ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༥༡. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཀ་ཐཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཐཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཁོ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཁོ་མནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཁོ་མནྟི ག་ཙྪ་ཝི་སེ་ས་སྶ ནཱ་མཾ, ཏ་སྶ ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཁོ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤཱ་སནྟི ཀ་པྤཱ་ས་སུ་ཏྟ་མ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨི་ད་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཀ་པྤཱ་ས’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀོ་སེ་ཡྻཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ཀཱ་ར་ཀི་མི་ཀོ་སཾ, ཀོ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་ན ཀོ་སེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ཎནྟི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཁོ་མཾ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷ་ངྒནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨི་ད་མྤི ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཀཾ. ‘‘བྷ་ངྒཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀཱ ག་ཙྪ་ཛཱ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཁོ་མཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་མྦ་ལནྟི མ་ནུ་སྶ་ལོ་མ་ཝཱ་ལ༹་ལོ་མཾ ཝི་ནཱ སེ་ས་ལོ་མེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་དཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཚ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༤༦༣) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཙ ‘‘ཁོ་མཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ ཀོ་སེ་ཡྻཾ ཀ་མྦ་ལཾ སཱ་ཎཾ བྷ་ངྒ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༢-༤༦༣) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ‘‘ཛཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ པ་མཱ་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཛཱ་ཏི་ཏོཏི ཁོ་མཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཉྷི ‘‘ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མ་ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཁོ་མ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
༥༥༢. དུ་ཀཱུ་ལནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ རུ་ཀྑ་ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་ཏྟུ་ཎྞནྟི པ་ཏྟུ་ཎྞ་དེ་སེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ. ‘‘པ་ཏྟུ་ཎྞཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ནནྟི ཙི་ན་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ. སོ་མཱ་ར་པ་ཊྚ་ཀནྟི སོ་མཱ་ར་དེ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠཾ. ‘‘སོ་མཱ་ར་ཙི་ན་པ་ཊ་ཀ’’ནྟི་པི ལི་ཁ་ནྟི, སོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. ཨི་དྡྷི་ཛནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. དེ་ཝ་དི་ནྣནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཉྷི ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ, ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཝ་ཏྠ་ས་དི་སཾ. ཏ་སྶཱཏི ཛཱ་ཏི་ཏོ ཚ་བྦི་དྷ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཨི་དཾ ཚ་བྦི་དྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཀཱུ་ལ་ཉྷི སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཏྟུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ, ཨི་དྡྷི་ཛ་མྤི ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ, དེ་ཝ་དི་ནྣ་མྤི ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཧོ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘སཱ་ཎ་སྶ ཏུ དུ་ཀཱུ་ལ་ཉྷི, ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ཀཾ;
ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ་ཝ་སི་ཊྛཾ་ཏུ, ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི.
༥༥༣. ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟ་ཡཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མུ་དྡེ་ཀ་དེ་སོ་པི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ནྟི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་ནཱ་མེ་ཧི ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༥༨) ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ རུ་ལ༹ྷི་ས་ཉྙཱ.
མུ་ཁཾ ས་ནྡ་མཱ་ན་ལཱ་ལཾ པུ་ཉྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ནནྟི ཀ་པོ་ལ་ཏོ ནི་ཙྩཾ ས་ནྡ་མཱ་ན་ལཱ་ལཱ་ནཾ པུ་ཉྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་སེ་ས་སྶ ནཱ་མཾ. ནི་སཱི་ད་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་སཱི་ད་ནནྟི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནཱ་མཾ. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱཏི ‘‘ཨི་མཾ ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི. ཝི. ༥༨༥) ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཙཱཏི ས་ངྒྷི་ཀེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ ས་རཱི་ར་ས་མྥུ་ས་ནེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ.
༥༥༤. ཨེ་ཀཱ་ཧནྟི ཝ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻཱཏི ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༦) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝི་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༢, ༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨) ཡ་ཐཱ, ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཡ་མཱ་ན’’ནྟི སེ་སོ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ནཱ ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ན ཝ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༥༥. ཀ་པྤི་ཡནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཎཾ. ཀ་པྤི་ཡནྟི ཙ ཀཱ་ར་ཎེ ཀཱ་རི་ཡཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱཏི ‘‘ནཱི་ལཾ ཝཱ ཀ་དྡ་མཾ ཝཱ ཀཱ་ལ༹་སཱ་མཾ ཝཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༦༨) ཝུ་ཏྟ་ལོ་ཧ་མ་ལཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི་པི མ་ངྒུ་ལ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱ་དི་ཀཾ བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་པ་ནྣནྟི ཡུ་ཏྟཾ. པ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན པ་མཱ་ཎེ་ན. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཀཱ་རེ་ན པ་ན ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ་པི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨). ཏ་སྨཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ, ཡ་དི ཏཾ ཏཾ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༥༥༦-༧. ‘‘ཨུ་པ་པ་ནྣཾ པ་མཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི. ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཱ་ནི སི་བྦ་ན་ཀ་མྨེ་ན ས་ངྒྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊཱི’’ཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཾ. ཨི་དྷ པ་ན རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་མ་བྱ་ཏི་རི་ཏྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་སེ་སེ ཝ་ཏྟ་ཏི. མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་དཱི་ན་མ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྟཱ་ནཾ ས་ངྑྱཱ་ས་དྡཱ་ནཾ ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྩ་ས་དྡོ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཧ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏ་ར་ཏ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཊྛི་ས་དྡོ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནེ ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཉྩ་ནྣཾ པཱུ་ར་ཎོ པ་ཉྩ་མོ, མུ་ཊྛི་ཡཱ པ་ཉྩ་མོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་མོ. མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་མོ པ་རི་མཱ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ‘‘མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ མ-ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ན ‘‘མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ’’ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི ཝུ་ཏྟཱ.
མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏི-ས་དྡོ ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཧ་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏ་ར་ཏ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ མུ་ཊྛི་ས་དྡོ་པི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏི་ཎྞཾ པཱུ་ར་ཎོ ཏ་ཏི་ཡོ, མུ་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཏི་ཡོ མུ་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཡོ, མུ་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཡོ པ་རི་མཱ་ཎ་མེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ‘‘མུ་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏི་ཡ-པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་པེ་ན ‘‘མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི. ཏི་རི་ཡནྟི ཏི་རི་ཡ་ཏོ.
ཨུ་ཏྟ་མ་ནྟེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་མཱ་ཎ་ནྟེ་ན. ས་ཏྠུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཱུ་ནཱ་པཱིཏི ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ག་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ, དཱི་གྷ་སོ ན་ཝ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ, ཏི་རི་ཡཾ ཚ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༤༨) ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་པི. པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙེ ཨཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ས་ནྡ་སྶ་ནེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཡཾ པ་ཧོ་ན་ཀ་རུ་ཙྩ་ན་ཀ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
༥༥༨. མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀས་དྡོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནི་དྷ དཱི་གྷ་ནྟེ ཝ་ཏྟ་ཏི. མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ དཱི་གྷ་ནྟོ ཡ་སྶ, ཡ་སྨིཾ ཝཱ པ་མཱ་ཎེ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་མ’’ནྟི་པི ལི་ཁ་ནྟི. ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ནྟ་ཏོ. ཨ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠོ ཨ་ཌྜྷོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, སོ ཏེ་ཡྻོ ཏ་ཏི་ཡོ ཡ་སྶ པ་མཱ་ཎ་སྶཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭི་ཧ་ཏྠཾ ཝཱཏི དྭེ ཧ་ཏྠཱ ཡ་སྶ པ་མཱ་ཎ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, དྭི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རུ་པ་ནེ་ན་པི ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སེ་སེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ’’ཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎེ་ན པ་རི་མི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཾ.
