སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༢༧. ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋཾ. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་མཱ་ཎོཏི ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊ་ནི་ཡཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ཙྩ་ཏ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་པཱ་ད་ཀོ. ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ དཱི་གྷོ པ་ན ཨུ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་ཙྩ་ཀ་མྤི ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན དཱི་གྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་པཱ་ད་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨཱ་ས་ནྡི་ཀོ པ་ན པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧).
ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་མཱ་ཎོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. པ་ཉྩ་ངྒ་པཱི་ཋནྟི ཙ་ཏྟཱ་རོ པཱ་དཱ, ཨ་པ་སྶེ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ངྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་པཱི་ཋཾ. ས་ཏྟ་ངྒནྟི ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པ་སྶ་ཡེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཉྷི ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི, ཏཱི་ཧི ཨ་པ་སྶེ་ཧི ཙ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཏྟ་ངྒ་པཱི་ཋ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ མ་ཉྩེ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ས་ཏྟ་ངྒོ ནཱ་མ ཏཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཨ་པ་སྶ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མ་ཉྩོ, ཨ་ཡ་མྤི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧).
༢༨༢༨. ཏཱུ་ལོ་ན་དྡྷཱཏི ཨུ་པ་རི ཏཱུ་ལཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་དྡྷཱ. གྷ་རེ་ཡེ་ཝཱཏི གི་ཧཱི་ནཾ གེ་ཧེ་ཡེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ཡ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. སཱི་ས་པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ནནྟི སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་ཉྩ. ཙ-ས་དྡོ པི-ས་དྡ་ཏྠེ སོ ‘‘ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶཱ་པི ཏཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་གེ་ཝ གི་ལཱ་ན་སྶཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༢༨༢༩. ན ཀེ་ཝ་ལཾ གི་ལཱ་ན་སྶ སཱི་ས་པཱ་དཱུ་པ་དྷཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ད་མྤཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱཏི བ་ཧཱུ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ན་ས་ནྠ་རེ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཾ ད་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་རི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ.
༢༨༣༠. ཏི་རི་ཡནྟི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནནྟི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མུ་ཊྛི་ཀ་ར་ཏ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟཾ. མི་ཏནྟི པཱ་ཀ་ཊི་ཏཾ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་ཏྠ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘མ་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. དཱི་གྷ་ཏོཏི བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ དཱི་གྷ་ཏོ. དི་ཡ་ཌྜྷནྟི དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠཾ ཝཱ དྭི་ཧ་ཏྠཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ཧི ‘‘སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་བི་མྦོ་ཧ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ མི་ནི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ད་ཏྠི ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཉྩ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. དཱི་གྷ་ཏོ པ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ དྭི་ར་ཏ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༩༧).
༢༨༣༡. ཙོ་ལ༹ནྟི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ. པ་ཎྞནྟི རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་ནཾ པ་ཎྞཾ. ཨུ་ཎྞཱཏི ཨེ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ལོ་མཾ. ཏི་ཎནྟི ད་བྦ་ཏི་ཎཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏི་ཎཾ. ཝཱ་ཀནྟི ཀ་ད་ལི་ཨ་ཀྐ་མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀཱ་དི་ཀཾ. ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པཱུ་རི་ཏཱ བྷི་སི་ཡོ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སཱ ཧེ་ཏུ་ག་བྦྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ག་བྦྷཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ བྷཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༣༢. བི་མྦོ་ཧ་ན་ག་བྦྷཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘བྷི་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྩེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙོ་ལཱ༹་དི་པ་ཉྩེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཏཱུ་ལཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པཱིཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་ཎི ཏཱུ་ལཱ་ནི རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལཾ ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལཾ པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པི ཏཱུ་ལཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལཾ ནཱ་མ སི་མྦ་ལི་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལཾ ནཱ་མ ཁཱི་ར་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་སཾ ཀཱ་ས་ཉྩི ཝ་ལླཱི་ནཾ ཏཱུ་ལཾ. པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལཾ ནཱ་མ པོ་ཊ་ཀི་ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ཙྪུ་ན་ལཱ༹་དཱི་ན་མྤི ཏཱུ་ལཾ. ལོ་མཱ་ནི མི་ག་པ་ཀྑཱི་ནནྟི སཱི་ཧཱ་དི་ཙ་ཏུ་པྤ་དཱ་ནཾ, མོ་རཱ་དི་པ་ཀྑཱི་ནཾ ལོ་མཱ་ནི. ཨི་མེཏི བྷི་སི་ག་བྦྷཱ་ད་ཡོ ཨི་མེ ད་ས བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ག་བྦྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༨༣༣. ཨེ་ཝཾ ཀ་པྤི་ཡཾ བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ན་ག་བྦྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ལོ་མེ་སུ མ་ནུ་སྶ་ལོ་མ་ཉྩ པུ་པྥེ་སུ བ་ཀུ་ལ་པི་ཡ་ངྒུ་པུ་པྥཱ་དི་ཀཾ ས་བྦཾ པུ་པྥ་ཉྩ པ་ཎྞེ་སུ ཙ སུ་དྡྷཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘སུ་དྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་མཱ་ལ་པ་ཏྟཾ སེ་ས་ག་བྦྷེ་ཧི མི་སྶཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ དཱི་པེ་ཏི.
༢༨༣༤. མ་སཱུ་ར་ཀེཏི ཙ་མྨ་ཚ་ཝི་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ.
༢༨༣༥. ‘‘སུ་དྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མི་སྶ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༨༣༦. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སྶ ཝཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་ཎྜུ་པྤཱ་ད་སྶཱ་པི. ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཊྛ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝཱ.
༢༨༣༧. ཛཱ་ཏ་ཀནྟི ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཉྩ. ཝ་ཏྠུནྟི ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་སཱ་ད་ཛ་ན་ཀཾ ཝཱ པེ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཀཾ སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ཀཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ. ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་རེ་ཧི ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ཏེ་ན པ་རེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡོ པ་གེ་ཝ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
༢༨༣༨. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ དྭཱི་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཝ་སྶེ་ན ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི ད་ཧ་ར་ཏ་རོ ཝཱ, སོ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༣༩. ‘‘ས་ཏྟ་ཝ་སྶེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ’’ཏི ཨི་དཾ དྭཱི་ཧི ཝ་སྶེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷ་ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀ་ཏྟེ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ‘‘ཚ ཝ་སྶེ་ན པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ན་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀ་ཏྟེ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ.
