ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་མུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཏེ་ར་ས་ཀ་ཎྜ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མོ་ཙེ་ཏུཾ ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ རཱ་གེ་སུ ‘‘མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་མ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ན་ཝི་ས་ཡཾ རཱ་ག་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས རཱ་གཱ ནཱ་མ ‘‘མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ, མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ, མུ་ཏྟ་སྶཱ་དོ, མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དོ, ཕ་སྶ་སྶཱ་དོ, ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་སྶཱ་དོ, ད་སྶ་ན་སྶཱ་དོ, ནི་ས་ཛྫ་སྶཱ་དོ, ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ, གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མཾ, ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཱ. ཨི་དྷ མོ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ ས་མྦྷ་ཝ་དྷཱ་ཏུ་མོ་ཙ་ནཾ, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཏ་བྦི་ས་ཡ་རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝེ་ད་ནཱ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘མོ་ཙེ་ཏུཾ ཨ་སྶཱ་དོ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ’’ཏི. མུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཨ་སྶཱ་དོ མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ, ས་མྦྷ་ཝ་དྷཱ་ཏུ་མྷི མུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ཏཾ་རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ མུ་ཙྩ་ན་སྶཱ་དོ ནཱ་མ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན མུ་ཏྟ་སྶཱ་དཱ་དི་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དཱ་ཝ་སཱ་ནེ་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠ་ཀྐ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་སྶཱ་ད་སཱི་སེ་ན ཀུ་ནྟ་ཡ་ཊྛི་ཉཱ་ཡེ་ན ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏོ རཱ་གོ ད་སྶི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ད་སཱི་སེ་ན རཱ་གོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི.
གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མནྟི ཨེ་ཏྠ གེ་ཧ་ཊྛཱ མཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨཱ་དྷེ་ཡྻ་ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘གེ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ སི་ནེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ རཱ་གོ ‘‘གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པེ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན རཱ་ག་སྶ ས་བྷཱ་ཝོ ས་ནྡ་སྶི་ཏོ. ཝ་ན་ཏོ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཕ་ལ་པུ་པྥཱ་དི ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ཧི ཝི་ར་ཧ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༤༠) ཏེ་སཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཕུ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ནྡི་ཏུཾ རཱ་གཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཏེ་ཧི པི་ལ༹་ནྡྷི་ཏ་མཱ་ལ་ས་ཧི་ཏཾ ཏ་མྦཱུ་ལ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ‘‘ཝ་ན་བྷ་ངྒི་ཡ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྠི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་གོ་ཙ་རོ རཱ་གོ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ས་ནྡ་སྶི་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ རཱ་གོ, ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝུ་ཏྟོ. ཝ་ན་བྷ་ངྒོ ཧི རཱ་ག་སྶ ཝ་ཏྠུ, ན རཱ་གོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༤༠).
‘‘མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ད་སྶེ་ཏི. ཝཱ་ཡཱ་མོ ནཱ་མ ཏཾ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ‘‘སེ་མྷོ གུ་ལོ༹’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཕ་ལེ ཧེ་ཏཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉཱ་ཡེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀེ་ན ཙ པ་དེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་གྷ་ཊྚ་ནཾ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ན་ནྟི སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ན་ཏྠོ ཝཱ་ཡཱ་མོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཀྐ་སྶ མོ་ཙ་ནཾ སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ནཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཀྐ་སྶཱཏི ‘‘སུ་ཀྐ་ནྟི ད་ས སུ་ཀྐཱ་ནི ནཱི་ལཾ པཱི་ཏ་ཀཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཏ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཾ ད་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཁཱི་ར་ཝ་ཎྞཾ ད་དྷི་ཝ་ཎྞཾ ས་པྤི་ཝ་ཎྞ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན, པ་ཐ་ཝི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ ར་ས་སོ་ཎི་ཏ་མཾ་ས་མེ་ད་ཨ་ཊྛི་ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ དེ་ཧ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝཱ བྷེ་དེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣེ ད་ས་ཝི་དྷེ སུ་ཀྐེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ སུ་ཀྐ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མོ་ཙ་ནཾ ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡཾ, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཋི་ཏ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཏོ མོ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཋཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧). ཨི་ཧ ‘‘ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠི་སཱི་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ‘‘ཀ་ཊཱི’’ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཉྙེ. ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝ་ཙ་ནེ་སུ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༧) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ད་སྶ ཀ་ཏ་པཱ་སཾ་ས་ཏྟཱ ཀེ་ས་ལོ་མ་ན་ཁ་ད་ནྟཱ་ནཾ མཾ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་ཐ་དྡྷ་སུ་ཀྑ་ཙ་མྨ་ཉྩ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཨ་བ་དྡྷ་པི་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙ ཋཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ‘‘ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡ, སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ, བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ, དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ, པུ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ཡ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཡ, ས་གྒ་ཏྠཱ་ཡ, བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ, ཝཱི་མཾ་ས་ཏྠཱ་ཡ, ད་ཝ་ཏྠཱ་ཡ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཝུ་ཏྟ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ནྟོ་ག་དྷ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ, ཝ་ཙྩཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ, པ་སྶཱ་ཝཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ, ཝཱ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ, ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀ་ད་ཊྛཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཀཱ་ལཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ, བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟོ མོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་རུ་པཱ་ཡཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་རཱ་ག་པི་སཱ་ཙ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནཱི་ལཱ་དི་ད་ས་ཝི་དྷ་ས་མྦྷ་ཝ་དྷཱ་ཏཱུ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཡ པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ས་ཙེ མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཙྩཱ་ལི་ངྒ་པཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་མ ལོ་མ་ས་པཱ་ཎཱ, ཡེ་སཾ ལོ་མེ ཨ་ལླི་ནེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱཏི སུ་པི་ནོ ཨེ་ཝ སུ་པི་ན་ནྟོ, ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་པི་ན་ནྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པི་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཝཱ་ཏཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པུ་བྦཱ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ པུ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་ཨ་ཏྠ་སྶ, ཨ་པུ་ཉྙེ་ན པ་ཏྟ་བྦཱ་ན་ཏྠ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༧) ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀ་པི་ནི་དྡཱ་ཡ སུ་པི་ནེ དི་སྶ་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཡཾ སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཝི་ས་ཡཾ སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ནཾ ཝི་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་དི་མྷི པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཾ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཝཱ ས་ཧ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟ་དཱ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨ་བྦྷཱ་ན་ཏྠ་ཉྩ ས་ངྒྷོ ཨེ་སི་ཏ་བྦོ་ཏི ‘‘ས་ངྒྷོ ཨཱ་དི་མྷི ཙེ་ཝ སེ་སེ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༧; ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ནཱ་མ, སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ས་ངྒྷོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ དེ་ཏི, མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ཏི, མཱ་ན་ཏྟཾ དེ་ཏི, ཨ་བྦྷེ་ཏི, ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ, ན ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’ཏི. ཏ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧). ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་ཐཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༣༢༦. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ མཱུ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་སྶཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཝཱ གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ.
༣༢༧. ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་མི མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི གྷ་ཊྚེ་ནྟ་སྶ. ས་མུ་དྡི་ཊྛནྟི ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༦༢) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༢༨. ཨི་མི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་རཱུ་པེ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ་རཱུ་པེ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ནེ་ན སུ་ཀྐ་མོ་ཙ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མོ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟ་སྶ ཨ་སུ་ཙི མུ་ཙྩི…པེ… ཨ་སུ་ཙི ན མུ་ཙྩི. ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སེ་ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ན་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་མུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྩི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ‘‘ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་མི མོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཏཾ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་མྤ་ནེ་ན་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ནེ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཐ་མི་དཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༦༦) པཱ་ཋེ ‘‘ཀ་ཊིཾ ཀ་མྤེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་སྶ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་ནྣི་དྷཱ་ན་བ་ལེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནཱ ས་དྡཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏོ.
༣༢༩. ཝ་ཏྠིནྟི མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠིཾ, མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱི་ལཱ༹་ཡ པཱུ་རེ་ཏྭཱཏི གཱ་མ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡ ཀཱི་ལི༹་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠིཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཝ་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཏྠིཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟཱ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ་ཝི་ཡ པ་སྶཱ་ཝ་མ་ཀཾ་སཱུ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༦༤). ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ སུ་ཀྐེ མུ་ཏྟེ མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙེ་ཏེ་ཏི, ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི, མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ངྒཱ་ནཾ ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ, ཨ་མུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠ་མཱ་ཧ.
༣༣༠. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ན ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་ར་ཏྟེ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༦༦) པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་སྶ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ཏི་སྶ་ནྣཾ པ་ན ཨི་ཏྠཱི་ནནྟི མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ. ‘‘ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་ཊ་ས་ཏེ་ནཱ་པི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཡོ་ནི་མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ཙེ་པི པ་ཊ་ས་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི, པུ་ར་ཏོ ཝཱ པ་ཙྪ་ཏོ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ‘ཨི་མ་སྨིཾ ནཱ་མ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་མི་ཏྟ’ནྟི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ གཱ་མ་དཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ན ཀི་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༦༦). པུ་ར་ཏོ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཋ་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
༣༣༡. ཨེ་ཀེ་ན…པེ… པ་སྶ་ཏོ ཨེ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཨེ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༦༦). ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་མྨཱི་ལ་ན་ནི་མཱི་ལ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝི་དྷཱ ཏཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི.