༥༥༩. ཨ་ཧ་ཏཱ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་ཏྠཱ་ན’’ནྟི སེ་སོ. ཨ་ཧ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ན་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ. ཨ་ཧ་ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཨཱུ་ནཱ་ནི ཨ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ནི, ཏེ་སཾ ན་ཝ་ཝོ་ཧཱ་རཱུ་པ་གཱ་ནཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་དྷོ་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ངྒྷཱ་ཊཱིཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ནཱ་མ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. དི་གུ་ཎཱཏི དུ་པ་ཊྚ་ཀ་ཏཱ.
༥༦༠. ཨུ་ཏུ་དྡྷ་ཊཱ་ནནྟི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་དི་ཝ་སཱ་ནཾ, བ་ཧུ་ཀཱ་ལཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ནི ཨུ་ཏུ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཎྞཾ ཨུ་ཏཱུ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནཾ པུ་རཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཙཱི་ཝ་རཱ་ནནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཱཏི ཙ་ཏུ་པ་ཊྚཱ. སེ་སཱ དུ་ཝེཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཱ དྭེ. ཡ་ཐཱ་སུ་ཁནྟི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ.
༥༦༡. ‘‘ཏཱི་ཎི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ས་བྦཾ ཚི་ནྣ་ཀཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ དྭེ ཚི་ནྣ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀཾ ཨ་ཚི་ནྣ་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༦༠) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི སེ་སོ. ཚི་ནྡི་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སི་བྦེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙེཏི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ ཡ་དི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཧོ་ཏི. ས་བྦེ་སཱུཏི ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ. ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ སི་བྦ་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་སུ. ཨ་ནྭཱ་དྷི་ཀནྟི ཝ་ཏྠེ ཨཱུ་ནཱ་ཏི་རེ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟེ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དཱི་གྷ་ར་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༦༢. ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཝཱ. ཨ་ནཱ་དི་ནྣནྟི ཨ་ནཱ་དི་ནྣ་ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་པ་ཏྟཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དུ་བྦྷོ་གེ་ནཱཏི དུ་ཊྛུ པ་རི་བྷོ་གེ་ན. ཡ་ཐཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ན་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀི་ལི་ཊྛཱ་ནཾ དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་མ་ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ནཱ པ་རི་བྷོ་གེ་ན.
༥༦༣-༤. ཀུ་སིནྟི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ དཱི་གྷ་པ་ཏྟ་ཉྩ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀུ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ དཱི་གྷ་པ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་སིནྟི ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏ་ས་དི་སཾ ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ར་སྶ་པ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་ཀུ་སཱི་ཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ར་སྶ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་མ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). མ་ཎྜ་ལནྟི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎྜེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘མ་ཎྜ་ལ་ནྟི པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎྜེ མ་ཧཱ་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལནྟི མ་ཎྜ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ནི་ཝེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). ཝི་ཝ་ཊྚནྟི མ་ཎྜ་ལཾ, ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཁ་ཎྜཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨ་ཌྜྷ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཁ་ཎྜ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚནྟི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཁ་ཎྜ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ སི་བྦི་ཏཾ ཏ་ཐེ་ཝ དྭི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ཏྟཾ ཁ་ཎྜ་དྭ་ཡཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཏ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ དྭེ ཁ་ཎྜཱ་ནཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). བཱ་ཧ་ནྟནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ བཱ་ཧི་ར་པ་སྶེ སི་བྦི་ཏཾ བཱ་ཧི་ར་ཁ་ཎྜ་དྭ་ཡཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘བཱ་ཧ་ནྟ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནཾ བ་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ཎྜ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥).
པ་ཉྩ་ནྣཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ པ་ཉྩ་ཀཾ, ད་སྶི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཉྩ་ཁ་ཎྜེ་ཧི སི་བྦི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ནཱ་མ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཏྟ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ཧི སི་བྦི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཏུ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི. ས་ཏྟ་ཁ་ཎྜ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨེ་ཀཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཁ་ཎྜཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་མ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ དྭེ དྭེ ཁ་ཎྜཱ་ནི ཙཱུ་ལཱ༹་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ་མ་ཧཱ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་མཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ དྭི་ནྣཾ, ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ དྭི་ནྣ་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཁ་ཎྜཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). བཱ་ཧ་ནྟནྟི དྭཱི་སུ པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ སི་བྦ་ནཱི་ཡཾ བཱ་ཧི་ར་ཁ་ཎྜ་དྭ་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ས་ངྒྷ་ཊེ་ཏྭཱ བཱ་ཧ་མ་ཏྠ་ཀེ ཋ་པི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨཱ་དྷེ་ཡྻེ ཨཱ་དྷཱ་རོ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན བཱ་ཧཱ་ཏི ཙ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནྟ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘བཱ་ཧ་ནྟ་ནྟི སུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པ་ནྟེ་ན སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ བཱ་ཧཱ་ཡ ཨུ་པ་རི ཋ་པི་ཏཱ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟཱ བ་ཧི་མུ་ཁཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༤༥). ཨི་དཾ ས་ཏྟ་ཁ་ཎྜ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཧི་ཏ་ནྟི ཨི་དཱ་ནི་པི ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ན་ཡོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀུ་སིཾ…པེ… བཱ་ཧ་ནྟ་མྤི་ཙཱ་ཏི ས་བྦཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ་ཝ ཚི་ནྣཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་པྤ་བྷེ་ད་ཀཾ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༦༥-༦. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ བྷི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན. ཨ་ཙྪི་ཛྫ་གཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཝི་སྶཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི སི་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཙཱི་ཝ་རེ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ པ་ན ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ཡཱ་ཝ སི་ཀྑཾ ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ན་ཏྠི ཏ་སྶཱ ཝི་བྦྷ་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶ་མ་ཎི་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
སི་ཀྑཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑུ་སི་ཀྑཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ནེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན. སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་ལ་གྒ་མྤི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏཾ. ‘‘སི་ཀྑཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཙ ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ་པི, སི་ཀྑཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཏོ’’ཏི པཱ་ཋ་ཀྐ་མེ ས་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ན པཱ་ཋོ ‘‘སི་ཀྑཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནེ་ན, ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན་པཱི’’ཏི པཱ་ཋ་ཀྐ་མེ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ན ཀོ་ཙི ཝི་རོ་དྷོ.
པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ན. ‘‘ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ནཱ་སེ་ནཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་མི་ཀ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ནཱ་སོ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ལི་ངྒ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ལི་ངྒ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན. ས་བྦཾ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧཱི’’ཏི སེ་སོ. ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩). བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི. ཚི་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ, ཚི་དྡེ ས་ཏི ཚི་དྡེ ཛཱ་ཏེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝཱ’’ཏི.
༥༦༧. ཀཱི་ཝ་པྤ་མཱ་ཎེ ཚི་དྡེ ཛཱ་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ནི་ཊྛ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཀ་ནི་ཊྛ…པེ… མཱ་ཎ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི.
