པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཐཱ
པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་པ་ཎཱ་མཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཝི་དྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཏི་ཝི་དྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏི་ཝི་དྷེཏི ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝ་མུ་ཁ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ མ་གྒེཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏི་ལ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. མ་གྒེཏི ཝ་ཙྩ་པ་སྶཱ་ཝཱ་ནཾ ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནྣ་པཱ་ན་པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཀྑ་མ་ན་དྭཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ མ་གྒ་ཝོ་ཧཱ་ར་ག་ཏེ ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སེ, ཨ་ལློ་ཀཱ་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘མ་གྒེ་སུ ཏི་ལ་མ་ཏྟ་མྤི, ཏཱི་སུ སེ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི ‘‘ཏི་ཝི་དྷེ’’ཏི པ་ཀཱ་ར་ཝཱ་ཙི་ཝི་དྷ་ས་དྡོ་པཱ་དཱ་ནེ་ན ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཧི རཱ་སཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཏིཾ་ས་ཝི་དྷོ མ་གྒོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི.
སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ? པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་མུ་ཁཱ་དི་མ་གྒཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་སྶོ ཨི་ཏྠི་ཡོ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༦) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཝ མ་གྒཱ, ཏ་ཐེ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ན་ཝ མ་གྒཱ, ཏི་ཎྞཾ པ་ན པ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁ་མ་གྒ་ཝ་ཙྩ་མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ དྭེ དྭེ མ་གྒཱ་ཏི ཚ མ་གྒཱ, ཏ་ཐཱ ཏི་ཎྞཾ པ་ན པུ་རི་སཱ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏིཾ་ས་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི.
སེ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནོཏི སེ་ཝ་ནེ མེ་ཐུ་ན་པ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ, མེ་ཐུ་ན་རཱ་གཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལློ་ཀཱ་སེཏི ཏིཾ་ས་མ་གྒཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རེ མ་གྒེ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་སཾ་ཕུ་ཊྛེ ཨ་ལླ་པ་དེ་སེ, ཨི་མི་ནཱ བཱ་ཧི་རཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཝི་སེ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ས་སི་ཀྑོ སོ’’ཏི པ་ད་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘སེ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནོ ས་སི་ཀྑོ སོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ངྒེ ས་རཱི་རེ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ, པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ. ས་ཏི་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ རུ་ལ༹ྷི་ཝ་སེ་ན ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝེ་སེ་ནྟོཏི དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཾ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟོ. པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི དུ་ལླ་བྷཱ་ཡ ཁ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་བྦ་ཏོ དུ་ལླ་བྷཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་སུ་ཁ་ཏོ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་ས་ས་པ་ཏྟེ་ཧི པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་པཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ – ས་སི་ཀྑོ སེ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནོ ཏི་ཝི་དྷེ མ་གྒེ ཨ་ལློ་ཀཱ་སེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཏི་ལ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ཝེ་སེ་ནྟོ སོ བྷི་ཀྑུ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡ་པི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༤) –
བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༧. ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ན (པཱ་རཱ. ༥༨) ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པ་རོ་པ་ཀྐ་མ་མཱུ་ལ་ཀཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཝེ་ས་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཝེ་ས་ནནྟི བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི སུ་ཏྟ་པ་མ་ཏྟཱ་དི་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་གྒཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་གྒཾ ཡ་ཐཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དཱ་པ་ནེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ མ་གྒ་པྤ་ཝེ་ས་ན་མཱ་ཧ. པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ས་སི་ཀྑོ སོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༨) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་གྒ་ཏོ ཡཱ་ཝ མཱུ་ལཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟེ་སུ ཨ་སྶཱ་ད་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཝི་ཊྛནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཝི་ཊྛནྟི པ་ཝི་ཊྛ་ཀྑ་ཎོ. ‘‘པ་ཝི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཁ་ཎོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཋི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་མ་ཡེ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་བྦ་ཐཱ བྱཱ་པཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་མ་ཡོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝ ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཙ ཡཱ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷོ, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟོ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་དྡྷ་ར་ཎནྟི ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ.
ཝཱཏི ཝི་ཀ་པྤེ, ཨ་པཱིཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, སོ ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝི་ཀ་པྤི་ཏཱ་ནཾ པ་ཀྑཱ་ནཾ ཏུ་ལྱ་བ་ལ་ཏཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི་པི ‘‘སོ ཙེ པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཝི་ཊྛཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༨) པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ནཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎ་མྤི སཱ་དི་ཡ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་སི་ཀྑོཏི སི་ཀྑཱ་ཡ ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་སི་ཀྑོ, ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་སི་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་དི་ཡ་ནྟོཏི སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ. སོ བྷི་ཀྑུ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀི་རི་ཡནྟི ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཝི་ནཱ. ཙུ་ཏོཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་མི་དཾ, ན མ་ཡཱ’’ཏི ལེ་སེ་ན ན མུ་ཙྩ་ཏི, སཱ་དི་ཡ་ན་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི སཱ་ས་ན་ཏོ ཙུ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་སི་ཀྑོཏི ཨི་དཾ ‘‘སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༤) སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཏ་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༤༥), ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝི་བྷ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཙི་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ད་ཝཱ ཝཱ ར་ཝཱ ཝཱ ཝ་ད་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཏ་ཐཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི, དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི, ས་ངྒྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི, སི་ཀྑཾ, ཝི་ན་ཡཾ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཨུ་དྡེ་སཾ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ, ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཾ, ས་མཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཾ, ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་དྡ་ས་ནྣཾ, ‘‘གི་ཧཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ, སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཏི་ཏྠི་ཡོ, ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ, ཨ་སྶ་མ་ཎོ, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ གི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཁེ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཏ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཙ ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཱ་ནི ཙ ‘‘ཨ་ལཾ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ཀིཾ ནུ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ན མ་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷེ་ན, སུ་མུ་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ‘‘ཨ་ལཾ མེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ས་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་སི’’ནྟི ཝཱ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑི་སྶ’’ནྟི ཝཱ ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་སཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡཾ ནཱུ་ནཱ་ཧཾ པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
པ་ཡོ་གོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཙ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཙ. ཏ་ཏྠ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཀྑ་ར་ལི་ཁ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
པུ་གྒ་ལོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཡོ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཡ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, སོ ས་ཙེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, སོ ས་ཙེ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཝི་ཛཱ་ན་ན་མྤི ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ, ཡེ་སཾ ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ, ཨི་མེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ས་ཙེ ཏེ ཡ་ཐཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝཱ ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་ཙེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡོ པ་ན ཨ་ནྟ་མ་སོ ད་ཝཱ་ཡ་པི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ.
ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་སི་ཀྑོ ‘‘ས་སི་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
༨-༡༠. ‘‘ཨི་དཱ་ནི ས་ནྠ་ཏེ་ན ས་ནྠ་ཏ་སྶ གྷ་ཊྚ་ནེ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལེ་ས་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ན, པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ་ན, མུ་ཁེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དེ་ནྟི ས་ནྠ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ནྠ་ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༦༡) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་ནྠ་ཏ་ཝཱ་རཱ་ན་མ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྠ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་ཏེ་ནཱཏི ཙ་མྨ་ཙོ་ལ༹་ཏི་པུ་པ་ཊྚཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏེ་ན. ‘‘པ་ཝེ་སེ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ནྠ་ཏ་ཝཱ་ར་སྶ པ་རོ་པ་ཀྐ་མཾ ནི་སྶཱ་ཡ ད་སྶ་ན་མུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མེ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཏ་ཐེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ་ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི.