༣༣༢. ཨ་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ བྷེ་ས་ཛྫ་ལེ་པཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝཱ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ན་མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༦༣) ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་ཋེ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཨི་མ་སྶ པཱ་ཋ་སྶ པུ་ར་ཏོ ‘‘ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༦༢) ཙ ‘‘ན ཙེ་ཏེ་ཏི ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏི མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༦༢) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ་པི ཙ མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ཀཱ་སི་ཏཱ’’ཏི. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་རཱ་གེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་རཱ་ག་པཱི་ལཱ༹་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཙི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་ས་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠཱུ་སུ གྷ་ཊྚ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཀ་ཊི་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏཱ་དི་ས་ཙི་ནྟཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ལེ་ན ཝཱ སུ་ཀྐེ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
སུ་པི་ན་ནྟེ་ན མུ་ཏྟ་སྨིཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ཀཱ་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ས་དྡ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་པི་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པི་ནེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ཧི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཝཱ སུ་ཀྐེ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༦༣) ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་པི་ནེ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཙ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི, ནི་ཙྩ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ན ཧ་ཏྠེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་སཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ར་ཀྑ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཧ་ཏྠ་པུ་ཊེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༦༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཎྜ་པཱ་ལི་ཀཱ ཀི་ཀཱི་ས་ཀུ་ཎཱ ཝི་ཡ, ཝཱ་ལ་པཱ་ལི་ཀཱ ཙ་མ་རཱི ཝི་ཡ, ཨེ་ཀ་ནེ་ཏྟ་པཱ་ལ་ཀོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཙ ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏེ་པི ཨ་པེ་ཀྑཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱི་ལཾ ར་ཀྑི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པཱུ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཀུ་ལ་པུ་ཏྟེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཝ་ད་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྲཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣༣༣. མ་ནུ་སྶི་ཏྠིནྟི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨི་ཏྠིཾ, ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ན ཡ་ཀྑཱི, ན པེ་ཏཱི, ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏཱ་པི དཱ་རི་ཀཱ, པ་གེ་ཝ མ་ཧ་ཏྟ་རཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༡) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི ཋི་ཏཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ནྟི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི (པཱ་རཱ. ༢༨༡ ཨཱ་ད་ཡོ) མ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཨཱ་མ་ས་ནྟོཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒ་སྶ པ་རཱ་མ་ས་ན’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༧༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠཱ་དི་ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ཕུ་ས་ནཱ་དི་ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་མ་ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ སཾ་ས་གྒེ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝེ རཱ་གོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སི་ཀོ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༣༤. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་མ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རེ ལོ་མེ་ན ཕུ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༧༤) ‘‘ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མ་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ཀོ་ཊྛཱ་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་མ་ཏ་སྶ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏེ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཕུ་ཊྛ་ལོ་མཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཡོ་གེ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, བ་ཧཱུ་སུ པ་ཡོ་གེ་སུ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ.
༣༣༥. ཨི་ཏྠི་ཡཱཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ. ས་མྥུ་ཊྛོཏི ཧ་ཏྠཱ་དི་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ. སེ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནོ ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཀ་ཏྠེ ཏ་དྡྷི་ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སི་ཏཱ’’ཏི པ་ན པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཨཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ པུ་གྒ་ལེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱི་ས་དྡ་པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡོ ཏཾ་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧུ ‘‘ཡ་སྶ གུ་ཎ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝཱ ད་བྦེ ས་དྡ་ས་ནྣི་ཝེ་སོ, ཏ་ད་བྷི་དྷཱ་ནེ ཏྟ་ཏཱ་ད་ཡོ’’ཏི.
༣༣༦. ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་རོ. ཏཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ. ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་ཧ་ཏྠ་སྶ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཧི་ཏ་ཧ་ཏྠཾ པ་ན མོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི.
༣༣༧. ཨེ་ཀེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ པཱ་དཾ, པཱ་ད་ཏོ ཡཱ་ཝ སཱི་ས་ཉྩ ཀཱ་ཡཱ ཧ་ཏྠཾ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ དི་ཝ་ས་མྤི ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ལ་བྦྷ་ཏི.
༣༣༨. ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་པ་ཉྩ་ངྒུ་ལཱི་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཙེ ཨཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་རཱི་རཾ རཱ་ག་ཙི་ཏྟེ་ན ཕུ་ས་ནྟ་སྶ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་ལཱ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶཱ་བྷཱ་ཝཱ དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཀ་ལཱ་པ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ད་མྤི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན ཧི ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ སི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
༣༤༠-༡. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་མ་ཏི་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་མྦ་དྡྷཾ ཕུ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ. པ་ཎྜ་ཀེ པ་ཎྜ་ཀ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ. ཡ་ཀྑི་པེ་ཏཱི་སུ ཡ་ཀྑི་པེ་ཏི་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ཏཱ་སཾ ཀཱ་ཡཾ ཕུ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཎྜ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ་པི ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶཱ་པི པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ས་ཉྙི་ནོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ས་མྦ་དྡྷཾ ཕུ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ’’ཏི ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ཏ་ཐཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ.
‘‘དུ་ཀྐ་ཊཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་པི ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་ཎྜ་ཀེ ཝི་མ་ཏི་ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ་དི་ཨ་ཉྙ་མ་ཏི་པ་ཀྑེ ཙ པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་སུ པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་ཉྙི་ཝི་མ་ཏི་པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཨ་ཉྙ་མ་ཏི་པ་ཀྑེ ཙ ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་བྦ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣༤༢. ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཙ-ས་དྡེ་ན པ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ན ‘‘ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༦) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༤༣-༤. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ག་ཏ་ཨི་ཏྠི་ས་རཱི་རཱ་དི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ དཱ་རུ་དྷཱི་ཏ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ པོ་ཏྠ་ལི་ཀཱ་དི་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཀ་ཉྩ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝཱ་རཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་ས་རཱི་ར་ཊྛཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ཧི པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་བྷ་ར་ཎཱ་དི་ཉྩ ཝི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏྠཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
‘‘ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་དྷ་ནཾ (པཱ་རཱ. ༣༤), ས་དྡྷཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ་པ་རཱ་ཡ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠཱི་ནཾ དཱ་རུ་ལོ་ཧ་མ་ཡཱ་དི་ཀཾ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ, པི་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་རཱུ་པཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི དི་ནྣཾ ས་བྦ་ར་ཏ་ན་མ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ, ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦེ ཝཱ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ཝ་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་དྭ་ཡ་མྤི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏཾ. ཨི་ད་ཉྩ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཋ་པི་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ, ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཏི་ཎ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ, ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཱ པ་ཎྞ་མུ་དྡི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝཱ་ལ་ཀེ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀེ་སེ་སུ པ་ཝེ་ས་ན་ཀ་ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཕ་ལཾ ཁ་ཛྫནྟི རུ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ན་ས་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དི་ཕ་ལ་ཉྩ མ་ནུ་སྶེ་ཧི རཱ་སི་ཀ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཕ་ལ་ཉྩ ‘‘མ་ནུ་སྶེ་ཧི རཱ་སི་ཀ་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཉྙེ རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ཏི་ཏཾ ཕ་ལཾ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མུ་གྒཱ་དིཾ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ད་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཝི་ཡུ་ཏྟ་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. མུ་གྒཱ་དིནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་པ་ར་ཎྞ’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
ས་བྦཱ་ནི དྷ་ཉྙཱ་ནཱིཏི ‘‘སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ ཀ་ངྒུ, ཀུ་དྲཱུ་ས་ཝ་ར་ཀ་གོ་དྷུ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་ཏྟ དྷ་ཉྙཱ་ནི. ཁེ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ཏཱ སཱ་ལི་སཱི་སེ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟེ་ན ག་ནྟ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་གྒོ ས་མྦཱ་དྷོ ཧོ་ཏི, ས་རཱི་རེ དྷ་ཉྙཾ ཕུ་ས་ནྟེ་པི མ་གྒ་ཏྟཱ ན དོ་སོ. ཝཱི་ཐི་ཡཾ, གེ་ཧ་ངྒ་ཎེ ཝཱ དྷ་ཉྙེ་སུ པ་སཱ་རི་ཏེ་སུ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ཙེ ག་ནྟུཾ ན ས་ཀྐཱ, ‘‘མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་མཾ མ་གྒཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཀུ་ལ་གེ་ཧེ དྷ་ཉྙ་མ་ཏྠ་ཀེ ཙེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ དྷ་ཉྙེ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཨ་ནུ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ པཱི་ཋ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ མ་ནུ་སྶཱ ཏ་སྨིཾ དྷ་ཉྙ་མ་ཏྠ་ཀེ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཾ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༤༥. དྷ་མ་ན་ས་ངྑཱ་དིཾ ས་བྦཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ཏུ་རི་ཡ་མྤི ཙཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷ་མ་ན་ས་ངྑོ ནཱ་མ ས་དྡ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཾ་ས་སི་ངྒ་ཏཱ་ལཱ༹་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. པ་ཉྩ་ངྒ་ཏུ་རི་ཡནྟི ཨཱ་ཏ་ཏཾ, ཝི་ཏ་ཏཾ, ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཾ, གྷ་ནཾ, སུ་སི་ར་ནྟི པ་ཉྩ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏུ་རི་ཡཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཏ་ཏཾ ནཱ་མ ཙ་མྨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་སུ བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨོ་ན་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཏ་ལ་ཏུ་རི་ཡཾ. ཝི་ཏ་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་བྷ་ཏོ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨོ་ན་དྡྷཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏ་ལ་ཏུ་རི་ཡཾ. ཨཱ་ཏ་ཏ་ཝི་ཏ་ཏཾ ནཱ་མ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏོ ཙ ས་བྦ་ཏོ པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷི་ཏཾ. གྷ་ནཾ ས་མྨཱ་དི. ས་མྨནྟི ཏཱ་ལ༹ཾ, གྷ་ཎྚཱ་ཀི་ངྐ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ. སུ་སི་རནྟི ཝཾ་སཱ་དི.
