༨. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༤༤. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནེ་སུ པ་ན – ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དིཾ ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀ་ཨཱ་མེ་ན ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟེ་ན པ་ན ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ལཱ་མ་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏི་རི་ཡཾ མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀཾ པ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ དཱི་གྷ་སོ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀོ, ཏི་རི་ཡཾ དྭི་ཧ་ཏྠོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རུ་པ་ནེ་ན་པི ཧི ས་ཀྐཱ ནཱ་བྷིཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ནྟི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཉྩ ཨཱུ་ན་ཀ་ཉྩ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཀ’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ‘‘དྭེ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཙ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་ནི ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་ཙེ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཊྛི་ཏེ ར་ཛ་ནེ ཙ ཀ་པྤེ ཙ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་མེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཊྚཾ ཝཱ ཁ་ཎྜཾ ཝཱ སི་བྦ་ནྟེ་ན པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ས་མེ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི.
ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི? མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ ཀི་རཱ་ཧ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ཙེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་རི་ཧཱ་རོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀི་ར ཨ་ཝ་སེ་སཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཧཾ་སུ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མྤི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ‘ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡམྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ནཱ་མ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༤༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཎ་ཀོ པུ་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀ་ཝཱ་སཱི མ་ཧཱ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ་པི ཀི་རཱ་ཧ ‘‘མ་ཡཾ པུ་བྦེ མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶུ་མྷཱ ‘ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ རུ་ཀྑ་སུ་སི་རཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི, སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཝཱ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སུ་ཁ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’’ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི.
༤༥. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ནི་སཱི་ད་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ, དྭེ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎམྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ན མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི, ནཱི་ལ་མྤི པཱི་ཏ་ཀ་མྤི ས་ད་ས་མྤི པུ་པྥ་ད་ས་མྤཱི་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཡཱ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ པ་མཱ་ཎི་ཀཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་བཱ་དྷེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྷོ་ཝཱི་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཉྙཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི དྭེ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཐེ་རཱ ‘‘ནི་དྷཱ་ན་མུ་ཁ་མེ་ཏཾ, བ་ཧཱུ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལེ༹ ག་ཎ་ནཱ ན་ཏྠི, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཐ་ཝི་ཀཱཔི པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནམྤི ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹’’ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ དཱི་གྷ་ཏོ དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ ཏི་རི་ཡཾ ཝི་ད་ཏྠི, ཏཾ པ་ན དཱི་གྷ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨). བ་ཧཱུ་ནི་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལཱ༹་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. བྷེ་ས་ཛྫ་ན་ཝ་ཀ་མྨ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏེ་པི ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི. མ་ཉྩ་བྷི་སི པཱི་ཋ་བྷི་སི བི་མྦོ་ཧ་ནཾ པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ.
ས་ཙེ པ་ན (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༦-༣༨) ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ སུ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ མཱུ་ལཾ ད་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ར་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པྤ་མཱ་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱི་ཏེ ཏ་ནྟེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཡ་མཱ་ན་ཉྷི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཏ་ནྟཾ ཨཱ་རོ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་དཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་ཙེ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ཛི་ཏོ ཝཱ ས་ཡཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན པེ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ན པེ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ.
ས་ཙེ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ སུ་ནྡ་ར’’ནྟི. ཀུ་ཧིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏ་ནྟི. ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཏི, ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་མཱུ་ལཾ ཨ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ, ཏཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི.
༤༦. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༩) པ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏོ ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ནེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ་ན ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎེ་ན ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ནྟི, ཚི་དྡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཚི་དྡེ་ན. ཏ་ཏྠ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཚི་དྡ་ཉྩ ཝི་ནི་ཝི་དྡྷ་ཚི་དྡ་མེ་ཝ. ཚི་དྡ་སྶ ཧི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཀ་ཏ་ནྟུ ཙེ་པི ཨ་ཙྪི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒ་སྶ ཙ དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ན དཱི་གྷ་ནྟ་ཏོ ཝི་ད་ཏྠི་པྤ་མཱ་ཎ་སྶེ་ཝ, ཏི་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ པ་དེ་ས་སྶ ཨོ་ར་ཏོ ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ཏི, པ་ར་ཏོ ན བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏེ ཚི་དྡེ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ལ༹ཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ དུ་བྦ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་པ་ཊྚ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཊ་ལེ ཚི་དྡེ ཝཱ ཛཱ་ཏེ ག་ལི༹་ཏེ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི, མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨུ་བྷོ ཀོ་ཊི་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཙེ པ་ཋ་མཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ གྷ་ཊེ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏི. ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༤༧. ཝི་ཀ་པྤ་ནེ པ་ན དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཱ་ནི པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཐེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, ཏི་སྶཱ་ཡ སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, ཏི་སྶ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