༥༦༨. ཨེ་ཀོ ཏ་ནྟུ་པཱིཏི དཱི་གྷ་ཏོ ཝཱ ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨེ་ཀ་མྤི སུ་ཏྟཾ.
༥༦༩. ཛི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ དེ་ནྟེ་ན ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མནྟི ཚི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཚི་ནྡ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ. ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ད་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏེ, ‘‘ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྠ་ཁ་ཎྜཾ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ནྟོ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ལ་བྦྷ་ཏི. པ་ཋ་མཾ དྭེ ཀོ་ཊི་ཡོ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཛི་ཎྞཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ དྭེ ཀོ་ཊི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏྭཱ. པ་ཙྪཱཏི ཀོ་ཊི་གྷ་ཊ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ. ཚི་ནྡ་ཏཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀོ་ཊིཾ ཀཱ་ཏུཾ ཚི་ནྡ་ཏི. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ.
༥༧༠. ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ ཚི་དྡ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཨ་ཊྛ ཙ ཙ་ཏུ་ར་ཊྛཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཙ་ཏུ་ར་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ, ཏ་སྨཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨོ་རནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ. ཨེ་ཀ་ཉྩ དྭེ ཙ ཨེ་ཀ་དྭེ, ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་དྭི་ནྣཾ, ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་ན’’ནྟི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ, དྭི་ནྣ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཱ་ནུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨོ་རཾ, དྭི་ནྣཾ ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨོ་ར་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝཱ་ཀྱ་དྭ་ཡེ་པི ‘‘ཚི་དྡཾ བྷི་ནྡ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཏི་རི་ཡ་ཏོཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཨོ་རནྟི ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི. དྭི་ནྣནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་ས་ངྒྷཱ་ཊཱི་ནཾ. ཏི་རི་ཡ་ཏོཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨོ་རནྟི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཏི་ཎྞ་མྤི དཱི་གྷ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ཨོ་རཾ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཝི་ད་ཏྠི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཝི་ད་ཏྠི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ཚི་དྡེ ཛཱ་ཏེ ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ ད་སཱ་ཧ་མ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.
༥༧༡. ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་སྶཱ’’ཏི ‘‘ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དི་ཡ་ཌྜྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཱ ཝི་ད་ཏྠི ‘‘དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི ཙ ‘‘སུ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཌྜྷེ་ན དུ་ཏི་ཡཱ དི་ཡ་ཌྜྷཱ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཌྜྷ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཌྜྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏི་ཡ-པ་ཙྩ་ཡ་ལོ་པེ་ན ‘‘དི་ཡ་ཌྜྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཌྜྷ་དུ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘སུ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི པ་མཱ་ཎ་ནི་ཡ་མ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཨེ་ཀཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ནི་སཱི་ད་ན་ཙཱི་ཝ་རཾ དཱི་གྷ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠེ་ན ཏི་ཧ་ཏྠཾ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཚ་ལ༹་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་དྭི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ད་སཱ ཝི་ད་ཏྠཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༣༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཡ་ཌྜྷ་ཧ་ཏྠཱ ད་སཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༥༧༢. ཙ་ཏ་སྶོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཡཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན དཱི་གྷ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༧༣. ཨ་ཌྜྷཾ ཏེ་ཡྻཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ཡ་སྶཱ སཱ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻཱ, ཨ་ཌྜྷ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༧༤. ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཏ་དུ་ཏྟ་རིཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ. ཨ་དྷི་ཀ་ཙྪེ་ད་ནནྟི ཨ་དྷི་ཀ་སྶ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་རི་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཚེ་ད་ནཾ ཨ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ དེ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཙྪེ་ད་ནཾ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨུ་དཱི་རི་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༧༥. ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནཱཏི གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན.
༥༧༦. ས་བྦཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏཾ ནཱི་ལཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. མ་ཧ་ནྟཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༥༧༧. ‘‘མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀ’’ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ སུ་ཀྑཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ན མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི ས་བྦ་ཐཱ’’ཏི.
༥༧༩. པ་མཱ་ཎ་ཏོ, ག་ཎ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཏི པ་མཱ་ཎ་ག་ཎ་ནཱ་ཏཱི་ཏཱ. ‘‘པ་མཱ་ཎཱ་ཏཱི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ག་ཎ་ནཱ་ཏཱི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ག་ཎ་ན་ཏཾ. པ་ཀ་ཏཾ ཝི་ན་ཡེ པ་ཋ་མཾ ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ, ཏེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ. ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་མ་ཎི་ག་ཎ་བྷཱུ་སི་ཏ་ཨུ་པཱ་ལི་དཱ་ས་ཀཱ་དི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏཱ ས་ངྑྱཱ་པ་ཐཱ་ཏཱི་ཏཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༨༠. སུ་ག་ཏ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ་ཡཱ་མནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་དཱི་གྷཾ. ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་པ་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ, པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༥༨༡. པ་རི་སྶཱ་ཝ་པ་ཊནྟི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ པ་ཊཾ. པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀནྟི པ་ཏྟ་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ. པོ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཝི་ཀནྟི པོ་ཏྠ་ཀ་ཀ་ཉྩུ་ཀཾ. ཨཱ་དིགྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ཊཾ, ད་ཎྜ་པ་ཊ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༥༨༢. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ཋ་པི་ཏེཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ཋ་པི་ཏེ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཨཱ་ཧ. ན་ཏྠི དོ་ས་ཏཱཏི དོ་སོ ཨེ་ཝ དོ་ས་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་སྶཱ་མི, ཨི་དཾ མཱ་ཏུ་ཡཱ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་དཾ བྷེ་ས་ཛྫ་སྶ, མཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ས་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙི་ཏེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཡཾ ཝ་ཏྠཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ལ་དྡྷཾ, ཀ་ཏཾ མཱ་ཏཱ་དི་ས་ནྟ་ཀཾ;
ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཏ་མཱ་ཧུ ཝི་ན་ཡ་ཉྙུ་ནོ’’ཏི.
༥༨༣. ཝ་སྶ་མཱ་སེ ཙ་ཏུ་རོཏི ཝ་སྶཱ་ནེ ཙ་ཏུ་རོ མཱ་སེ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཱ སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ.
༥༨༤. ཀ་ཎྜུཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི, ཀ་ཎྜུ་རོ་གཱ་ཏུ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ་མ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཏ་མ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –
‘‘མཱ་ཏི་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡསྶཱ, ཀ་ཎྜུ་ཙྪཱ་དི་ཀ་སཱ་ཊི་ཡཱ;
ན ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཾ.
ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཧཱ་ན་ངྒེ-སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ;
ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ’’ཏི.
༥༨༦. ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁེ ཨེ་ཏ་ནྟི ཙཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ས་མྨུ་ཁེ ‘‘ཨི་མ’’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཝི་ཙ་ཀྑ་ཎོ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༥༨༧. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ.
༥༨༨. ཨི་ཏི ས་བྦ་མི་དནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་དཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་མཱ་ཎཱ་དི་ས་བྦ་ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ. ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ‘‘ཏི་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ན་ཝ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི, ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྷུ་ཏ་ངྒ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶཱ་པི ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨི་ད་མེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི སོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སུ ཝཱ པ་ན ཚ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་ས་ཀཱ་སཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྭཱ་ཝཱཏི ‘‘ཨི་མཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ. ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལི༹་ཀོ.