ཨི་དྷ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་ར་ཉྩ བྷེ་རི་ཏ་ལ་ཙ་མྨ་ཉྩ ཝཱི་ཎཱ ཙ ཝཱི་ཎཱ་པོ་ཀྑ་ར་ཙ་མྨ་ཉྩ ད་ཎྜོ ཙ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ. ‘‘པཱུ་ཛཾ ཀ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏ་བྷེ་རི་ཡོ ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནོ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ. དོ་ཎི ཝཱ པོ་ཀྑ་རཾ ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ, ཙ་མྨ་ཉྩ ས་ཏྠ་ཀོ་ས་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ར་ཏ་ནཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནཱིཏི མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོ མ་སཱ་ར་ག་ལླ་ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༡) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་དྡྷཱ, ཨ་ཝི་དྡྷཱ ཝཱ སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་དཱི ས་བྦཱ་པི མུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ. བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠ་ཉྩ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནཱི་ལ་པཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི མ་ཎི དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ. ཨཱ་ཧ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏོ ཨ་ཝི་དྡྷཱ་དྷོ་ཏོ མ་ཎི པ་ཏྟཱ་དི བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏོ ཀཱ་ཙ་མ་ཎི་ཡེ་ཝེ་ཀོ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡེ ཙ མ་ཎི་ས་དི་སོ་ཡེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
དྷ་མ་ན་ས་ངྑོ ‘‘ས་བྦཾ དྷ་མ་ན་ས་ངྑཱ་དི’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ཏུ་རི་ཡེ་སུ ག་ཧི་ཏོ. ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏོ ས་ངྑོ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ. པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོ དྷོ་ཏོ་པི ཨ་དྷོ་ཏོ་པི ཨཱ་མཱ་སོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ངྑོ པ་ན ཨ་ཉྫ་ནཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཾ, པ་ཏྟཱ་དི་བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཝི་ལི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ མུ་གྒ་ཝ་ཎྞཱ སི་ལཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ. སེ་སཱ སི་ལཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་སཱ་ནཱ་དི་ཀ་མྨ་ཏྠཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པ་ཝཱ་ལ༹ཾ དྷོ་ཏ་མ་དྷོ་ཏ་ཉྩ ཝི་དྡྷ་མ་ཝི་དྡྷ་ཉྩ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཝཱ་ལ༹པ་ཊི་མཱ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི ཙེ་ཝ པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦ་ཨཱ་ཎི་ཡཱ མཱུ་ལེ, ཨ་གྒེ་ཙ པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཾ པ་དུ་མཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཉྩ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ན ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ.
བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཛ་ཏཾ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཀ་ཏཾ ཝཱ, ས་བྦ་སོ ཨ་ནཱ་མཱ་སཾ, ན ཙ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀ་ཏཾ པ་ཊི་མཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧ་ཉྩ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན རཱ་ཛ་པུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་མཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་པོ་ཏྠ་ཀཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ཀ་མ་ཎི་པ་དུ་མ་ཝ་ཊྚཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ན སཱ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ན ཙ ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དྷ་མྨ་མ་ཎྜ་པེ ཀ་ཏ་མྤི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞོ མ་ཎི, མ་སཱ་ར་ག་ལླམ་ཎི ཙ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ, ན ཙ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༣༤༦. ས་བྦ་མཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜནྟི ཁ་གྒཱ་དི ས་བྦཾ ཨཱ་ཝུ་དྷོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཏྟཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་མཱུ་ལ་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ས་ཏྠ་ཝཱ་ཎི་ཛཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་མཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཁུ་རཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ངྒཱ་མ་བྷཱུ་མི་ཡཾ མ་གྒེ པ་ཏི་ཏ་ཁ་གྒཱ་དིཾ དི་སྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཁུ་རཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཕ་ལ་ཏོ ད་ཎྜཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཛི་ཡཱཏི དྷ་ནུ་གུ་ཎོ. ཙ-ཀཱ་རེ་ན ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ངྐུ་ས་ཏོ་མ་རཱ་དིཾ པ་ར་ཧིཾ སོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. དྷ་ནུ་ད་ཎྜ་ཀོཏི ཛི་ཡཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ དྷ་ནུ་ད་ཎྜ་ཀོ. ཨི་དཾ པ་ར་ཧིཾ་སོ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷ་ཎྜཱ་དི་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པི་ཏཾ ཙེ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཨ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙེ, ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ས་མྨ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.
ཛཱ་ལ་ཉྩཱཏི མ་ཙྪ་ཛཱ་ལ་པ་ཀྑི་ཛཱ་ལཱ་དི་ཛཱ་ལ་ཉྩ. ཛཱ་ལཾ དཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཚ་ཏྟ་ཝེ་ཋ་ན་ཏྠཾ, ཨཱ་ས་ན་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་མ་ཏྠ་ཀེ བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་པ་ཡོ་ཛ་ནེ ས་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ར་ཝཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཕ་ལ་ཀཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛ་ས་ར་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝི་ནཱ་ས་ནོ་པ་རོ་དྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཎྜ་མཱུ་ལ་ཏྠཾ སཱ་དི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་དྷཱ་ར་ཕ་ལ་ཀཱ་དི ཡ་དི་ཙྪི་ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི མུ་ཊྛིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༣༤༧. ཙེ་ཏི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཙེ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་པ་ཊི་བི་མྦཱ་དཱི’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལ་བྦྷ་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཀནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཾ ལོ་ཧ་ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ནཱ་མཱ་ས’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༣༤༨. ས་བྦཾ ཝཱ་དི་ཏ་མི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨོ་ན་ཧི་ཏུནྟི ཙ་མྨ་ཝ་ར་ཏྟ་ཏ་ནྟཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏུཾ. ཨོ་ན་ཧཱ་པེ་ཏུནྟི ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ. ཝཱ་དཱ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ་དཱ་པེ་ཏུཾ. ཝཱ་དེ་ཏུནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ་དེ་ཏུཾ. ཝཱ་དི་ཏནྟི ཝཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཀཱ་རི་ཏ’’ནྟི, ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧཾ ཏུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ཨོ་ན་ཧ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨཾ.
༣༤༩. ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱཏི པཱུ་ཛཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ. ཨི་ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི ཏེ ཝ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༥༠-༡. དྷུ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱཏི ཝི་པ་ནྣཱ་ཙཱ་རཱ་ཡ ལོ་ལི༹་ཏྠི་ཡཱ. ས་ཡཾ ཕུ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཡོ་གཾ ཝི་ནཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཕུ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ. ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝཱ་ཡ་མི་ཏྭཱཏི ཏ་སྶཱ ས་རཱི་ར་ས་མྥ་སྶཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ. ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཕ་སྶཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟ་སྶ.
ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཕུ་ས་ནེ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨི་མཾ ཕུ་སཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙེ་ཏེ་ཏྭཱ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཏི་སྶཱ ས་རཱི་ར་ས་མྥ་སྶཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཐཱ་ལ་ཀ་ཏ་ཊྚ་ཀ་པ་ཎྞ་པུ་ཊ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་དིཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཧ་ཏྠེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ་ན ཕུ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་རཱི་རེ ཕུ་ས་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏིཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་པ་སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཕུ་ས་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི དཱ་ར་ཀཱ་ཀཱ་རཾ དཱ་རི་ཀཾ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཕུ་ས་ནྟ་སྶ. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡི་ནོ ཙཱཏི ‘‘མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༩) ཝུ་ཏྟ་མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་མེ་སུ ཡོ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨཱ་ལི་ངྒ་ནཱ་དི་པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧ་ཏྠ་ཙཱ་ལེ་ན, མུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པ་ཊི་པ་ཎཱ་མ་ནཾ, པ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་ཉྩ པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མོ པུ་གྒ་ལོ. ཨ་ཏྟཱ་ན་མ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ པ་ཧ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ས་བྦ་པ་ཡོ་གཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་རཾ ཕུ་སི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ དུ་ཏི་ཡོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏོ ཙོ་པ་ན་ར་ཧི་ཏཾ མཾ ‘‘ཨ་ན་ཏྠི་ཀོ’’ཏི མ་ནྟྭཱ ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཨ་ཙོ་པ་ན་མེ་ཝ མོ་ཀྑོ་པཱ་ཡོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཏི་ཡོ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏུ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟིཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ དུ་ཏི་ཡོ ཝི་ཡ ཏཱ་སེ་ཏུཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཡོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ག་ཏེ པཱ་ཏེ་སྶཱ་མི, པ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཏྠོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༥༢. པ་ཋ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ, སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་མྷི མོ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣༥༣-༤. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ནཱཏི དུ་ཊྛུ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི དུ་ཊྛུ་ལླཱ, དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཙ སཱ ཝཱ་ཙཱ ཙཱ་ཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ, ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ་ཙཱ, ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླཱ ནཱ་མ ཝཱ་ཙཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ་ཙཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥), དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ རཱ་གོ ཨི་དྷ ས་ཧ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན རཱ་གེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཨོ་བྷཱ་ས་ན་སྶ ཧེ་ཏུ ད་སྶི་ཏོ.
ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོཏི ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ན ཡ་ཀྑཱི, ན པེ་ཏཱི, ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ, ཝི་ཉྙཱུ པ་ཊི་བ་ལཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏུ’’ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛ་ས་རཱུ་པཱ་ཡ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཙཱཏི ‘‘ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི ནཱ་མ དྭེ མ་གྒེ ཐོ་མེ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ཏི པ་སཾ་ས་ཏི. ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི ནཱ་མ དྭེ མ་གྒེ ཁུཾ་སེ་ཏི ཝ་མྦྷེ་ཏི ག་ར་ཧ་ཏཱི’’ཏི ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨུ་བྷོ མ་གྒེ ཨུ་དྡི་སྶ ཐོ་མ་ན་ག་ར་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
མེ་ཐུ་ན་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ད་ཡོ མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ཧི མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧི, ‘‘ཡཱ་ཙ་ཏི་པི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ཏི་པི པུ་ཙྪ་ཏི་པི པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ཏི་པི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི་པི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི་པི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི་པཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཨུ་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ‘‘ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨོ་བྷཱ་ས་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་ཡ་ནྟ་སྶ, པ་ཀཱ་སེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ཉྙུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་མཱ་ཧ, ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ད་སྶི་ཏ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ག་ཏ་ས་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙུཾ པ་ཊི་བ་ལཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ་པཱིཏི ཨོ་བྷཱ་ས་ནེ ཨ་ནྟི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཡོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ གུ་ཎ་དོ་སཾ ཝཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཛཱ་ན་ནྟིཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ་པི ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་མ་སྨིཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡེ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ནོ ཝི་ཉྙུཾ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ་པི ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་རུ་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ‘‘མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཀྱ་དྭ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཝཱ་ཀྱཱ་ནི ཧོ་ནྟི.
ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཝཱ་ཀྱེ ཝ་ཎྞཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཐོ་མ་ནཱ་དི་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཏ་ཝ ཝ་ཙྩ་མ་གྒོ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཙ ཨཱི་དི་སོ སུ་བྷོ སུ་ས་ཎྛཱ་ནོ, ཏེ་ན ནཱ་མ ཨཱི་དི་སེ་ན ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝ་ཎྞེ་ཏི, པ་སཾ་ས་ཏཱི’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཐོ་མེ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ཀྱེ ཨ་ཝ་ཎྞཔ་ད་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཁུཾ་ས་ནཱ་དི་ཏྟ་ཡེ ཁུཾ་ས་ནཾ ནཱ་མ པ་ཏོ་དོ་པ་མེ་ཧི ཕ་རུ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཏུ་ད་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཁུཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏོ་དེ་ན གྷ་ཊྚེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༥). པ་ཏུ་ཛྫ་ཏེ་ནེ་ནཱ་ཏི ‘‘པ་ཏོ་དོ’’ཏི་ཨ་ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་པཱ་ཙ་ན་ད་ཎྜོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་མྦྷ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པ་སཱ་ད་ནཾ. ཨ་པ་སཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ གུ་ཎ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་པ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༥). ག་ར་ཧཱ ནཱ་མ དོ་སཱ་རོ་པ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ག་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི དོ་སཾ དེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༥). ཨི་མཾ ཁུཾ་ས་ནཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི, ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ཀྱེ མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱདི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ‘‘ཡཱ་ཙ་ཏི ནཱ་མ དེ་ཧི མེ ཨ་ར་ཧ་སི མེ དཱ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་དཾ ‘‘དེ་ཧི མེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དེ་ན ས་ཧ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་དཱ ཏེ མཱ་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ པི་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ པ་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, ཀ་དཱ ཏེ སུ་ཁ་ཎོ སུ་ལ་ཡོ སུ་མུ་ཧུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་དཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨོ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟེ་ན ‘‘ཀ་དཱ ཏེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་དེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སི, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ར་སྶ དེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ར་སྶ དེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དེ་ན གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ ད་ད་མཱ་ནཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟཱི སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི མ་ནཱ་པཱ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཝ་ཙ་ནེ ཙ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
༣༥༥. ཨ་ཀྐོ་ས་ནི་དྡེ་སཱ་ག་ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་སི ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ་སི དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ་སི དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹་སི པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི་སི སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ་སི ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ པ་དེ་སུ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱི’’ཏི པ་ད་ཏྟ་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་ད་ཏྟ་ཡེ་ན ས་ཧ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཙཱ་ཏི ཚ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛ པ་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཾ དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དེ་ན ས་ཧ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི, ‘‘མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ་སུ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨ་ཀྐོ་ས་པ་དེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟེ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཏྟཱ ག་རུ་ཏ་རཾ པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ཝི་སུཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཉཱ་པེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
སི་ཁ་ར་ཎཱི་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི ཨ་སཱི’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ‘‘ཨ་སཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏུ-ས་དྡོ ཀེ་ཝ་ལ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལེ་ནཱ་པི ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སི་ཁ་ར་ཎཱི་སཱིཏི བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨཱ་ཎི་མཾ་སཱ བྷ་ཝ་སི. ས་མྦྷི་ནྣཱ་སཱིཏི མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སཱིཏི ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟེ་ན, པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠཱི, ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི བྱ་ཉྫ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཾ, མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. སུ་ཎ་ནྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཉྙུ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་ཎ་ནྟི་ཡཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༥༦. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་རུ་ཀཱ སི་ཡུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཨི་ཏྠི’’ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ བ་ཧཱུ ཨོ་བྷཱ་ས་ནྟ་སྶ ཙ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ག་རུ་ཀཱ སི་ཡུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ་པཱི’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི.
༣༥༧. སཱ ཙེ ན་པྤ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཾ སུ་ཎ་ནྟིཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ཏི, སཱ ཙེ ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་སི་ཏཾ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཝུ་ཏྟ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ས་ཙེ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་སྶ. ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུཾ, ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་དི་སྶ བྷ་ཎ་ནེ ཙཱ་པི ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. བྷ་ཎ་ནེཏི དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀ་ཐ་ནེ, ‘‘བྷ་ཎ་ཏོ’’ཏི་པི ལི་ཁ་ནྟི, བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ, བྷ་ཎ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧེ་ཏུ་མྷི ཨ་ཡ་མ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡོ ‘‘ཨ་ས་མྦུ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ) ཝི་ཡ. ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུནྟི ཛཱ་ཎུ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་ཀྑེ་ཀནྟི ཨ་ཀྑ་ཀ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ.
༣༥༨. ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀནྟི ཨ་ཀྑ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ ཨ་དྷོ. ཨུ་དྡི་སནྟི ཨུ་དྡི་སྶ. ‘‘ཨུ་དྡི་སྶུ་བྦྷ་ཀྑཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ, ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ’’ནྟི ཙ ལི་ཁ་ནྟི, སོ པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་རོ. ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་ཎ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝི་ཉྙུ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་ཎ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀྑེ་ཏྟཾ, ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟཾ, ཨུ་དྡྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ཨ་ཀྑ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྠ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི? དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཀྑ་ཀཾ, པ་ན ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏྠེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༦).
༣༥༩. པ་ཎྜ་ཀེ ཡ་ཀྑི་པེ་ཏཱི་སུ དྭི་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་བྷ་ཎ་ནེ ཏ་སྶ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་པ་དེ་ཧི ས་ཧ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཡ་ཀྑི་པེ་ཏཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༣༦༠. ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀ…པེ… ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ‘‘པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ན་ཡོཏི ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ན་ཡོ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ.
༣༦༡. ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. མཱ་ཏུ་གཱ་མཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ནཾ པུ་རེ་ཀྑ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་དཾ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ཧི ས་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་ལི༹་དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏཱ་སཾ སུ་ཎ་ནྟཱི་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ཝཱ པུ་རེ་ཀྑ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. པུ་རེ་ཀྑ་ཏྭཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིནྟི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི…པེ… ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་སི, ཨ་པྤ་མཱ་དཾ དཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ནཱ་ཧོ་སཱི’’ཏི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ པུ་རེ་ཀྑ་ཏྭཱ.
༣༦༢. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི པི་ཏྟུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཡ་ཀྑུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣཾ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་དི-ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀི་རི་ཡཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༧) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ…པེ… ཏུ་ལྱཱ་ཝཱ’’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ་ན ཨ་ས་མ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་ད་ནེ་ཏྠ དྭི་དྷཱ མ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ, སུ་ཁོ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ མ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣༦༣. ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་མི་ཏཱ པ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི ཀཱ་མཱ, མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་མཱ ཙ སཱ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི་ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ བྷ་གི་ནི པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡཱ མཱ་དི་སཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ གུ་ཎཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེཏི ཏ་སྨིཾ བྷ་ཎི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. སཱ ཙེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་བྷཱ་སི, ས་ཙེ སཱ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི.