༢༨༤༠. ཡཾ ཏི་ཎྞཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ དཱི་གྷཱ་ས་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀཱ མ་ཉྩེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ མ་ཉྩཾ བྷི་ནྡིཾ་སུ, པཱི་ཋེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པཱི་ཋཾ བྷི་ནྡིཾ་སཱུ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཨཱ་རོ་པི་ཏེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝ་གྒ་སྶ མ་ཉྩཾ དུ་ཝ་གྒ་སྶ པཱི་ཋ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༠) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དྭེ’’ཏི ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ དྭེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༨༤༡. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཨི་ཏྠིཾ, པ་ཎྜ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི་པི ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི, པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཝཱ པུ་རི་སེ་ཧི ས་ཧ དཱི་གྷཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ས་བྦེ་ས’’ནྟི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟོ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ‘‘ས་བྦེ་ཧི་པཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟོ་ཝ པཱ་ཋོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ ཝཱ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏི, ཏཾ སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་སཾ་ཧཱ་རི་མཾ ཝཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨ་པི ཕ་ལ་ཀ་ཁ་ཎྜེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༠).
༢༨༤༢. པུ་རི་མི་ཀོཏི ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ཏེ་ན ‘‘ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ…པེ… ག་ཧི་ཏཱ་ག་ཧི་ཏ་ཉྩ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༧) ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པུ་རི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏུཾ, པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏུཾ, སེ་ཡྻཱ ག་ཎེ་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་གྒེ་ན གཱ་ཧེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ན་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ནཾ པུ་རི་མི་ཀོ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ནཾ པ་ཙྪི་མི་ཀོ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ས་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་དི་ཝ་སེ ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ. པ་ཀཱ་སི་ཏོ ‘‘ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ་པུ་རི་མི་ཀོ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ, མཱ་ས་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷི་ཡཱ པ་ཙྪི་མི་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨ་པ་ར་ཛྫུ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༡༨) ཝུ་ཏྟོ.
༢༨༤༣. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦཱ་རུ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ པཱ་ཊི་པ་དཱ ནཱ་མ དྭེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སཱ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དི་ཝ་སོ ཙ. ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་རུ་ཎོ པུ་བྦཱ་རུ་ཎོ ནཱ་མ. ཏེ དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ དུ་ཏི་ཡ་ཏི་ཐི་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཨ་རུ་ཎོ པུ་ནཱ་རུ་ཎོ ནཱ་མ. ཨི་དནྟི ཨུ་བྷ་ཡཱ་རུ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་གཱ་ཧ་ཀ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀ་ཏྠེ ཀ-པ་ཙྩ་ཡོ, སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་ད་ཉྷི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ ཁེ་ཏྟ’’ནྟི. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མེ ཀཱ་ཏ་བྦེ ས་ཏི, སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་པ་ཡོ་ཛ་ནེ བྷུ་མྨཾ. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེཏི ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ, ཧི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཙ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ཏཾ ཏ་ད་ཧུ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ནི་མི་ཏྟཾ, ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀོ པ་ན ཨཱ་ག་མི་ནོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷོ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶ ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༨༤༤. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ན གཱ་ཧི་ཏེ ཨ་ཉྙོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཙེ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀེ་ན ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༤༥. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་ས་སྶ ཨི་དཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ, གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝ་སྶ་ཝཱ་སི་ཀ’’ནྟི ར་སྶ་ཏྟཾ. ས་ངྒྷི་ཀཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཙེ ཏ་ཏྲ་ཛཾ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ལ་བྷ་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏ་ཏྲ་ཛཾ ས་ཙེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་སྶ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ན ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ན ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༡༨).
༢༨༤༦-༨. ས་ཙེ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶོ ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཀུ་ལེ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཧི་ཏཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ’’ ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ད་ཏྭཱ དི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ཏི, སོ ཏ་ཏྠ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཙེ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛ་ཏི གི་ཧཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་སཾ་ག་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཏྟཾ ཏཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ཏེ་ན ཏ་ཐཱ དི་ནྣ་མྤི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྶ པཱ་པི་ཏཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ་ཡེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠོ བྷི་ཀྑུ ཝི་བྦྷ་མ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི.
༢༨༤༩. ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ དཱ་ཡ་ཀེ མ་ནུ་སྶེ ས་མྨུ་ཁཱ ཙེ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་སཾ་ག་མི་སྶ ས་མྤ་ཏྟཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༥༠. ཏ་ཏྠ ཨཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ ཝཱ ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཝཱ. ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་སཱ་དཱ་དི་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཝ་ཏྠཱུ་ནི དུ་ཝི་དྷ་སྶ་པཱིཏི ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ, ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཙ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སོ, ཏེ་སུ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མེ་སུ ཝི་ན་ཊྛེ་སུ ཏེ་སཾ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གོ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སོ. བྷི་སི ནཱ་མ ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. མ་ཉྩཾ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀོ བུ་ནྡི་ཀཱ་བ་དྡྷོ, ཀུ་ལཱི༹་ར་པཱ་ད་ཀོ, ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀོ་ཏི ཨི་མེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཉྩཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. པཱི་ཋཾ ནཱ་མ མ་སཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱི་ཋཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ.
