དྡྷ་ཏ་ཀིཾ་སུ་ཀ་ཀ་ཎི་ཀཱ་ར་ཀི་ཀི་རཱ་ཏ་པུ་པྥ་ཙུ་ཎྞ་ས་མོ་ཀི་ཎྞཱ ཝི་ཡ ཙཱི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞ་ས་མྤ་རི་ར་ཉྫི་ཏཱ ཝི་ཡ ཙ ཝི་རོ་ཙིཾ་སུ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་མུ་ཏྟཾ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཏཱ་ར་ཀ་པ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ, ཝི་ཀ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ པ་དུ་མ་ཝ་ནཾ, ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ ཝི་ཡ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ, པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ནྡཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ སི་རི་ཡཱ སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ད་ས་ཧི པཱ་ར་མཱི་ཧི ད་ས་ཧི ཨུ་པ་པཱ་ར་མཱི་ཧི ད་ས་ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མཱི་ཧཱི་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ་ཧི ས་མ་ཏིཾ་སཱ་ཡ པཱ་ར་མཱི་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏཾ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི དི་ནྣེ་ན དཱ་ནེ་ན ར་ཀྑི་ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན ཀ་ཏེ་ན ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ས་མོ་ས་རི་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནེ་ན ས་མྦཱ་དྷ་པྤ་ཏྟེ་ན ཝི་ཡ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་ཝཱ་ས་ཧ་སྶ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨེ་ཀཾ ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་པ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ, ས་ཀ་ཊ་ས་ཧ་སྶ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨེ་ཀཾ ས་ཀ་ཊཾ ཨཱ་རོ་པ་ན་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ, པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ག་ངྒཱ་ནཾ ས་མྦྷི་ཛྫ མུ་ཁ་དྭཱ་རེ ཨེ་ཀ་ཏོ རཱ་སཱི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཧོ་སི.
ཨི་མཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡཱ ཨོ་བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨུ་ཀྑི་པིཾ་སུ, ཏ་ཐཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ་མ་པ་སྶེ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ. ཛཱ་ཏི་སུ་མ་ན་ཙ་མྤ་ཀ་ཝ་ན་མཱ་ལི་ཀཱ་ར་ཏྟུ་པྤ་ལ་ནཱི་ལུ་པྤ་ལ་བ་ཀུ་ལ་སི་ནྡུ་ཝཱ་རཱ་དི་པུ་པྥཱ་ནི ཙེ་ཝ ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་སུ་ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷ་ཙུ་ཎྞཱ་ནི ཙ ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་ཀ་མ་ཧ་ཨཱ་མེ་གྷ་ཝི་སྶ་ཊྛཱ ས་ལི་ལ་ཝུ་ཊྛི་ཡོ ཝི་ཡ ཝི་པྤ་ཀི་རིཾ་སུ. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡ་ནི་གྒྷོ་སཱ ཙེ་ཝ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཐུ་ཏི་གྷོ་སཱ ཙ ས་བྦཱ དི་སཱ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཡ ཨ་ཀཾ་སུ. དེ་ཝ་སུ་པ་ཎྞ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཀྑཱི་ནི ཨ་མ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ལ་བྷིཾ་སུ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ པ་ད་ས་ཧ་སྶེ་ཧི ག་མ་ན་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ མུ་ཁ་མ་ཏྟཾ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) –
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣོ, ཀ་མྤ་ཡ་ནྟོ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ;
ཨ་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟོ པཱ་ཎཱ་ནི, ཡཱ་ཏི ལོ་ཀ་ཝི་ནཱ་ཡ་ཀོ.
‘‘ད་ཀྑི་ཎཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ, ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟོ ན་རཱ་ས་བྷོ;
ག་ཙྪ་ནྟོ སི་རི་ས་མྤ་ནྣོ, སོ་བྷ་ཏེ དྭི་པ་དུ་ཏྟ་མོ.
‘‘ག་ཙྪ་ཏོ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛ་སྶ, ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་ད་ཏ་ལཾ མུ་དུ;
ས་མཾ ས་མྥུ་ས་ཏེ བྷཱུ་མིཾ, ར་ཛ་སཱ་ནུ་པ་ལི་མྤ་ཏི.
‘‘ནི་ནྣཾ ཋཱ་ནཾ ཨུ་ནྣ་མ་ཏི, ག་ཙྪ་ནྟེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀེ;
ཨུ་ནྣ་ཏ་ཉྩ ས་མཾ ཧོ་ཏི, པ་ཐ་ཝཱི ཙ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ.
‘‘པཱ་སཱ་ཎཱ ས་ཀྑ་རཱ ཙེ་ཝ, ཀ་ཐ་ལཱ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ;
ས་བྦེ མ་གྒཱ ཝི་ཝ་ཛྫ་ནྟི, ག་ཙྪ་ནྟེ ལོ་ཀ་ནཱ་ཡ་ཀེ.
‘‘ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣེ ཙ ནི་ཀྑི་པཾ;
ཨ་གྷ་ཊྚ་ཡ་ནྟོ ནི་ཡྻཱ་ཏི, ཨུ་བྷོ ཛཱ་ཎཱུ ཙ གོ་པྥ་ཀེ.
‘‘ནཱ་ཏི་སཱི་གྷཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ས་མྤ་ནྣ་ཙ་ར་ཎོ མུ་ནི;
ན ཙཱ་ཏི་ས་ཎི་ཀཾ ཡཱ་ཏི, ག་ཙྪ་མཱ་ནོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ.
‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ, དི་ས་ཉྩ ཝི་དི་སཾ ཏ་ཐཱ;
ན པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ སོ ཡཱ་ཏི, ཡུ་ག་མ་ཏྟ་ཉྷི པེ་ཀྑ་ཏི.
‘‘ནཱ་ག་ཝི་ཀྐ་ནྟ་ཙཱ་རོ སོ, ག་མ་ནེ སོ་བྷ་ཏེ ཛི་ནོ;
ཙཱ་རུ ག་ཙྪ་ཏི ལོ་ཀ་གྒོ, ཧཱ་ས་ཡ་ནྟོ ས་དེ་ཝ་ཀེ.
‘‘ཨུ་ས་བྷ་རཱ་ཛཱ་ཝ སོ་བྷ་ནྟོ, ཙཱ་ཏུ་ཙཱ་རཱི་ཝ ཀེ་ས་རཱི;
ཏོ་ས་ཡ་ནྟོ བ་ཧཱུ ས་ཏྟེ, གཱ་མ་སེ་ཊྛཾ ཨུ་པཱ་ག་མཱི’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༦);
ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཀི་རེ་ས. ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་སུ ཀཱ་ལེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞེ ཝཱ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞེ ཝཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཐཱ་མོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཙུ་ཎྞི་ཡ་པ་དེ་ཧི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ‘‘དུ་ཀྐ་ཐི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ’’ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ ཧི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ, ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ. ས་ཀ་ལ་མྤི ཧི ཀ་པྤཾ ཝ་ད་ནྟཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ སི་རི་ཝི་ལཱ་སེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ན ཛ་ནེ་ན པུ་པྥ་ག་ནྡྷ་དྷཱུ་མ་ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པཱུ་ཛི་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱི’’ཏི.
པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཡ་དི་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, ཏེ་སཾ པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྷི་ཝུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ པ་རེ་སཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་དེ པ་ཀྑཱ་ལེ་སི. ཨ་པི་ཙ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རཾ ནཱ་མ སཱི་ཏི་ཀཱ་ཏ་བྦ་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་མྤི བྷ་ག་ཝཱ ན་ཧཱ་ན་པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ནཱ་ནི ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ན་ཉྩ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣོ ག་ནྡྷོ་ད་ཀེ་ན ན་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀཱུ་ལ་ཙུ་མྦ་ཊེ་ན ཝོ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལ་ཀེ་ན མ་ཛྫི་ཏྭཱ ར་ཏྟ་ཀ་མྦ་ལ་པ་ལི་ཝེ་ཋི་ཏེ པཱི་ཋེ ཋ་པི་ཏཱ ར་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ན་པ་ཊི་མཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རོ་ཙི་ཏྠ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པོ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་མ་གྒོ –
‘‘ག་ནྟྭཱ་ན མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལ༹ཾ, ནཱ་ག་ཝི་ཀྐ་ནྟ་ཙཱ་ར་ཎོ;
ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་ནྟོ ལོ་ཀ་གྒོ, ནི་སཱི་དི ཝ་ར་མཱ་ས་ནེ.