༥༨༩. ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ཁ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཀཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི བ་དྡྷ་སཱི་མ་ཏོ བ་ཧི ཝ་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀེ་ན ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཨ་ཀ་ཏེ་སུ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་བྷཱ་ག་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དུ་ལླ་བྷ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཁ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཝཱ ས་བྦཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཀ་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་ཧཱ་རོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཙུ་དོ་སི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཙེཏི ཨེ་ཝཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཙེ. ཨུ་དོ་སི་ཏེཏི ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རེ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཝུ་ཏྟོ པ་རི་ཧཱ་རོཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༧༨) ན་ཡེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱཝ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་དྷ ཙ ‘‘གཱ་མཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝི་དྷི. ནི་ར་ཏྠ་ཀོཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཏེ་ན ཝི་དྷི་ནཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༩༠. ཏ་པྤ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ན’’ཨི་ཙྩཱ་དི. ན ནི་ར་ཏྠ་ཀོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡོ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨུ་དོ་སི་ཏ་པ་རི་ཧཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་སྶ ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ. ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏཾ ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ས་བྦ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶཱཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༥༩༡. ཨི་མི་ནཱ ཨུ་དོ་སི་ཏ་པ་རི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྠ་སྶ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཉཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟེ (པཱ་རཱ. ༤༦༩) ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནེ་ན པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ནཱ་པི དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༥༩༢. ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི. མཱུ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་སྶཱ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ནཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ་པི དོ་སོ ན སི་ཡཱ་ཏི ཀ་སྨཱ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ཨི་ཏི ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ.
༥༩༣. ཀི་ཙྩ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོཏི ཏེ་སཾ མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ, ཏཱ་དི་སཾ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑཾ ཝི་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཀི་ཙྩ་སྶཱཏི མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཨ་དྷི་ཀ་སྶཱཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་སྶ. ཨ་སྶཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏུ ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༥༩༤. ནི་དྷཱ་ན་སྶ མུ་ཁཾ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁཾ, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་ཐཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ནི་དྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཏི་སྶ་བྷ་ཡེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པཾ ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སུ་ཀ་མྨེ་ན ནི་མྨི་ཏ་མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ལི་ཁི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ་ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དི་སཱུ’’ཏི་པི ལི་ཁ་ནྟི.
༥༩༥. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ནི་དཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་པུ་ཎྞ’’ནྟི ནི་དཱ་ནེ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་མྤུ་ཎྞཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨི་ད་མ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཧོ་ཏི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེ་ཧི་པི ཐ་ཝི་ཀཱ་ཧི་པི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུཾ. ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༧) ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ ནཱ་མེ་ནཱ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སཱ་དྷ་ནེ་ན ཏ་དེ་ཀ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀ་མྤི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཡོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩).
༥༩༦-༨. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ཝཱ་ཀཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་སནྟི ད་བྦ་ཏི་ཎཾ. ཝཱ་ཀནྟི རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ཀཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཕ་ལ་ཀཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཙཱི་ར-ས་དྡོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཀུ་སཱ་ད་ཡོ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ ཙཱི་ཝ་རེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀེ་ས་ཛཾ ཀ་མྦ་ལནྟི མ་ནུ་སྶ་ཀེ་སེ་ཧི ཝཱི་ཏ་ཀ་མྦ་ལ་ཉྩ. ཝཱ་ལ་ཛཾ ཀ་མྦ་ལནྟི ཨ་སྶ་ཝཱ་ལ་ཙ་མ་ར་ཝཱ་ལེ་ཧི ཝཱི་ཏ་ཀ་མྦ་ལ་ཉྩ. ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑནྟི ཀོ་སི་ཡ་ས་ཀུ་ཎ་པ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཏཾ ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཛི་ན་ཀྑི་པེཏི ཨ་ཛི་ན་དཱི་པི་ཙ་མྨེ. ‘‘དྷཱ་ར་ཡ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀ་ད་ལི་དུ་སྶེཏི ཀ་ད་ལི་ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཝ་ཏྠེ. ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶེཏི ཨེ་ར་ཀ་མ་ཡ་ཝ་ཏྠེ. ཨ་ཀྐ་དུ་སྶེཏི ཨ་ཀྐ་ད་ཎྜེ ཝཱ ཏེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠེ. པོ་ཏྠ་ཀེཏི མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཝ་ཏྠེ. ཏི་རཱི་ཊེ ཝཱཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ རུ་ཀྑ་ཏ་ཙེ. ཝེ་ཋ་ནེཏི སཱི་ས་ཝེ་ཋ་ནེ. ཀ་ཉྩུ་ཀེཏི ཀ་ཝ་ཙེ.
ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀེཏི ཀེ་ཝ་ལ་ནཱི་ལ་ཀེ. ཨེ་ས ན་ཡོ མ་ཉྫེ་ཊྛཱདཱི་སུ. མ་ཧཱ་ནཱ་མ་ར་ཏྟེཏི ཏ་ནུ་པ་དུ་མ་ད་ལ་ཝ་ཎྞ་ར་ཏྟེ. མ་ཧཱ་ར་ངྒ་ར་ཏྟེཏི ས་ཏ་པ་དི་ཝ་ཎྞ་ར་ཏྟེ.
༥༩༩. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་ས་ཀེཏི ཨ་ཙྪི་ནྣཱ ད་སཱ ཡ་སྶ, ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ. ཨེ་ས ན་ཡོ དཱི་གྷ་ད་སེཔི. ཕ་ལ་ད་སེཏི ཕ་ལ་ས་དི་ས་ག་ནྠི་ཏཱ ད་སཱ ཡ་སྶ, ཏ་སྨིཾ. པུ་པྥ་ད་སེཏི ཀ་ཎྞི་ཀཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ད་སཱ ཡ་སྶ, ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི ན་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝི་ལུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཀུ་ས་ཝཱ་ཀཱ་དཱི་སུ, ས་བྦ་ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཙ. ཀི་ཉྩཱིཏི ཨེ་ཀ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ན་ཏྠི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ན་ཏྠི. ‘‘ན་གྒེ་ན ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ལ་དྡྷཾ, ཏེ་ན ཧི་རི་ཀོ་པི་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རེ ལ་དྡྷེ ཏཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨི་དཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠེ་སུ ལ་དྡྷེ་སུ ཀ་པྤི་ཡ་ར་ཛ་ནེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ, ཏཾ ཝ་ཎྞཾ ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨུ་བྷ་ཡ་པ་སྶེ་སུ ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ, པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༠༠. ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧ’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་བྦ་པ་དེ་ཧི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི. ཨི་དྷ དཱ་ནཾ དུ་ཝི་དྷཾ ས་མྨུ་ཁཱ་དཱ་ནཾ, པ་ར་མྨུ་ཁཱ་དཱ་ན་ནྟི. པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི དཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. པ་ར་མྨུ་ཁཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཏྭཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཝུ་ཏྟེ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ས་ཙེ ཝ་ད་ཏི, དཱ་ན་ག་ཧ་ཎ་དྭ་ཡ་མྤི སུ་དྡྷཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧི, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟེ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ‘‘མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་མི, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏུ, མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི ཙེ, དཱ་ནཾ, ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧ་ཎཾ སུ་དྡྷཾ. ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་ཧཾ ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པུ་ན ‘‘དི་ནྣཾ མ་ཡཱ, ཏུ་ཡ྄ཧཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨི་ཏ་རོ་པི པུ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྪཱ ཏེ་སུ དྭཱི་སུ ཡོ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་བྦ་མི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝེ་མ་ཏི་ཀེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་མ་ཏིཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཝི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཙེ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཀ་པྤི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་དོ་སོ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩). ‘‘ཀེ་ཙི ‘ཏ་ཐཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙེ་ན ཝི་སྶཱ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན དཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་ར’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ན་སྶ་ཏཱིཏི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ‘‘ན་སྶ་ཏི, ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི་པི ཝི་ནཱ་ས་པྤ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཁཱ་ཡི་ཏཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཌ་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཝི་སྶཱ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྡི་ཊྛོ ཙ ས་མྦྷ་ཏྟོ ཙ ཨཱ་ལ་པི་ཏོ ཙ ཛཱི་ཝ་ཏི ཙ ག་ཧི་ཏེ ཙ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝི་སྶཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀཱ་སི་ཏཱཏི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༦༩) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
༦༠༡. ཨི་དཾ པ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ན ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏོ ཙ ཨ་ཀྲི་ཡཾ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དིཾ ཝ་ནྡ་ནྟོ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀ་ལ་ཧཱ་དི་པ་སུ་ཏོ ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ པ་ན ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཙི་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་ནོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ, ཀ་ལ་ཧཱ་དི་པ་སུ་ཏ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་ནོ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཝེ་ད་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་པ་རི་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༠༢. གཱ་མཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སེ་སུ ཏི་པ་ཉྩ་སཱུཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ན དོ་སཾ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༧༧) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་གཱ་མ་ནི་ཝེ་ས་ན་ཨུ་དོ་སི་ཏ་ཨ་ཊྚ་མཱ་ལ༹་པཱ་སཱ་ད་ཧ་མྨི་ཡ་ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ཁེ་ཏྟ་དྷ་ཉྙ་ཀ་ར- ཎ་ཨཱ་རཱ་མ་ཝི་ཧཱ་ར་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ གཱ་མོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་དི་གཱ་མོ.