༢༨༥༡. ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི ནཱ་མ ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཏ་མྦ་ལོ་ཧེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ལོ་ཧེ་ན ཀ་ཏཱ ཀུ་མྦྷཱི. ཀ་ཊཱ་ཧོ པཱ་ཀ་ཊོ་ཝ. ‘‘བྷཱ་ཎ་ཀ’’ནྟི ཨ་ལ་ཉྫ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ལ་ཉྫ་རོཏི ཙ བ་ཧུ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ནི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི, ཛ་ལཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ལ་ནྟི ཨ་ལ་ཉྫ་རོ. ‘‘ཝ་ཊྚ་ཙཱ་ཊི ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ དཱི་གྷ་མུ་ཁོ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏོ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ར་ཀོཏི གྷ་ཊོ. ཀུ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི, ཏ་སྶཱ དཱ་ལ་ན་ཏོ ཝི་དཱ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཀུ་དཱ་ལོ’’ཏི ཨ་ཡོ་མ་ཡ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༨༥༢. ཝ་ལླི་ཝེ་ལུ༹ཨཱ་དཱི་སུ ཝེ་ལཱུ༹ཏི མ་ཧཱ་ཝེ་ཎུ. ཏི་ཎནྟི གེ་ཧ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཏི་ཎཾ. པ་ཎྞཾ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་ཀཾ. མུ་ཉྫནྟི མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ. པ་བྦ་ཛནྟི པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཾ, མ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཀ་ཏི་མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ གེ་རུ་ཀཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ. ཨཱ་ཧ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡོ.
༢༨༥༣. དྭེཏི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. དྭཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ‘‘ཨཱ་རོ་མོ, ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ, ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ. ཝི་ཧཱ་རོ, ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ, ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༡-༣༢༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧནྟི ཙ་ཏཱུ་ཧི བྷི་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧོ ཡ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ན་ཝ་ཀོ་ཊྛཱ་སནྟི ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཨཱ་ད་ཡོ ན་ཝ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨ་ཊྛ་དྷཱ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི.
༢༨༥༤. ཨི་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠེ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཧི རཱ་སཱི་ཧི ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ག་ཎ་ནཱ་ནཾ པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ པ་ཉྩ་ནི་མྨ་ལ་ལོ་ཙ་ནོ ནཱ་ཐོ པ་ཀཱ་ས་ཡཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཉྩ ནི་མྨ་ལཱ་ནི ལོ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, མཾ་ས་དི་བྦ་དྷ་མྨ་བུ་དྡྷ་ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ལོ་ཙ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༨༥༥. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོཏི ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ པ་ར་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟོ. ཝི་བྷཱ་ཛེ་ནྟོཏི ཝ་སྶ་གྒེ་ན པཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཛེ་ནྟོ. ཨི་ད་ཉྷི ས་བྦ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༡) ‘‘ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ. ཀི་ཊཱ་གི་རི་ཝ་ཏྠུ་མྷི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༢༢) ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏ་ཏྠ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཕུ་སེ’’ཏི. པ་རི་ཝཱ་རེ པ་ན –
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡཾ, པ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཧེ་སི་ནཱ;
ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི;
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ་ཏི. (པ་རི. ༤༧༩) –
ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་སྨཱ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡཾ, ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་ཉྩ, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༨༥༦. བྷི་ཀྑུ་ནཱ པུ་གྒ་ལེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ག་ཎེ་ན ཝཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཏུ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝི་བྷ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཛི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༥༧. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་སུ པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ན ཙ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི, ལོ་ཧ་བྷཱ་ཎ་ཀཾ, ལོ་ཧ་ཀ་ཊཱ་ཧ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ས་ཏ་མ་ཏྟ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ན་ཀཱ་ནི་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༨༥༨. ཨི་དཾ ཏི་ཝི་དྷ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་དོ ནཱ་མ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཉྩ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟ་ག་ཎྷ་ན་ཀོ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ. བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་མཱ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་དེ་ན མི་ན་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཧ་ཝཱ་ར་ཀོཏི ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ. བྷཱ་ཛི་ཡོཏི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༢༨༥༩. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷནྟི ཏ་ཏོ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ན་ཀོ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱག་ཏཱ་ནཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘བྷི་ངྒཱ་རཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷི་ངྒཱ་རོ ནཱ་མ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་ཛ་ལ་ནི་གྒ་མ་ཀ་ཎྞི་ཀོ ཨུ་ཙྩ་གཱི་ཝོ མ་ཧཱ་མུ་ཁ་ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱག་ཏཱ་ནི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཨུ་ལུ༹་ངྐ་ད་བྦི་ཀ་ཊ་ཙྪུ་པཱ་ཏི་ཏ་ཊྚ་ཀ་ས་ར་ཀ་ས་མུ་གྒ་ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླ་དྷཱུ་མ་ཀ་ཊ་ཙྪུ་ཨཱ་དཱི་ནི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦཱ་ནཱིཏི ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི ཝཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝཱ.
