༡༥. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༧༥. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོཏི པ་ཉྩ་ཧི བཱི་ཛེ་ཧི ཛཱ་ཏཱ་ནཾ རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་དཱི་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཏྲི་མཱ་ནི པ་ཉྩ བཱི་ཛཱ་ནི – མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་ནྟི. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཧ་ལི་དྡི སི་ངྒི་ཝེ་རཾ ཝ་ཙཱ ཝ་ཙ་ཏྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་སཾ ཀ་ཊུ་ཀ་རོ་ཧི་ཎཱི ཨུ་སཱི་རཾ བྷ་དྡ་མུ་ཏྟ་ཀཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི མཱུ་ལེ ཛཱ་ཡ་ནྟི མཱུ་ལེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨ་སྶ་ཏྠོ ནི་གྲོ་དྷོ པི་ལ་ཀྑོ ཨུ་དུ་མྦ་རོ ཀ་ཙྪ་ཀོ ཀ་པི་ཏྠ་ནོ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཁ་ནྡྷེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཁ་ནྡྷེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪུ ཝེ་ལུ༹ ན་ལོ༹, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི པ་བྦེ ཛཱ་ཡ་ནྟི པ་བྦེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ ཨ་ཛྫུ་ཀཾ ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀཾ ཧི་རི་ཝེ་རཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི ཨ་གྒེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨ་གྒེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ. བཱི་ཛ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ པུ་བྦ་ཎྞཾ ཨ་པ་ར་ཎྞཾ, ཡཱ་ནི ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠི བཱི་ཛེ ཛཱ་ཡ་ནྟི བཱི་ཛེ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ བཱི་ཛ་བཱི་ཛཾ ནཱ་མ (པཱ་ཙི. ༩༡). ཏ་ཏྠ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ཉྙཱི ཚི་ནྡ་ཏི ཝཱ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏི ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི ཝཱ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏི ཝཱ པ་ཙ་ཏི ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏི ཝཱ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཉྷི ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི བཱི་ཛ་གཱ་མཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
༧༦. བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༩༢༢) ནཱ་མེ་ས ཨ་ཏྠི ཨུ་ད་ཀ་ཊྛོ, ཨ་ཏྠི ཐ་ལ་ཊྛོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་ད་ཀ་ཊྛོ སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀ་ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་པ་ཎྞི་ཀཱ ཙ ཨ་པ་ཎྞི་ཀཱ ཙ ས་བྦཱ སེ་ཝཱ་ལ་ཛཱ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀོ ནཱ་མ ཨུ་པ་རི ཐ་དྡྷོ ཕ་རུ་ས་ཝ་ཎྞོ ཧེ་ཊྛཱ མུ་དུ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ སེ་ཝཱ་ལ་སྶ མཱུ་ལཾ ཨོ་རུ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི ཋཱ་ནཾ. ཡོ ཨུ་ད་ཀེ ས་ཉྩ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀཾ. པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ, ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨུ་ད་ཀེ ས་ཉྩ་ར་ནྟཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཧ་ཏྠེ་ཧི པ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ་ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀ་ལ་ཉྷི ཨུ་ད་ཀཾ ཏ་སྶ ཋཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ན སོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ངྐཱ་མི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་ཏོ པ་ན ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ནཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨུ་ད་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་པྤ་ལི་ནི་པ་དུ་མི་ནི་ཨཱ་དཱི་ནི ཛ་ལ་ཛ་ཝ་ལླི་ཏི་ཎཱ་ནི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པ་རེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཊི་ཏཱ་ནི ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཏཱ་ནི ཧི བཱི་ཛ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀ་སཱ་ས་པ་མ་ཏྟི་ཀ་སེ་ཝཱ་ལོ་པི ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ ཨ་མི་ལཱ་ཏོ ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱདཱི་སུ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ཀ་ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀ་ཨུ་ད་ཀ་པ་པྤ་ཊ་ཀཱ་དཱི་ནི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ན ས་མེ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ བཱི་ཛ་གཱ་མེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྤུ་ཎྞ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནཱ་མ ཏ་ཏི་ཡོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཐེ་ཏཾ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཏ་མྤི ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶཱ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ‘‘ག་རུ་ཀ་ལ་ཧུ་ཀེ་སུ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཐ་ལ་ཊྛེ ཚི་ནྣ་རུ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སི་ཊྛོ ཧ་རི་ཏ་ཁཱ་ཎུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀ་ཀུ་དྷ་ཀ་ར་ཉྫ་པི་ཡ་ངྒུ་པ་ན་སཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ཎུ ཨུ་དྡྷཾ ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཏཱ་ལ་ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཁཱ་ཎུ ཨུ་དྡྷཾ ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, སོ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. ཀ་ད་ལི་ཡཱ པ་ན ཨ་ཕ་ལི་ཏཱ་ཡ ཁཱ་ཎུ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཕ་ལི་ཏཱ་ཡ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན. ཀ་ད་ལཱི པ་ན ཕ་ལི་ཏཱ ཡཱ་ཝ ནཱི་ལ་པ་ཎྞཱ, ཏཱ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཕ་ལི་ཏོ ཝེ་ལུ༹. ཡ་དཱ པ་ན ཨ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན? ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན. ཀིཾ ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི? ན ཀི་ཉྩི. ཡ་དི ཧི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཨི་ནྡ་སཱ་ལཱ་དི་རུ་ཀྑེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀི་ཉྩཱ་པི རཱ་སི་ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཱ་པི སཱ་ཁཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟི, བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. མ་ཎྜ་པ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ལླི་ཨཱ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎ་ནྟི, མཱུ་ལེ་སུ ཙེ་ཝ པ་ཎྞེ་སུ ཙ ནི་གྒ་ཏེ་སུ པུ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ་སུ པ་ན པ་ཎྞ་མ་ཏྟེ་སུ ཝཱ ནི་གྒ་ཏེ་སུ་པི བཱི་ཛ་གཱ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ.
ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བཱི་ཛཱ་ནི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན སི་ཉྩི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི, ཀ་པཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ལླ་པཾ་སུཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་བྦཱ་ནི མཱུ་ལ་མ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཎྞ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་གྒ་ཏེ་པི བཱི་ཛཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ་པི མཱུ་ལཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་རི ཨ་ངྐུ་རོ ཙ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ཝ ཨ་ངྐུ་རོ ཧ་རི་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱི་ཛཱ་ནི་ཡེ་ཝ. མུ་གྒཱ་དཱི་ནཾ པ་ན པ་ཎྞེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ, ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ངྐུ་རེ ཧ་རི་ཏེ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏཱ་ལ་ཊྛཱི་ནཾ པ་ཋ་མཾ སཱུ་ཀ་ར་དཱ་ཋཱ ཝི་ཡ མཱུ་ལཾ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ནི་གྒ་ཏེ་པི ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་རི པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱི་ཛ་གཱ་མོ ནཱ་མ་ཡེ་ཝ. ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་སྶ ཏ་ཙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་ནྟ་སཱུ་ཙི ཝི་ཡ ཨ་ངྐུ་རོ ནི་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ཝ མི་ག་སི་ངྒ་ས་དི་སཱ ནཱི་ལ་པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བཱི་ཛ་གཱ་མོ་ཡེ་ཝ. མཱུ་ལེ ཨ་ནི་གྒ་ཏེ་པི ཏཱ་དི་སཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཛཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཨ་མྦ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝ་ནྡཱ་ཀཱ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ ཝཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི རུ་ཀྑེ ཛཱ་ཡི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨོ་ཏྠ་ར་ཏི, རུ་ཀྑོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཋཱ་ནཾ, ཏཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨེ་ཀཱ ཨ་མཱུ་ལི་ཀཱ ལ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ངྒུ་ལི་ཝེ་ཋ་ཀོ ཝི་ཡ ཝ་ན་པྤ་གུ་མྦ་ད་ཎྜ་ཀེ ཝེ་ཋེ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. གེ་ཧ་པ་མུ་ཁ་པཱ་ཀཱ་ར་ཝེ་དི་ཀཱ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ སེ་ཝཱ་ལོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ དྭེ ཏཱི་ཎི པ་ཏྟཱ་ནི ན ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨ་གྒ་བཱི་ཛ་ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. པ་ཏྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ སུ་དྷཱ་ལེ་པ་མྤི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ལི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི སི་ནེ་ཧ་ལེ་པོ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ནི་དཱ་གྷ་ས་མ་ཡེ སུ་ཀྑ་སེ་ཝཱ་ལོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི གྷཾ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊཱ་དཱི་ནཾ བ་ཧི སེ་ཝཱ་ལོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ, ཨ་ནྟོ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀོ, ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་པཱུ་ཝཱ་དཱི་སུ ཀ་ཎྞ་ཀ་མྤི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ས་ཙེ གེ་རུ་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ བྷི་ཏྟི ཀ་ཎྞ་ཀི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཙོ་ལ༹་ཀཾ ཏེ་མེ་ཏྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་མ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༦).