ཨེ་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ ཀ་དཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛཱི་ཧི ཨུ་པེ་ཏེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨཱ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ, ཝ་ཏྠུ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ མ་གྒ་སྶ ཙ གྷ་ཊྚ་ན་ཊྛཱ་ན་ག་ཏཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ག་ཏཾ ཨ་ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ ཙ་མྨ་ཁི་ལཾ, པི་ལ༹་ཀཱ་དི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ’’ནྟི ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ཀཾ ཙོ་ལཱ༹་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣེ ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ གྷ་ཊྚི་ཏེ, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣེ ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ གྷ་ཊྚི་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟཱ་ནི པ་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ནྠ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱུ་པ་ཀྐ་མེ ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་པི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སུ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ པ་ཝི་ཊྛེ ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏུ-ས་དྡེ་ན པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛི་ཏུ་དྡྷཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི. ཡཾ་ཏཾ-ས་དྡཱ་ནཾ ནི་ཙྩ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྟཱ ཧི ‘‘སོ’’ཏི ཏཾ-ས་དྡོ་པཱ་དཱ་ནེ ‘‘ཡོ’’ཏི ཡཾ-ས་དྡོ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦོ, སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ཨ་པི་ས་དྡོ ཙ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དཱ་པི་ཏ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟཾ པ་ཝི་ཊྛེ ཝཱ ཏུ-ས་དྡེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏ་པ་ཝེ་ས་ན་ཊྛི་ཏུ་དྡྷཱ་རཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀྑ་ཎེ ཝཱ ས་ཙེ ཡོ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ས་པྤ་མུ་ཁཱ་དི་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་སི་ཏྭཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་པི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཡ་དི སཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ་པི བྷི་ཀྑུ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ས་ཙེ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ས་ངྐ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི སཱུ་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྣེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི་ཡོ ཨི་ཏ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཁེ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ནཱི་ཡཾ. ‘‘ཁེ་ཏྟེ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་རི་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་ར་ག་ཏ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ‘‘ས་ནྠ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་ནྠ་ཏཱ་དིཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་དཱི་ནཾ གྷ་ཊྚ་ནེ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨེ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ནྟེ་ཧི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ – ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ཨ་ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ས་ནྠ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ས་ནྠ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣེ ཝཱ ཨུ་པཱ་དི་ནྣེ་ན, ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣེ་ན ཝཱ གྷ་ཊྚི་ཏེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཏ་སྶ ཝི་ནི་དྡི་སེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ…པེ… གྷ་ཊྚི་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཏ་སྶ ཝི་ནི་དྡི་སེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་ཧ ས་བྦ་ཏྠ ཏཱི་སུ་པི ཁེ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཨ་ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཙ་མྨ་ཁི་ལ་པི་ལ༹་ཀཱ ཙ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་ཨཱ་དི་ཨི་ཏ་རཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་པི. ཏཱི་སུ་པི ཁེ་ཏྟེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ-ས་དྡེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཙ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ པ་ན ནི་མི་ཏྟེ ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད་ཙ་མྨ་ཁི་ལ་པི་ལ༹་ཀ་རོ་མཱ་དཱི་ནི. ཨི་མཱ་ནི ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ་ནི. ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ཏ་རོ་པཱ་དི་ནྣཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ཙ ཏཱི་སུ་པི ཁེ་ཏྟེ་སུ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.
༡༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ས་རཱི་རེ ས་ནྠ་ཏཱ་ས་ནྠ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏི་ཝི་དྷེ་སུ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ས་ནྠ་ཏཱ་ས་ནྠ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དུ་ཝི་དྷེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན སེ་ཝ་ནྟ་སྶ པ་རོ་པ་ཀྐ་མེ ས་ཏི སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ‘‘མ་ཏ་ས་རཱི་རེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སེ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལེ་སོ་ཀཱ་ས་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སྶི་ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ཁེ་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཏི་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་རཱི་རེ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ནཾ ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ སེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཁཱ་དི་ཏེ་པི ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ‘‘ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘མ་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟེ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཏེ་ན ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ནི་མི་ཏྟེ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེཏི ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ ནི་མི་ཏྟེ. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ་པི ཙཱཏི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཁཱ་དི་ཏྭཱ བ་ཧུ་ཀཱ་ཝ་སི་ཊྛེ ནི་མི་ཏྟེ. ‘‘ཡ་སྶ ཙ་ཏཱུ་སུ བྷཱ་གེ་སུ ཏི་བྷཱ་ག་མ་ཏྟཾ ཁཱ་དི་ཏཾ, ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མེ་ཐུ་ནནྟི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མི་ཐུ་ནཱ་ནཾ ཨི་དཾ མེ་ཐུ་ནཾ, མ་ཏི་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་དི་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ‘‘མེ་ཐུ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀོཏི་པ་རཱ་ཛི་ཏོ, པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡ་ཉྷི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ-ས་དྡོ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་པ་ཏྟི་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝ་ཛྫཱི་ནཾ ཝཱ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༣) ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ནྣོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༧) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ‘‘ན མ་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ, ཡོ ཨ་ཝ་ཧ་ཊོ, སོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༥) ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལེ. ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༣༨༤) པ་ན དྷ་མྨེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏྠ དྷ་མྨོ་ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སོ ཝི་སུཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཡོ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཏཾ པ་རཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཡོ ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཏཾ པ་རཱ་ཛེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་གྒ་ལོ ཡ་སྨཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་པ་ནྣོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་པ་ཏྟཱི་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ-ས་དྡོ པ་རཱ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནོ, པུ་གྒ་ལེ པ་ན པ་རཱ་ཛཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ན་རོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི.
༡༢. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏེ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེཏི ས་མ་བྷཱ་གཱ་ཝ་སེ་སཾ ཁཱ་དི་ཏེ. ཐཱུ་ལོ ཨ་ཙྩ་ཡོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡོ, སོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ད་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏྠ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ, ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་སེཏི ཨ་ཝ་སེ་སེ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༩-༦༠). དུ་ཊྛུ ཀ་ཏ་ནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ, དུ་ཀྐ་ཊ-ས་དྡོ ནི་ཡ་ཏ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་སྶཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི-ས་དྡ་སྶ ས་ལི་ངྒེ་ན ཝི་སེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི.
༡༣. ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཾ སེ་སེ་ཏྭཱ ཁཱ་ཡི་ཏེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏི་ཎྞ་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནི་མི་ཏྟཾ སེ་སེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཁཱ་དི་ཏེ་པི. པི-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀེ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ ཝཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ ཝཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ནི་མི་ཏྟེ མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝ་ཏོ་པི པ་རཱ་ཛ་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ཝ་ཏོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི. ས་ནྠ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཀ་པྤཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
༡༤. ‘‘ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཡ་དཱ པ་ན ས་རཱི་རཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཀུ་ཐི་ཏཾ ནཱི་ལ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ ཀི་མི་ཀུ་ལ་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ ན་ཝ་ཧི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ་ཧི པ་གྒྷ་རི་ཏ་པུ་བྦ་ཀུ་ཎ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ, ཏ་དཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཉྩ ཛ་ཧ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ ས་རཱི་རེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༩-༦༠) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཙཱཏི ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཱ་དི་ས་བྦ་ཝི་ཀ་པྤོ་པ་ག་ཏཱ་ནི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. ‘‘ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ས་བྦཾ མ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༡༥. ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོཏི ཝ་ཎ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. ཏ་སྨིནྟི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ. ཨེ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡོ པ་ན-ས་དྡོ ཨི་དྷ ཨ་ད་སྶི་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཧི ‘‘ཡ་དི་པི ནི་མི་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་མྤི ན་ཏྠི, ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝེ་ས་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ་པི ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟཾ ཙེ ས་བྦ་སོ ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཾ, ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཝེ་ས་ན་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་མ་ཏྠཾ ཛོ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༦. ཏ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཏི་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཏི་ཏཱ་ཡཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ནི་མི་ཏྟ་ཏོཏི ནི་མི་ཏྟ་པྤ་དེ་ས་ཏོ པ་ཏི་ཏཱ་ཡཾ མཾ་ས་པེ་སི་ཡ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏི་ཏཱ་ཡཾ ཏ་སྶཾ ནི་མི་ཏྟ་མཾ་ས་པེ་སི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ནི་དྡི་སེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༧. ‘‘ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཚི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་རཱི་རེ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ས་རཱི་རེ པ་ན ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏེ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་པི མཾ་སེ, ནྷཱ་རུ་མྷི ཝཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛེ ས་ཏི མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༡༨. ‘‘ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀྑཱི’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ནེ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ས་རཱི་རེ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ‘‘ཨ་སྶ་གོ་མ་ཧི་སཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ‘‘མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ལ་བྦྷ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ས་རཱི་རེ ཀ་ཎྞ…པེ… ཝ་ཎེ་སུ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེཏི མུ་ཏྟ་པ་ཐ་བྦྷ་ནྟ་རེ. ཝ་ཎེ་སུ ཝཱཏི ས་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཝ་ཎེ་སུ. ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏནྟི ཏི་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ཀ་དེ་སཾ. རཱ་གཱཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན.
༡༩. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་ར་སྨིནྟི ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡཱ་དི་ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཀ་ཙྪཱུ་རུ་ཀཱ་དི་སཱུ’’ཏི ཨུ་པ་ཀ་ཙྪཾ ནཱ་མ བཱ་ཧུ་མཱུ་ལ་ནྟ་རཾ. ཨཱུ་རུ་ཀཱ་དི་སཱུཏི ཨཱུ་རུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་སུ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་སཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་སྶ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶཱཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ས་ནྠ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
༢༠. ཨ་སྶ་གོ་མ་ཧི་སཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན གོ་ཀ་ཎྞ་ག་ཝ་ཛཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་སྶཱ་ད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ. ‘‘མ་ཏཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ནཱ་ན’’ནྟི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. སེ་ཝནྟི ‘‘ཝ་སཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་སྶཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཕུ་སེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨོ་ཊྛ་ག་དྲ་བྷ་ད་ནྟཱི་ནཾ, ཨ་སྶ་གོ་མ་ཧི་སཱ་དི་ན’’ནྟི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛེ་ན པ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ཝཱ་ཙི་ནཱ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ར་ཧ་ནཱ་སཱ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཝ་ནྟོ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི. ‘‘ཨ་སྶ་གོ་མ་ཧི་སཱ་དཱི་ན’’ནྟི པ་ཋ་མ་པཱ་དཱ་ཝ་སཱ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨོ་ཊྛ་ག་དྲ་བྷ་ད་ནྟཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ པུ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི.