ནི་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ གཱ་མ་ཏོ བ་ཧི ཙ་ཏུ་སཱ་ལཱ་དི་ཀོ གེ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘གཱ་མ་ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཝ་ད་ནྟཱ ‘པུ་ན ཨེ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝེ་སི་ཏཱ བ་ཧུ་གེ་ཧཱ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དི ས་བྦཾ ‘གཱ་མ་ཏོ བ་ཧཱི’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙེ ཧོ་ཏི, གཱ་མེ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ཏོ བ་ཧཱི’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་དོ་སི་ཏོ་ཏི ཡཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ སཱ་ལཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༨༢-༤༨༧) ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པཾ ཨུ་དོ་སི་ཏཾ ནཱ་མ. ‘‘ཨ་ཊྚོ་ཏི པ་ཊི་རཱ་ཛཱ་དི་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏོ བ་ཧ་ལ་བྷི་ཏྟི་ཀོ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་བྷཱུ་མི་ཀོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༨༢-༤༨༧) ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པོ ཨ་ཊྚོ ནཱ་མ. ‘‘མཱ་ལོ༹་ཏི ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༤༨༢-༤༨༧) ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཀ་ཎྞི་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་གེ་ཧོ མཱ་ལོ༹ ནཱ་མ. པཱ་སཱ་དོཏི དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ. ཧ་མྨི་ཡནྟི མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོ. ནཱ་ཝཱཏི ཡཱ་ན་པྤ་ཏྟི. ས་ཏྠནྟི ཛ་ངྒྷ་ས་ཏྠ་ས་ཀ་ཊ་ས་ཏྠ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧོ, སོ ཙ ནི་ཝི་ཊྛཱ་ནི་ཝི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ནི་ཝི་ཊྛེ ཝ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཀྑེ་པོ་པི ཧོ་ཏེ་ཝ.
ཁེ་ཏྟནྟི ཡ་ཝ་ཁེ་ཏྟཱ་དི་ཁེ་ཏྟཾ. དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎཾ ཁ་ལཾ. ཨཱ་རཱ་མོ པུ་པྥཱ་རཱ་མོ, ཕ་ལཱ་རཱ་མོ ཙ. ཝི་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཀ་མྤི སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘རུ་ཀྑོ ནཱ་མ ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཀེ ཀཱ་ལེ ས་མ་ནྟཱ ཚཱ་ཡཱ ཕ་ར་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༩༤) ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪ་ནྣོ རུ་ཀྑོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རོ, སོ ཝི་ཉྩཱ་ཊ་ཝི་ཨཱ་དི་ཨ་གཱ་མ་ཀཱ་ར་ཉྙེ ཙ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེ ས་མུ་དྡ་དཱི་པེ ཙ ལ་བྦྷ་ཏི. མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐོ ནཱ་མ ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛི་ཡཱ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཏ་ད་ཧེ་ཝ གེ་ཧཾ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དཱུ་རོ ས་མུ་དྡ་པྤ་དེ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨ་ཡཾ གཱ་མཱ་དི་ཀོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ, ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སཾ ཝི་ནཱ གཱ་མཱ་དི་ཀོ ཏཾ་ཏཾ་རཱ་ཛཱ་དི་སཱ་མི་ཀ་ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ་ནཱ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀོ ཙེ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀོ ཙེ, ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘གཱ་མོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༤༧༨). ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ར་ཉྙོ ཝཱ བྷོ་ཛ་ཀ་སྶ ཝཱ གཱ་མོ’’ཏི ཙ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ་ཏི ནཱ་ནཱ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ ཝཱ བྷོ་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ གཱ་མོ ཝེ་སཱ་ལཱི་ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་དི་ས་དི་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༧༩) ཙ.
ཨེ་ཀ་ཀུ་ལེ་ན ཀཱ་རཱ་པི་ཏོ ཝི་ཧཱ་རོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ, ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པི་ཏོ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷེ་དོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སོ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་རོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི. ཨི་དྷ ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༨༩). ཨེ་ཝཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པ་པྤ་བྷེ་དཱ་ནི པ་ནྣ་ར་ས ཋཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘གཱ་མཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སེ་སུ ཏི་པ་ཉྩ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ན་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན ཝཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཝཱ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༦, ༤༧༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟནྟི ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཀིཾ པ་ན དི་ར་ཏྟཱ་དི་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཝི་ནཱཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠེ་ན གི་ལཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ གི་ལཱ་ནོ, ན ས་ཀྐོ་མི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མི་ཏུཾ, སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཏ་སྶ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ དི་ནྣཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྨུ་ཏིཾ ཝི་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ གི་ལཱ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་སྨིཾ གེ་ལ་ཉྙེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཝཱ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཉྙེ་པི རོ་གེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ན དོ་སོ.
༦༠༣. བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན. ཝི་པྤ་ཝ་ཏྠུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ ཝ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ‘‘ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ, ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ གཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ ཙ, ཡ་སྨིཾ གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ གྷ་རེ ཝ་ཏྠ་བྦཾ ས་བྷཱ་ཡེ ཝཱ དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ ཝཱ, ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༧༨) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཋེ ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཨི་དཾ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་རི་ཁཱ་ཡ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷ་ཏི་ཡ་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏཾ གྷ་རཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ པ་དེ་སཱ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༧༧-༤༧༨).
ཝི་པྤ་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཀོ དོ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མེ’’ཏི. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཧི བ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ…པེ… ཝི་ཉྙུ་ནཱ’’ཏི.
༦༠༤. ནྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ དཱུ་རེ ན་ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝ, ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ.