༢༨༦༠. ཏ་མྦ་ཐཱ་ལ་ཀཱ ཨ་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀཱ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ ཨ་ཉྫ་ནཱི ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ ཀ་ཎྞ་མ་ལ་ཧ་ར་ཎཱི སཱུ་ཙི པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀོ པི་པྥ་ལ་ཀོ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཀུ་ཉྩི་ཀཱ ཏཱ་ལ༹ཾ ཀ་ཏྟ་ར་ཡ་ཊྛི་ཝེ་དྷ་ཀོ ན་ཏྠུ་དཱ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཝཱ་ལོ ལོ་ཧ་ཀཱུ་ཊོ ལོ་ཧ་ཀུ་ཊྚི ལོ་ཧ་གུ་ལོ༹ ལོ་ཧ་པི་ཎྜི ལོ་ཧ་ཨ་ར་ཎཱི ཙ་ཀྐ་ལི་ཀཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཾ བྷཱ་ཛི་ཡ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. དྷཱུ་མ་ནེ་ཏྟནྟི དྷཱུ་མ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཕཱ་ལ་དཱི་པ་རུ་ཀྑ་དཱི་པ་ཀ་པ་ལླ་ཀ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་དཱི་པ་ཀ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་རཱུ་པ་ཀཱ་ནི པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི ཝཱ བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་ཧ་ཁི་ལ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཱ་ནི ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༢༨༦༡. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷནྟི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མྤི ཏཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜཾ ཀི་ཉྩི་པི པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༦༢. ཀཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏ་མྦ་མ་ཡབྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི་པི པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ས་བྦ་སོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༦༣. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ‘‘ན པུ་གྒ་ལི་ཀ་བྷོ་གེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏ་ན་ཡོ. ས་ངྒྷི་ཀེ་སུ ཝཱ གི་ཧཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ་སུ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བྷ་ཎྜེ་སུ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ དོ་སོ ན ཨ་ཏྠཱིཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་མྤི པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ‘‘གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཊི་དེ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༢༨༦༤. ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎནྟི མུ་དུ་ཀཱ པཱ་ཎ་ཛཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎོ ནཱ་མ མུ་དུ་ཀོ པཱ་སཱ་ཎོ’’ཏི. ག་རུ་ཀནྟི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཏ་ཊྚ་ཀཱ་དི་ཀནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. གྷ་ཊ་ཀོཏི ཁཱི་ར་པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡོ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ར་ཀོ. ‘‘པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཏོ ཨུ་དྡྷ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀོ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
༢༨༦༥. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏ་ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏཱ་ནི་པི ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘སི་ངྒཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སི་ངྒཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ས་ཛ྄ཛྷུ ར་ཛ་ཏཾ. ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ ནཱ་མ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ལོ་ཧ་ཛཱ་ཏཾ. ཕ་ལི་ཀེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཾ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. གི་ཧཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡེ་ན གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཏ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱ་པི ཏཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི, པ་གེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན ཨཱ་མཱ་ས་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤི ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༨༦༦. ཁུ་དྡཱཏི ཡཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་ཏ་ཙྪ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ མ་ཧཱ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཁུ་དྡ་ཀཱ ཝཱ་སི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ. མ་ཧ་ཏྟ་རཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་ཝཱ་སི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. ཝེ་ཛྫཱ་ནཾ སི་རཱ་ཝེ་དྷ་ན་ཀ་མྤི ཙ ཕ་ར་སུ ཏ་ཐཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༦༧. ཀུ་ཋཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ར་སུ་ས་དི་སོ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཝུ་དྷ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ. ཀུ་དཱ་ལོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ་པི. སི་ཁ་རནྟི དྷ་ནུ་ར་ཛྫུ་ཏོ ནཱ་མེ་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀོ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ནི་ཁཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ.
༢༨༦༨. ནི་ཁཱ་ད་ན་སྶ བྷེ་ད་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མུ་ཁཾ དོ་ཎི་མུ་ཁ’’ནྟི. དོ་ཎི་མུ་ཁནྟི དོ་ཎི ཝི་ཡ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་ན ནཱ་མི་ཏ་མུ་ཁཾ. ཝ་ངྐནྟི ཨ་གྒ་ཏོ ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནི་ཁཱ་ད་ནཾ. པི-ས་དྡེ་ན ཨུ་ཛུ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙཱཏི ཏ་སྨིཾ ནི་ཁཱ་ད་ནེ. ས་ད་ཎྜཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ཉྩ ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ས་བྦཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་ད་ཎྜཾ ཁུ་དྡ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་ས་ན་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ད་ཎྜཾ ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཡོ་གྒཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནི་ད་ཎྜ་ཝེ་དྷ་ན་ཀཾ ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟཾ ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ཨ་ད་ཎྜ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཡེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི དི་ནྣཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཙེ གྷ་རེ ད་ཌྜྷེ ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ ཝི་ལུ་ཏྟེ ‘‘དེ་ཐ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ པུ་ན པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, དཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནཱ་ཧ་ར་ནྟཱ་པི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ.
༢༨༦༩. ‘‘ཀ་མྨཱ་ར་ཏ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཙུ་ནྡ་ཀཱ་ར་ན་ལ༹་ཀཱ་ར་མ་ཎི་ཀཱ་ར་པ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཀཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎི་མུ་ཊྛི་ཀ་ས་ཎྜཱ་ས་ཏུ་ལཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི ལོ་ཧ་མ་ཡ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ངྒྷེ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ཏི་པུ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏི་པུ་ཀོ་ཊྚ་ཀ་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི ཏི་པུ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ, སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙྪེ་ད་ན་ས་ཏྠ་ཀཾ, ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཙ་མྨ་ཚི་ནྡ་ན་ཀཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཏྠ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ཀ་དེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མུ་ཊྛི་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏུ་ལཱ་དི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༢༨༧༠. ‘‘ན་ཧཱ་པི་ཏ་ཏུ་ནྣ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ་པི ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རིཾ, མ་ཧཱ་ས་ཎྜཱ་སཾ, མ་ཧཱ་པི་པྥ་ལ་ཀ་ཉྩ ས་བྦཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. མ་ཧཱ་ཀ་ཏྟ་རི་ཨཱ་དཱི་ནི ག་རུ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ནྷཱ་པི་ཏ་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནྷཱ་པི་ཏ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ས་ཎྜཱ་སོ, མ་ཧ་ཏྟ་རཱི ཀ་ཏྟ་རཱི ཙ ཏུ་ནྣ་ཀཱ་རཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་སུ མ་ཧ་ཏྟ་རཱི ཀ་ཏྟ་རཱི ཙ མ་ཧཱ་པི་པྥ་ལ་ཀ་ཉྩ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༧༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ག་རུ་བྷ་ཎྜེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ག་རུ་བྷ་ཎྜེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཝ་ལླཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝེ་ཏྟ་ལ་ཏཱ་དི་ཀཱ ཝ་ལླི དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཱ ཝཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་སྶ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏཱ, ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་པི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧཱུ་ཏི ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ ནཱ་མ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཙེ སཱ ཝ་ལླི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ, ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ ཧོ་ཏི, པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི.
༢༨༧༢. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏྟ་མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་ར་ཙ་མྨ་མ་ཡཱ ར་ཛྫུ་ཀཱ ཝཱ ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ཝཱ་ཀེ ཙ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་རེ ཙ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ ཝཱ དྭི་ཝ་ཊྚཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ. སུ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ, མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་རཱ ཙ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་ཝཱ་ཀཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝཱ་ཀཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་ར་ཙ་མྨཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ནཱ་ཏི་དཱི་གྷཱ ར་ཛྫུ་ཀཱ. ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ ཡོ་ཏྟ་ཀཾ.