‘‘ཏ་ཧིཾ ནི་སི་ནྣོ ན་ར་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི,
དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཏ་པུ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎོ;
བུ་དྡྷཱ་ས་ནེ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝི་རོ་ཙ་ཏི,
སུ་ཝ་ཎྞ་ནེ་ཀྑཾ ཝི་ཡ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ.
‘‘ནེ་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་ད་སྶེ་ཝ, ནི་ཀྑི་ཏྟཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ;
ཝི་རོ་ཙ་ཏི ཝཱི་ཏ་མ་ལོ, མ་ཎི ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ཡ་ཐཱ.
‘‘མ་ཧཱ་སཱ་ལོ་ཝ ས་མྥུ་ལློ, མེ་རུ་རཱ་ཛཱ་ཝ་ལ་ངྐ་ཏོ;
སུ་ཝ་ཎྞ་ཐཱུ་པ་ས་ངྐཱ་སོ, པ་དུ་མོ ཀོ་ས་ཀོ ཡ་ཐཱ.
‘‘ཛ་ལ་ནྟོ དཱི་པ་རུ་ཀྑོ་ཝ, པ་བྦ་ཏ་གྒེ ཡ་ཐཱ སི་ཁཱི;
དེ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟོ་ཝ, ས་བྦ་ཕུ་ལློ ཝི་རོ་ཙ་ཐཱ’’ཏི. (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༢; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༦);
པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཡ་སྨཱ ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ བ་ཧཱུ ཛ་ནཱ སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩི་མེ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི. ཏ་ཏྠ དུ་སྶཱི་ལོཏི ནི་སྶཱི་ལོ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༤༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༢༡༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༦). ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ དུ-ས་དྡོ ‘‘དུ་པྤ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོཏི ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོ བྷི་ནྣ་སཾ་ཝ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ’’ཏི པ་དེ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ སཱི་ལཱ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. སོ པ་ན་སྶ སཱི་ལཱ་བྷཱ་ཝོ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ བྷེ་དེ་ན ཝཱ་ཏི. ཏེ་སུ པུ་རི་མོ ན ཏ་ཐཱ སཱ་ཝ་ཛྫོ, ཡ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡོ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་རོ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ སཱི་ལཱ་བྷཱ་ཝཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་མཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ. ཨི་ད་ཉྩ སུ་ཏྟཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་མྤི པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ག་ཧ་ཊྛོ ཧི ཡེ་ན ཡེ་ན སི་པྤ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི ཡ་དི ཀ་སི་ཡཱ ཡ་དི ཝ་ཎི་ཛྫཱ་ཡ ཡ་དི གོ་ར་ཀྑེ་ན. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་མ་ཏྟོ ཏཾ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཐ་སྶ ཀ་མྨཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི. མཱ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཙ ཀ་རོ་ནྟོ ད་ཎྜ་ཝ་སེ་ན མ་ཧ་ཏིཾ བྷོ་ག་ཛཱ་ནིཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎཱ སཱི་ལ་ཏོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཛྷཱ་ན་ཏོ ས་ཏྟ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ཛཱ་ནིཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི.
པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོཏི ག་ཧ་ཊྛ་སྶ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ ཛཱ་ཏོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀོ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི ན དེ་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ནཱ་ས་ཀྑི སཱི་ལཱ་ནི ར་ཀྑི་ཏུཾ, ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝ་ཏི, ཚ་ཧི ཨ་གཱ་ར་ཝེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི.
ཨ་ཝི་སཱ་ར་དོཏི ག་ཧ་ཊྛོ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཝ་སྶཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀོ་ཙི མ་མ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མཾ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་སྶ ཝཱ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྷ་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་པི ‘‘བ་ཧཱུ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཀོ་ཙི མ་མ ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི, ཨ་ཐ མེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་མྤི པ་ཝཱ་ར་ཎ་མྤི ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ས་བྷ་ཡོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི, ཝི་སཱ་ར་དོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ན དུ་སྶཱི་ལོ་པི ས་མཱ་ནོ ད་པྤི་ཏོ ཝི་ཡ ཝ་ད་ཏི, སོ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཧི མ་ར་ཎ་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣ་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨུ་མྨཱི་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ནི་མཱི་ལེ་ཏྭཱ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ར་ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན པ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ་ཡ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏི. སོ ‘‘ཝཱ་རེ་ཐ ཝཱ་རེ་ཐཱ’’ཏི ཝི་ར་ཝ་ནྟོ་ཝ མ་ར་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དཱ. པ་རཾ མ་ར་ཎཱཏི ཙུ་ཏི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་པཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ར་ཡོ ཧི ས་གྒ་མོ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, སུ་ཁཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པཱ་ཡོ. དུ་ཀྑ་སྶ ག་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ནྟི དུ་གྒ་ཏི, དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཊྛེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ ག་ཏཱི་ཏི དུ་གྒ་ཏི. ཝི་ཝ་སཱ ནི་པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ་རི་ནོ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, ཝི་ན་སྶ་ནྟཱ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ནི་པ་ཏ་ནྟི སཾ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ན་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏོ. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་སྶཱ་ད་ས་ཉྙི་ཏོ ཨ་ཡོ་ཏི ནི་ར་ཡོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཧི ཨ་པཱ་ཡོ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ, ན དུ་གྒ་ཏི མ་ཧེ་ས་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. དུ་གྒ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ ཧི ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ སུ་ག་ཏི་ཏོ ཨ་པེ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ག་ཏི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཏུ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ ཨ་སུ་ར་ས་དི་སཾ ཨ་ཝི་ནི་པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ. པེ་ཏ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཝི་མཱ་ནཱ་ནི་པི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཝི་ནི་པཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི. སོ ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་པཱ་ཡོ ཙེ་ཝ དུ་གྒ་ཏི ཙ ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་མུ་སྶ་ཡེ་ཧི ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་ར་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན ཨ་ཝཱི་ཙི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཾ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི.
ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཀ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – སཱི་ལ་ཝཱཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ཝཱ. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོཏི པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལ་སྶ ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ. བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷནྟི བྷོ་ག་རཱ་སིཾ. སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ག་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ས་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏི ཨེ་ཝ. ཏ་ཏྠ སུ་ནྡ་རཱ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི, རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཝི་ས་ཡེ་ཧི སུ་ཊྛུ ཨ་གྒོ་ཏི ས་གྒོ, སོ ས་བྦོ་པི ལུ་ཛྫ་ན་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན ལོ་ཀོཏི.
པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཡ་པི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ. ཏ་དཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཡ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་ནཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ཉྙཱ་སུ གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཡེ སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཱ ཀུ་ཊུ་མྦི་ཀཱ, ཏེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་ནི གྷ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཙེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ཉྩ དཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་སི་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱི་ལ་ག་རུ་ཀཱ་ཏི ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ སཱི་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་སཾ པ་ཋ་མཾ སཱི་ལཱ་ནི་སཾ་སེ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུཾ མ་ཏྠ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ མ་ཧཱ་མ་དྷུཾ ཙ་ཀྐ་ཡ་ནྟེ་ན པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ སུ་མ་དྷུ་ར་ར་སཾ པཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ ཙ པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ‘‘ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ མ་ཧ་ནྟཾ པུ་ཉྙཾ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཝཱ་སོ མ་ཡཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟོ, མ་ཡཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཙ པ་རི་བྷུ་ཏྟེ དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནེ་ན་པི པ་རི་བྷུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི ར་ཏ་ནེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟེ ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻོ་ཝ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་པི་ཙ ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ན་སྨིཾ དི་ནྣེ ས་བྦ་དཱ་ནཾ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱ སཱ་ཁཱ་མ་ཎྜ་པ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ་པི ས་མྤཱི་ལི༹་ཏ་ག་བྦྷ་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠོ ཨོ་ཝ་ར་ཀོ ཝི་ཡ་སྶ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ཨ་ས་མྦཱ་དྷོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ བ་ཧུཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ –
‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཧ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱ་ལ༹་མི་གཱ་ནི ཙ;
ས་རཱི་ས་པེ ཙ མ་ཀ་སེ, སི་སི་རེ ཙཱ་པི ཝུ་ཊྛི་ཡོ.
