༢. ཝི་ལེ་ཁ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༨. དུ་ཏི་ཡེ ཝི་ན་ཡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟཱིཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. སུ་གུ་ཏྟོཏི ཡ་ཐཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཎི་ཀྑ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ན ན་སྶ་ཏི ཝི་པ་ཏྟིཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སུ་ཊྛུ གོ་པི་ཏོ. སུ་ར་ཀྑི་ཏོཏི ཏ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་ལུ་མྤ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་དཱ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ཏཱ་ཡ སུ་ཊྛུ ར་ཀྑི་ཏོ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ་ནནྟི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ. སཱ་ར་ཛྫ་ནཾ སཱ་ར་དོ, བྱཱ་མོ་ཧ་བྷ་ཡཾ. ཝི་ག་ཏོ སཱ་ར་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་སཱ་ར་དོ. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན. སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ན པུ་ན སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཱ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སུ་ཊྛུ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱཏི ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ, ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནྡོ, ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ མོ་མཱུ་ཧོ, མ་ཧཱ་མཱུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ ད་ས་ཝ་ཏྠུ་དཱི་པ་ཀཱ. པ་རཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ངྑཱ་པ་ར་ཝི་ཏཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟེ པ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི་ནཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ དི་སྭཱ མཱ་ར་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་སུ་ཙིཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི མ་ཉྙ་ནྟི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་བྦ་སེ་ལི་ཡཱ ཨ་པ་ར་སེ་ལི་ཡཱ ཙ, ཏེ པ་རཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝཱ་དཱ. ཡེ་སཾ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཀ་ངྑཱ, ཡ་སྨཱ ཙ་སྶ ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི པ་རེ ཝི་ཏཱ་རེ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྠི ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ར་ཝི་ཏཱ་ར་ཎཱཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ལ་དྡྷི་ཡོ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏ་ར་ཧི པུ་བྦ་སེ་ལི་ཡཱ་ནཾ, ཏེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ངྑཱ་པ་ར་ཝི་ཏཱ་ར་ཎ་ཝཱ་དཱ. ནི་གྒ་ཧོ པ་ན ནེ་སཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཀ་ར་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཙ ཕ་ལཱ་ནི ཙཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་དྷི་ག་མ་ས་དྡྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ. ཙ-ཀཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀེ་ཙི ཐེ་རཱཏི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ. ཨཱ་ཧཾ་སཱུཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧཾ་སུ.
ཀ་དཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དཱི་ཏི? ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པུ་བྦི་ཀ་ཐཱ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༣༠) – ཨི་མ་སྨིཾ ཀི་ར དཱི་པེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཏི་སྶ་མ་ཧཱ་བྷ་ཡེ ས་ཀྐོ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ མ་ཧཱ་ཨུ་ལུ༹་མྤཾ མཱ་པེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙཱ་པེ་སི ‘‘མ་ཧ་ནྟཾ བྷ་ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ས་མྨཱ དེ་ཝོ ཝ་སྶི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི, པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཡྻེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ཨུ་ལུ༹་མྤཾ ཨཱ་རུ་ཡ྄ཧ ག་ཙྪ་ཐ བྷ་ནྟེ, ཡེ་སཾ ཨེ་ཏྠ ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ནཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཏེ ཀ་ཊྛ་ཁ་ཎྜེ་པི ཨུ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟུ, ས་བྦེ་སཾ བྷ་ཡཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་དཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཾ པ་ཏྭཱ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, མ་ཡཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་མ་ལ་ཡ་ཛ་ན་པ་དཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་ནྡ་མཱུ་ལ་པ་ཎྞེ་ཧི ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ ཝ་སིཾ་སུ, ཀཱ་ཡེ ཝ་ཧ་ནྟེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཧ་ནྟེ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ སཱི་སཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ས་མྨ་ས་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ནི སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་ར་ཡིཾ་སུ.
བྷ་ཡེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ས་ཏྟ་ས་ཏཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐེ ཏེ་པི་ཊ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་མ་མེ་ཝ དཱི་པ་མཱ་ག་མྨ ཀ་ལླ་གཱ་མ་ཛ་ན་པ་དེ མ་ཎྜ་ལཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཐེ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཝ་ཏྟིཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ དཱི་པེ ཨོ་ཧཱི་ནཱ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ‘‘ཐེ་རེ པ་སྶི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ག་ནྟྭཱ ཐེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ སོ་དྷེ་ནྟཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་མྤི ཨ་ས་མེ་ནྟཾ ནཱ་མ ན པ་སྶིཾ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟི ནུ ཁོ སཱ་ས་ན་སྶ མཱུ་ལཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི’’ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི མཱུ་ལ’’ནྟི ཨཱ་ཧཾ་སུ, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ནེ ཐེ་རཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ཛི་ན་བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏུཾ ན བྷཱ་རོ་ཏི –
‘‘ཨི་མེ ཙ, སུ་བྷ་དྡ, བྷི་ཀྑཱུ ས་མྨཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ, ཨ་སུ་ཉྙོ ལོ་ཀོ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི ཨ་སྶཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༡༤). ‘‘པ་ཊི་པ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་སཱ་ར་ཀཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི ཏི་ཊྛ་ནྟཱི ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༤.༡.༧) –
སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ.
ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་རིཾ་སུ –
‘‘ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི སུ་ཏྟ་ནྟཱ, ཝི་ན་ཡོ ཡཱ་ཝ དི་པྤ་ཏི;
ཏཱ་ཝ ད་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ལོ་ཀཾ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་བྦྷུ་ཊྛི་ཏེ ཡ་ཐཱ.
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ, པ་མུ་ཊྛེ ཝི་ན་ཡ་མྷི ཙ;
ཏ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ, སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ.
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ ར་ཀྑི་ཏེ ས་ནྟེ, པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ར་ཀྑི་ཏཱ;
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ དྷཱི་རོ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ ན དྷཾ་ས་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ཧ་ཊེ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྠེ་རཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་ཐཱ ཧི ག་ཝ་ས་ཏ་སྶ ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟ་རེ པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལི་ཀཱ་ཡ དྷེ་ནུ་ཡཱ ཨ་ས་ཏི སོ ཝཾ་སོ སཱ པ་ཝེ་ཎཱི ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཏེ་པི ས་ཧ་སྶེ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཨ་ཀྑ་རེ་སུ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷེ་སུ ཡཱ་ཝ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷཱི ན་ཊྛཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་ར་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻོཏི ཏ་སྶཱ་ཡ་ཏྟོ.
༤༣༩. སོ པ་ནཱཏི སོ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ག་ར་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ཝ་ཎྞ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཝི་ལེ་ཁ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.