དྭི་ནྣཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ? ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ས་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ པ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏི, ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཙེ པ་ན ཡ་སྶ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, སོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དོ ན ཧོ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུཾ, ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ བྱ་ཏྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ པུ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རེ་ན པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༨. པ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཡཾ ན་ཡོ – པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ‘‘ཨ་ཌྜྷཱ་ལ༹ྷ་ཀོ་ད་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༦༠༢) ན་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༠༢ ཨཱ་ད་ཡོ) – ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏ་པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལི་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་ནཾ སུ་ཀོ་ཊྚི་ཏ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ནཾ དྭེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་མ་ཀི་ལི་ནྣ་མ་པི་ཎྜི་ཏཾ སུ་ཝི་ས་དཾ ཀུ་ནྡ་མ་ཀུ་ལ༹་རཱ་སི་ས་དི་སཾ ཨ་ཝ་སྶཱ་ཝི་ཏོ་ད་ནཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ པ་ཏྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨོ་ད་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་པྤ་མཱ་ཎོ ནཱ་ཏི་གྷ་ནོ ནཱ་ཏི་ཏ་ནུ་ཀོ ཧ་ཏྠ་ཧཱ་རི་ཡོ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ས་ངྑ་ཏོ མུ་གྒ་སཱུ་པོ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡཱ་ཝ་ཙ་རི་མཱ་ལོ་པ་པྤ་ཧོ་ན་ཀཾ མ་ཙྪ་མཾ་སཱ་དི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ས་པྤི་ཏེ་ལ་ཏ་ཀྐ་ར་ས་ཀ་ཉྫི་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ན ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཧི ཨོ་ད་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ནེ་ཝ ཧཱ་པེ་ཏུཾ, ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ཙེ པ་ཏྟ་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཧཱི་རེ་ན ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཧཱི་ར་སྶ ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ.
ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨོ་མ་ཀོ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ནཱ་དི་ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ནཱ་ལི༹་ཀོ་ད་ནཱ་དི་ས་བྦ་མྤི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཧེ་ཊྛི་མ་རཱ་ཛི་ས་མཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨོ་མ་ཀོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ས་ཙེ ཏཾ རཱ་ཛིཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨོ་མ་ཀུ་ཀྐ་ཊྛོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ ན་ཝ པ་ཏྟཱ. ཏེ་སུ དྭེ ཨ་པ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྐ་ཊྛུ་ཀྐ་ཊྛོ ཙ ཨོ་མ་ཀོ་མ་ཀོ ཙཱ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ བྷཱ་ཛ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གཱ ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་གཱ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ས་ཏྟ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ.
པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་ག་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཨ་ཡོ་པ་ཏྟོ པ་ཉྩ་ཧི པཱ་ཀེ་ཧི, མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟོ དྭཱི་ཧི པཱ་ཀེ་ཧི པ་ཀྐོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ. ཨུ་བྷོ་པི ཡཾ མཱུ་ལཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ དི་ནྣེ་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ ཨེ་ཀོ་པི པཱ་ཀོ ཨཱུ་ནོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ཀ་ཎི་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཝཱ མཱུ་ལཾ ཨ་དི་ནྣཾ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ. ས་ཙེ པ་ཏྟ་སཱ་མི་ཀོ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཡ་དཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མཱུ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ད་སྶ་ཐ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི, ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི, པཱ་ཀ་སྶ ཧི ཨཱུ་ན་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, མཱུ་ལ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཝཱ ཨ་དི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཀེ ཙ མཱུ་ལེ ཙ སུ་ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. ཡོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གོ, སྭེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱུ་པ་གོ. སོ ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦོ ཝཱ. ཡ་དི ཧི པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ མཱུ་ལཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝཱ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ ནཱ་མ པ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཙ ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ སཱ་ས་ནཾ པེ་སེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, ཏེ་ན པེ་སི་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ དི་སྭཱ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, པ་ཏྟོ ནི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཏེ་ན པེ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ས་ཙེ པ་ན པ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཧ་ཏྠེ པ་ཧི་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑུ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷ་ཎ་ཏི ‘‘ཨ་པི, བྷ་ནྟེ, ཨ་དྷུ་ནཱ ཨཱ་བྷ་ཏོ པ་ཏྟོ སུ་ནྡ་རོ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཏྟོ’’ཏི? ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཧ་ཏྠེ པེ་སི་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཝ་ཙ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ པ་ན སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟཾ དེ་ཏི, ལ་དྡྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦོ ཝཱ.
ཏ་ཏྠ དྭེ པ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨུ་ཁེ ཝཱ པ་ར་མྨུ་ཁེ ཝཱ ཋི་ཏཾ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ད་ཏྭཱ ན་ཝཾ པ་ཏྟཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཋི་ཏཾ ཧ་ཏྠེ་ན པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་བྷ་བྦོ. ཏ་ཏྲ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ – ས་ཙེ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཐ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་དེ ཝཱ སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཱ བྷི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་ཀེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཡ་མཱ་ནི་སཾ་སོ – ས་ཙ་སྶ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏོ ནུ ཁོ མེ, ནོ’’ཏི ཝི་མ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཝི་མ་ཏིཾ ཚི་ནྡི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ ཀོ་ཙི ད་ས པ་ཏྟེ ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་བྦེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཀཾ པ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན་དི་ཝ་སེ ཏཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ.
ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ནྟི? སི་ཡཱ. ས་ཙེ ཧི ས་ཡཾ པ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་སྶ དེ་ཏི, ཝི་བྦྷ་མ་ཏི ཝཱ, སི་ཀྑཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཀཱ་ལཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ལི་ངྒཾ ཝཱ་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཏི ཝཱ, པ་ཏྟེ ཝཱ ཚི་དྡཾ ཧོ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ –
‘‘དི་ནྣ་ཝི་བྦྷ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ, ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏེ་ན ཙ;
ལི་ངྒ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ ཙེ་ཝ, ཚི་དྡེ་ན བྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟ་མ’’ནྟི. (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༠༨) –
ཙོ་ར་ག་ཧ་ཎ་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ཧི་པི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ཚི་དྡེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི? ཡེ་ན ཀ་ངྒུ་སི་ཏྠཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི ཙ. ཨི་ད་ཉྷི ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ལཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སི་ཏྠཾ. ཏ་སྨིཾ ཚི་དྡེ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ ཀ་ཏེ ད་སཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
༤༩. ཝི་ཀ་པྤ་ནེ པ་ན དྭེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙེ་ཝ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཙ. ཀ་ཐཾ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཀཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སུ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ, སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ, སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ, ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ཝི་ཀ་པྤེ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རཱ་པི ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ…པེ… ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཀ་ཐཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཧོ་ཏི? པ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཨེ་ཀ་བ་ཧུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨི་མེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏཾ པ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཏེ པ་ཏྟེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཀོ ཏེ མི་ཏྟོ ཝཱ ས་ནྡི་ཊྛོ ཝཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་ན པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ‘‘ཏི་སྶོ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. པུ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏི་སྶ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ…པེ… ‘‘ཏི་སྶཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ན་ཡོ.
༥༠. ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཙ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ཏྟེ བྷི་ནྣེ ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཡ་སྶ པ་ཏྟེ རཱ་ཛི་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ དྭ་ངྒུ་ལ་པྤ་མཱ་ཎཱ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ན ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༡༢-༣) པ་ན ཏཱ་དི་སཱ ཨེ་ཀཱ་པི རཱ་ཛི ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏ་སྶཱ རཱ་ཛི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཡ་ནྟེ པ་ཏྟ་ཝེ་དྷ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ སུ་ཏྟ་ར་ཛྫུ་ཀ་མ་ཀ་ཙི་ར་ཛྫུ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཏི་པུ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ བ་ནྡྷ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་སྶ ཨ་ལ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཏི་པུ་པ་ཊྚེ་ན ཝཱ ཀེ་ན་ཙི ཝཱ བ་དྡྷ་སི་ལེ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏ་བྦོ. སུ་དྡྷེ་ཧི པ་ན མ་དྷུ་ཀ་སི་ཏྠ་ཀ་ལཱ་ཁཱ་ས་ཛྫུ་ར་སཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཙུ་ཎྞེ་ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ས་མཱི་པེ པ་ན པ་ཏྟ་ཝེ་དྷ་ཀེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཀ་པཱ་ལ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏྟཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ པ་ན དྭེ རཱ་ཛི་ཡོ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ དྭེ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཡ་སྶ ཏི་སྶོ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཚ་ལ༹་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི. ཡ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཱ, ཏ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི. ཡ་སྶ པ་ཉྩ, ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ད་ས་ངྒུ་ལཱ, སོ བ་དྡྷོ་པི ཨ་བ་དྡྷོ་པི ཨ་པ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཨ་ཡོ་པ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙེ་པི པ་ཉྩ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཝཱ ཚི་དྡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཝཱ ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ བ་དྡྷཱ་ནི མ་ཊྛཱ་ནི ཧོ་ནྟི, སྭེ་ཝ པ་ཏྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཉྙོ ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ པ་ན ཨེ་ཀ་མྤི ཚི་དྡཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ་ན བ་དྡྷ་མྤི མ་ཊྛཾ ན ཧོ་ཏི, པ་ཏྟེ ཨཱ་མི་སཾ ལ་གྒ་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་པ་ཏྟོ, ཨ་ཉྙོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཏྟེ་ན ཨ་ཉྙཾ པ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ཙ ཡཱ་གུ་ར་ནྡྷ་ན་ར་ཛ་ན་པ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ པ་ན བྱཱ་དྷི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ བྷཱ་ཛ་ནེ ཨ་ས་ཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ལི་མྤེ་ཏྭཱ ཡཱ་གུཾ ཝཱ པ་ཙི་ཏུཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཏཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཚ་ཏྟ་ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀཱ་དི་ཀེ ཨ་དེ་སེ་པི ན ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦོ. པ་ཏྟ་སྶ ཧི ནི་ཀྑི་པ་ན་དེ་སོ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཏྟཱ་དྷཱ་ར་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༤) ན་ཡེ་ན ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.