‘‘ཏ་ཏོ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ གྷོ་རོ, ས་ཉྫཱ་ཏོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི;
ལེ་ཎ་ཏྠ་ཉྩ སུ་ཁ་ཏྠ་ཉྩ, ཛྷཱ་ཡི་ཏུ་ཉྩ ཝི་པ་སྶི་ཏུཾ.
‘‘ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ, ཨ་གྒཾ བུ་དྡྷེ་ན ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཀཱ་ར་ཡེ ར་མྨེ, ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ;
ཏེ་སཾ ཨ་ནྣ་ཉྩ པཱ་ན་ཉྩ, ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ.
‘‘ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;
ཏེ ཏ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ་པ་ནཱུ་ད་ནཾ;
ཡཾ སོ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ’’ཏི. (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༥, ༣༡༥) –
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ཨ་ཡ་མྤི ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ་ཏི བ་ཧུ་དེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དི་ཡ་ཌྜྷ་ཡཱ་མཾ ཨཱ་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་སི. ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ, པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ པ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ན ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི. ས་ནྡ་སྶེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ དྭེ ཡཱ་མཱ ག་ཏཱ. ཡ་སྶ་དཱ་ནི ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱཏི ཡ་སྶ ག་མ་ན་སྶ ཏུ་མྷེ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ག་ཙྪ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སཱི་ཏི? ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ. ཏི་ཡཱ་མ་ར་ཏྟི་ཉྷི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ས་རཱི་རེ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ཙ མ་ཧཱ, ཏ་སྶ ས་ཡ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་སི.
སུ་ཉྙཱ་གཱ་རནྟི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ ནཱ་མ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི. ཏེ ཀི་ར ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ པ་ཊ་སཱ་ཎིཾ པ་རི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ཏཱ་ར་ཀ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་དཱ་མ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཏཱ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ག་ནྡྷ་ཏེ་ལ་པ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པ་ཡིཾ་སུ ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ ཝི་སྶ་མེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་དྷ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ནོ ཨི་དཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཱ་གཱ་རཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྠཱ་པི ཏ་དེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པཱ་ཝི་སཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ པཱ་ད་དྷོ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དྷ་མྨཱ་ས་ནཱ ཨ་ག་མཱ་སི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ག་མ་ནཾ ནི་པྥ་ནྣཾ. དྷ་མྨཱ་ས་ནཾ པ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནཾ. དྭེ ཡཱ་མེ དྷ་མྨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ནི་ས་ཛྫཱ ནི་པྥ་ནྣཱ. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཨུ་ཡྻོ་ཛེ་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་སི. ཨེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༦. སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) སུ་ནི་དྷོ ཙ ཝ་སྶ་ཀཱ་རོ ཙ དྭེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱཏི མ་ག་དྷ་ར་ཉྙོ མ་ཧཱ་ཨ་མ་ཙྩཱ, མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཝཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ, མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ཏི མ་ག་དྷ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ. པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟཱིཏི པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟི, པུ་བྦེ ‘‘པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་དཱ་ནི ན་ག་རཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཛྫཱི་ནཾ པ་ཊི་བཱ་ཧཱ་ཡཱཏི ལི་ཙྪ་ཝི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁ་པ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ. ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི གྷ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི གྷ་ར་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུནྟི ར་ཉྙོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་པཱ་ཋ་ཀཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་མ་ནྟི. ཏེ ཀི་ར ཨ་ཏྟ་ནོ སི་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཏིཾ་ས་ཧ་ཏྠ་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ‘‘ཨི་དྷ ནཱ་གཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ, ཨི་དྷ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ, ཨི་དྷ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ, ཨི་དྷ པཱ་སཱ་ཎོ ཝཱ ཁཱ་ཎུ་ཀོ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ཏ་དཱ སི་པྤཾ ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཏཱ་དི་སཾ སཱ་ར་མྦྷ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷེ ཋཱ་ནེ ཏཱ་ཧི ཝ་ཏྠུ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡ་མཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཏཾ་ཏཾ་གེ་ཧཱ་ནི མཱ་པེ་ནྟི.
ཨ་ཐ ཝཱ ནེ་སཾ ས་རཱི་རེ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི མཱ་པེ་ཏུཾ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ནྟི. ཏཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་མྷི ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི. ས་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་སྶ་དྡྷཱ་ནཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་སྶ་དྡྷཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཙ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཱ? ས་དྡྷཱ་ན་ཉྷི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ མཱ་པེ་ནྟཱ པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ མ་ངྒ་ལཾ ཝ་དཱ་པེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐ མ་ཡཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཉྩ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མ, མ་ནུ་སྶཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟིཾ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་སྶ་དྡྷཱ དེ་ཝ་ཏཱ་པི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་སྶི་ཏུཾ ཀ་ཐ་ཉྩ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟི.
ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨེ་ཀཾ པ་ཎྜི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཾ, ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ མ་ནུ་སྶཱ པ་ཎྜི་ཏཱ, ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ཝི་སྶ་ཀ་མྨ་ཉྩ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧཱི’’ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ཝེ་ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎི་པྤ་ཐོཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་སྶ རཱ་སི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཏྠི. ཨི་དཾ ཨ་གྒ་ན་ག་རནྟི ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཎི་པྤ་ཐཱ་ནཾ ཨི་དཾ ན་ག་རཾ ཨ་གྒཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཛེ་ཊྛ་ཀཾ པཱ་མོ་ཀྑཾ. པུ་ཊ་བྷེ་ད་ནནྟི བྷ་ཎྜ་པུ་ཊ་བྷེ་ད་ན་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཎྜ་ག་ནྠི་ཀཱ་ནཾ མོ་ཙ་ན་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ལ་དྡྷ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཧི ཨི་དྷེ་ཝ ལ་བྷི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝི་ཀྐ་ཡཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི ཨི་དྷ ཝི་ཀྐ་ཡཾ ག་ཙྪི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷེ་ཝ པུ་ཊཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཡ་ནྟི ཡཱ་ནི ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རི, ས་བྷཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ནྟི, ཏཱ་ནི་སྶ བྷཱ་ཝཱི་ནི ཨཱ་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ-ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ-ས་དྡོ, ཨ་གྒི་ནཱ ཙ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཙ མི་ཐུ་བྷེ་དེ་ན ཙ ན་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཧི ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་གྒི་ནཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་མྤི ནཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ག་ངྒཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཨ་མུ་སྶ, ཨ་མུ་ནཱ ཨ་ཀ་ཐི་ཏཾ ཨི་མ་སྶ ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷི་ནྣཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་བྷེ་དེ་ན ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལེ ག་ངྒཱ་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏ་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ནོ བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨཱ་ག་མ་ཡ་མཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་པི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱ་ཛཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ, སོ ཨ་མྷེ ཨུ་པ་ག་ཏེ པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི ‘ས་ཏྠཱ ཀི་ར པཱ་ཊ་ལི་གཱ་མཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཀིཾ ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྠ, ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྠཱ’ཏི, ‘ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ‘ནི་མ་ནྟ་ཡི་ཏྠ, ན ནི་མ་ནྟ་ཡི་ཏྠཱ’ཏི པུ་ཙྪི་སྶ་ཏི, ‘ན ནི་མ་ནྟ་ཡི་མྷཱ’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ དོ་སཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷི་སྶ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩཱ་པི མ་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་མ, ས་མ་ཎ་སྶ ཁོ པ་ན གོ་ཏ་མ་སྶ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་ས་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏཾ མ་ཡཾ ན་ག་ར་མ་ངྒ་ལཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་མ་ནྟ་ཡིཾ་སུ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡནྟི པུ་བྦ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ. ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་ཏྟ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཏྠཱཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ. ས་ཉྙ་ཏེཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ས་ཉྙ་ཏེ. ཏཱ་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སེཏི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ཏཱ་སཾ གྷ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་དི་སེ་ཡྻ་པ་ཏྟིཾ ད་དེ་ཡྻ. པཱུ་ཛི་ཏཱ པཱུ་ཛ་ཡ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨི་མེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ནོ པ་ཏྟིཾ དེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ར་ཀྑཾ སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི སུ་ཊྛུ ཨཱ་ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟི. མཱ་ནི་ཏཱ མཱ་ན་ཡ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ལཱ་ནུ་ཀཱ་ལཾ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན མཱ་ནི་ཏཱ ‘‘ཨེ་ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་པི ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཚ་མཱ་ས་ནྟ་རེ ནོ བ་ལི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི མཱ་ནེ་ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡཾ ཧ་ར་ནྟི. ཏ་ཏོ ནནྟི ཏ་ཏོ ནཾ པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ མ་ནུ་སྶཾ. ཨོ་ར་སནྟི ཨུ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ, ཡ་ཐཱ མཱ་ཏཱ ཨོ་ར་སཾ པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་སྶ་ཡ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ་སྶ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་དྲཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རཱ་ནི པ་སྶ་ཏི.
ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱཏི ཏེ་ཧི ཏ་དཱ པ་སུ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྭཱ. སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་རཱ་པི ‘‘ཡཱ ཏ་ཏྠ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་སུཾ, ཏཱ་སཾ ད་ཀྑི་ཎ་མཱ་དི་སེ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏྟིཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ གོ་ཏ་མ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཀྑ་མི, ཏཾ གོ་ཏ་མ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. ག་ངྒཱ་ཡ པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ནོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ གོ་ཏ་མ་ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སི. པཱུ་རཱཏི པུ་ཎྞཱ. ས་མ་ཏི་ཏྟི་ཀཱཏི ཏཱི་ར་ས་མཾ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཏི་ཏྟཱ བྷ་རི་ཏཱ. ཀཱ་ཀ་པེ་ཡྻཱཏི ཏཱི་རེ ཋི་ཏ་ཀཱ་ཀེ་ཧི པཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཨུ་ད་ཀཱ. ཏཱི་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀཱུ་ལ་ས་མཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཨུ་ལུ༹་མྤནྟི པཱ་ར་ག་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ལ་ཧུ་ཀེ དཱ་རུ་ད་ཎྜེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཝཱ་ཊ་ཕ་ལ་ཀེ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ཎི་ཡོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཾ. ཀུ་ལླནྟི ཝེ་ལུ༹་ན་ལཱ༹་དི་ཀེ ས་ངྒྷ་རི་ཏྭཱ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ.
ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ག་ངྒུ་ད་ཀ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར་ཝི་ཏྠ་ཏཾ སཾ་སཱ་ར་མ་ཧ་ཎྞ་ཝཾ ཏ་རི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི. ཨུ་དཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཎྞ་ཝ་ནྟི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ས་མུ་དྡ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་རནྟི ཨི་དྷ ན་དཱི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ས་ར་ཏི ས་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ག་མྦྷཱི་རཾ ཝི་ཏྠ་ཏནྟི ཨ་གཱ་དྷ་ཊྛེ་ན ག་མྦྷཱི་རཾ, ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཏྟ་ཡ་བྱཱ་པི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཏྠ་ཏཾ. ཝི་ས་ཛྫཱཏི ཨ་ནཱ་ས་ཛྫ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ པ་ལླ་ལཱ་ནི ཏེ་སཾ ཨ་ཏ་ར་ཎ་ཏོ. ཀུ་ལླ་ཉྷི ཛ་ནོ བ་ནྡྷ་ཏཱིཏི ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨཱ་ཡཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ ཀུ་ལླེ་ནཱཏི ཨཱི་དི་སཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཀུ་ལླེ་ན ཨཱི་དི་སེ་ན ཝི་ནཱ ཨེ་ཝ. ཏི་ཎྞཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ ཛ་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ མེ་དྷཱ་ཝི་ནོ བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཏི་ཎྞཱ པ་ར་ཏཱི་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ནི་དྷ་ཝ་སྶ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀོ་ཊི་གཱ་མེ ས་ཙྩ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༧. ཀོ་ཊི་གཱ་མོཏི མ་ཧཱ་པ་ནཱ་ད་སྶ ར་ཉྙོ པཱ་སཱ་ད་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཀ་ཏ་གཱ་མོ, པ་ཏི་ཏ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ ཐུ་པི་ཀཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཝི་ཊྛ་གཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནནྟི ཡེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི ཨ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ན. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཨ་ནུ་བོ་དྷོ ཙེ་ཏྠ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཊི་ཝེ་དྷོ མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་པུ་བྦ་ཀོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ནུ་བོ་དྷེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་བོ་དྷོ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མྦ་ནྡྷོ ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉྩ ཝ་ཊྚེ སཾ་ས་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ…པེ… ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ནྟ་རུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ. སཾ་ས་རི་ཏནྟི ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཙ་ཝ་ནུ་པ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ས་རི་ཏཾ. མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩཱཏི མ་ཡཱ ཙ ཏུ་མྷེ་ཧི ཙ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏཾ སཾ་ས་རི་ཏནྟི ས་ནྡྷཱ་ཝ་ནཾ སཾ་ས་ར་ཎཾ མ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏུ་མྷཱ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཾ་སི་ཏནྟི སཾ་ས་རི་ཏཾ. བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི དཱི་གྷ་ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་དྡྷ་ས་ཀུ་ཎཾ ཝི་ཡ ར་ཛྫུ་ཧ་ཏྠོ པུ་རི་སོ དེ་ས་ནྟ་རཾ, ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་དྡྷ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཾ ནེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི, སཱ བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝཾ ན་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠཱ ཏ་ཎྷཱ་ར་ཛྫུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ཏྠེ་ན སུ་ཊྛུ ཧ་ཏཱ ཚི་ནྣཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཏི བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ.
ཨ་མྦ་པཱ་ལཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༨. ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མཱིཏི ཡ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཡཱ་ནཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ཡཱ་ནེ་ན ག་ནྟུཾ, ཨ་ཡཾ ཡཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི ནཱ་མ. ཡཱ་ནཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧི་ཏྭཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཡཱ་ན་ཏོ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ.
ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༩. ནཱི་ལཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཱཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ན ཏེ་སཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞོ ནཱི་ལོ, ནཱི་ལ་ཝི་ལེ་པ་ན་ཝི་ལི་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠཱཏི པ་ཊ་དུ་ཀཱུ་ལ་ཀོ་སེ་ཡྻཱ་དཱི་ནི་པི ནེ་སཾ ནཱི་ལཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ནཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རཱཏི ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཨ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ནཱི་ལ་པུ་པྥེ་ཧི ཙ ཨ་ལ་ངྐ་ཏཱ. ཏེ ཀི་ར ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ་པི ཨི་ནྡ་ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཨོ་བྷཱ་སེ་ཧི ཨེ་ཀ་ནཱི་ལཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟི, ར་ཐཱ་པི ནེ་སཾ ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཁ་ཙི་ཏཱ ནཱི་ལ་ཝ་ཏྠ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ ནཱི་ལ་དྷ་ཛ་ནཱི་ལ་ཝ་མྨི་ཀེ་ཧི ནཱི་ལཱ་བྷ་ར་ཎེ་ཧི ནཱི་ལ་ཨ་སྶེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ, པ་ཏོ་ད་ཡ་ཊྛི་ཡོ་པི ནཱི་ལཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཊི་ཝ་ཊྚེ་སཱིཏི པ་ཧ་རི. ཀི་སྶ ཛེ ཨ་མྦ་པཱ་ལཱིཏི ཛེ-ཏི ཨཱ་ལ་པ་ནཾ, བྷོ་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སཱ་ཧཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི ཨི་མ་སྨཱ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ བ་ལི་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཏ་བྦྷུ་ཏྟ་ཛ་ན་པ་དོ. ཏེ་ན ས་ཧི་ཏཾ སཱ་ཧཱ་རཾ, ས་ཛ་ན་པ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཕོ་ཊེ་སུནྟི ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཙཱ་ལེ་སུཾ. ཨ་མྦ་ཀཱ་ཡཱཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ཨི་ཏྠཱི་སུ ཡ་དི་དཾ ཨ་མྦ་ཀཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཛ་ན་ནི་ཀཱ་ཏི. ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི པ་སྶ་ཐ. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཐཱཏི ཨ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཐ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཐཱཏི ཨུ་པ་ནེ་ཐ, ཨི་མཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་པ་རི་སཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙི་ཏྟེ་ན ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ས་དི་སཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཐ ཨུ་པ་ནེ་ཐ ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པེ་ཐ. ཡ་ཐེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ ནཱི་ལཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ, ཨེ་ཝ་མི་མེ ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ་པཱི་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་ཧི ས་མ་ཀེ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏཱི་ཏི? ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ན་ནྡ་སྶ ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་གྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྲ ཀི་ར ཨེ་ཀ་ཙྩེ བྷི་ཀྑཱུ ཨོ་ས་ནྣ་ཝཱི་རི་ཡཱ, ཏེ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ལོ་བྷེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི སུ་ལ་བྷཱ’’ཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཐ ཝཱ ན་ཡི་དཾ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧེ ནི་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ‘‘དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ས་དི་སཱ ཨེ་ཏེ་སཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་ཐ་ནཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠ་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཧི ས་བྦེ་པི་མེ ཨ་ཛཱ་ཏ་ས་ཏྟུ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་ནཱ་སཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཐ ནེ་སཾ ར་ཛྫ་སི་རི་ས་མྤ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཋི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ་པི ནཱ་མ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ.
ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱུཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཡཱ ནི་མ་ནྟི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཀ་སྨཱ ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱི་ཏི? ཨ་ས་དྡ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཙ. སཱ ཧི དྷུ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ནི་མ་ནྟེ་སི’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཧོ་སི. དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ག་མ་ནཾ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་མེ་ཝ.
ལི་ཙྪ་ཝཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱི་ཧ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༠. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱཏི (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༨.༡༢) ཉཱ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ས་ནྠཱ་གཱ་རེཏི མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ་གཱ་རེ ཝི་སྶ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨ་གཱ་རེ. སཱ ཀི་ར ས་ནྠཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཧོ་སི, ཙ་ཏཱུ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ པ་ཋ་མཾ ཏ་ཏྠ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕཱ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ར་ཛྫ་ཀི་ཙྩ་ས་ནྠ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ ཨ་གཱ་ར་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛཱ་ནོ ར་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ས་ནྠ་ར་ནྟི ཀ་རོ་ནྟི ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི. ས་ནྣི་སི་ནྣཱཏི ཏེ་སཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟེ་སུ མ་ཧཱ་ར་ཧ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་སུ ས་མུ་སྶི་ཏ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་ཀི་ཙྩ་ཉྩེ་ཝ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི. པ་ཎྜི་ཏཱ ཧི ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ཊཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷོ བུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ ཙ་རི་ཡ་ཝ་ཎྞོ ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞོ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞོ་ཏི. ཏ་ཏྲི་མེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ར་བྷིཾ་སུ – ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཝ་ཏ ཀ་ཏཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ད་ས པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས ཨུ་པ་པཱ་ར་མི་ཡོ ད་ས པ་ར་མ་ཏྠ་པཱ་ར་མི་ཡོ་ཏི ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཏ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ ལོ་ཀ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ བུ་དྡྷ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཌྜྷ་ཙྪ་ཀྐེ་ཧི ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ཡིཾ་སུ. དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ པ་ནེ་ཏེ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ, ནི་ཀཱ་ཡ་ཏོ པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, པི་ཊ་ཀ་ཏོ ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི, ཨ་ངྒ་ཏོ ན་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི, ཁ་ནྡྷ་ཏོ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ‘‘ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ས་དྡྷཱ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ཨུ་པ་ར་ཛྫ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སེ་ཊྛི་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་ག་ཎ་ཡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མྨ ས་ཏྠུ ཝ་ར་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛ་ནྟི, སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷ་དྡི་ཡ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཨཱ་དི་རཱ་ཛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་སཱི་ཏི ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཊི་དྷ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཡ་ས་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སོ་ཎ་སེ་ཊྛི་པུ་ཏྟ་ར་ཊྛ་པཱ་ལ་པུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཙ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ.
སཱི་ཧོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀོ སེ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཏི. ཝེ་སཱ་ལི་ཡ་ཉྷི ས་ཏྟ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ ས་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ, ཏེ ས་བྦེ་པི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ས་བྦེ་སཾ མ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ར་ཊྛཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ ཝི་ཙི་ན་ཐཱ’’ཏི ཝི་ཙི་ན་ནྟཱ སཱི་ཧ་རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ར་ཏྟ་མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་ཀ་མྦ་ལ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཙྪ་ཏྟཾ ཨ་དཾ་སུ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ཧོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི’’ཏི. ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོཏི ནི་ག་ཎྛ་སྶ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏ་ལ་སྨི་ཉྷི ཏ་ཡོ ཛ་ནཱ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་གྒུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ – ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡཾ ཨུ་པཱ་ལི ག་ཧ་པ་ཏི, ཀ་པི་ལ་པུ་རེ ཝ་པྤོ ས་ཀྐོ, ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ སེ་ནཱ་པ་ཏཱི་ཏི. ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱིཏི སེ་ས་རཱ་ཛཱུ་ན་མྤི པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རེ ཨཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙཱ་པ་ཡིཾ་སུ, སཱི་ཧ་སྶ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ ཋཱ་ནེ་ཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟེ མ་ཧཱ་ར་ཧེ རཱ་ཛཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ནི་སྶཾ་ས་ཡནྟི ནི་བྦི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨ་དྡྷཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ན ཧེ་ཏེ ཡ་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི.