༢༨༧༣. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཧཱི་རེ ཝཱ མ་ཀ་ཙིཝཱ་ཀེ ཝཱ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཀ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡེ་ཧི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ར་ཛྫུ་ཀ་ཡོ་ཏྟཱ་དཱི་ནི དི་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཧ་ར་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
༢༨༧༤. ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཨ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་ཡ་ཏོ སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ལེ་ཁ་ཀཱ་ནཾ ལེ་ཁ་ནི་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏོ གོ་པི་ཏོ ཝེ་ལུ༹ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ཡཱ ཨ་གྒ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨི་དཾ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ལེ་ཁ་ཀཱ་ནཾ ལེ་ཁ་ནི་སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. སོ ཙ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༨༧༥. ད་ཎྜོ ཙ ས་ལཱ་ཀཱ ཙ ད་ཎྜ་ས་ལཱ་ཀཱ, ཚ་ཏྟ་སྶ ད་ཎྜ་ས་ལཱ་ཀཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜོ ནཱ་མ ཚ་ཏྟ་པི་ཎྜི. ཚ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱཏི ཚ་ཏྟ་པ་ཉྫ་ར་ས་ལཱ་ཀཱ. ད་ཎྜོཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ད་ཎྜ་ཀོ. ‘‘ད་ཎྜོ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏེ་སུ ས་རཱུ་པེ་ན ཨི་དྷཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ད་ཎྜོ་ཡེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི. ད་ཌྜྷ་གེ་ཧ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ཎྷི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱ ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
༢༨༧༦. མུ་ཉྫཱ་དཱི་སུ གེ་ཧ་ཙྪ་ད་ནཱ་ར་ཧེ་སུ ཏི་ཎེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ ཏི་ཎཾ ཝཱ གེ་ཧ་ཙྪ་ད་ནཱ་ར་ཧཾ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི ཨེ་ཀ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ཝཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ ཝཱ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ མུ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་ར་ལ༹་མ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ནྟཱ་ནཾ ཚ་ད་ན་ཀ་ར་ལ༹་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དི་གེ་ཧ་ཙྪ་ད་ན་པ་ཎྞཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་མྤི མུ་ཉྫཱ་དི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ ཙ ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ད་ཌྜྷ་གེ་ཧ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
༢༨༧༧-༨. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟོ. ཀེ་ཙི ‘‘པུ་ཐུ་ལ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོཏི ལེ་ཁཱ་ཧི སུ་ཉྙ་པོ་ཏྠ་ཀོ, ན ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨཱུ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ བྷཱ་ཛི་ཡོ, ‘‘རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ་པི ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀོ བྷཱ་ཛི་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘མ་ཏྟི་ཀཱ པ་ཀ་ཏི་མ་ཏྟི་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ ཝཱ སུ་དྷཱ ཝཱ ས་ཛྫུ་ར་ས་ཀ་ངྒུ་ཊྛ་སི་ལེ་སཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝཱ དི་ནྣཾ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་པ་ཀྐ་མ་ཏྟཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱག་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཝཱ སེ་ཏ་གེ་རུ་ཀཱ་དིཔ་ཉྩ་ཝ་ཎྞཱ ཝཱ་པི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སི་ལེ་སོ ནཱ་མ ཀ་བི་ཊྛཱ་དི་སི་ལེ་སོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཛྫུ་ར་ས་ཀ་ངྒུ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་པ་མཱ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་ཊྛི་ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་པ་མཱ་ཎཱ་པི. ཏ་མྤི མ་ཏྟི་ཀཱ་དི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨེ, ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨེ ཙ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཀ་མྨེ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༨༧༩-༨༠. ‘‘ཝེ་ལུ༹་ཨཱ་དི་ཀ’’ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ར་ཀྑི་ཏཾ གོ་པི་ཏཾ ཝཱ་པི ག་ཎྷ་ཏཱ ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ ད་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཝེ་ལུ༹ཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ས་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝཱ ཐཱ་ཝ་རཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏཾ་ཨ་གྒྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཡ་པི ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏ་བྦོ, ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷི་ཀེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ་ན པ་ན པ་ཧི་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ. དེ་ས་ནྟ་ར་ག་ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷི་ཀཱ་ཝཱ་སེ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝེ་ལུ༹་མྷི་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཝ་ལླི་ཝེ་ལཱ༹་དི་ཀཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༢༨༨༡. ཨ་ཉྫ་ནནྟི སི་ལཱ་མ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱཔི.
༢༨༨༢. དཱ་རུ་བྷ་ཎྜེ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – པ་རི་ཎཱ་ཧ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་དཱི་གྷོ ཡོ ཀོ་ཙི དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་ཀོ དཱ་རུ་དུ་ལླ་བྷ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣོ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏོ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༨༣. ཨེ་ཝཾ ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨཱ་ག་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནྡི་ཀ་ས་ཏྟ་ངྒཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ. ‘‘བྷ་དྡ་པཱི་ཋ’’ནྟི ཝེ་ཏྟ་མ་ཡཾ པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱི་ཋི་ཀཱཏི པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་བ་དྡྷ་པཱི་ཋ་མེ་ཝ.
༢༨༨༤. ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋཾ ནཱ་མ དཱ་རུ་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་རི པཱ་དེ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ན་པ་ལླ་ངྐཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པཱི་ཋ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཨཱ་མ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ཀ’’ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ཨཱ་མ་ལ་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛི་ཏཾ བ་ཧུ་པཱ་ད་ཀ་པཱི་ཋཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཏ་ཐཱ་མ་ཎྜ་ཀ་པཱི་ཋ་ཀ’’ནྟི པཱ་ཋོ. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན མ་ཎྜ་ཀ-ས་དྡ་པ་ཡོ་གོ. ཀོ་ཙྪཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝ་གྒེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པཾ. པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋནྟི ནི་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ པ་ལཱ་ལ་བྷི་སི, ཨི་མི་ནཱ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟཱ་དི་མ་ཡ་པཱི་ཋ་མྤི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋེ་ན ཙེ་ཏྠ ཀ་ད་ལི་པ་ཏྟཱ་དི་པཱི་ཋཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡). དྷོ་ཝ་ནེ ཕ་ལ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ, དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་ཡེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པོ. ཨི་མེ་སུ ཏཱ་ཝ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ, ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨ་ཨོ་ན་དྡྷ་མྤི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཀོ་ཙྪཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ.