༦༠༦. ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཝི་ལུ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཡ་སྶ སོ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ, བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ.
༦༠༧. ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ’’ནྟི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཙ སེ་སོ. ཨི་ད་ཉྩ ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ, ཨཱ་ས་ནྣེ མ་གྒེ ཙ མ་ནུ་སྶ་ས་མྦཱ་དྷེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ད་སྶ་ནཾ. ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ, པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ ཙ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨཾ་སེ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཧཱ་རེ ས་བྷཱ་གེ་སུ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལ་མྤི ག་ནྟྭཱ ས་བྷཱ་ག་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༩༥ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་དཾ མེ བྷ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཨི་མཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ས་ངྒྷེ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ མེ བྷ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཨ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཎྞཾ, དྭི་ནྣཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ མེ ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ཨི་མཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ཉྙུ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི་ཛཱ་ན་ན་ཀེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༠༨. ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཾ.
༦༠༩. ‘‘ཨ་དེ་ནྟ་སྶ ཙ ནི་སྶ་ཊྛཾ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མཾ ཝི་དྷིཾ ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ བྱ་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷིཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༣༩) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙེ ས་ངྒྷོ ཧོ་ཏི, ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷོ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སྶ་ཊྛཾ, ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ས་ངྒྷོ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི, ས་ཙེ ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟི, ‘‘སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཊྛཾ, ཡ་དཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་དེ་ཡྻུ’’ནྟི, ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ད་མྨཱི’’ཏི དཱ་ཏ་བྦཾ, ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ དི་ནྣ’’ནྟི སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་དེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ལེ་སེ་ན ཝི་ལུ་མྤ་ནྟ་སྶ པ་ན བྷ་ཎྜ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཉ་ཏྭཱ ལེ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩). པ་རི་ཡཱ་པུ་ཏནྟི ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ནི་སྶ་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ཡོ ན ད་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༧༠) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༦༡༠-༡. ཐེ་རེ ད་ཧ་རེ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་བྷོ་སུ་པི མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཐེ་རེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ‘‘ད་ཧ་རེ ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་སྶི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཨོ་ཧཱི་ནེཏི ཨོ་ས་ཀྐི་ཏེ. ས་ཙེ སོ ཐེ་རོ ནི་སྶ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་རུ’’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ད་ཧ་རེ. ཝ་ཏྠནྟི ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ན པ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༦༡༤. པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝཱ་རུ་ཎེ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ་ནོ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྠཾ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠེ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པུ་རཱ་རུ་ཎཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི. ཝི་ན་སྶ་ཏཱིཏི ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ན་སྶ་ཏི.
དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༡༦. ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ས་ཏྟ་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སོ’’ཏི ཡོ པུ་བྦ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱི, ཏཱ་ཝ མཱ་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ མཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ ཡོ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སོ, ཧེ་མ་ནྟཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ་ཏི པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ས་ཏྟ་སུ མཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནེ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་མྨཱི’’ཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཙ ‘‘ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི’’ཏི དི་ནྣ་ཉྩེ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི སེ་སོ, ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ‘‘ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ག་ཎ་སྶ དེ་མ, ཨི་དཾ ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་ག་ཎ་སྶ དེ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ག་ཎ་སྶ ཝཱ དི་ནྣ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒེ་ན ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ ཝཱ སུ་སཱ་ནཱ་དི་པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཁེ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ན སུ་ཏྟ་ཀ་པྤཱ་སཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
མཱ་ས་པ་ར་མཾ ནི་ཀྑི་པེཏི མཱ་སོ པ་ར་མཾ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶ ནི་ཀྑི་པ་ན་སྶཱ་ཏི མཱ་ས་པ་ར་མཾ, ནི་ཀྑི་པ་ན་ནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, མཱ་ས་པ་ར་མཾ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ནོ ཙ་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རཱི, མཱ་ས་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ ཨཱུ་ན་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཙེ པ་ཧོ་ཏི, ད་སཱ་ཧ་མ་ན་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ན་པྤ་ཧོ་ཏི, ཨཱུ་ན་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ མཱ་ས་པ་ར་མཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀ་དཱ ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི, ‘‘པ་ཙྩཱ་སཱ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ག་ཎ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཏོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝུ་ཏྟ་ས་ངྒྷཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སྶ་གྒཱ་དི་ཏོ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཏེ་ན ‘‘ཨི་མ་སྶ ཨཱུ་ནེ པ་རི་པུ་ཎྞེ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ས་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ་ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མཱ་ས་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀཱ་ལཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏ་ད་ཧུ་པྤ་ནྣེ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ད་སཱ་ཧཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ…པེ… ཝཱི་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ད་སཱ་ཧཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཀ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི? པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ད་ས་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི་མོ དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༠).
ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༡༨-༩. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཡོ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནཱ་མ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཝཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནཱ་མ. བྷུ་ཏྟནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ར་ཛི་ཏཾ ཨཱ་དི་ནྣ་ཀ་པྤཾ, ‘‘པ་རི་བྷོ་གཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི པུ་རཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་རི་བྷོ་ག་སཱི་སེ་ན ཨཾ་སེ ཝཱ མ་ཏྠ་ཀེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨུ་སྶཱི་ས་ཀཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ནི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏ་མྤི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༣-༥༠༥). ཝ་ཏྠནྟི ཀཱ་རི་ཡེ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ཧ.
ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ མཱ་ཏི་ཏོ ཝཱ པི་ཏི་ཏོ ཝཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཏ་སྶཱ ཝཱ མཱ་ཏུ ཝཱ པི་ཏུ ཝཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ ཡུ་གཱ, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཉཱ་ཏ་ཀེ་ན ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པི་ཏཱ་མ་ཧོ་ཡེ་ཝ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཾ. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ས་བྦེ་པི པུ་བྦ་པུ་རི་སཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མོ པུ་རི་སོ, ཏཱ་ཝ ཡཱ ཨ་ས་མྦ་དྡྷཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༣-༥༠༥). ཨཱ་ཀོ་ཊཱ་པེ་ཏཱིཏི པ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི.
ཏ་ཏོ དྷོ་ཝཱ་པ་ནཱ་དི་ཏོ. ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟཱིཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟི, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནཱ་མེ་ན ཝི་སི་ཊྛཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ཏི་ཎྞཾ པ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ ནི་ཡོ་གེ་ན དྷོ་ཝ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ས་བྦ་པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ནཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༣-༥༠༥). པ་ཋ་མེ་ནཱཏི ཏཱི་ཎི་པི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཡཾ པ་ཋ་མཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱི་པི་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙཱི པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏི ར་ཛཱ་པེ་ཏི ཨཱ་ཀོ་ཊཱ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༠༦) དེ་སི་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན དྭེ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟི, དུ་ཏི་ཡེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི.
༦༢༠. ‘‘དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི.
༦༢༡. སཱ་མ་ཎེ་ར་ནི་དྡེ་སེ་པཱིཏི ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རཱ’’ཏི ནི་དྡེ་སོ ནཱ་མ ཡ་སྶ, ཏ་སྨི་མྤི, ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཾ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པི-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱཏི པུ་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ‘‘དྷོ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་ར་ཀི་རི་ཡཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི.
༦༢༢. ད་ཧ་རཱ་ན་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ. ནི་ཡྻཱ་དི་ཏེ དི་ནྣེ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ས་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན་ཡོ.