ཡེ་ན ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ནི་ག་ཎྛོ ཀི་ར ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ སཱི་ཧོ ཀ་སྶ་ཙི་དེ་ཝ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧཾ པ་རི་ཧཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ་ཡེ་ཝ སཱི་ཧཾ སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ‘‘སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ ‘ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ ཨ་ཧཾ བུ་དྡྷོ’ཏི བ་ཧཱུ ཝ་ད་ནྟི, ས་ཙེ ཏྭཾ ཀ་ཉྩི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི, མཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཏེ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྙེ་ཝ པེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ མཾ པེ་སེ་སྶ་ཏི, ག་མི་སྶཱ་མི. ནོ ཙེ, ན ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཨ་ཐ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ནི་ག་ཎྛོ མ་ཧཱ་པ་བྦ་ཏེ་ན ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་སོ་ཀེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊོ ‘‘ཡ་ཏྠ དཱ་ནི་སྶཱ་ཧཾ ག་མ་ནཾ ན ཨི་ཙྪཱ་མི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, ཧ་ཏོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་སྶ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཙ་ར་ནྟཾ གོ་ཎཾ ཏུ་ཎྜེ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཛ་ལ་མཱ་ནཾ པ་དཱི་པཾ ནི་བྦཱ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ བྷ་ཏྟ་བྷ་རི་ཏཾ པ་ཏྟཾ ནི་ཀུ་ཛྫ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ སཱི་ཧ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱི་ཏིཾ ཝི་ནཱ་སེ་སི. ག་མི་ཀཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོཏི ཧ་ཏྠི་ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཡོ་ཛཱ་པ་ན་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཡོ་གོ. སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷཱིཏི སོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ར་མྤི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝཱ་རེ བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ཏུ་སི་ཏ་བྷ་ཝ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་པ་ལླ་ངྐཱ ད་ས་བ་ལ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་ད་ཏ་ལེ་ཧི ཨུ་པ་རི ཀེ་ས་གྒེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. དྷ་མྨ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཀ་པ་དེ་པི ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནེ་པི ཨ་ཝ་ཀྑ་ལི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཀ་ཐི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་གུ་ཎཾ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཡ་ས་སི་རི་ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ན ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ར་ས་སུ པ་ན དྷུ་ཏ་གུ་ཎེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་སུ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་ས ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན བུ་དྡྷ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ བུ་དྡྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ, ‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་གུ་ཎེ, ‘‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཙ ཀ་ཐ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ སཱི་ཧོ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘ཨི་མེ་སཾ ལི་ཙྪ་ཝཱི་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་གུ་ཎེ ཀ་ཐེ་ནྟཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཨ་དྡྷཱ ཨ་ནོ་མ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སོ བྷ་ག་ཝཱ, ཨི་མཾ དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ནྣཾ པཱི་ཏིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ་སྶ ‘‘ཀི་ཉྷི མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟི ནི་ག་ཎྛཱ’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྷི མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཀིཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ནི་ག་ཎྛཱ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ན་པ་ལོ་ཀི་ཏཱ ཝཱཏི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཝཱ. ན ཧི མེ ཏེ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ ཡཱ་ན་ཝཱ་ཧ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཡ་ས་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶ་ནྟི, ནཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ མཱ་རེ་སྶ་ནྟི, ཨ་ཕ་ལཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱཏི དི་ཝ་སྶ དི་ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ ཧི གི་མྷ་ཀཱ་ལེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཐོ་ཀ་མེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ག་ཎྛེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཡ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ཉྫཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ‘‘ད་ས་བ་ལཾ པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ནི་ག་ཎྛེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལོ, ཡ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ དེ་ཝེ ཝུ་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྡ་མཱ་ནཾ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞ་སུ་ཀྑ་ད་ཎྜ་ཀ་ན་ལ༹་ཀ་ཙ་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཾ ཝཱ་ལི་ཀཱ་པུ་ཉྫཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མུ་དྡ་ནི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སཱི་ཧོ ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ གུ་ཎ་ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ ‘‘ཨ་ཕ་ལཱ ནི་ག་ཎྛཱ, ནི་པྥ་ལཱ ནི་ག་ཎྛཱ, ཀིཾ མེ ཨི་མེ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ག་མི་སྶཱ་མ་ཧཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀ’’ནྟི ག་མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་སི. ནི་ཡྻ་ནྟོ ཙ ‘‘ཙི་ར་སྶཱ་ཧཾ ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཛཱ་ཏོ, ན ཁོ པ་ན མེ ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝེ་སེ་ན ག་ནྟུ’’ནྟི ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ, ས་བྦེ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱུ’’ཏི གྷོ་ས་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ ར་ཐ་ས་ཏཱ་ནི ཡོ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་མ་ར་ཐེ ཋི་ཏོ ཏེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་ཉྩ་ཧི ར་ཐ་ས་ཏེ་ཧི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཙ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་ཙུ་ཎྞ་ཝཱ་སཱ་དཱི་ནི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་སི.
ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མཱིཏི ཨཱ་རཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཚ་བྦ་ཎྞཱ གྷ་ན་བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ པུ་རི་སཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ནྣེ ཝ་ས་ནྟཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ནཱ་དྡ་སཾ, ཝ་ཉྩི་ཏོ ཝ་ཏ་མྷི, ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ནི་དྷིཾ དི་སྭཱ ད་ལི་དྡ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟཱིཏི བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཐེ་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ ཧེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༠) ཝི་ཡ. ཀཱ་ར་ཎནྟི ཙེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧི ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ. ཨ་ནུ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཙ སོ ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོཏི པ་རེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཀཱ་ར་ཎོ ཧུ་ཏྭཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དོ ཝཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཝཱ་དོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ་པི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཀིཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན་པི ཏ་ཝ ཝཱ་དེ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨ་ན་བྦྷ་ཀྑཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱཏི ན ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ.
༢༩༡-༢༩༢. ཨ་ཏྠི སཱི་ཧ པ་རི་ཡཱ་ཡོཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ར་མེ་ན ཨ་སྶཱ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཙ་ཏུ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ཨ་སྶཱ་སེ་ན. ཨ་སྶཱ་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་ནྠ་མྦྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཊྛ་ཧ་ངྒེ་ཧི སཱི་ཧ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི.
༢༩༣. ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རནྟི ཨ་ནུ་ཝི་དི་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ ཧོ་ཏི. སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ནྡ་རོ ཧོ་ཏི. ཏུ་མྷཱ་དི་ས་སྨི་ཉྷི མཾ དི་སྭཱ མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ནི་ག་ཎྛཾ དི་སྭཱ ནི་ག་ཎྛཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟེ ‘‘ཀིཾ ཨ་ཡཾ སཱི་ཧོ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ག་ར་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ་ཀཱ་རོ ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ནཾ སཱ་དྷཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུནྟི ཏེ ཀི་ར ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སཱ་ཝ་ཀཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ནཱ་མ རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ སེ་ཊྛི ཝཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི པ་ཊཱ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ན་ག་རེ གྷོ་སེ་ནྟཱ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ས་ཙེ པ་ན་སྶ ‘‘ཀི་མ་ཧཾ ཨེ་ཏེ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་མྤི སོ ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ མེ ས་ར་ཎ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ བ་ཧཱུ ཛཱ་ན་ནྟི, དུ་ཀྐ་རཾ དཱ་ནི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊཱ་ཀཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཨོ་པཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི པ་ཊི་ཡ་ཏྟ་ཨུ་ད་པཱ་ནོ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ. ཀུ་ལནྟི ཏ་ཝ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. དཱ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི པུ་བྦེ་པི ད་ས་པི ཝཱི་ས་ཏི་པི ས་ཊྛི་པི ཛ་ནེ ཨཱ་ག་ཏེ དི་སྭཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ དེ་སི, ཨི་དཱ་ནི མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ མཱ ཨི་མེ་སཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྠ, ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྷི དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨོ་ཝ་ད་ཏི. སུ་ཏཾ མེ ཏཾ བྷ་ནྟེཏི ཀུ་ཏོ སུ་ཏཾ? ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ. ཏེ ཀི་ར ཀུ་ལ་གྷ་རེ་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་མྤ་ཏྟ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་དཱ་མ, ས་མ་ཎོ པ་ན གོ་ཏ་མོ ‘མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཨ་ཉྙེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏཾ མེ ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༢༩༤. པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སནྟི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ, མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཎེ པ་རི་ཡེ་སཱ་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནི་ག་ཎྛཱཏི པ་ཉྩ་ས་ཏ་མ་ཏྟཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ཐཱུ་ལཾ པ་སུནྟི ཐཱུ་ལཾ མ་ཧཱ་ས་རཱི་རཾ གོ་ཀ་ཎྞ་མ་ཧིཾ་ས་སཱུ་ཀ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་སུཾ. ཨུ་དྡི་སྶ་ཀ་ཏནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, མཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ-ས་དྡོ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་ཏ’’ནྟི. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པ་ཊི་ཙྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༤.༧༥) ཝི་ཡ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶཱཏི ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་ཀ་མྨ་སྶ, ན ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི མཾ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བུ་དྡྷོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ཙྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ, སྭཱ་ཡཾ ཨེ་ཏཾ མཾ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏཾ པཱ་ཎ་ཝ་དྷ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྷི ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པ་ཌྜྷཾ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ, ཨུ་པ་ཌྜྷཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནེ་སཾ ལ་དྡྷི. ཨུ་པ་ཀ་ཎྞ་ཀེཏི ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ. ཨ་ལནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧོ་ཏུ ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ པ་ན ཏེཏི ཨེ་ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་མཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟཱ་པི ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱ ན ཛི་རི་ད་ནྟི, ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟཾ ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ལ་ཛྫ་ན་ཏྠེ ཨི་དཾ ཛི་རི་ད་ནྟཱིཏི པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ལ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ཧ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༥. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟནྟི དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ. ཨཱ་མི་ས་ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཚ་ཌྜི་ཏ་སྶ ཨཱ་མི་ས་སྶ ཁཱ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པྤ་གེ་ཡེ་ཝཱཏི པཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨོ་ར་ཝ་ས་དྡནྟི མ་ཧཱ་ས་དྡཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི. པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི སེ་ས་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’ཏི ཝཱ, ‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊཱི’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་སྶཱ་ཝ་ན་ནྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊི་ཀ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཙ་ཡནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏོ ཨི་ཊྛ་ཀ་ཏོ སི་ལ་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ. པ་ཋ་མི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི བྷི་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ད་ཡོ བྷཱུ་མི་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཱ ཐ་མྦྷཱ ཀ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐ་མྦྷཱ པ་ན…པེ… ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀནྟི ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ པུ་གྒ་ལི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. མུ་ཁ་ས་ནྣི་དྷཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟོ་ཝུ་ཏྠ་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ དཱི་པི་ཏཾ.
ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༠. ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཎཾ ཏ་ད་ཝ་ས་རཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་སྶ ནི་ག་མ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ནི་ག་མེ ཝཱི་ས་ཏི ཨཱ་པ་ཎ་མུ་ཁ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨི་ཏི སོ ཨཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཎ’’ནྟྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཏོ. ཏ་སྶ པ་ན ནི་ག་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ན་དཱི་ཏཱི་རེ གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡོ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ མ་ཧཱ་ཝ་ན་ས་ཎྜོ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀེ་ཎི་ཡོཏི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ. ཛ་ཊི་ལོཏི ཨཱ་ཧ་རི་མ་ཛ་ཊཱ་དྷ་རོ ཏཱ་པ་སོ. སོ ཀི་ར བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ, དྷ་ན་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཏཱ་པ་ས་པ་བྦ་ཛྫཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ར་ཉྙོ པ་ཎྞཱ་ཀཱ་རཾ ད་ཏྭཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་སྶ་མཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི ཝ་ཎི་ཛྫཾ པ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀུ་ལ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ཏི. ཨ་སྶ་མེ་པི ཙ་སྶ ཨེ་ཀོ ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑོ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀཾ སོ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ ཕ་ལཾ མུ་ཉྩ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ དི་ཝཱ ཀཱ་སཱ་ཝཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏི, ཛ་ཊཱ ཙ བ་ནྡྷ་ཏི, ར་ཏྟིཾ ཀཱ་མ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི.
པ་ཝ་ཏྟཱ་རོཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༨༥; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༢༧; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༡༩༢) པ་ཝ་ཏྟ་ཡི་ཏཱ་རོ, པཱ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ. མ་ནྟ་པ་དནྟི མ་ནྟ་ས་དྡེ བ་ཧི་ཀ་ཏྭཱ ར་ཧོ བྷཱ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན མ་ནྟཱ ཨེ་ཝ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ པ་ད་ནྟི མ་ནྟ་པ་དཾ, ཝེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ. གཱི་ཏནྟི ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི པོ་རཱ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨུ་དཱ་ཏྟཱ་ནུ་དཱ་ཏྟཱ་དི་ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ. པ་ཝུ་ཏྟནྟི པཱ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཝཱ་ཙི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མི་ཧི་ཏནྟི ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷཾ རཱ་སི་ཀ་ཏཾ, ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ མ་ནྟ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝཱ་ཙ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པི་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏཾ ཏེ་ཧི པུ་བྦེ གཱི་ཏཾ ཨ་ནུ་གཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏཾ ཨ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི, ཨི་དཾ པུ་རི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཾ ཨ་ནུ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི. ཝཱ་ཙི་ཏ་མ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ་ཙི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཙེ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཏེ ཀ་ཏ་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀོཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏེ་སཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏེ ཀི་ར དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་རི་བྷ་ཎྜེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་ག་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་དིཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་པྤེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མ་ནྟ་ཛ྄ཛྷེ་ན་ཝི་དྷི་ཉྩ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶི་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ མ་ནྟེ ག་ནྠེ་སུཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རེ པ་ན ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཡོ ཝེ་དེ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝི་རུ་དྡྷེ ཨ་ཀཾ་སུ. ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ནཾ ར་ཏྟི, ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ར་ཏཱ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏཱ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཡཱ་ཝ སཱུ་རི་ཡ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱཏི ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ཧི ཙེ་ཝ མ་རི་ཙེ་ཧི ཙ སུ་ས་ངྑ་ཏཾ པཱ་ནཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ.
‘‘མ་ཧཱ ཁོ ཀེ་ཎི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི? ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ཨ་པྤི་ཙྪོ, ཡོ ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ན སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ནི་མ་ནྟི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ པ་སཱི་ད་ནྟཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ. ན་ཏྠི བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀོ་ཧ་ཉྙཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི དི་སྭཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཾ པ་ཊི་ཡཱ་དེ་སྶ་ཏི, སྭེ་ཝ སེ་ལོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཱི་ཧི པུ་རི་ས་ས་ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཁོ པ་ན ན་ཝ་ཀེ ཨ་ཉྙ་ཏོ པེ་སེ་ཏྭཱ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུཾ, ཨི་མེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏོ པེ་སེ་ཏྭཱ ན་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ནྟུཾ. ཨ་ཐཱ་པི ས་བྦེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མི་སྶཱ་མི, བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ ན་པྤ་ཧོ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ‘‘ཙི་ར་སྶ་མྤི ཀེ་ཎི་ཡོ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི’’ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཊི་ཀྑེ་པེ པ་ན ཀ་ཏེ ‘‘ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ‘ཏྭ་ཉྩ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ནཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་པི ནི་མ་ནྟེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ནི་མ་ནྟེ་སྶ་ཏི, ཏེ ཏེ་ན ནི་མ་ནྟི་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧུ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ ས་དྡྷཱ ཨ་ནུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཁོ བྷོ གོ་ཏ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘བྷོ གོ་ཏ་མ, ཀིཾ ཛཱ་ཏཾ, ཡ་དི ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ, ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ, ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་མྤི དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་མི ཏུ་མྷཱ་ཀ་མྤཱི’’ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ དྷ་ཉྙ་ཕ་ལ་ར་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྜུ་ལ་དྷོ་ཝ་ནོ་ད་ཀ་མྤི དྷ་ཉྙ་ར་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཙྪུ་ར་སནྟི ཨེ་ཏྠ ནི་ཀྐ་ས་ཊོ ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧཱིཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༠༠) ཨི་མཱ་ཧི ཀེ་ཎི་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི. ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་མུ་ཁཱ ཡ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟ་སེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ན་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཧི ‘‘ཨ་གྒི་མུ་ཁཱ དེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་གྒི་ཛུ་ཧ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཡ་ཉྙཾ ཝི་ད་ཧ་ནྟི. ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ སཱ་ཝི་ཏྟཱི ‘‘ཚ་ནྡ་སོ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ་ཝི་ཏྟཱི ཝེ་ད་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཏཾ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ས་ཝ་ན་སྶ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱ་ཛཱ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨོ་གཱ་ཧ་ནྟཱི་ནཾ ན་དཱི་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཏོ ཙ སཱ་ག་རོ ‘‘མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ནྡ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན ‘‘ཨ་ཛྫ ཀ་ཏྟི་ཀཱ, ཨ་ཛྫ རོ་ཧི་ཎཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཏོ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ན་ཀྑ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ཝི་སེ་ས་སོ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཁཾ ཙ་ནྡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དཱི་པ་སི་ཁཱ ཨ་གྒི་ཛཱ་ལཱ ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ཏ་པ་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཛྫུ་ལ་ཏཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་ཙྩོ ‘‘ཏ་པ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་པྤ་མུ་ཁཾ ས་ངྒྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པུ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ས་ངྒྷོ ཝེ ཡ་ཛ་ཏཾ མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ས་ངྒྷོ པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ཡ་མུ་ཁཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཀེ་ཎི་ཡ་ཛ་ཊི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