༢༨༨༥. བྷ་ཎྜི་ཀཱཏི ད་ཎྜ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ན་བྷ་ཎྜི་ཀཱ. མུ་གྒ་རོཏི ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རོ. ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ཡེ་ན ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པོ་ཐེ་ནྟི. ཝ་ཏྠ་གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོཏི ཙཱི་ཝ་ར་གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོ, ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དིཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟི. ཨ་མྦ་ཎནྟི ཕ་ལ་ཀེ་ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. མ་ཉྫཱུ་སཱ ནཱ་མ དོ་ཎི་པེ་ལཱ༹. ནཱ་ཝཱ པོ་ཏོ. ར་ཛ་ན་དོ་ཎི་ཀཱ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛ་ནྟི, པ་ཀྐ་ར་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟི.
༢༨༨༦. ཨུ་ལུ༹་ངྐོཏི ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཕ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧཱ་དི་མ་ཡོ ཨུ་ལུ༹་ངྐོ. ཨུ་བྷ་ཡཾ པི་དྷཱ་ན་ས་མ་ཀོ ས་མུ་གྒོ. ‘‘ཁུ་དྡ་ཀོ པ་རི་ཝི་དྷ་ནོ ཀ་ར་ཎྜ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ར་ཎྜོ ཙ པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀ་ཊ་ཙྪཱུཏི ད་བྦི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པཱ་ནཱི་ཡ་ས་རཱ་ཝ་པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༢༨༨༧. གེ་ཧ་ས་མྦྷཱ་རནྟི གེ་ཧོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཐ་མྦྷ་ཏུ་ལཱ་སོ་པཱ་ན་ཕ་ལ་ཀཱ་དི དཱ་རུ་མ་ཡཾ, པཱ་སཱ་ཎ་མ་ཡ་མྤི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨནྟི ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀཱ་ཛ་མི་གཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི. ཝི. ༢༦༥༠) ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཨ་བྷཱ་ཛི་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༨༨༨. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་མྨཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ལ༹་ཙ་མྨཾ ག་རུཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ས་བྦཾ མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙ་མྨཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་པི ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘པཱ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཨེ་ཀེ, ‘‘ནོ’’ཏི ཨ་པ་རེ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མ་ཉྩ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཙ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ མ་ཉྩཾ. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཉྩོ ནཱ་མ ཡ་སྶ དཱི་གྷ་སོ ན་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ ཏ་དུ་པ་ཌྜྷཾ. ཨུ་དྡྷཾ མུ་ཁ་མ་སྶཱ་ཏི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མུ་ས་ལཾ, སུ་པྤཾ, ནི་ས་དཾ, ནི་ས་ད་པོ་ཏོ, པཱ་སཱ་ཎ་དོ་ཎི, པཱ་སཱ་ཎ་ཀ་ཊཱ་ཧ་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. པེ་ས་ཀཱ་རཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་མྨ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏུ་རི་ཝེ་མཱ་དི པེ་ས་ཀཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཉྩ བྷ་སྟཱ་དི ཙ་མྨ་ཀཱ་ར་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཀ་སི་བྷ་ཎྜ་ཉྩ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལཱ་དི ས་ངྒྷི་ཀཾ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༨༩. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨཱ་དྷཱ་ར་ཀོཏི པ་ཏྟཱ་དྷཱ་རོ. ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚནྟི ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ཧི ཀ་ཏཾ. ཝེ་ལུ༹་ད་ནྟ་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཝཱ མོ་ར་པི་ཉྪེ་ཧི ཝཱ ཙ་མྨ་ཝི་ཀ་ཏཱི་ཧི ཝཱ ཀ་ཏ་མྤི ཏཾ་ས་དི་སཾ ‘‘ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚ’’ནྟེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཊྚ་ཝི་དྷཱུ་པ་ནཱ་ནཾ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ‘‘བཱི་ཛ་ནཱི’’ཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝི་དྷཱུ་པ་ན་ཉྩ ཀེ་ཏ་ཀ་པཱ་རོ་ཧ་ཀུ་ནྟཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡ་ད་ནྟ་མ་ཡ་ཝི་སཱ་ཎ་མ་ཡ་ད་ཎྜ་ཀ་མ་ཀ་ས་བཱི་ཛ་ནཱི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྪི པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ. པ་ཙྪི་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀོ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡོ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སོ ཙ་ངྐོ་ཊ་ཀཾ. ས་བྦཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནཱིཏི ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ཧཱི་རཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷཱ ཡ་ཊྛི་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི, མུ་ཊྛི་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ པ་རི་ཝེ་ཎ་ངྒ་ཎཱ་དི་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི ཙ ཏ་ཐེ་ཝ དུ་ཝི་དྷཱ ཁ་ཛྫཱུ་རི་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷཱ གེ་ཧ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི ཙཱ་ཏི ས་བྦཱ་པི ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི.
༢༨༩༠. ཙ་ཀྐ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཡཱ་ནནྟི ཧ་ཏྠ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ས་ཀ་ཊཱ་དི་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ཉྩ.
༢༨༩༡. ཚ་ཏྟནྟི པ་ཎྞ་ཀི་ལ་ཉྫ་སེ་ཏ་ཙྪ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ ཚ་ཏྟཾ. མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སཱ་ཎ་བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩ ཏུ་མྦ་བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ, གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ནི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ག་མོ ཙ. ཝི་སཱ་ཎ་མ་ཡཾ, བྷཱ་ཛ་ནཾ ཏུ་མྦ་མ་ཡཾ བྷཱ་ཛ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷ ‘‘པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི སེ་སོ. ཨ་ར་ཎཱི ཨ་ར་ཎི་ས་ཧི་ཏཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཏུ་མྦཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་སི་ཡཱ ད་ཎྜ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ལ་ཧུ ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ, བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ.