༦༢༣. ཙཱི་ཝ་རེཏི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ.
༦༢༤. ‘‘དྷོ་ཝ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.
༦༢༦. ཉཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༢-༢༣, ༤༢༢; ཨ. ནི. ༦.༥༨; ༨.༩; མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༦; དྷ. ས. ༡༣༥༥; ཝི་བྷ. ༥༡༨) ཝི་ཡ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པོ, ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཉཱ་ཏི་ཀཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ས་ཉྙི་སྶཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ.
༦༢༧. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཙེ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༦). བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷེ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི དྷ་ར་མཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནཱ་མ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ སཱ་ཀི་ཡཱ་ནི་ཡོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༠༦). བྷི་ཀྑུ་ནོ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ སོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ.
༦༢༨. ཨ་ཝུ་ཏྟཱ དྷོ་ཝ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དྷོ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ལི་ཊྛཾ དི་སྭཱ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ་དི་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ནཱ་དིཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཙེ. ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཝཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨ་ཉྙཾ ཝཱཏི ཨུ་པཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཝི་ཀ་པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པོ་ཏྠ་ཀ་ཏྠ་ཝི་ཀ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་རི་ཀྑཱ་རཾ.
པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༢༩. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཉཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ས་ཉྙི་སྶཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ར་ཏ་ན་ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་ཝ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏོ ཙ ལ་བྦྷ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀནྟི ‘‘པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ པ་རི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཝི་པུ་ལཾ, ཝི་པུ་ལེ་ན ཝཱ པ་རི་ཏྟ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༡༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ཁ་ཎྜེ་ནཱ་པཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༡༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ཧ་རཱི་ཏ་ཀ་ཁ་ཎྜ་མྤི ད་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༦༣༠. ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཡོ་གེཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཧ་ཏྠ་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དི་པྤ་ཡོ་གེ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཏནྟི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༡༢) དེ་སི་ཏཾ.
༦༣༡. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཧ་ཏྠེཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ ཨ་ཉྙེ ས་བྦེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ན སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རི་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༡༢).
༦༣༢. ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཀྑེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༡༣).
༦༣༣. ‘‘པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, དོ་སོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༣༤. ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི ཐ་ཝི་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་གཾ པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ན པ་ཊ་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༡༤). ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཀི་རི་ཡཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་དཱ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀྲི་ཡཱ་ཀྲི་ཡཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༣༥. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ’’ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ‘‘ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིཾ ཝཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིཾ ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༦, ༥༡༨). པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ ས་མྦ་དྡྷ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ. ‘‘ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ གེ་ཧེ ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་ཝཱ་རེ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ. ‘‘ག་ཧ་པ་ཏི ནཱ་མ ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༩) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ. ‘‘ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ནཱ་མ ཡཱ ཀཱ་ཙི ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༩) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ གྷ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཧོ་ཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༩) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་བྦེ་སུ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱཏི ‘‘ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ས་མ་ཡོ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ ཝཱ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རོ ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༨) མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ, ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཧོ་ཏི རཱ་ཛཱུ་ཧི ཝཱ ཙོ་རེ་ཧི ཝཱ དྷུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རོ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ད་ཌྜྷཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ ཝཱུ་ལ༹ྷཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་ནྡཱུ་རེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝཱ ཁཱ་ཡི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༡༩) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཙ ནི་དྡི་ཊྛ་ས་རཱུ་པ་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༦༣༦. ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ, ཉཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༠) པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏྟ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ས་ཉྙི་སྶཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཏ་ཀེ. ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶཱཏི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀོ ནུ ཁོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ. དྭི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི ‘‘ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༢༠) དེ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༦༣༧-༨. ས་མ་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་དྭ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རོ, ‘‘ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ ཨ་ས་མ་ཡེ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ’’ཏི སེ་སོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀེ, པ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏ་རཾ པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ, ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱཏི པུ་རི་མ་ཝི་ཀ་པྤཱ་པེ་ཀྑཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཝཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝཱ ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ངྒཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ཀ་པྤཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ད་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༣༩. ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་མ་ཉྙཱ་ཏིནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནིཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རིནྟི ཏ་ཏོ ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན སཱ་དི་ཏ་བྦ་ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཏུ་མྷེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ན མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ བ་ཧུཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་སྶ་ཐཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༢༢) ཚ་བྦ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༢༤) ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ༥༢༥) ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ‘‘སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ཀ་སྨཱ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏེ་པི ཨ་བྷི་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟེ་ནཱ་པི ‘‘ཏ་ཉྩེ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཝཱ བ་ཧཱུ་ཧི ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ཧ་ཊྛུཾ པ་ཝཱ་རེ་ཡྻ, ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་དི་ཏ་བྦ་ནི་ཡ་མ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན་པི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་པི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠོ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་བྷི་ས་ནྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༤༠. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ ཙ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ཝ ནི་ཡ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ ཏཱི་ཎི ན་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. དྭེ ན་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཾ ན་ཊྛཾ, ན ཀི་ཉྩི སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༢༤) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡ་སྶ ཏཱི་ཎི་པི ན་ཊྛཱ་ནི, དྭེ ཝཱ ན་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ ཝཱ ན་ཊྛ’’ནྟི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ‘‘ཏེ་ན དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཀི་ཉྩི་པི སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྶ ཏཱི་ཎི་པི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ན་ཊྛཱ་ནི, བ་ཧུ ཙ དི་ཡྻ་ཏི, ཏེ་ན དྭེ་ཡེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ན་ཊྛཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཉྩེ ན་ཊྛཾ, ན སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ པ་ཙྪཱ དྷ་མྨེ་ན ས་མེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སེ་སཾ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་རི་ཡེ་སི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ན པ་ཉྩ་སུ་པི ན་ཊྛེ་སུ དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཙ་ཏཱུ་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཨེ་ཀཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏཱི་སུ ན་ཊྛེ་སུ ཀི་ཉྩི ན སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༢-༥༢༤) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༤༡-༢. སེ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི བ་ཧུ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མྤི ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི དི་ནྣཾ ག་ཎྷ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ན ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཱ དི་ནྣེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་དྡི་སྶ བ་ཧཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ‘‘ན ན་ཊྛ་ཀཱ་ར་ཎཱ དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ན ག་ཧི་ཏཾ.
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༤༣. ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཧེ་ཏཱུཏི སུ་ནྡ་ར་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་སྶ ཀཱ་མ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ‘‘ཀཱི་དི་སེ་ན ཏེ བྷ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ’’ཏི པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤི་ཏཾ ཝཱ ས་ཎྷཾ ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༢༩) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་སི་ཊྛ་ཀ་པྤཾ ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ལཱ་བྷཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ བྷ་ཝེཏི ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ལཱ་བྷ་པྤ་ཡོ་གེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ ཧོ་ནྟི.
༦༤༤. མ་ཧ་གྒྷཾ …པེ… ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་མྷི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ, ‘‘ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ་ན, ད་ས་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ ཨ་པྤ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི.
༦༤༥. ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ས་ཉྙི་སྶཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ.
པ་ཋ་མོ་པ་ཀྑ་ཊ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༤༦. པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན པཱི་ལཱ༹ ལ་དྡྷཱ, ཨི་དྷ དྭཱི་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡོ…པེ… ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་པ་དེ་ན ལ་ཀྑི་ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊཾ, དུ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཏི་ཡོ་པ་ཀྑ་ཊཾ, ཏ་སྨིཾ དུ་ཏི་ཡོ་པ་ཀྑ་ཊེ. ཨ་སྶཱཏི དུ་ཏི་ཡོ་པ་ཀྑ་ཊ་སྶ.