༢༡. ཏ་ཐཱ སེ་ཝ་མཱ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནནྟི ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྩ་ནྟི ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ, ས་བྦེ ཙ ཏེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ཙཱ་ཏི ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ, ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝ་སཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་ནྠ་ཏཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤེ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཏ་མྤི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༢༢. ཨེ་ཝཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་རེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ མ་ཏ་ས་རཱི་རེ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ན་ཀ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ‘‘ཏེ་ས’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཏཱ་མ་ཏ་ས་རཱི་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ, པུ་ན ག་ཧ་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཏེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལླ་ས་རཱི་རེ་སཱུཏི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མ་ས་མྤ་ཏྟེ་སུ ཨ་ལླ་མ་ཏ་ས་རཱི་རེ་སུ ཏི་ཝི་དྷེ ཁེ་ཏྟ་སྨིཾ ཨ་ས་ནྠ་ཏེ, ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ས་ཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་སྶ ཝ་སཱ སེ་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པ་དེ་ཧི ས་ཧ ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཏི་ཝི་དྷེ ཁེ་ཏྟ་སྨིནྟི མ་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ས་རཱི་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་བྷེ་དེ མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་བྷེ་དེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ, ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་བྷེ་དེ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཝ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་བྷེ་དེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཎྞ་ཙྪི་དྡ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཝ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ, ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་བྷེ་དེ ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀྑེ་ཏྟེ ཙཱ་ཏི ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཁེ་ཏྟེ. ས་ཏཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ ཨ་ས་ནྠ་ཏེ ཝཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་སྶ ཝ་སཱ སེ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཏི་ཝི་དྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཏེ་ས་མེ་ཝ ཙ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟེ ས་རཱི་རེ ས་ནྠ་ཏཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན སེ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟེ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི མ་ནུ་སྶ་ས་རཱི་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ས་རཱི་རེ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཨ་ལླ་ས་རཱི་རེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཀུ་ཐི་ཏ་ཀུ་ཎ་པེ པ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི.
༢༣. བ་ཧི ཚུ་པ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ཨི་མི་ནཱ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི་ན་མེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ་པི ག་ཧ་ཎ་སྶ. ཨི་མི་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨི་ཏོ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏེ ཏ་ཏྲཱ་པི ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ་པི ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་མྤི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི་ཨ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཉཱ་པ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༩-༦༠) ‘‘ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན མུ་ཁེ་ན ཚུ་པ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ན ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚུ་པི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཚུ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༢) སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ལླ་མ་ཏ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཙ ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ ཝཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ ཝཱ ནི་མི་ཏྟེ ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠཱ་པི བ་ཧི ཚུ་པ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་པི མ་ཏཱ་མ་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༢༤. ནི་མི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན. མུ་ཁེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁེ་ན. ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ མ་ཏི་ཏྠི་ཝ་ཏྠུ་མྷི མ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ས་རཱི་རེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཡོ ཚུ་པ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཏ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐེ་ཝ ཡ་ཀྑི་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཡ་ཀྑི་ནི་ཡཱ ས་རཱི་རཾ ཡེ་ན ཕུ་ཊྛཾ, ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨི་དྷེ་ཝ ཨུ་པ་རི དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ‘‘པ་ཎྜ་ཀེ ཡ་ཀྑི་པེ་ཏཱི་སུ, ཏ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ’’ཏི (ཝི. ཝི. ༣༤༡) ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ཨ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི་པི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ བ་ཧི ཚུ་པི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘བ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ཏ་ད་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. ག་རུ་ཀནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
༢༥. ཏ་ཐེ་ཝ བ་ཧི ཚུ་པ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བ་ཧི་ཡེ་ཝ ཚུ་པ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་རཱ་གེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན, མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝཱ. པུ་རི་ས་སྶཱ་པཱིཏི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ་པི. པི-ས་དྡོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཐ ཁོ པུ་རི་ས་སྶཱ་པཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་པུ་རི་ས་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ ཀུ་ཏོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཝཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝཱ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་པུ་རི་ས་སྶ ཝ་ཏྠི་ཀོ་སཾ ཨ་པྤ་ཝེ་སེ་ནྟོ ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཚུ་པ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༥༩-༦༠) ལ་བྦྷ་ཏི.
༢༦. ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏི་ཏ་ར་ནྟཱ་ནཾ གུ་ནྣཾ པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཱ ཚ་བྦ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚུ་པིཾ་སཱུ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ན ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚུ་པི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཚུ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༢) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ནི་མི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘བ་ཧཱི’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཏོ བ་ཧི ཚུ་པ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༧. ‘‘མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྱ་ཝ་ཙྪི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ བ་ཧི ཚུ་པ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནི་མི་ཏྟ་སྶཱཏི པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་སྶ. ཚུ་པ་ནེཏི ཕུ་ས་ནེ.
༢༨. ཏ་མཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེ’’ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེཏི ཝི་ཝ་ཊེ. ‘‘མུ་ཁེ’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷི་ནོ ཙ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ སུ་ཏཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ནཾ སུ་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷ་སྶེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཏྟཱ ཙ པུ་རི་མཱ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ མུ་ཁེ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི སུ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི (པཱ་རཱ. ༧༣) ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཚི་ནྣ་སཱི་སཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེ མུ་ཁེ ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཝེ་སེ་སཱི’’ཏི ད་སྶི་ཏ་ཚི་ནྣ་སཱི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྶ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶ་མུ་ཁ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ, པ་ན ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩ མུ་ཁེ ཏ་ཐཱ པ་ཝེ་སོ ནི་དྡོ་སོ་ཏི ཝ་ཏྟུ་མ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ མུ་ཁེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེ མུ་ཁེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་ས་ངྒ་ཧོ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ.
༢༩. ཏ་ཐཱཏི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་སྶེ་ཧཱིཏི ས་ཧ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘པ་སྶེ་ཧཱི’’ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ས་དྡ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ས་དྡ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་སྶེ་ཧི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ལ’’ནྟི ཙ ཨི་མེ་སཾ ས་མྦ་ནྡྷི་པ་ད་སྶ ཨ་ནི་དྡེ་སེ་པི མེ་ཐུ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཙ ས་ནྠ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨི་མ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༡-༦༢) ནི་མི་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶཱ་ཏི་དེ་ས་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ‘‘ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ལ་བྦྷ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཝ ‘‘པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཀྱཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཏེ མུ་ཁེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་མཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ ས་བྦ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟེ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་སྶེ་ཧི ས་ཧ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ལཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་སྶེ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ལ་ཉྩ ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟཾ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ.
༣༠. ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏོ་ཊྛ་མཾ་སེ་སཱུཏི ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཾ ཨོ་ཊྛ་མཾ་སཾ ཡེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ཏེ་སུ ད་ནྟེ་སུ. བ་ཧི་ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀེ་སུ ཝཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨོ་ཊྛ་མཾ་ས་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ ཝཱ ད་ནྟེ་སུ. ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ཚུ་པ་ནྟ་སྶ.
༣༡. ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ ཀ་ཏྭཱཏི ནི་མི་ཏྟ་མཾ་ས་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི ས་ངྒྷ་ཊྚེ་ཏྭཱ. མ་གྒེཏི ཨ་ཊྛི་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཡེ མ་གྒེ. དུ་ཝི་དྷ་རཱ་ག་ཏོཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཝཱ. ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཙཱ་རེ་ནྟ་སྶ.