༢༨༩༢. ཝི་སཱ་ཎནྟི གོ་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་སཱ་ཎཾ. ཨ་ཏ་ཙྪི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ. ཨ་ནི་ཊྛི་ཏཾ མ་ཉྩ་པཱ་དཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘མ་ཉྩ་པཱ་དོ མ་ཉྩ་ཨ་ཊ་ནཱི པཱི་ཋ་པཱ་དོ པཱི་ཋ་ཨ་ཊ་ནཱི ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ད་ཎྜོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཏ་ཙྪ་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ, ཏ་ཙྪི་ཏ་མ་ཊྛཾ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡).
༢༨༩༣. ནི་ཊྛི་ཏོ ཏ་ཙྪི་ཏོ ཝཱ་པཱིཏི ཏ་ཙྪི་ཏ་ནི་ཊྛི་ཏོ་པི. ཝི་དྷོཏི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་དྷོ. ཧི་ངྒུ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོཏི ཧི་ངྒུ་མ་ཡོ ཝཱ ཏ་དཱ་དྷཱ་རོ ཝཱ ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ. ཨ་ཉྫ་ནཱིཏི ཨ་ཉྫ་ན་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཙ ཨ་ཉྫ་ན་ཀ་ར་ཎྜ་ཀོ ཙ. ས་ལཱ་ཀཱ་ཡོཏི ཨ་ཉྫ་ནི་ས་ལཱ་ཀཱ. ཨུ་ད་པུ་ཉྪ་ནཱིཏི ཧ་ཏྠི་ད་ནྟ་ཝི་སཱ་ཎཱ་དི་མ་ཡཱ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྪ་ནཱི. ཨི་དཾ ས་བྦཾ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ.
༢༨༩༤. པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧནྟི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཡོ་གྒཾ. ཀུ་ལཱ་ལ་བྷ་ཎྜནྟི གྷ་ཊ་པི་ཋ་རཱ་དི་ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་བྷ་ཎྜ་མྤི. པ་ཏྟ་ངྒཱ་ར་ཀ་ཊཱ་ཧནྟི པ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་ཧཾ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་ཊཱ་ཧ་ཉྩ. དྷཱུ་མ་དཱ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཀ་པ་ལླི་ཀཱཏི དཱི་པ་ཀ་པ་ལླི་ཀཱ.
༢༨༩༥. ཐུ་པི་ཀཱཏི པཱ་སཱ་དཱ་དི་ཐུ་པི་ཀཱ. དཱི་པ་རུ་ཀྑོཏི པ་དཱི་པཱ་དྷཱ་རོ. ཙ་ཡ་ན་ཙྪ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱཏི པཱ་ཀཱ་ར་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཡ་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཙ གེ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ད་ནི་ཊྛ་ཀཱ ཙ. ས་བྦ་མྤཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ.
༢༨༩༦. ཀ་ཉྩ་ན་ཀོཏི ས་ར་ཀོ. གྷ་ཊ་ཀོཏི པཱ་ད་ག་ཎྷ་ན་ཀ་ཏོ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎོ གྷ་ཊ་ཀོ. ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷ་ཎྜེ, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ་པི ཀུ་ཎྜི་ཀཱ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མེ་ཝ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཧ་བྷ་ཎྜེ་པི ཀུ་ཎྜི་ཀཱ་པི ཙ བྷཱ་ཛི་ཡཱ’’ཏི.
༢༨༩༧. ག་རུ ནཱ་མ པ་ཙྪི་མཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏྟ་ཡཾ. ཐཱ་ཝ་རཾ ནཱ་མ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ. ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ས་ངྒྷེ་ན. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཏཱ་དི་སེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ན་ཡོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡) – ས་ངྒྷ་སྶ ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་རཱ་མོ དཱུ་རེ ཧོ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཏཾ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཁཱ་ད་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་ཀ་ཊ་ཝེ་ཏ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་རཱ་མ་སྶ ཨ་ཝི་དཱུ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཨཱ་རཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏེ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀེ་ན ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཏཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་ངྒྷེ་ན ‘‘རུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཁུ་དྡ་ཀོ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨ་ཡཾ ཁུ་དྡ་ཀོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་ཏ་ར་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཡཾ དེ་ཏི. ས་ཙེ་པི ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.
ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ ཧོ་ནྟི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏུ, ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ན ཏཱ་ཝ ཕ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ག་ཎྷ་ནྟི, ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ཏཱ་ཝ ཕ་ལཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཀྑཱ ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རཱ་མེ་ན ཨཱ་རཱ་མོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་པི ཝི་ཧཱ་རོ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཨཱ་རཱ་མེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི.
ཀ་ཐཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ? ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ གེ་ཧཾ ཧོ་ཏི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ པཱ་སཱ་དོ, ཨུ་བྷོ་པི ཨ་གྒྷེ་ན ས་མ་ཀཱ, ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཏེ་ན པཱ་སཱ་དེ་ན ཏཾ གེ་ཧཾ ཡཱ་ཙ་ནྟི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙེ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ གེ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ‘‘མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཙ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ, ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཏྠ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཝ་སི་ཏུཾ, ཨི་དཾ པ་ན སཱ་རུ་པྤཾ, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ གེ་ཧཾ མ་ཧ་གྒྷ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ‘‘ཧོ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པི ཨཱ་རཱ་མོ་པི ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་པི ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙ མ་ཧ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་གྒྷེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ག་རུ་བྷ་ཎྜེ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀེ་ཧི པཾ་སྭཱ་གཱ་ར་ཀེ་སུ ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་མྤི ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི རཱ་ཛ་རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ མ་ཉྩ་ས་ཏཾ ཝཱ མ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ དེ་ནྟི, ས་བྦེ ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཱ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ན དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མ་ཉྩེ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི དི་ནྣ་མ་ཉྩོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙེ བ་ཧཱུ མ་ཉྩཱ ཧོ་ནྟི, མ་ཉྩེ་ན ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི, ཡ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཏ་བྦོ. མ་ཧ་གྒྷེ་ན ས་ཏ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན, ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀེ་ན ཝཱ མ་ཉྩེ་ན ཨ་ཉྙཾ མ་ཉྩ་ས་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ཉྩེ་ན མ་ཉྩོ་ཡེ་ཝ, ཨཱ་རཱ་མ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་ནི་པི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ པཱི་ཋ་བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནེ་སུ་པི ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ, ཀ་པྤི་ཡཾ ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ག་རུ་བྷ་ཎྜུ་པ་གཾ པ་ན བྷི་སི་བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི.