དུ་ཏི་ཡོ་པ་ཀྑ་ཊ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༦༤༧. ར་ཉྙཱ ཝཱཏི རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ. རཱ་ཛ་ཏོ བྷོ་གྒཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, རཱ་ཛ་ཏོ བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏྟ་ན་ལཱ་བྷི་ཏོ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི དཱ་ཡ་ཀཱ ཨཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ (ཝི. ཝི. ༦༧༡) ཝ་ཀྑ་ཏི.
༦༤༨. ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏ་ར་ཛ་ཏཱ་དི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་པི ན སཱ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ར་ཛ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷ་ཝ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཏཱི་ཏི ར་ཛ་ཏཾ, ས་ཛ྄ཛྷུ. ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, སུ་ཝ་ཎྞཾ. ཀི་ཉྩཱིཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༤༩. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པི་ཡ་ག་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ག་ཎ་སྶ, ས་ངྒྷ་སྶ, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ, ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ནི་དྡི་ཊྛནྟི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ར་ཛ་ཏཾ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༦༥༠-༡. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ བྷ་ཎྜནྟི ‘‘ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ. ཨི་ཏྠནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –
‘‘ས་ཙེ པ་ན ‘ན་ཡི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ‘ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ནཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠེ ད་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པི ‘མ་མ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝ ཝཱ ཧ་ཏྠེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏུ་མྷེ ཡཾ ཡ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ པེ་སེ་ཡྻཱ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩).
༦༥༢. ཝི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ན ཝུ་ཏྟཾ.
༦༥༤. ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ་ཏི དི་ནྣ’’ནྟི སེ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཀོ་ཙི བ་ཧུ་མྤི ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ‘ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ད་མྨི, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏཾ ཙེ ས་ངྒྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩). ཨེ་ཝཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷེ ཡོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ‘‘ན་ཡི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ས་ཙེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་སྶ ལཱ་བྷ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡོ ཧི ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི, སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན པ་ན ཨེ་ཀེ་ན བ་ཧཱུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩). ཨི་དྷ སྭེ་ཝ སཱ་པ་ཏྟི་ཀོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ལི་ཁི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི ཙ ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ཨི་དཱ་ནི ད་སྶི་ཏ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋེ ‘‘ས་ངྒྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ.
༦༥༥. ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶཱཏི ཝཱ་པི་ཡཱ. ས་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ནི་དཱ་ན་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ པ་རི་བྷོ་གོ ཝཱ ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ཀཱ་རེ་ན ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཙཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༦༥༦. ཏཾ ཀ་ཏ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏ་ལཱ༹་ཀ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཁེ་ཏྟཱ་དི ས་བྦ་མྤི.
༦༥༨-༩. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ག་སྨིནྟི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཀ་ཏ་སྶ ཀ་མྨེ་ཧི ཨེ་ཏྟ་ཀོ བྷཱ་གོ དེ་ཡྻོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཨཱ་ཡེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ. ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦཾ ན་ཝ་ས་སྶཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ བྷཱ་གཾ དེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་བྷཱ་གཾ དེ་ཐ. ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི.
‘‘ཀ་ས་ཐ ཝ་པ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ་ཙཾ ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་པ་ཐཱ་ཏི ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཏཾ་ཀ་ཏྟུ་ཡོ་ག་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི. ས་བྦནྟི ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཉྩ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ས་བྦཾ.
༦༦༠. ཀ་ས་ཐཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ བྷཱ་གོ’’ཏི བྷཱུ་མིཾ ཡོ ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏ་མ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཙ-ས་དྡོ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་པུ་གྒ་ལ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑོ.
༦༦༡-༢. བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཏཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ ཨ་མྷེ་ཧི ས་སྶཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཀ་ས་ཀེ་ཧི ཝུ་ཏྟེ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་དྡ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ-ས་དྡོ ཨི་མ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཡོ པ་ན མི་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏ་མ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ར་ཛྫུ་ཡཱ་པི ཙ ད་ཎྜེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་དེ་ནཱ་པི མི་ནི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་དེ་ཧི་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཁ་ལེ ཋ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཏཱིཏི དྷ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པཱ་ལེ་ཏི. ཀ་ཐཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀ་ཐཾ ར་ཀྑི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? ཏཾ པ་ན ཝཱི་ཧིཾ ‘‘ཨི་དཾ ཝཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ མཱ ག་ཎྷ, ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཧི, ཨི་དྷ པུ་ཉྫཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ པ་ཡོ་གེ་ན ཙེ ར་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ས་ཙེ ‘‘མ་ཡི ཋི་ཏེ ར་ཀྑི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ག་ཎྷ་ནྟེ ཝཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ཎ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ ས་ཏི ཨེ་ཏཾ བྷོ པ་ཝ་ཏྟིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཀིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི. ནཱི་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་ཙེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏ་མ་ཀ་པྤི་ཡནྟི ཨི་དཾ ཁེ་ཏྟ་མི་ན་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་བྷི་ན་ཝུ་པྤཱ་དི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དྭཱི་སུ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༦༣. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཝཱི་ཧཱི་ཧི ཨི་དཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ས་ཙེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝེ་ཏ་མ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཨི་དཾ དྷ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? དྷ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩).
༦༦༤. ཧི་ར་ཉྙེ་ནཱཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ་ན. ‘‘ཏ་མ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཨི་དཾ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦེ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་སྨཱ? ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩).
༦༦༥. པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་དཱ་སཾ ཝཱཏི པེ་ས་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱ་སཾ ཝཱ, པེ་ས་ཀཱ་རོ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ. ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མེ་ན དེ་ནྟེཏི ‘‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཾ ད་མྨི, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ད་མྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་ནྟེ.
༦༦༦. ཁཱི་རཾ ད་དྷི ཏ་ཀྐཾ ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ནྟི པ་ཉྩ་གོ་ར་སཱ.
༦༦༧. ཨ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མ་ཧི་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༦༦༩. པ་ཊི་སི་དྡྷེ་པཱིཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ་པི. མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ. ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ་ད་ཡོ པ་ན ‘‘སུ་ཁེ་ན ཝ་ས་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་ར་ཉྙེ་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རེ ‘སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝ་ནྟཱུ’ཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༣༨-༥༣༩). སཱུ་ཀ་ར་མ་ཡཱུ་རཱ་དཱི་སུ་པི ལ་དྡྷེ་སུ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་ཡེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ.
༦༧༡. ‘‘ཏི་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཀོ ས་མྦ་ནྡྷོ? ‘‘ར་ཉྙཱ ཝཱ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ན་ཡེ་ན རཱ་ཛ་རཱ་ཛཱ་མ་ཙྩ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ པ་ཧི་ཏ་དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཁོ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཡ་དི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ, ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཀཱ་ལེ་ན ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་ཙི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨེ་སོ ཁོ ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ’’ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ ཝཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ཝཱ ད་སྶི་ཏེ ཡ་དི སོ ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཁོ བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རཾ ནི་དྡི་སི, ས་ཉྙ་ཏྟོ སོ མ་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀཱ་ལེ་ན, ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཏཾ ཨ་ཙྪཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཡ་དི ཝ་དེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཡ་མི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷོ.