༤. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨-༡༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཧི་མ་ཝ་སྶེ་ནཱཏི ཧི་མ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏེཏི ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏེ, ཨ་པྤ་སི་དྡྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘མ་ཎྜ་པེ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཝ་ཊ་ངྒ་ཎེ་པི ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. གོ་ཙ་ར་པྤ་སུ་ཏཱཏི གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ‘‘ཨ་ཊྛ མཱ་སེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཙེ་པི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ མཱ་སེ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ…པེ… ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེཏི ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ. ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ་པི ཨ་ཊྛ མཱ་སེ ཡ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟེ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་པ་རེ་པི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ས་ངྐེ་ཏེ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི ‘‘ཡ་སྨིཾ དེ་སེ ཧེ་མ་ནྟེ དེ་ཝོ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ མཱ་སེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཝ་སྶཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ མཱ་སཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སེ ཡ་ཏྠ ཧེ་མ་ནྟེ ཧི་མ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཊྛེ་ཝ མཱ་སཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ ཝ་སྶཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་མ་ཎྜ་པེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཙ ས་ནྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་མ་ནྟ་ཀཱ་ལེ པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ཨོ་ཝ་སྶ་ཀ་མ་ཎྜ་པཱ་དཱི་སུ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཡ་ཏྠ ཧི་མ་ཝ་སྶེ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན ཏེ་མ་ཏི, གི་མྷ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཀ་ཏི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སཱ་དཱི་སུ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷཱ་ད་སྶ་ནེ, ཀཱ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་ས་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏི ཡ་ཏྠ ཙ ཡ་དཱ ཙ ས་ནྠ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ ས་བྦ་མི་དྷ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ས་ངྑ་མེ་ཝ ག་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎ་ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨཱི་དི་སེ ཀཱ་ལེ ཨཱི་དི་སེ ཙ པ་དེ་སེ ཋ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ལ་ནྟི ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་སུཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༦༥-༦༧) པ་ན ཨི་མ་སྶེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོ སཱི་གྷཾ ན ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ཝཱ་ཡི་མོ ཝཱ’’ཏི. ཨོ་ན་དྡྷ་ཀོཏི ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་དྡྷོ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་སྶ པ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ཀཱ་ཡཱ་ནུ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀུ་ཊི་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟ་སྶ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ན དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དཱ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀ་མྤི ཀ་མྦ་ལཾ ‘པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི དི་ནྣཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཨི་མཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ ཙེ, ས་བྦ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པེ་སེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨི་མཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པེ་སེ་ཏ་བྦཾ.
ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ གི་མྷཱ་ནེ་པི མེ་གྷེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ ཡཾ་ཀི་ཉྩི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱཏི ནི་སཱི་ད་ནྟཱ་ནཾ པཱ་ད་པ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘བ་ཧི ཝཱ་ལུ་ཀཱ་ཡ ཨ་ག་མ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ཝཱ་ལི་ཀཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཀེ. ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི ཚ་ཊྚེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ན ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༡༡༡. ཨ་ནྟོ སཾ་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ བ་དྡྷནྟི ཨེ་ར་ཀ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཝེ་ཎིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཝེ་ཎི་ཡཱ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཝི་ཏྠ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ བ་ཧུཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཨ་ནྟོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ག་ཙྪཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀ་པྤཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ཐེ་ར་སྶ ཧི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ཏི. ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་པྤ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་པཱ་ཏེཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ.
ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣེ་པི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ལི་བོ་དྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་སི་ནྣེ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དེ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ས་ནྠ་ར་ཎ་ས་ནྠ་རཱ་པ་ནེ ས་ཏི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་སྶཱ་ར་ཀ་སྶ, ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝི་སུཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནི་སི་ནྣེ ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ཧི ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
༡༡༢. བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱཏི ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཡ ས་ཏི ཏ་སྶཱ ཨུ་པ་རི, ཨ་ས་ཏི སུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཱ. སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ –
‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙ་མྨཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨཾ དཱི་པི་ཙ་མྨཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༥) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ནྡྷ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ནྟོ་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, བ་ཧི་པི མ་ཉྩེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ, བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦཾ པཱ་སཱ་ད་པ་རི་བྷོ་ག’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་གྒ་ལི་ཀེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏཾ སུ་ཝ་ཎྞ་གྷ་ཊཱ་དི་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་མཱ་ན་མྤི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་རུ་མ་ཡ་པཱི་ཋནྟི ཕ་ལ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝ པཱི་ཋཾ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ད་ཀ་ཐ་ལི་ཀནྟི ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཊྛ་པ་ན་ཀཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ར་ཛ་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ…པེ… པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ཝེ ཨ་ས་ཏི ར་ཛ་ན་ཀ་མྨེ ནི་ཊྛི་ཏེ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ.
༡༡༣. ‘‘བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ལ་ཛྫིཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དཱུ་རཾ ག་ནྟ་བྦ’ནྟི པ་རི་ཙྪེ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏཱ, ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ དེ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ནྠ་རཱ་པ་ནཾ ཝཱ, ཨ་པ་ལི་བུ་དྡྷ་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཾ ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཝཱ ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ལི་བོ་དྷཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏྭཱ ནི་ར་པེ་ཀྑོ ག་ཙྪ་ཏི, ཐཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡྻ, ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ངྒེ་སུ་པི ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཚ ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ནི་ར་པེ་ཀྑོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ན དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨོ་ཏཱ་པེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨོ་ཏཱ་པ་ན་ཝི་ས་ཡེ ཨེ་ཝ སཱ་པེ་ཀྑ་ག་མ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི སཱ་པེ་ཀྑ་ག་མ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སཱ་པེ་ཀྑོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི.
པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.