༣༢. ཨཱ་ལི་ངྒ་ནྟ་སྶཱཏི པ་རི་སྶ་ཛ་ནྟ་སྶ. ཧ་ཏྠ་གཱ་ཧཱདཱི་སུ ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀ་པྤ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ན་ཁཱ. ཧ་ཏྠ་སྶ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧོ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་ར་སྶ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷ་སྶ ཙ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ པ་རཱ་མཱ་སོ. ནི་སྶ་ནྡེ་ཧེ པ་ན ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ས་རཱི་ར་སྶ ཝཱ ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷ་སྶ ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སོ་ཡེ་ཝ སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦོ. པ་རཱ་མ་སེ་པི ‘‘ཧ་ཏྠེ་ན ས་རཱི་ར་སྶ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷ་སྶ ཙ པ་རཱ་མ་ས་ན’’ནྟི ཡཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ནཱ་པི པ་རཱ་མ་ས་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙུ་མྦ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ན་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
༣༣. མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་སུ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ ས་ཏྟེ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨ་པ་དེ, དྭི་པ་དེ, ཙ་ཏུ་པྤ་དེ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཝི་སེ་ས་ནེ་ཧི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ ‘‘ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་པ་དེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ. ཨ་ཧ་ཡོཏི ཐ་ལ་ཙ་རེ་སུ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཧ་ཏྠི་གི་ལ་ན་ཀེ ཨ་ཛ་ག་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ནཱ་གཱ ཙ. མ་ཙྪཱཏི ཛ་ལ་ཛེ་སུ ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཉྩ་ས་ཏ་ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ནི ཏི་མི་ར་པི་ངྒ་ལཱ་དི་མ་ཙྪེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ པཱ་ཋཱི་ན་པཱ་ཝུ་སཱ་ད་ཡོ མ་ཙྪཱ ཙ. དྭི་པ་དེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ. ཀ་པོ་ཏཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ག་རུ་ལེ༹ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ ཀ་པོ་ཏཱ་ཀ་པོ་ཏ་པ་ཀྑཱི ཙ. པཱ་རཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཙ་ཏུ་པྤ་དེ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ. གོ་དྷཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཧ་ཏྠིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟ་ཏོ གོ་དྷཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ. ཧེ་ཊྛཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ་ཝ་ཏྠཱུཏི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
༣༤. སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ, ཏཱ་ཡ མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟཾ. མ་གྒེཏི ཝ་ཙྩ་མ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ མ་གྒེ. མ་གྒ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཝེ་ས་ནཾ. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟེ ཝི་ནཱ་སེ བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ནྟི་མོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ ཨ་ནྟི་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མྷི དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ནོ, པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༣༥. སཱ་མ་ནྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མཱི་པེ བྷ་ཝཾ སཱ་མ་ནྟཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱི་པེ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ བྷ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་མྤཱིཏི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སཱ་མ་ནྟ་མི་ཏི ཨུ་དཱི་རི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐ་མུ་དཱི་རི་ཏཾ? ‘‘ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༤) དུ་ཏི་ཡེ, ‘‘མ་ནུ་སྶཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨོ་པཱ་ཏཾ ཁ་ཎ་ཏི, པ་ཏི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི, ཏ་ཏི་ཡེ, ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༡༥) ཙ་ཏུ་ཏྠེ ས་མུ་དཱི་རི་ཏཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་མ་ནྟཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཡ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཾ ས་མུ་ལླ་པ་ཏི, སོ ཡཱ་ཝ ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་མུ་ལླ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷཱ་ཝེ, ས་མུ་ལླ་པི་ཏེ ཏ་སྨིཾ ས་མུ་ལླ་པི་ཏ་མ་ཏྠེ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷཱ་ཝེ ཙ ཡུ་ཛྫ་ཏི. སོ ཙ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣༦. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཏཱུ་པ་ཏྠ་དྡྷཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨ་ཛཱ་ན་མཱ་ན་སྶ, མ་ཧཱ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ ནི་དྡུ་པ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཡ པ་རེ་ཧི ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཉཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་ད་མཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. ཨ་སྶཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱཏི བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་སུ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཙ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་སུ ཙ, ས་པྤ་མུ་ཁཾ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་སི་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཙ, མ་ཧཱ་ཝ་ནེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རོ་པ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཡ པ་རོ་པ་ཀྐ་མཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཡེ ཨཱ་དི་ཏྟ་ཨ་གྒི་ནཱ ཝི་ཡ ཨུ་ཏྟ་སི་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པི-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ ཁཱི་ར་སཱ་ག་ར་ས་ལི་ལ་ནི་མྨ་ལེ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་དི ཙ ཏཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀ་མྨ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་མྨཱི, ཨེ་ཏྠ སུ་དི་ནྣོ བྷི་ཀྑུ, ཏ་སྶ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ནོཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་པ་རི་པི ཨི་མེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ ཙ ཨུ་པ་རི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཙ ནི་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ར་ས་ཝི་དྷོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ཀི་ཎྞ་ཀེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ཨུ་ཏྟ་རེ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༣༧-༣༨. ཝི་ན་ཡེཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ. ཨ་ན་ཡཱུ་པ་ར་མེཏི ནེ་ཏི པཱ་པེ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་དཾ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཾ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ད་ཉྩཱ་ཏི ན་ཡོ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་ན་ཡོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ར་མོ ནི་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ན་ཡཱུ་པ་ར་མོ, ཝི་ན་ཡོ, ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཡཱུ་པ་ར་མེ ཝི་ན་ཡེ.
ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ར་མེ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ. ཨ་ན་ཡ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ར་མེ ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ པ་ར་མེ ཨུ་ཀྐ་ཊྛེ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་རཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ མཱ སཱ་ས་ན་སི་རཱི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ར་མོ, ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་མ་སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཛ་ན་སྶཱཏི སོ་བྷ་ཎོ ཛ་ནོ སུ་ཛ་ནོ, སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མོ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཡ སོ་བྷ་མཱ་ནོ པི་ཡ་སཱི་ལོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ན་ཡ་ནེ ན་ཡ་ནཱུ་པ་མེ ཝི་ན་ཡེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ན་ཡཱུ་པ་ར་མ་ཏྟཱ, པ་ར་མ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཛ་ན་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ན་ཡ་ནེ ན་ཡ་ནཱུ་པ་མེ. སུ་ཁཱ་ན་ཡ་ནེཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་དཾ སུ་ཁཾ ཨཱ་ནེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཱ་ན་ཡ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ. ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ན་ཡ་ནེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ནཾ.
ཨེ་ཏཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀི་མ་ཏྠ་ནྟི ཙེ? ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་ཀ་ཏི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏ་རོ སོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཙེ? པ་ཀ་ཏི་ན་ཡ་ནཾ རཱ་ག་དོ་སཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན ཝི་ན་ཡ་ན་ཡ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན མོ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་ན་སུ་ཁ་སྶེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཡ་ཐཱ ཝི་ན་ཡ་མ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་སཱི་ལ་སཾ་ཝ་ར་མཱུ་ལ་ཀ་ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་དི་ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཝ་སཱ- ན་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་ནེ ཝི་ན་ཡེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
པ་དྷཱ་ན་ར་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་པཱི’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. པ་དྷཱ་ནེ ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་ཡོ་གེ ར་ཏོ་པི, ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ས་ཝ་ན་ཙི་ནྟ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཝི་རཱ་གོ སེ་ཊྛོ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི (དྷ. པ. ༢༧༣; ནེ་ཏྟི. ༡༧༠; ཀ་ཐཱ. ༨༧༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་དྷཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ར་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ར་མ་ཏེཏི ‘‘སཱ་ར’’ནྟི ཨ་དྷི་མ་ཏེ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱ་རཾ ཨ་ཕེ་གྒུ་མ་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཏཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ‘‘སཱ་ར་མ་ཏོ’’ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ. ར་ཏོཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷི་ར་ཏོ. ‘‘ན ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་རཾ ‘‘ར་མ་ཏེ’’ཏི ཨོ་སཱ་ན་པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཡོ པ་ན ན ར་མ་ཏེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཐེ་ར་ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཡོ པ་ན པུ་གྒ་ལོ ནི་ཙྩ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་ཝ་ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཙི་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན ན ར་མ་ཏེ ན ཀཱི་ལ༹་ཏི, སོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་ན་ཡེ པ་དྷཱ་ན་ར་ཏོ་པི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཡ་ན་ས་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟོ་པི པ་ཊུ ཧོ་ཏི ཀིཾ, ན ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ པཱ་ཊ་ཝ་མཱ་ཀ་ངྑ་ནྟེ་ཧི པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པཱ་རཾ་པ་རི་ཡ་པ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ས་ཧ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་མནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ, ‘‘ཨ་ཝེ་དཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡོ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. ཡོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཨི་མཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་མྨཱ ཨ་ཝེ་དི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཀིཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི. ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལ་སཱ་དྷ་ན་ཏྟཱ སཱི་ལ་མི་དྷ ཧི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཧི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནོ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ…པེ… ཝི་ཛ་ཊ་ཡེ ཛ་ཊ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢; མི. པ. ༢.༡.༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཛ་ཊཱ་ཝི་ཛ་ཊ་ན་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་སོ་པ་ཙཱ་ར་སཱ་བྷི་ཉྙཱ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ་སུ པ་དྷཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ, ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ‘‘ཧི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
བྷཱ་ཝ་ནནྟི བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙེ་ཏ་སི ནི་ཝེ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷཱ་ཝ་ནོ, བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཧི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧི་ཏ་ཏྠཱི་ཧི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཙི་ཏྟེ ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. སུ་ར་ས་མྦྷ་ཝནྟི ར་སཱི་ཡ་ཏི ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ར་སོ, ས་དྡ་ར་སོ ཨ་ཏྠ་ར་སོ ཀ་རུ་ཎཱ་དི་ར་སོ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སོ ཙ, སོ་བྷ་ཎོ ར་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི སུ་ར་སོ, ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏཾ སུ་ར་སཾ. བྷ་ཝཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ, ས་ནྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, སུ་ར་སཾ ས་མཱ་ནཾ, སུ་ར་སཾ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ‘‘སི་ལེ་སོ པ་སཱ་དོ ས་མ་ཏཱ མ་དྷུ་ར་ཏཱ སུ་ཁུ་མཱ་ལ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཏྟི ཨུ་དཱ་ར་ཏཱ ཨོ་ཛོ ཀ་ནྟི ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཝི་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་སི་ལེ་སཱ་དི་ད་ས་ཝི་དྷ་ས་དྡ་ཛཱི་ཝི་ཏ་གུ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ས་དྡ་ར་ས་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ས་བྷཱ་ཝཱ་ཁྱཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ རཱུ་པ་ཀཾ དཱི་པ་ཀཾ ཨཱ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀྐ་མ་ནི་དྡི་ཊྛ་པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས་ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་སུ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཁྱཱ་ནཱ་དི་པྤ་དྷཱ་ན་ཨ་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ཏྠ་ར་ས་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྦ་ཀ་རུ་ཎཱ་ར་ས་ཨ་བྦྷུ་ཏ་ར་ས་ས་ནྟ་ར་སཱ་དཱི་ཧི ཙ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ སུ་ར་སཾ ཨི་མཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་མི་ནཱ པ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་དྷཱ་ན་ཏོ ཝི་དྷཱི་ཡ་མཱ་ན་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་པཱ་པ་ན་ཏོ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མེ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་མ་ཏ་ཕ་ལ་ར་ས་ས་མྤ་དཱ་ཡ་ཀཾ ཨི་མཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ པ་ར་མ་སྶཱ་ད་ནཱི་ཡ་རཱུ་པེ་ན དྷི་ཏི་ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ན སུ་ར་ས་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མྦྷ་ཝནྟི ཨེ་ཏྠ སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཁཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ, ཏཾ བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏཾ, ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་སུ་ཁཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སུ་ར་ས་ཏྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ར་ས་ས་མྤ་ད་སཱ་ར་མ་ཧུ་སྶ་ཝེ་ན ས་མྦྷཱུ་ཏ་མཱ་ན་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་བྷ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨི་མ་སྶ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ས་མྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་གུ་ཎ་ར་ཏ་ནཱ་ཀ་རཾ ཨི་མཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟོ སོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? པཱ་ལི་ནཱ ཨུ་པཱ་ལི་ནཱ ས་མོ བྷ་ཝ་ཏི. པཱ་ལི་ནཱཏི སཱ་ས་ནཾ པཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ‘‘པཱ་ལོ’’ཏི ཝི་ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་ཡཱུ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༥.མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༥༡) སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པཱ་ལཱི, པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་སཱ་ས་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྷཱུ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སཱ་ས་ན་དྷ་ར་ཏྟཱ ‘‘པཱ་ལཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན ཨུ་པཱ་ལི་ནཱ, ‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨུ་པཱ་ལཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༢༡༩, ༢༢༨) ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སི་ནྣེ་ན ས་དྡྷ་མྨ་ཝ་ར་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན མུ་ཁ་པ་དུ་མཾ ཝི་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཨེ་ཏ་ད་གྒ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་ཡ་ན་ར་ཀྑ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་པཱ་ལཱི་ཏི་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻེ་ན ཨུ་པཱ་ལི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ས་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀ་སྨིཾ ཝི་ས་ཡེ ས་མོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙེ? སཱ་ས་ནེ. སཱ་ས་ནེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཏི་ཝི་དྷེ སཱ་ས་ནེ, ཏ་ཏྲཱ་པི ཐཱ་ཝ་ར་ཛ་ངྒ་མ་ས་ཀ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཏྠཱ་རཱ་དྷ་ར་མ་ཎྜ་ལ་ས་དི་སེ པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དྭ་ཡ་དྷཱ་རེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནེ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནེ་ཀ་དེ་སེ ས་མོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀིཾ་བྷཱུ་ཏེ སཱ་ས་ནེ? མཱ་ར་བ་ལི་སཱ་ས་ནེ. མཱ་ར་སྶ བ་ལི མཱ་ར་བ་ལི, མཱ་ར་གོ་ཙ་རོ, ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཧིཾ་ས་ཀཾ མཱ་ར་བ་ལི་སཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨིཾ. ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ མཱ་རེ་སུ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་པ་བྷ་ཝ་ཀི་ལེ་ས་མཱ་ར་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ལི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨི་ཏྠི་ས་རཱི་རཱ་དི་ནི་སྶ་ཡ་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༤) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ མཱ་ར་བ་ལི་སྶ ཧིཾ་ས་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི མཱ་ར་བ་ལི་སཱ་ས་ན་ནཱ་མ་དྷེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སཱ་ས་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘བ་ལི༹་སེ་ན་པི ཛཱ་ལེ་ན, ཧ་ཏྠེ་ན ཀུ་མི་ནེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ བ་ལི༹་ས-ས་དྡེ་ན མ་ཙྪ་མཱ་ར་ཎ་ཀ་ཎྚ་ཀ་མཱ་ཧ, ཏཾ མཱ་ར་སྶ བ་ལི༹་སཾ ཨ་ས་ཏི ཁི་པ་ཏི ཝ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི མཱ་ར་བ་ལི༹་སཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨིཾ, ‘‘ས་མ་ནྟ་པཱ་སོ མཱ་ར་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཾ་སཱ་ར་སཱ་ག་རེ པ་རི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་དཱ་ས་པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ཙྪེ ག་ཎྷི་ཏུཾ མཱ་ར་མ་ཧཱ་ཀེ་ཝ་ཊྚེ་ན པ་ཀྑི་ཏྟ་བ་ལི༹་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ- མི་སཱ་ཝུ་ཏ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་མ་ཧཱ་བ་ལི༹་སཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟེ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ སཱ་ས་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སཱ་ར་མ་ཏེ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཡོ པ་ན ན ར་མ་ཏེ, སོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ན་ཡཱུ་པ་ར་མེ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ར་མེ ཨུ་ཏྟ་མེ སུ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཁཱ་ན་ཡ་ནེ ན་ཡ་ནེ ན་ཡ་ནུ་པ་མེ ཝི་ན་ཡེ ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ པ་དྷཱ་ན་ར་ཏོ་པི ཝི་ན་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཱ་དཱི་སུ ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ་པི པ་ཊུ ཧོ་ཏི པ་ཊུ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི ཀིཾ, ན ཧོ་ཏེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ཡེ པཱ་ཊ་ཝ་ཏྠི་ནཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ཀྐ་ཙྩཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ ཝཱི་རི་ཡེ ར་ཏོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཡོ པ་ན ན་རོ སཱ་ར་མ་ཏེ ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཡ་ཏོ ར་མ་ཏེ, ཨ་ཏོ ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ན་ཡཱུ་པ་ར་མེ སུ་ཛ་ན་སྶ སུ་ཁཱ་ན་ཡ་ནེ ཝི་ན་ཡེ པ་ཊུ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ནོ ཁ་ནྟི.