༣༦༤. སཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙེ, ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཀྑི་པེ་ཏི་དེ་ཝཱི་སུ ཛཱ་ན་ནྟཱི་སུ, པ་ཎྜ་ཀེ ཙ ཛཱ་ན་ནྟེ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་སེཏི པུ་རི་ས་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཝི་ས་ཡེ, ཡ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཝི་ས་ཡེ ཙ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༦༥. ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་ཧཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྠཱུ ཙ ཀཱ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ཏི ཙ ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི.
༣༦༦. རཱ་གོ ཨེ་ཝ རཱ་ག་ཏཱ. ‘‘རཱ་གི་ཏཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, རཱ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི རཱ་གཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ རཱ་གི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་བྷཱ་སོཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ གུ་ཎ་བྷ་ཎ་ནཾ. ཏེ་ན རཱ་གེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གེ་ན. ཁ་ཎེ ཏ་སྨིནྟི བྷ་ཎི་ཏ་ཀྑ་ཎེ. ཝི་ཛཱ་ན་ནནྟི ཡཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཎྞཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༦༧. པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནཱིཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཏཱ, ཏཾ་ས་ཉྙི་ཏཱ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གི་ཏཱ, ཏེ་ན རཱ་གེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཁ་ཎེ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི, པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣༦༨. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཏྟ་ཡོ་པཱ་དཱ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཀཾ ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཙ ‘‘ག་རུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏི་ཝི་དྷེ་ཧི ས་ཧ ‘‘ཡོ བྷི་ཀྑུ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྡེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཝཱི་མཾ་ས་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི ཙེ, ཏ་སྶ ག་རུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ་པི ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝཱ་ཀྱ་དྭ་ཡཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
ཨི་དྷ ས་ནྡེ་ས་ཀྐ་མ་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཀྐ་མ་ཉྩ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྩ བྷ་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ པ་བྷེ་དོ ཙ ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི – ཏེ་སུ ཨི་ཏྠི་ཡོ ད་ས་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ད་ས ཨི་ཏྠི་ཡོ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ སཱ་ར་ཀྑཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ’’ཏི. བྷ་རི་ཡཱ ཙ ད་ས་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ད་ས བྷ་རི་ཡཱ་ཡོ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི ཨོ་བྷ་ཊ་ཙུ་མྦ་ཊཱ དཱ་སཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཱ མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༣). ཨི་མཱ་སཾ པ་བྷེ་དོ ཙ ས་རཱུ་པཱ་ནི ཙ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི –
པུ་རི་སེ་ཧི ས་ཧ ཡ་ཐཱ སཾ་ཝཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏ་རཱ ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ ར་ཀྑ་ཏི གོ་པེ་ཏི ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཀཱ་རེ་ཏི ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི. པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱིསུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ་དི་གོ་ཏྟེ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ གོ་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ ས་གོ་ཏྟཱ ར་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ཧི ཝཱ ཨེ་ཀ་ག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཝཱ ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ར་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༣༠༤). སཱ་ར་ཀྑཱ ནཱ་མ ‘‘ག་བྦྷེ་པི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི ‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་སཱ’ཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པཱ. ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ནཱ་མ ‘‘ཀེ་ཧི་ཙི ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི ‘ཡོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨི་ཏྠིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ད་ཎྜོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ས་རཱུ་པ་ས་ངྑེ་པོ. ཨི་མཱ་སུ ད་ས་སུ སཱ་ར་ཀྑ་ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ པ་ར་པུ་རི་ས་སེ་ཝཱ་ཡཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ ད་ས་པི པ་ཉྩ་སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ཧི ཨ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ.
ད་ས་སུ བྷ་རི་ཡཱ་སུ ‘‘དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ ནཱ་མ དྷ་ནེ་ན ཀི་ཎི་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཀཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དྷ་ནཾ ད་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ ནཱ་མ. ‘‘ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ པི་ཡོ པི་ཡཾ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཱ སཾ་ཝ་སི་ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏཱ ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ. ‘‘བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ བྷོ་གཾ ད་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་དི་གེ་ཧོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ཛ་ན་པ་དི་ཏྠཱི བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ. ‘‘པ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ པ་ཊཾ ད་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ པཱ་རུ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་དྡྷཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི ད་ལི་དྡི་ཏྠཱི པ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱི ནཱ་མ. ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི ནཱ་མ ‘‘ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ སཾ་ས་ཊྛཱ ཨ་བྷེ་ཛྫཱ ཧོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟེ པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཨོ་བྷ་ཊ་ཙུ་མྦ་ཊཱ ནཱ་མ ཙུ་མྦ་ཊཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་སེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱི་ས་ཏོ ཙུ་མྦ་ཊཾ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ནཱི་ཏཱ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་རི་ཀཱ་དི་ཨི་ཏྠཱི ཨོ་བྷ་ཊ་ཙུ་མྦ་ཊཱ ནཱ་མ. དཱ་སཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ ནཱ་མ ‘‘དཱ་སཱི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི བྷ་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཏཱ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ དཱ་སཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙ ནཱ་མ ‘‘ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི བྷ་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་དྷཱ་ནི་ཏྠི་ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ན ཀུ་ཊུ་མྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏཱ བྷ་རི་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ ‘‘ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཙ བྷ་རི་ཡཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཱ ནཱ་མ ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་སེ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ པ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟེ་ན པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ནཱི་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི དྷ་ཛཱ་ཧ་ཊཱ ནཱ་མ. ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ ཨི་ཏྠཱི མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ད་ས་ནྣཾ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་ས་ངྑེ་པོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་སུ ད་ས་སུ ཨི་ཏྠཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ད་ས་ནྣཾ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ན་ཏྠ་མ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ པུ་རི་སེ་ན ‘‘ག་ཙྪ བྷ་ནྟེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཧི ཀི་ར ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ’ཏི’’ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དི་ནྣ་ས་ནྡེ་སཾ ‘‘སཱ་དྷུ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ སཱི་ས་ཀ་མྤ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ས་ནྡེ་སཾ པུ་རི་ས་སྶཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ པུ་རི་ས་སྶཱཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༣༢༡) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཝཱི་མཾ་ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝཱི་མཾ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༣༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་པེ་ཏཱི་ཏི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཧ་ཊཾ སཱ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ཙ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ཙ ལ་ཛྫཱ་ཡ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷཱ་པི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༣༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་ཀྱེ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ས་ནྡེ་ས་ཀྐ་མོ པ་ན ‘‘མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘ག་ཙྪ བྷ་ནྟེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་མི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ’ཏི’’ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན (པཱ་རཱ. ༣༣༠) ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཝཱི་མཾ་སཱ་པེ་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ན ད་ས་ནྣཾ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ནཱ་མཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་ཏྭཱ ད་ས་ནྣཾ བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏྠཱ་ཡ དཱི་ཡ་མཱ་ན་ས་ནྡེ་ས་ཀྐ་མོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཝཱཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི ‘ག་ཙྪ བྷ་ནྟེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྲཱུ་ཧི ‘ཧོ་ཏུ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན (པཱ་རཱ. ༣༢༤) ཨི་ཏྠི་ཡཱ མཱ་ཏུ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ས་ནྡེ་ས་ཀྐ་མོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༣༧༠. ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ. ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. ན མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༧༡. ཨ་ཉྙཾ ཝཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ. ‘‘བྷཱ་ས་ཏོ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི. ‘‘པེ་སི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ‘‘བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པཱ་ཋ་སེ་སོ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཡོ ཨ་ཉྙཾ བྷཱ་ས་ཏི ཙེ, ཏ་སྶ བྷཱ་ས་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ནི་སྶ་ནྡེ་ཧེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘མཱ་ཏ་རཱ ར་ཀྑི་ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ‘ག་ཙྪ བྲཱུ་ཧཱི’ཏི ཡོ པེ་སི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ཏོ ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ་ཝཱ’’ཏི, ‘‘མཱ་ཏ་རཱ…པེ… བྲཱུ་ཧཱི’ཏི པེ་སི་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ བྷཱ་ས་ཏོ ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ་ཝཱ’’ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི.
༣༧༢. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟེཏི ས་ཉྩ་ར་ཎེ. ས་མཱ་པ་ནྣེཏི ག་ཏེ ས་ཏི. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་མཱ་དི་སེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི སེ་སོ. ཨཱ་དི་སེཏི ཀ་ཐེ་ཡྻ.
༣༧༣. དྭཱི་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ས་མཱ་པ་ནྣེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ན པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༣༨) དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྜ་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི པ་ཎྜ་ཀ་ཡ་ཀྑི་པེ་ཏཱི་སུ. ཏཱི་ཧི་པི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ ས་མཱ་པ་ནྣེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒེ་ན. ས་བྦ་ཏྠཱཏི མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་སུ ཙ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་སི ‘ག་ཙྪ བྷ་ནྟེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨི་ཏྠིཾ ཝཱི་མཾ་སཱ’ཏི. སོ ག་ནྟྭཱ མ་ནུ་སྶེ པུ་ཙྪི ‘ཀ་ཧཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ’ཏི. སུ་ཏྟཱ བྷ་ནྟེ་ཏི…པེ… མ་ཏཱ བྷ་ནྟེ་ཏི. ནི་ཀྑ་ནྟཱ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨ་ནི་ཏྠཱི བྷ་ནྟེ་ཏི. ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ བྷ་ནྟེ་ཏི. ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༡) ཨཱ་ག་ཏཱ་སུ སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཙ.