རོ་ཛ་མ་ལླ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༡. རོ་ཛ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝི་ཧཱ་རོཏི ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཨ་ཏ་ར་མཱ་ནོཏི ཨ་ཏུ་ར་ནྟོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ད་པྤ་མཱ་ཎ་ཊྛཱ་ནེ པ་དཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ས་མྨ་ཊྛཾ མུ་ཏྟཱ་ད་ལ་སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་ས་ནྠ་ར་ས་དི་སཾ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ལི༹་ནྡནྟི པ་མུ་ཁཾ. ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་གྒ་ལ༹ནྟི ཀ་ཝཱ་ཊཾ. ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཧཱིཏི ཨ་གྒ་ན་ཁེ་ན ཨཱི་ས་ཀཾ ཀུ་ཉྩི་ཀ་ཚི་དྡ་ས་མཱི་པེ ཀོ་ཊེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྭཱ་རཾ ཀི་ར ཨ་ཏི་ཨུ་པ་རི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ, ཨ་ཏི་ཧེ་ཊྛཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཀོ་ཊེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་དྡ་ས་མཱི་པེ མ་ནུ་སྶཱ ཀོ་ཊེ་ནྟི, ཨི་དཾ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་རནྟི ན བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་རི, ཝི་ཝ་ར་ཏཱུ་ཏི པ་ན ཧ་ཏྠཾ པ་སཱ་རེ་སི. ཏ་ཏོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་མྷེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཀ་པྤ་ཀོ་ཊཱི་སུ དཱ་ནཾ ད་ད་མཱ་ནེ་ཧི ན ས་ཧ་ཏྠཱ དྭཱ་ར་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ དྭཱ་རཾ ཝི་ཝ་ཊཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ནེ་ན ཝི་ཝ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཝ་རི བྷ་ག་ཝཱ དྭཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
རོ་ཛ་མ་ལླ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༣. ཨཱ་ཏུ་མཱ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི སུ་བྷ་དྡོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཝུ་ཌྜྷ་ཀཱ་ལེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. དྭེ དཱ་ར་ཀཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ དྭེ པུ་ཏྟཱ. ནཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝཱ་པ་ཀེ་ནཱཏི ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཙེ་ཝ ཐ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཙ. སཾ་ཧ་རིཾ་སཱུཏི ཡ་སྨཱ མ་ནུ་སྶཱ ཏེ དཱ་ར་ཀེ མ་ཉྫུ་བྷཱ་ཎི་ནེ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཝ་ནྟེ དི་སྭཱ ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་པི ཨ་ཀཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་པི ཀཱ་རེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཀ་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ ‘‘ཀིཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཐ ཏཱ་ཏཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྠོ, པི་ཏཱ པ་ན ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཡཱ་གུ་དཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ཏཾ སུ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་པ་རི་ག་ཎེ་ཏྭཱ་ཝ ཡཾ ཏེ ས་ཀྐོ་ནྟི ཧ་རི་ཏུཾ, ས་བྦཾ དེ་ནྟི. ཡ་མྤི ན ས་ཀྐོ་ནྟི, མ་ནུ་སྶེ་ཧི པེ་སེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ དཱ་ར་ཀཱ བ་ཧུཾ ལོ་ཎ་མྤི ཏེ་ལ་མྤི ས་པྤི་མྤི ཏ་ཎྜུ་ལ་མྤི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི སཾ་ཧ་རིཾ་སུ.
ཨཱ་ཏུ་མཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨཱ་ཏུ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. བྷུ་སཱ་གཱ་རེཏི བྷུ་ས་མ་ཡེ ཨ་གཱ་ར་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར མ་ཧ་ནྟཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ པ་ལཱ་ལཾ ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏྭཱ སཱ་ལཱ་ས་དི་སཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཡོ་གྒ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏྠ ཝ་སི. ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་ཏུ་མཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷུ་སཱ་གཱ་ར་ཀཾ པ་ཝི་ཊྛེ སུ་བྷ་དྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ གཱ་མ་དྭཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ནཱ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཏེ་ལཱ་དཱི་ནི་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མ་ཏྟཾ མེ དེ་ཐཱ’’ཏི. ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་རོ་མཱ་ཏི? ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཨུ་དྡྷ་ནཱ་ནི ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨི་དཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ་ཉྩ མ་དྷུ་གོ་ལ༹་ཀ་ཉྩ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་སི. བྷོ་ཛྫ་ཡཱ་གུ ནཱ་མ པ་ཋ་མཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་བྦ་ཡཱ་གུ, ཏ་ཏྠ ས་པྤི་མ་དྷུ་ཕཱ་ཎི་ཏ་མ་ཙྪ་མཾ་ས་པུ་པྥ་ཕ་ལ་ར་སཱ་དི ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ, ས་བྦཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ སཱི་ས་མ་ཀྑ་ན་ཡོ་གྒཱ ཧོ་ཏི སུ་ག་ནྡྷ་ག་ནྡྷཱ.
ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ཏུ་མ་གཱ་མ་ན་ག་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ པཱ་ཡཱ་སི. མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཡཱ ཀ་སྶ ཡཱ་གུ པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཏཱ’’ཏི. སོ ཡ་ཐཱ་ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏེ་ཧི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཀཱ་སཱ་ཝེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ད་བྦི་ཉྩ ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨཱ ཝི་ཡ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡཱ་གུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ སོ ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཡཱ་གུཾ པ་ཊི་ཡཱ་དཱ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སཱི’’ཏི. ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ པུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཀུ་ཏཱ་ཡནྟི ཀུ་ཏོ ཨ་ཡཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༣༠༤. ད་ས་བྷཱ་གཾ ད་ཏྭཱཏི ད་ས་མ་བྷཱ་གཾ ད་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ད་ས ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ བྷཱུ་མི་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠༥. པ་རི་མ་དྡ་ནྟཱཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱ. པ་ཏྟུ་ཎྞ་དེ་སེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཏྟུ་ཎྞཾ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཧི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱི་ན་དེ་སེ སོ་མཱ་ར་དེ་སེ ཙ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙཱི་ན་སོ་མཱ་ར་པ་ཊཱ་ནི. པ་ཏྟུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་མ་ཡི་ཀཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཾ ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཝ་ད་ཏྟི་ཡཾ. ཏཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཛཱ་ལི་ནཱི་དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཝ་ཏྠ་ས་དི་སཾ. ཏ་མྤི ཁོ་མཱ་དཱི་ན་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཧོ་ཏི ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྭེ པ་ཊཱ དེ་ས་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱཏི ཏེ་སཾ ས་རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་པ་ར་མེ་ཏཾ, ནཱ་ཉྙཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་རཾ པ་ཏྟུ་ཎྞ་པ་ཊ་སྶ་པི དེ་ས་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏུ་མྦཱཏི བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི. ཕ་ལ་ཏུ་མྦོཏི ལཱ་བུ་ཨཱ་དི. ཨུ་ད་ཀ་ཏུ་མྦོཏི ཨུ་ད་ཀུ་ཀྑི་པ་ན་ཀ་ཀུ་ཊ་ཀོ. ཀི་ལ་ཉྫ་ཙྪ་ཏྟནྟི ཝེ་ལུ༹་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཚ་ཏྟཾ. ས་མྦྷི་ནྣ་ར་སནྟི ས་མྨི་སྶི་ཏ་ར་སཾ. པཱ་ན་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དི་པཱ་ན་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཀ་པྤ་ཏི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཏེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ན ཏ་ད་ཧུ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.