ཧི་ཏ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ སུ་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ སུ་ར་སཾ ས་མཱ་ནཾ སུ་ར་སཾ བྷཱུ་ཏཾ ས་མྦྷ་ཝཾ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨི་མཾ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཡོ ཨ་ཝེ་དི ཨ་ཉྙཱ་སི, སོ པུ་གྒ་ལོ མཱ་ར་བ་ལི༹་སཱ་ས་ནེ མཱ་ར་ཝི་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀ་རེ, ཨ་ཐ ཝཱ མཱ་ར་བ་ལི༹་ས་སྶ མཱ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་མི་སཱ་ཝུ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་བ་ལི༹་ས་སྶ ཨ་ས་ནེ ཝ་ཛྫ་མཱ་ནེ སཱ་ས་ནེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཛི་ན་སཱ་ས་ནེ, ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནེ, ཏ་ཏྲཱ་པི ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ས་མཱ་ནེ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཱ་ས་ནེ་ཀ་དེ་སེ པཱ་ལི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་པཱ་ལ་ནེ ཏཾ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ པ་ས་ཏྠ་ཏ་རེ་ན ཨུ་པཱ་ལི་ནཱ ཨུ་པཱ་ལི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ས་མོ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་སཱ་ར་ས་ནྡཱི་པ་ནི་ཡཱ
ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ. སོ ཙ པ་ཙྩ་ཏྟེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟེ་ཧི ས་བྦ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཨཱ་རཱ་མཱ་དིཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀཾ པ་རཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏུ་པྤཱ་ད་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པཱི’’ཏི ཙ ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ར་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧ་ར་ནྟོ་པི ཏ་ཐཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ སཱི་སཱ་དཱི་ཧི པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟོ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཎྜ་སྶ ཨཱ་མ་ས་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཕ་ནྡཱ་པ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ སཱི་ས་ཏོ ཁ་ནྡྷོ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟོ་པི ཏ་ཐཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟོ་པི ཏ་ཐཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་ངྒོ་པ་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཾ ‘‘དེ་ཧི མེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ན མ་ཡཱ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ མུ་སཱ ཝ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ཏ་སྶ ཝི་མ་ཏུ་པྤཱ་ད་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟོ་པི ཏ་ཐཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷ་ཎྜ་ཧ་ར་ཎ་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་དཱི་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ‘‘ཏེ་ན བྷ་ཎྜེ་ན ས་ཧ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི བྷ་ཎྜཾ ཧ་ར་ནྟཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟོ་པི པ་ཋ་མ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ནྟོ་པི ཏ་ཐཱ པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཐ་ལཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ནྟོ་པི དུ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་མ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ་སུ ས་བྦེ་སུ་པི པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཙ ཕ་ནྡཱ་པ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཝི་ཡ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་ནེ་ནྟོ ཏ་ཐེ་ཝ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ ཧ་རེ་ཡྻ ཨ་ཝ་ཧ་རེ་ཡྻ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཡྻ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝེ་ཡྻ ས་ངྐེ་ཏཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༢) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཚ་སུ པ་དེ་སུ ཨཱ་དོ པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ ཀ་སྨཱ ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཙེ? ཨ་ཡཾ གཱ་ཐཱ ན ཏཾ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༢) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏ་པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་དེ་ན, པ་ཉྩ་མ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་དེ་ན ཙ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ནཱ་ནེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཚ་ཊྛཾ པ་དཾ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༠. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ ཙ ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་པ་ཉྩ་ཀཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ནི་དྡི་ཊྛཱ པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་ཀ་བྷེ་དཱ, ཏ་ཏྠ ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ནཱ་ནེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་དྭ་ཡ་པྤ་བྷེ་དེ ད་ས ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏི་སྶཾ གཱ་ཐཱ་ཡཾ. ནཱ་ནེ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་ནནྟི ནཱ་ནཱ, ཨེ་ཀོ ཙ བྷ་ཎྜོ ཡེ་ས་ནྟི ཝི་གྒ་ཧོ. ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཉྩ པ་རི་མཱ་ཎཱ ཡེ་ས་ནྟེ པ་ཉྩ་ཀཱ, ཏེ་སཾ. ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱཏི ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི, ཙོ་ར་ཀ་མྨཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱ་ད་ཡོ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ནྟཱ་ནེ ཝི་སེ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝཱི, ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ, ཏེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝཱ དཱ་ས་མ་ཡཱུ་རཱ་དིཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏུཾ ཀ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་རཱུ་པཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནཱ་ད་ཡོ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ད་ས ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཐ་ཏོ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༡. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ་སུ པ་ཉྩ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སུ ནཱ་ནེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི དྭེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཉྩ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠོཏི ས་ཀོ ཧ་ཏྠོ, ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི སཱ་ཧ་ཏྠོ, ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཙོ་རེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ཀ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ཙེ་ཝཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ, ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཙོ་ར་སྶ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ཎཱ་པ་ནེ་ན སི་དྡྷོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙ. ནི་སྶ་གྒོཏི ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནི་སྶ་གྒོ, ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ, པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ་ཀཱ་སེ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་སྶ བ་ཧི པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ, སོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙ ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་སོ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལོ ག་ཧ་ཎ་དེ་སོ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝི་སེ་སཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀ་ཏེ་ལ་པི་ཝ་ན་ཀཾ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དི་ཀི་ཉྩི་ཝ་ཏྠུཾ ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དཱི་སུ པཱ་ཏ་ནཱ་དི་པྤ་ཡོ་གོ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་པྤ་ཡོ་གོ ཙ ཀི་རི་ཡཱ་སི་དྡྷི་ཡཱ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཉྩཱཏི དྷུ་ར་སྶ ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, པ་ར་ས་ནྟ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡེ ཙ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎྜཱ་དི་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཙ ཙོ་ར་སྶ སཱ་མི་ནོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ཙ སཱ་མི་ནོ ཙ, ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ཉྩི ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ག་ཧ་ཎེ ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ཨི་དཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ སཱ་ཧ་ཏྠཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ པ་ཉྩ་ཀཾ, སཱ་ཧ་ཏྠཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀཾ ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡོ ལུ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༢. པུ་བྦ་ས་ཧ་པ་ཡོ་གཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ’’ཏི པ་ཡོ་ག-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༢) ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་མ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཀཱ་ཡེ་ན, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ པ་ཡུ་ཛྫ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ པ་ཡོ་གོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་བྦ་ཏྟཱ པུ་བྦོ ཙ སོ པ་ཡོ་གོ ཙཱ་ཏི པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ད་ཏྟཱ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཉྩ པ་རཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ག་ཧ་ཎེ ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི་ཀ་ཉྩ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
སཾ་ཝི་དཱ་ཧ་ར་ཎནྟི བ་ཧཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་བྦེ་ཧི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ སཾ་ཝི་དཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙ. ས་མཾ ཨེ་ཀཱི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དེ ཝཱ པཱ་དཱ་ར་ཧེ ཝཱ ག་ཧི་ཏེ ཀ་ཏ་མ་ནྟ་ནཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ སཾ་ཝི་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ. ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཾ་ཝི་དཱ་ཧ་ར་ཎ’’ནྟི ‘‘སཾ་ཝི་དཱ་ཝ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༡༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ས་ཧ་ཀ་ཏ་མ་ནྟ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་དེ ཝཱ པཱ་དཱ་ར་ཧེ ཝཱ ག་ཧི་ཏེ ཀ་ཏ་མ་ནྟ་ནཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨནྟི པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ ས་ངྐེ་ཏོ, ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཏཾ པ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཏཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི ཙེ, ས་ངྐེ་ཏ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ས་ངྐེ་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ནེ་མི་ཏྟནྟི པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་ཝ་ཧཱ་ར་སྶ ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ, ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ ནེ་མི་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ‘‘མ་ཡཱ ཨ་ཀྑི་མྷི ནི་ཁ་ཎི་ཏེ ཝཱ བྷ་མུ་མྷི ཨུ་ཀྑི་ཏྟེ ཝཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ དི་སྭཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ བྷ་ཎྜཾ ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་མ་ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཙེ, ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཙེ, ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ཨཱ་དི ཡ་སྶ ཏཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་དི, པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་དི ཙ ཏཾ པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ.
༤༣. ཐེ་ཡྻ་ཉྩ པ་ས་ཡ྄ཧ་ཉྩ པ་རི་ཀ་པྤོ ཙ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ ཙ ཀུ་སོ ཙ ཐེ་ཡྻ་པ་ས་ཡ྄ཧ་པ་རི་ཀ་པྤ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀུ་སཱ, ཏེ ཨཱ་དཱི ཨུ་པ་པ་ད་བྷཱུ་ཏཱ ཡེ་སཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཏེ ཐེ་ཡྻ…པེ… ཀུ་སཱ་དི་ཀཱ, ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ, ཨི་མི་ནཱ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙ…པེ… ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོཏི ཐེ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙོ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཾ, ཨེ་ཏྠ ན-ཀཱ་ར་ལོ་པོ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ས་ནྡྷི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་དི་སྶ་མཱ་ནེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ.
པ་ས་ཡ྄ཧ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, གཱ་མ་ཝི་ལོ་པ་ཀཱ ཝི་ཡ སཱ་མི་ཀེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཉྩ རཱ་ཛ་བྷ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ནི་བ་དྡྷ་ཀ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་དྷི་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་རོ.
ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, སོ ཙ བྷ་ཎྜོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་པྤ་དེ་སཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཱ་དི་བྷ་ཎྜཱ་ནི ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཏེ པེ་ལཱ༹་ད་ཡོ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ‘‘ཝ་ཏྠཱ་ནི ཙེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, སུ་ཏྟཱ་ནི ཙེ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. ཨཱ་རཱ་མ་པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ལོ་བྷ་ནཱི་ཡཾ བྷ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ག་བྦྷ་པཱ་སཱ་ད་ཏ་ལ་པ་མུ་ཁ་མཱ་ལ༹་ཀ་པཱ་ཀཱ་ར་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀཱ་དིཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ དི་ཊྛོ ཙེ, ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ག་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡ ད་སྶཱ་མི, ནོ ཙེ, ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མོ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་སྶ བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཨུ་ཡྻཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནེ་ཧི ཝཱ ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝི་ས་ནྟེ་ཧི ཝཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨོ་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དི་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨོ་ཎ་མི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟཱི’’ཏི ཋ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་པཾ་སུ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ་སུ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་དི་སྭཱ སཱ་ལ་ཡེ་སུ ག་ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཉྩ ཏ་དེ་ཝ བྷ་ཎྜཾ ཀ་དྡ་མཱ་དཱི་སུ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒུ་ཊྛཱ་དཱི་ཧི པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨོ་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཀུ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་སཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ ཨ་གྒྷེ་ན མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཝཱ ས་མ་ས་མ་སྶ ཝཱ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཀུ་ས་པཱ་ཏ་ནེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ས་མཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒྷེ་ན པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པ་ཏི་ཏཾ ཀུ་སཾ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཏ་ངྑ་ཎེ ཙ པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཙ ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ར་ནཱ་མ་ལི་ཁི་ཏཾ ཀུ་སཾ ཨུ་ཀྑི་པེ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི པ་ཋ་མཾ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཀུ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཀྑ་ཎེ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཙ ས་ཀ་ནཱ་མ་ལི་ཁི་ཏཾ ཀུ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ པཱ་ཏ་ན་ཀྑ་ཎེ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི མུ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི.
ཡ་དི དྭེ་པི ཀུ་སེ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ས་ཀ་ས་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཏེ་སུ ཡ་སྨིཾ ཀུ་སཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སི, ཏ་སྶ སཱ་མི་ཀེ་ན ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་སོ ཀ་སྨཱ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཙོ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཀུ་སོ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏེ ཨི་ཏ་རཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི ཙེ, ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི པ་རོ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ན དེ་མི, ཏྭཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི པ་ར་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཀྑ་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི པ་རོ ཝི་ཝཱ་ད་བྷཱི་རུ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཀིཾ ཝི་ཝཱ་དེ་ནཱ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ པ་ཏྟཾ ཧོ་ཏུ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ, ཝ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཏྭཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, དི་ནྣ་ཀཾ ནཱ་མ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་དི ‘‘ཏ་ཝ རུ་ཙྩ་ན་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཝི་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟཾ ཝ་ར་བྷཱ་གཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏོ, ཙོ་རོ པ་ཙྪཱ ག་ཎྷ་ནྟོ ཝི་ཙི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ ཨ་གྒ་ཧེ་སཱི་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཀུ་སཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་སུ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༤. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཝ་ཡ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ས་མྤ་ཏྟེ ས་ཧ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ་ནི པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ལ་གྒྷ་དེ་སེ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜཾ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན ‘‘མ་ཡཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་པི ཏ་སྶ བྷ་ཎྜ་སྶ ས་སྶཱ་མི་ཀ་ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ས་སྶཱ་མི་ཀཾ ཙེ, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལེ ཏེ་སཾ སཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ནི་རཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ སཱ་ལ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙེ ག་ཧི་ཏཾ, བྷ་ཎྜཾ ཨ་གྒྷཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨཱུ་ན་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊེ་ན, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན, པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ནི་རཱ་ལ་ཡ་ཀཱ་ལེ ཙེ ག་ཧི་ཏཾ, ན་ཏྠི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. བྷ་ཎྜ་སཱ་མི་ཀེ པ་ན བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ ཏཾ ཝཱ བྷ་ཎྜཾ ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཝཱ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི.
ཀཱ་ལོ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལོ. བྷ་ཎྜཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ས་མ་གྒྷཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒྷཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ལ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་གྒྷོ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་དཱ བྷ་ཎྜཱ་ནཾ ཨ་གྒྷོ ས་མཱ་ན་རཱུ་པོ ན ཧོ་ཏི, ན་ཝ་བྷ་ཎྜཾ མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, པུ་རཱ་ཎཾ ཙེ ས་མ་གྒྷཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ལེ བྷ་ཎྜ་སྶ ན་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དེ་སོ ཙཱཏི བྷ་ཎྜཱ་ཝ་ཧཱ་ར་དེ་སོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་བྦ་སྶཱ་པི བྷ་ཎྜ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ན་དེ་སེ ས་མ་གྒྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ མ་ཧ་གྒྷ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜེ ཨ་གྒྷཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་ཡ་མ་ནྟེ་ཧི ཨ་གྒྷཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་དེ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ དེ་སེ ཨ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜེ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཏོ པུ་བྦེ པ་རེ་ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷ་ཎྜ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨ་གྒྷོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཎྜ་སཱ་མི་ཀཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ བྷ་ཎྜེ ན་ཝེ་པི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟེ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་གྒྷོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་པི ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་ཏྟ་བྦོ པ་ཎྜི་ཏེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི.
༤༥. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ ཙ པ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝ་ལོ་ཀ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལེ་སོ་ཀཱ་ས་པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྠུཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ མོ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཡཱ པ་ནེ་ཏཱ –
བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཉྩ ཐ་ལ་ཊྛ་ཉྩ;
ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ མ་ཐཱ་པ་རཾ;
ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛོ ད་ཀ་ཊྛ་ཉྩ;
ནཱ་ཝཱ ཡཱ་ན་ཊྛ་མེ་ཝ ཙ.
བྷཱ་རཱ རཱ་མ ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཾ;
ཁེ་ཏྟ ཝ་ཏྠུ་ཊྛ་མེ་ཝ ཙ;
གཱ་མཱ ར་ཉྙ་ཊྛ མུ་ད་ཀཾ;
ད་ནྟ་པོ་ནོ ཝ་ན་པྤ་ཏི.
ཧ་ར་ཎ་ཀོ པ་ནི་དྷི ཙེ་ཝ;
སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ པཱ་ཎ་ཀཱ;
ཨ་པ་དཾ དྭི་པ་ད་ཉྩེ་ཝ;
ཙ་ཏུ་པྤ་དཾ བ་ཧུ་པྤ་དཾ.
ཨོ་ཙ་ར་ཀོ་ཎི་ར་ཀྑོ ཙ;
སཾ་ཝི་དཱ་ཧ་ར་ཎ་མྤི ཙ;
ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ནི་མི་ཏྟ-
མི་ཏི ཏིཾ སེ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཱ. –
ནི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏཱ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ, ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མ་ཊྛེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སུ. ཨུ་པ་རི ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ཧི རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་ཧི, ཨི་ཊྛ་ཀ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཉྪ་ནྣཾ མ་ཧཱ་ནི་དྷིཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ‘‘མ་ཡཱ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཧཱ་ཡཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཡི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་དཱ་ལཾ བྷཱུ་མི་ཁ་ཎ་ན་ཏྠཱ་ཡ པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་པི པཾ་སུ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཀུ་དཱ་ལ་སྶ ཙེ ད་ཎྜོ ན་ཏྠི, ད་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ རུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཎྜཾ ཚི་ནྡ་ཏོ ཙ ཀུ་དཱ་ལོ ཙེ ན ཧོ་ཏི, ཀུ་དཱ་ལ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡོ་བཱི་ཛཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ནྟ་སྶ་པི པ་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཎྞཱ་ནི ཚི་ནྡ་ཏོ་པི པི་ཊ་ཀ་ཝཱ་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ལླིཾ ཚི་ནྡ་ཏོ་པི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི པ་རི་ཡེ་ས་ནེ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ, ཨི་ཏ་ར་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ག་ཙྪ་ཏོཏི དུ་ཏི་ཡཱ་དིཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ལ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཝཱ ནི་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༩༤) ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཨི་མཾ ནི་དྷིཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་པཱུ་ཛཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཏོཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དུ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཉཱ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་སྶ་ཝ་དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ཀུ་དཱ་ལཾ ཝཱ པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨི་ཏ་རེ་སུ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་དྷ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི, ཨི་ཏ་ར་ཏྲ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ ར་ཏ་ནེ་སུ, སཱ་ལི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་སུ དྷ་ཉྙེ་སུ, ས་བྦེ་སུ ཙ ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཨཱ་མ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀ་ད་ལི་ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པ་ན་སཱ་དི་རུ་ཀྑ་ཊྛ་མེ་ཝ ཕ་ལཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་པ་ཙ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཙི་ཎྞཾ, པ་རཱ་མ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཙི་ཎྞཾ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞཾ, དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞེ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཀཱ་ལེ པ་ཏྟེ ར་ཛ་སྨིཾ པ་ཏི་ཏེ པ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱ བྷི་ཀྑཱ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྙ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝ་སེ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི་པི ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ མ་ཡཱུ་རཱ་དི་ས་དྡེ་ཧི མོ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་ད་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘སུ་ཏྭཱ ན ཝ་ད་ནྟི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཉཱ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་སུ ‘‘ཉ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཉ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ‘‘ཏ་སྶ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་སྶ་ཝེ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༧) ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊི་སྶ་ཝ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཨི་མེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨི་དྷ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི. གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ས་གྒཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ‘‘པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་མེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་ག་ཏཱ་ནི དི་ཝཱ་སེ་ཡྻཱ་དི་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཙེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀཱ་ག་ཏཱ་ནི ཙ བ་ཧཱུ་ནི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ས་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྙ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཧི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༩༤) ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༤) པ་ན ར་ཛོ་ཀི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝ ‘‘ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་ཊྛ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི་ཏི ག་ཎ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་དོ་ཡེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ སི་ཡཱ་ཏི པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་དཱི་ན་མྤི ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་མེ་ཀ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏེ་སཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་པི གེ་ཡྻ་གཱ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་སུཾ ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༤༦. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཊྛཾ ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ར་ནི་ཧི་ཏ་ནི་དྷཱུ་པ་རི ཛཱ་ཏཾ ཨ་ལླཾ སུ་ཀྑཾ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ. ལ་ཏཾ ཝཱཏི ཏཱ་དི་སཾ ཝ་ལླིཾ ཝཱ. ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ག་ཙྪཱ་ན་ཉྩ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨ་ལླེ ཙ སུ་ཀྑེ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ལླ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ས་ཧི་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ པ་ཋ་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ད་སྶི་ཏ་པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ ད་སྶི་ཏ་ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏི.
༤༧. པ་ཐ་ཝིནྟི ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎ་ཏོ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. བྱཱུ་ཧ་ཏོཏི པཾ་སུཾ ཨེ་ཀ་ཏོ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ‘‘ཝི་ཡཱུ་ཧ་ཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱུ་ཧ-ཨི་ཙྩེ་ཏ་སྶ དྷཱ་ཏུ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟེ་པི དྷཱ་ཏཱུ་ན་མ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ཝི-ཨུ་པ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཨི་དྷ རཱ་སི་ཀ་ར་ཎེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. རཱ་སི་བྷཱུ་ཏཾ པཾ་སུཾ ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཝཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་པ་ནེ་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ པཾ་སུ་མེ་ཝ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ན ཝཱ-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶཱཏི ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷིཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ. ཝཱཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡེ. དུ་ཀྐ་ཊནྟི དུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྠཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་རཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཁ་ལི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༣༣༩) –
‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཧི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;
ཨ་པ་ར་དྡྷཾ ཝི་ར་དྡྷ་ཉྩ, ཁ་ལི་ཏཾ ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི.
དུ་ཊྛུ ཝཱ ཝི་རཱུ་པཾ ཀ་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༣༣༩) –
‘‘ཡཾ མ་ནུ་སྶོ ཀ་རེ པཱ་པཾ, ཨཱ་ཝི ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཧོ;
‘དུ་ཀྐ་ཊ’ནྟི པ་ཝེ་དེ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡཱ་ག་ཏཾ ཚེ་ད་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཁ་ཎ་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ བྱཱུ་ཧ་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་མ་ས་ན་དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊེ་སུ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་པ་ཡོ་གེ་ཧི ཨཱ་པ་ནྣཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཙྪི་མཾ པ་ཙྪི་མཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, ཏཾ་ཏཾ་པ་ཡོ་གཱ་ཝ་སཱ་ནེ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨོ་ར་མ་ཏི ཙེ, ཏཾ་ཏཾ་དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟཾ དེ་སེ་ཏྭཱ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་མ་ཀ་ཏྭཱ ཕ་ནྡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཏྭཱ ཨཱ་མ་ས་ན་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི ‘‘ཉ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, དྭཱི་ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་པ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༤༡༤, ༤༢༡, ༤༢༨, ༤༣༩) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི པ་མཱ་ཎ་ནྟི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.
༤༨. ‘‘ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༤) ཝུ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩ ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ་པ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཋཱ་ན་བྷེ་ད་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘མུ་ཁེ་པཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ མུ་ཁེ ཀུ་མྦྷི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ. པཱ་སཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱཏི བ་ནྡྷ་ནཾ པཱ་སཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཁཱ་ཎུ་ཀེཏི ཨ་ཡོ་ཁཱ་ཎུ་མྷི, ཁ་དི་ར་ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཝཱ. བ་དྡྷ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཋཱ་ན་བྷེ་དོ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ ཝ་སཱ ཉེ་ཡྻོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤༩. ཨི་དཱ་ནི ཋཱ་ན་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘དྭེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁཱ་ཎུ་ཀེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྭཱི་སུ དི་སཱ་སུ ཝཱ ཏཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ དི་སཱ་སུ ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཁ་ཎི་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ཁཱ་ཎུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟོ ཋཱ་ན་བྷེ་དོ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཝ་ལ་ཡཾ…པེ… ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དྭེ ཋཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝཱཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡེ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི.
༥༠. ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ན་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ངྑ་ལིནྟི དཱ་མཾ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡནྟི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ཏ་བྦཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ, ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ནཱ་མ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་རི་ཝཱ་རེ –
‘‘ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ;
ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཾ;
ཨེ་ཀ་སྶ མཱུ་ལེ ཡོ དེ་སེ་ཏི;
ཡོ ཙ ཏཾ པ་ཊི་ག་ཎྷ་ཏི;
ཨ་ཙྩ་ཡོ ཏེ་ན ས་མོ ན་ཏྠི;
ཏེ་ནེ་ཏཾ ཨི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (པ་རི. ༣༣༩);
ཨེ་ཏྠ ཙ ཐཱུ་ལ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ (སཾ. ནི. ༡.༤༩) སུ་གྒ་ཏི, ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཊུ་ཀ་པྥ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༦) ཝི་ཡ ལ་ཀཱ་ར་སྶ དྭི་ཏྟཾ, སཾ་ཡོ་གེ ཨཱུ་ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏོ ས་ངྑ་ལི་ཀ་བྷེ་ད་ཏོ པ་རཾ. ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ཝ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ཏི་རི་ཡཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༩༩) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཏི་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ, ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཙཱ་ཏི ཚ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཏཱ་སུ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཏཾ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨི་ཏ་ར་དི་སཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་པ་སྶེ ཨོ་རི་མ་དི་སཱ་ཡ ཋི་ཏ་པ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཕ་ནྡཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི ཙེ ཙུ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཕ་ནྡ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ་པི.
༥༡. ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀུ་མྦྷི་གྒ་ཧ་ཎེ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཋ་མཾ ཀུ་མྦྷིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ བ་ནྡྷ་ནཱ་པ་ན་ཡ་ནེ ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི. སོ ན་ཡོཏི ‘‘པ་ཋ་མུ་དྡྷཱ་རེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠ་མ་ཏི་དི་ས་ཏི.
༥༢. ཝ་ལ་ཡནྟི ཀུ་མྦྷི་ཡཱ བ་དྡྷ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཡ མཱུ་ལེ པ་ཝེ་སི་ཏཾ ཝ་ལ་ཡཾ. མཱུ་ལེ གྷཾ་ས་ནྟོ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. གྷཾ་ས་ནྟོཏི ཕུ་སཱ་པེ་ནྟོ. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ སཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨོ་ར་ཏོ ཙ པཱ་ར་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏི. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སཱི་ལཾ བྷི་ཀྑུ’’ནྟི པཱ་ཋ་སེ་སོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ མཱུ་ལེ. ཁེ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝཱཏི ས་བྦ་པ་སྶ་ཏོ མཱུ་ལཾ ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཝ. པ་རཱ་ཛི་ཏོཏི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་རཱ་ཛ་ཡ་མཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི.
༥༣. ཀུ་མྦྷི་མ་ཏྠ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ ནི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མཱུ་ལེ་ཧི ཀུ་མྦྷིཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱི་པེ ཛཱ་ཏཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཀ་ཊྛཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ནི་དྷི་མ་ཏྠ་ཀེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མཱ་ཡ པ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ བྷཱུ་མིཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཀཱ་ལེ ནི་དྷིཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་མཱུ་ལཾ ཨ་ལླ་རུ་ཀྑཾ, ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི པུ་ན་རུ་ཏྟི་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨ་ཏ་ཏྠ་ཛ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ པུ་རི་མ་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་ཊྛ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནི ནི་དྷི་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནི ཙེ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ས་མཱི་པཱ་ནི ཙེ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.
༥༤. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ དི་ཊྛ་ནི་དྷི་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཋི་ཏཾ བྷ་ཎྜ་མ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ག་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ནྟོ་ཙཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ རཱ་སི་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི. ཨ་པ་བྱཱུ་ཧ་ཏི ཝཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཋི་ཏཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཡཱུ་ཧ་ཏི ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པ་བྱཱུ་ཧ་ནྟོ་ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༤) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ དྭི་དྷཱ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ག་ཎྛི་པ་དེ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟོ་ཀུ་མྦྷི་ཡ་མེ་ཝ.