༣༧༤. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ཀཱ་སི་ཏཱཏི ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ, པུ་རི་སེ་ན ཙ ཨི་ཏྠི་ཡཱ དི་ནྣ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ གི་ལཱ་ན་སྶ ཝཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༠) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༧༥. ཏ་ཐཱ ཏ་སྶཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཏ་སྶཱ. ན་ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱཏི ‘‘མ་མཱ་ཡ’’ནྟི ཝཱ ནི་གྒ་ཧ་པ་གྒ་ཧེ ཝཱ ནི་རཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ཏྟུཾ ནཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་སྶཱ་མི་ཀཱ, སཱ ཧི ཀེ་ན་ཙི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་སཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝཱ ནི་རཱ་ས་ངྐེ་ན ནི་གྒ་ཧ་པ་གྒ་ཧ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ, ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ས་སྶཱ་མི་ཀཱ, སཱ ཧི སཱ་མི་ཀེ་ན ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཏི ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ན བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ན་ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་པ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཱ ཨེ་ཝ, པ་ཊི་སེ་དྷཱ དྭེ པ་ཀ་ཏི་མ་ཏྠཾ ག་མ་ཡ་ནྟཱི་ཏི, ན་ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་ཝོ ན་ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, ནི་རཱ་ས་ངྐེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀཱ་རོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ. ཏ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཏཱ ན་ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
༣༧༦. ཨི་དཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཙ ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀཱ་ཡ་ཏོ, ཝཱ་ཙ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མུ་དཱི་རི་ཏཾ. མི་སྶ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཙི་ཏྟེ་སུ་པི ཡ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནི་ཡ་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ར་སྶོ, ‘‘ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟ’’ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ ས་ནྡེ་སཾ པེ་སེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱཏི ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣༧༧. སཱ་ས་ནནྟི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ, པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི སཱི་ས་ཀ་མྤ་ནཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏཾ ཨུ་པ་ག་མྨཱཏི པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སཱ་ས་ནཾ ཡ་སྶ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ, པུ་རི་སཾ ཝཱ ཨུ་པ་ག་མྨ. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ. ཧ་ར་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ. ཀཱ་ཡ་ཏོ སི་ཡཱཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཝི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༧༨. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ནི་སི་ནྣོ་ཝཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ནི་སི་ནྣོ. ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཡ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷི, ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་ནྣི་སི་ཏ་བྦ་པུ་རི་ས་སྶེ་ཝ, ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. པུ་ན ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ས་ནཾ ད་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཏ་མ་ན་ནྟ་རཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་ས་ས་ནྡེ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. སཱ་ས་ན་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཀི་ཙྩ་ནྟ་རེ་ན ག་ནྟྭཱ ཝཱ ཡ་དི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ པུ་ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༧༩. ‘‘ཨ་ལཾ…པེ… ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ’’ཏི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཀ་སྨཱ པུ་ན ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་ཎྞ་ཏྟི’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི ཝི་སུཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནཾ ཝི་དྷིནྟི སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ་པཱིཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ་པི, སེ་ཁ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པ་གེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠེ་ན ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཛོ་ཏི་ཏོ.
༣༨༠. ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧི. ཏེ་ཧེ་ཝཱཏི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ཧི ཨེ་ཝ, ‘‘ཏཱི་ཧེ་ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣༨༡-༢. ས་ཡཾ་ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ཧེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ, ‘‘པུ་རི་སཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ ནཱ་མ ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པུ་རི་ས་མྤི པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་ར་མྤི གོ་ཎ་མྤི ས་ཀ་ཊ་མྤི ཝཱ་སི་མྤི པ་ར་སུ་མྤི ཀུ་ཋཱ་རི་མྤི ཀུ་དཱ་ལ་མྤི ནི་ཁཱ་ད་ན་མྤཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏེ་ན ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ནྟི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀུ་ཊི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀུ་ཊི ནཱ་མ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་ཙྪ་ད་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ སུ་དྷཱ་ཡ ཝཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དི་ཨ་ལེ་པོ་ཀཱ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝཱ ཏ་ཐཱ བ་ཧི ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝཱ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ནཱ་མ་ཀཾ ཝཱ ཀུ་ཊི་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀནྟི ‘‘ཏ་ཏྲི་དཾ པ་མཱ་ཎཾ, དཱི་གྷ་སོ དྭཱ་ད་ས་ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ, ཏི་རི་ཡཾ ས་ཏྟ་ནྟ་རཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༨) དཱི་གྷ་པུ་ཐུ་ལཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཀི་ལེ་ས་མཱུ་ལཱ་ནི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཏྟ ས་བྦ་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏི་བྷུ་ཝ་ནེ་ཀ་པ་ཊི་ས་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་སྶ ཨ་ངྒུ་ལཾ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ངྒུ་ལ་ཏོ ཏི་ཝ་ངྒུ་ལཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀཱ ཝི་ད་ཏྠི ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀཾ ར་ཏ་ནཾ ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མི་ཏཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ཙ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ར་ཏ་ནེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷ་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༨-༣༤༩). ཏ་སྨཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ དྭཱ་ད་ས ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཧ་ཏྠཱ ཧོ་ནྟི. ‘‘དཱི་གྷ་སོ དྭཱ་ད་ས ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ་ཏི བཱ་ཧི་རི་མེ་ན མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༩) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནྟི་མཾ སུ་དྷཱ་ལེ་པཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཐུ་ས་མ་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟི་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཝཱ བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ‘‘ཏི་རི་ཡཾ ས་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མེ་ན མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༩) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མེ་ན པུ་ཐུ་ལ་ཏོ དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལཱ་དྷི་ཀ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ་ཉྩ ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏ་པ་མཱ་ཎ་ཏོ དཱི་གྷ་ཏོ པུ་ཐུ་ལ་ཏོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟཱ་དྷི་ཀཱ་པི ཀུ་ཊི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སནྟི ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་དྡེ་སོ, ཨ་ཏྟཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཱ, ཀུ་ཊི, ཏཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ. ‘‘ཨ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་སཱ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ཀ་ཀ་ཏྟུ་ནོ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན, ཡེ་ཧི ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏཱ་དཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཏེ་ཧེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མྤི ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མྤི ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་དྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི. ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ, བྷཱུ་མི, སཱ ཨ་དེ་སི་ཏཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, ཀུ་ཊི, ཏཾ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཏེ་ན ཀུ་ཊི་ཀཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ, སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷཾ ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷེ་ན ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ཏེ་ཧི བྱ་ཏྟེ་ཧི པ་ཊི་བ་ལེ་ཧི དྭཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ག་ནྟྭཱ ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱ་ར་མྦྷ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པ་སྶ་ནྟེ་ཧི ‘‘མཱ་ཡི་དྷ ཀ་རཱི’’ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ཙེ ཧོ་ཏི ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་ཀེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊིཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ, སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷཾ ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནུ་མ་ཏེ་ན བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ དེ་སེ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་དི་ཏ་ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏཱ་དི་པ་ཀཱ་རེ་ན ཡུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀུ་ཊི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
དྭེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ནེ་ཡྻ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ, པ་མཱ་ཎཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༨) ཏུ་ལྱ་བ་ལ་ཏཱ་སཱུ་ཙ་ཀེ་ན ཝཱ-ས་དྡེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ངྒ་དྭ་ཡ་ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དྭེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི དྭི་ནྣཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ན’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༥༥) ཙ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༥༤) ཙ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༥༥) ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྭཱི་སུ ཨ་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཙེ, ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏཾ པ་ན ‘‘ས་ཙེ ཨེ་ཀ་ཝི་པ་ནྣཱ སཱ, ག་རུ་ཀཾ ཨེ་ཀ་ཀཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི.
སཱ་ར་མྦྷཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་ར་མྦྷ-ས་དྡོ སོ་པ་དྡ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷ་ནྟི ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༨-༣༤༩). ཨེ་ཏྠ ‘‘སེ་ཏཾ ཚཱ་ག་མཱ་ར་བྷེ་ཐ ཡ་ཛ་མཱ་ནོ’’ཏི པ་ཡོ་གེ ཝི་ཡ ཨཱ-པུ་བྦ་སྶ ར་བྷ་སྶ ཧིཾ་ས་ཏྠེ་པི དི་སྶ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནོ ཨཱ་ར་མྦྷ-ས་དྡོ ཧིཾ་ས་ཀཱ་ནཾ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་དི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ་ཙ་ཀོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ སཱ་ར་མྦྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེཔི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱ་ར་མྦྷཾ ནཱ་མ ཀི་པི་ལླི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ, ཨུ་ནྡཱུ་རཱ་ནཾ ཝཱ, ཨ་ཧཱི་ནཾ ཝཱ, ཝི་ཙྪི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ, ས་ཏ་པ་དཱི་ནཾ ཝཱ, ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཝཱ, ཨ་སྶཱ་ནཾ ཝཱ, སཱི་ཧཱ་ནཾ ཝཱ, བྱ་གྒྷཱ་ནཾ ཝཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༥༣).
ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཡུ་ཏྟེ་ན ས་ཀ་ཊེ་ན ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟུཾ, ས་མ་ནྟཱ ནི་སྶེ་ཎི་ཡཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་ནྟུཾ, ཨེ་ཏཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༥༣) ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ནི་བྦ་ཀོ་ས་སྶ ཨུ་ད་ཀ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ཙ་ཀྐཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཾ ཙ་ཀྐཾ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊིཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ན་སྶ གོ་ཡུ་ཏྟ་ས་ཀ་ཊ་སྶ ཝཱ ནི་སྶེ་ཎི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཀུ་ཊིཾ ཚཱ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནི་སྶེ་ཎི་ཡཱ ཝཱ པ་ར་ཏོ ག་མི་ཏུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་སཱ་ར་མྦྷ་ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ངྒ་དྭ་ཡེ་ན ཡུ་ཏྟཾ ཙེ, དྭེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎི་ཀཾ སཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༥༥). ཨེ་ཀཾ ཙེ, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎི་ཀཾ སཱ་ར་མྦྷཾ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. བྷི་ཀྑུ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏི དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎི་ཀཾ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཾ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༥༥) ཨེ་ཏཾ ཏ་ཡ་མྤི ‘‘སཱ་ར་མྦྷཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ པ་མཱ་ཎི་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་པ་ནྣཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཝི་པ་ནྣཱ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དི་པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ཊི.
༣༨༣. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ཏེ ཡཱ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ‘པུ་རི་སཾ དེ་ཐ པུ་རི་ས་ཏྟ་ཀ་རཾ དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཔཱ་ལི༹་ཡཱ (པཱ་རཱ. ༣༤༢) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) ཨཱ་ག་ཏཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པུ་རི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀ་མྨེ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ པུ་རི་སཾ ལ་དྡྷུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ‘པུ་རི་སཾ དེ་ཐཱ’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢). མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ནཱཏི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏ་མཱུ་ལ་སྶ ཚི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༨༤. ཨ་ཝ་ཛྫནྟི ཝ་ཛྫ་ར་ཧི་ཏཾ, ནི་དྡོ་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏ་སྨཱ མི་ག་ལུ་དྡ་ཀཱ་ད་ཡོ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དེ་ཐཱ’’ཏི, ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཀ་མྨཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ལུ་དྡ་ཀེ ཝཱ ཨི་ཏ་རེ ཝཱ ནི་ཀྐ་མྨེ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཀ་མྨཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏཾ་ཏཾ་སི་པྤི་ཀེ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟ་མྤི པཱ་སཱ་དཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨེ ཡཱ་ཙི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ མཱུ་ལཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢ ཨ་ཏྠ་ཏོ་ས་མཱ་ནཾ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ནྟེ་ན ཀ་པྤི་ཡེ་ན སཱ་རུ་པྤེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠེ་ཧི ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མཱུ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀེ ད་སྶེ་ཏྭཱ དཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པི-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ ཝཱ. ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་མྷི. ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.
༣༨༥. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀེཏི ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ. ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ. གོ་ཎ་མཱ་ཡཱ་ཙ་མཱ་ན་སྶཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ གོ་ཎཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ. ཏེ་སུ་པཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ་པི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫེ་ན གོ་ཎ་མཱ་ཡཱ་ཙ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཾ, ཏཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ས་བྦེ་པི ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཧི་ཏོ ཙེ, ར་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཏ་བྦོ, གོ་ཎེ ཝཱ ན་ཊྛེ ཝི་སཱ་ཎེ ཝཱ བྷི་ནྣེ སཱ་མི་ཀེ་སུ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་སུ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ.
༣༨༦. དེ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཐ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀ་ཊ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶཱ་པི གོ་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ཊཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ དེ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ་མེ་ཝ དེ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢).
༣༨༧. ཀུ་ཋཱ་རཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ནི་ཁཱ་ད་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ས་ཀ་ཊཾ གོ་ཎོ ཝི་ཡ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ, མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙ ‘‘ས་ཀ་ཊཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ཀེ་ན་ཙི ‘‘མ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ‘‘ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་གོ་པི་ཏ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ལླི་ཨཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་མྤི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཾ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦནྟི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་གོ་ཎཱ་དི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཝ་ལླི་ཨཱ་དི་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཾ དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཧ་རཱ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ཀེ་ན་ཙི ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
༣༨༨. ཝ་ལླི་ཨཱ་དི་མྷཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ཏྟ་མུ་ཉྫ་ཏི་ཎ་མ་ཏྟི་ཀཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ མུ་ཉྫ་པ་བྦ་ཛ་ཏི་ཎཾ ཝི་ནཱ གེ་ཧ་ཙྪཱ་ད་ན་ཏི་ཎཾ ཏི་ཎཾ ནཱ་མ. ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེཏི ‘‘ཝ་ལླི ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་མ་ཏྟཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎེ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ. པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཀེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ན ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀེ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ དཱི་པེ་ཏི.
༣༨༩. པ་ཙྩ་ཡེ་སཱུཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ. ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ‘‘ཨཱ་ཧ་ར, དེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཙ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཏཱི་སུ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཧ་ནི་དྡི་ཊྛ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏི་ཡེ པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་སནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཙ ལ་བྦྷ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དྭ་ཡེ པ་ན པ་རི་ཀ་ཐཱ་ད་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཡེ་པི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ན ཙ-ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘ཏཱི་སྭེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་ཀ་ཐོ་བྷཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་ཀ་ཐཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཝི་ནཱ སེ་ས་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་རི་མ་པ་ཙྩ་ཡ་དྭ་ཡེ ས་བྦ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ཀནྟི ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་གཱ་རཱ་དི་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏ ཨོ་ཀཱ་སེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ནུ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ པ་རི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. ‘‘ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཏུ་མྷེ ཀ་ཏྠ ཝ་ས་ཐཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘པཱ་སཱ་དེ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ པཱ་སཱ་དོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་སུ པ་སྶ་མཱ་ནེ་སུ བྷཱུ་མི་ཡཾ ར་ཛྫུཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ བྷཱུ་མིཾ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་མི་དཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀ་རོ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཀ་ཐཱ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཙ ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༢) ཝུ་ཏྟཾ.
༣༩༠-༣. ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་དེ་སི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ནི་སེ་ནྟ་སྶཱཏི པཱ་སཱ་ཎེ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཁི་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧཱཏི ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༩༠) ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ.
ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨི་ཏ་ར་ཏྲ སུ་དྡྷ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ.
ཡཱ པ་ནཱཏི ཡཱ ཀུ་ཊི. པ་ཋ་མེ དུ་ཏི་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པི་ཎྜེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཝ་སེ་ན ‘‘པི་ཎྜེ’’ཏི བྷུ་མྨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ནི་ཀྑི་ཏྟེ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎེ བྷུ་མྨཾ, ནི་ཀྑི་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༩༤. ‘‘ས་ཙེ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཝི་པྤ་ཀ་ཏནྟི ཨཱ་ར་དྡྷ་མ་ནི་ཊྛི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ཊྛི་ཏེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་མ་ཏྟེ་ན ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི་པི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཏེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙ དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀུ་ཊིནྟི ཏཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཀུ་ཊིཾ.
༣༩༥. ཨ་ཉྙཾ བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་དིཾ. ཏ་ཐཱཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མཱ་ཧ.
༣༩༦. ‘‘ཀ་རོ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀཱ་རཱ་པ་ཡ་ཏོ’’ཏི་པི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི ‘‘ཀྲི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ ཨ་ངྒཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༩༧. ཏནྟི ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ‘‘ཀྲི་ཡཱ་ཀྲི་ཡ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༣༩༨. ཝ་ཏྠུཾ ཨ་དེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ‘‘ཏེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༣༦༧) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ས་མ་ཏ་ལཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མྨ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ, སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་ཨོ་ལོ་ཀ་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ལ་དྡྷེ ཝུ་ཌྜྷེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷེ་ན ས་མྨ་ཏེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀུ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་ཨོ་ལོ་ཀ་ནེ ཝི་ཡ ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷ་ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ པུ་ན ཏེ་ན ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊི་ཀཾ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལིཾ པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ མ་ཧ་ལླ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ, སོ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ས་ངྒྷཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ས་ངྒྷེ་ན ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ དེ་སེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཧ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧ་ལླ་ཀནྟི ‘‘ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀ་ཀུ་ཊི་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀོ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་མཱ་ཎ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ་པི མ་ཧ་ལླ་ཀོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༦༦) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧཱ་རནྟི ‘‘ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨུ་ལླི་ཏྟོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཝ་ལི་ཏྟོ ཝཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟོ ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༧༡) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་སྨི་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་ས་རཱུ་པཾ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཡོ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་རེ་ཡྻ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ་ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ས་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ, ཨི་མི་ནཱ པ་ར་སྶ ཝཱ་ས་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ག་རུ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྟ་ཡཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་མཱ་ཎཱ…པེ… ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ’’ཏི (ཝི. ཝི. ༣༩༩ ཨཱ་ད་ཡོ).
༣༩༩. ཀྲི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝནྟི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨི་དྷ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏ་བྦོ. ཀྲི་ཡ…པེ… ལ་ཀྑ་ཡེཏི ཨེ་ཏྠ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ.
མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༤༠༡-༣. ཏེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ. བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏཱ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཏ་ད་ནུ་ལོ་མཱ་ཡ ཝི་བྦྷ་ནྟ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་ཧ པ་ཉྩ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ སེ་སཱ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ.
ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༦) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ ཨི་དྷ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ག་ཏ་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན བུ་དྡྷཱ་ནུ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ས་བྦ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༨༥) ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་ཡ་ཏ་སཱ་ནུ་ལོ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཎྷི, ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཎྛི་པ་ད་ཝི་ཝ་ར་ཎེ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༤) པཱ་ཋེ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་མེ་སཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏཾ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡཱ་ནཱི’’ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི ཙོ་ད་ཀ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙོ་ད་ནཱ་མཱུ་ལེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཏེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་མྷི པུ་གྒ་ལེ ནེ་ཝ དི་ཊྛཾ ན སུ་ཏཾ ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ན་པ་རི་ས་ངྐཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦). ཨེ་ཏྠ ཙ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ དི་ཊྛཾ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ. པ་ཀ་ཏི་སོ་ཏེ་ན ཝཱ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ཝཱ སུ་ཏཾ སུ་ཏཾ ནཱ་མ. ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཏཾ ཏི་ཝི་དྷཾ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་ཝ་སེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་སེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཨོ་ཀཱ་སེ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཉྙ་ཐི་ཡཾ པ་ཡོ་གཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ནུ ཁོ་ཡ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ག་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཀུ་ཊྚ་ཏི་རོ་ཧི་ཏེ བྷི་ཀྑུ་མྷི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཉྙུ་པུ་རི་ས་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ནུ ཁོ་ཡ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎཾ སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཝི་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཏ་རུ་ཎ་མཱ་ཏུ་གཱ་མ་པུ་རི་སཱ་ནཾ དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་པུ་པྥཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ, མཾ་ས་སུ་ར་ག་ནྡྷ་ཉྩ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་སྶ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙེ་ཏི་ཡ་པཱུ་ཛི་ཏ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་སྶ པཱི་ཏཱ་རི་ཊྛ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ནུ ཁོ’’ཏི ཀི་རི་ཡ་མཱ་ན་སཾ་ས་ཡོ མུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏ་མཱུ་ལ་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ.
ཙོ་དེ་ཏཱིཏི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི. ཙོ་དཱ་པ་ནཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི. ཙཱ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནོ ཧུ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ནཾ ཨི་མ་མྷཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཙཱ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པ་རཾ སཱ་ས་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ. ‘‘སུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཙོ་ད་ནཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ, ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི སེ་སོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མ་ནཱ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡོཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ, ‘‘དུ་ཊྛོ དོ་སོ ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན དོ་ས་ལེ་སེ་ན ས་ཡཾ དཱུ་སི་ཏོ, པ་ར་ཉྩ དཱུ་སེ་ནྟོ པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་ག་ཏོ ཡོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
‘‘ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་ས་མྷཱི’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ, ཨོ་ཀཱ་སཾ ‘‘ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༩) པཱ་ཋ་ཏོ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏ་ཧེ་ཏྭ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏེ’’ཏི ‘‘ཀཱ་རི་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨོ་ཀཱ་སཾ མེ ཀ་རོ་ཧི, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨོ་ཀཱ་སེ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ, པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ་ཏྠོ. དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧཱཏི ཨོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་ཀཱ་རཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ.
༤༠༤-༥. ཀོ་ཎྛོ་སཱིཏི དྷུ་ཏྟོ་སི. ཛེ་ཊྛ་བྦ་ཏི་ཀོ་སཱིཏི ཀཱ་ལཱི་དེ་ཝཱི་ཝ་ཏ་ནི་ཡུ་ཏྟོ་སི. ཀཱ་ལཱི་དེ་ཝཱི ཀི་ར སི་རི་དེ་ཝི་ཡཱ ཛེ་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ ཝ་ཏ་དྷ་རོ ཛེ་ཊྛ་བྦ་ཏི་ཀོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཝ་ཏཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པཱུ་རེ་ནྟོ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ མ་སིཾ མ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཀ་པ་ཏྟཱ་ནི མུ་ཊྛི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཱི་དེ་ཝིཾ ཕ་ལ་ཀེ ལི་ཁཱ་པེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀཱ་ཛ་ཀོ་ཊི་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪི་ཊྛོ་ད་ཀཱ་དི་ཨ་སུ་ཙི་ས་ནྣི་ཙི་ཏ་ཨོ་ལི་ག་ལླཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘དུ་སྶཱི་ལོ་སི ནི་སྶཱི་ལོ་སི སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་སཱི’’ཏི ཐོ་མེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི.
དུ་སྶཱི་ལ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་དྷ་མྨོ ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ་སི. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི. ཚ་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཏི་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ག་རུ་ཀཾ ནི་དྡི་སེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་མྷཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་སེ, དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མུ་ཏྟ་ར་ཏྲཱ་པི.
༤༠༦. ས་མྨུ་ཁཱཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ, ཨ་ཝི་དཱུ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡཱཏི མུ་ཏྟ་པཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཏཾ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏཾ. པ་རོཏི ཡཾ ཙོ་དེ་སི, སོ ཙུ་དི་ཏ་ཀོ པ་རོ. བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཙོ་ད་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ.
༤༠༧. ས་མྨུ་ཁེ ཋ་ཏྭཱཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣེ ཋ་ཏྭཱ. ‘‘ཙོ་དཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རོ་ཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ནྟ་ཝ་སེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མུ་ཏྟ་ར་ཏྲ. ཀེ་ན་ཙཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི པུ་གྒ་ལེ་ན. ཏ་སྶ ཙོ་ད་ཀ་སྶ. ‘‘ཙོ་དཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ.
༤༠༨. སོ་པཱིཏི ཨུ་གྒ་ཧཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཙོ་ད་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨི་ཏ་རོ པ་ཡོ་ཛྫ་ཀ་པུ་གྒ་ལོ་པི. ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤཱིཏི པ་ཡོ་ཛ་ཀ་པ་ཡོ་ཛྫ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་མྤི.
༤༠༩. ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཎྞཾ ཝཱ ས་ནྡེ་སཾ ཝཱ ཧ་ར་ནྟོ དཱུ་ཏོ ནཱ་མ, སོ ‘‘པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི ‘‘དུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏ་མཱ་ཧ. པ་ཎྞཾ ཝཱ ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དཱ’’ཏི སཱ་ས་ན་ཉྩ ཨ་ད་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཙོ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ཨི་དྷ ‘‘ནི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘དཱུ་ཏ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཨུ་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏ་མ་ནུ་གྒ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ནི་སྶ་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ དཱུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘པ་ཎྞ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ ཙོ་ད་ནཾ ལི་ཁི་ཏྭཱ དི་ནྣ་པ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. སཱ་ས་ནནྟི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ པེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ ཏ་ཡ་མྤི དཱུ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཏོ ‘‘ཙོ་དཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘པ་ར’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀཱ་རཱ་པ་ནཾ ན་ཏྠི.
༤༡༠. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ཀཱ་སེ ཀཱ་རི་ཏེ, ཨ་ཀཱ་རི་ཏེ ཙ, ཏ་ཐཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝུ་ཏྟེ ས་མྨུ་ཁཱ པ་རེ’’ཏི བྷུ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ཏེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཙོ་དེ་ཏི ཙོ་དཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨོ་ཀཱ་སེ ཀཱ་རི་ཏེ ཀེ་ཝ་ལཱ, ཨ་ཀཱ་རི་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་ཧཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་མྨུ་ཁཱ སེ་སཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི པ་རེ ཝུ་ཏྟེ ཙཱ་ཝ་ན་ས་ཉྙི་ནོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཀཱ་རཱ་པ་ནེ་ན་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
༤༡༡. ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཁུཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ. ཨ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ཀཱ་རི་ཏོ་ཀཱ་སཾ, ‘‘པ་ར’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ཙོ་ད་ཀེ་ན, ‘‘ས་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རི་ཏོ་ཀཱ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཧ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༡༤) ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ས་ཧ. ཝ་ད་ནྟ་སྶཱཏི ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཙོ་དཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཙ-ཀཱ་རེ་ན ཀཱ་རི་ཏོ་ཀཱ་ས་པ་ཀྑེ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ས་མྦ་ནྡྷཱི.
༤༡༢. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཀྐོ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཀ་ཏོ་ཀཱ་ས་མ་ཏྟ་ནཱ’’ཏི ནཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧཱིཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ’’ཏི ཨི་དཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་མྨནྟི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ.
༤༡༣. ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་སྶ ཨ་སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་སྶ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩༠) ཝུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ཉྩ་ངྒ་སཾ་ཡུ་ཏནྟི ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ས་ངྑྱཱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ས་མྨུ་ཁཱ ཙོ་ད་ནཱ, ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༤༡༥. ཨི་དནྟི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི སེ་སོ, ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་ད’’ནྟི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཏ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཱི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ་ཏི ས་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཙི་ཏྟ’’ནྟི. པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ.
དུ་ཊྛ་དོ་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ.
༤༡༦. ལེ་ས་མ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ལི་སྶ་ཏི སི་ལི་སྶ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ལེ་སོ, ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༩༡) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ད་སྶི་ཏ་ནི་བྦ་ཙ་ནེ་སུ ‘‘ལེ་སོ ནཱ་མ ད་ས ལེ་སཱ ཛཱ་ཏི་ལེ་སོ ནཱ་མ་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༩༤) ན་ཡེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ ལེ་སེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ལེ་ས་མ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.