༢༨༩༨. བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷོ་ཏེ་ན པཱ་དེ་ན, ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ན ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན་ཀྐ་མེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ, ཨཱ་ས་ནྟི ཙཱ་ཏི ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ, པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི. ཨ་ལླ་པཱ་དེ་ན ཝཱཏི ཡེ་ན ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཏི་ནྟ་པཱ་དེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ལླེ་ཧི པཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཡེ་ཧི ཨ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི ཝཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀཾ, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༤). ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པཱ་དེ པ་ཊི་མུ་ཀྐཱ་ཧི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་ཧི ས་ཨུ་པཱ་ཧ་ནོ བྷི་ཀྑུ དྷོ་ཏ་པཱ་ད་ཀཾ དྷོ་ཏ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ན ཨ་ཀྐ་མེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༨༩༩. པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་དྷཱ་དི་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ. ནི་ཊྛུ་བྷ་ནྟ་སྶཱཏི ཁེ་ལ༹ཾ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ. པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ བྷི་ཏྟིནྟི སེ་ཏ་བྷི་ཏྟིཾ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ བྷི་ཏྟིཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བྷི་ཏྟི་མེ་ཝ, དྭཱ་ར་མྤི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་མྤི ཨ་པ་སྶེ་ན་ཕ་ལ་ཀ་མྤི པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷ་མྤི རུ་ཀྑ་ཏྠ་མྦྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་པི ཨ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༩༠༡. ནི་དྡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་སྶ ཀོ་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝོ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ས་ངྐུ་ཊི་ཏེ ས་ཧ་སཱ ཡ་དི མ་ཉྩཾ ཕུ་ས་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༩༠༢. ལོ་མེ་སུ མ་ཉྩཾ ཕུ་ས་ནྟེ་སུ. ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ལེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
‘‘དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ‘ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི དི་ནྣ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ཉྩ དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི མཱ་ཏི་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱི་ཧ་ལ༹་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨི་མཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. ‘‘ཨི་མཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ བྷ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཏི་པི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་བྷཱ་ཝེ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝ་སྶ་གྒེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཝ་སྶ་གྒེ་ན བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་མཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ག་ཎྷི་ཏུཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ག་རུ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི པ་ཋ་མཾ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཝི་སེ་སོ མཱ་ཏི་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ག་ཎྛི་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ.
༢༩༠༣-༤. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ཀ་དེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀོ ས་ཙཱི་ཝ་རོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཙ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨ་ཝ་སྶི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཏྟོ’’ཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོཔི ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ཊྛི་ཝ་སྶཱ་ན་མ་ཙྩ་ཡེ ཏཱ་དི་སོ ས་ཧ་སྶ་གྒྷ་ན་ཀོ ས་ཙཱི་ཝ་རོ ཀོ་ཙི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ས་ཙེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ བུ་དྷོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝ་སྶི་ཀ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཊྛི་ཝ་སྶི་ཀཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༩༠༥. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ. ཛཱ་ཏོ ཙེ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཙེ སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ཏོ. ཏནྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ག་ཧི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཱཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི.
༢༩༠༦. ཡོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་མྤུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ‘‘སྭེ ཨུ་དྡེ་སཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཨ་ཛྫ སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཋི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, སྭེ པཱ་པེ་ཏ་བྦཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཛྫ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༢༩༠༧. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཙེ ས་ལཱ་ཀཱ ལ་དྡྷཱ, ཏཾ་དི་ནེ བྷ་ཏྟཾ ན ལ་དྡྷཾ, པུ་ན་དི་ནེ ཏ་སྶ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན སཾ་ས་ཡོ ‘‘ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ནུ ཁོ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ སཾ་ས་ཡོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༩༠༨. ཨུ་ཏྟ་རི ཨུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ བྷ་ངྒཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒཾ, ཏ་སྶ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཙ་ར་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶ. ས་ལཱ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ས་ལཱ་ཀི་ཀཱ.
༢༩༠༩. ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་མེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒ་ཀཾ.
༢༩༡༠. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧཱིཏི གཱ་ཧི་ཏ་ས་ལཱ་ཀེ་ན ཡེ་ན ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཡཾ ཡནྟི བྷ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཡཾ ཡཾ བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཾ ཡཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝཱ.
༢༩༡༡. ས་ངྒྷུ་དྡེ་སཱ་དི་ཀནྟི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནི་མ་ནྟ་ནཾ, ས་ལཱ་ཀཾ, པ་ཀྑི་ཀཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ, པཱ་ཊི་པ་དི་ཀ་ནྟི པ་ཉྩ བྷ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི.
ཏ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཾ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ན ས་ལཱ་ཀ་གཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་ནྣཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ དི་ནྣཾ པ་ཀྑི་ཀཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐེ དི་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. པཱ་ཊི་པ་དེ དི་ནྣཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ. ཏཾ་ཏཾ་ནཱ་མེ་ན དི་ནྣ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༥ པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, གི་ལཱ་ན་བྷ་ཏྟཾ, གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཏཱི་ཎི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣཾ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ.
༢༩༡༢. ཝི་ཧཱ་རནྟི ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཝི་ཧཱ་རེ ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་ད་བྷ་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟནྟི དུ་བྦྷི་ཀྑ་ས་མ་ཡེ ‘‘ཝཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི དྷུ་ར་གེ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དི་ནྣཾ. ནི་ཙྩནྟི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཏ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ་ཝ དི་ནྣཾ. ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི དི་ནྣཾ. པ་ནྣ་ར་ས་ཝི་དྷཾ ས་བྦ་མེ་ཝ བྷ་ཏྟཾ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨུ་དྡི་ཊྛཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨེ་ཏེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༢༩༡༣. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནེ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ལི༹’’ནྟི་ཨཱ་དི.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.