༧༧. པཱ་སཱ་ཎ་ཛཱ་ཏི པཱ་སཱ་ཎ་ད་དྡུ་སེ་ཝཱ་ལ་སེ་ལེ་ཡྻ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་ཧ་རི་ཏ་ཝ་ཎྞཱ་ནི ཨ་པ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནི. ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ཡཱ་ཝ མ་ཀུ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ, པུ་པྥི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཾ, ཨ་ལླ་རུ་ཀྑ་ཏོ པ་ན ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟོ རུ་ཀྑ་ཏ་ཙཾ ཝི་ཀོ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. རུ་ཀྑ་པ་པ་ཊི་ཀཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ པ་ན ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་ཀ་ཀུ་དྷཱ་དཱི་ནཾ པ་པ་ཊི་ཀཱ རུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ནི་ཡྻཱ་ས་མྤི རུ་ཀྑ་ཏོ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ སུ་ཀྑ་རུ་ཀྑེ ཝཱ ལ་གྒཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ལླ་རུ་ཀྑ་ཏོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ལཱ་ཁཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. རུ་ཀྑཾ ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཎ་ཏ་ཀ་ཎི་ཀཱ་རཱ་དི་པུ་པྥཾ ཝཱ པཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན མུ་དུ་ཀེ་སུ ཨི་ནྡ་སཱ་ལ་ནུ་ཧཱི་ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཀྑ་རཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་པྥཾ ཨོ་ཙི་ན་ནྟཱ་ནཾ སཱ་ཁཾ ཨོ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ཧི པ་ན པུ་པྥེ་ཧི པཱ་ནཱི་ཡཾ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཾ, པཱ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་ས་ཏྠི་ཀེ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཕ་ལ་སཱ་ཁཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁཱ་དི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ན ཨོ་ནཱ་མེ་ཏ་བྦཱ, སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཕ་ལཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩི ག་ཙྪཾ ཝཱ་ལ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ནྟེ་ཧི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་སཾ པ་ན ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟེ་ན ཀ་ཌྜྷ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཨ་གྒེ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ་སཾ རུ་ཀྑཱ་ནཾ སཱ་ཁཱ རུ་ཧ་ཏི, ཏེ་སཾ སཱ་ཁཾ མ་ཀྑི་ཀ་བཱི་ཛ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཙེ ཝཱ པ་ཏྟེ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ན་ཁེ་ན་པི ཝི་ལེ་ཁ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ལླ་སི་ངྒི་ཝེ་རཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ལེ པ་དེ་སེ ཋ་པི་ཏ་སྶ མཱུ་ལཾ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ངྐུ་རོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མཱུ་ལེ ཙ ཨ་ངྐུ་རེ ཙ ཛཱ་ཏེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
‘‘ས་མྨུ་ཉྫ་ནཱི་ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ་པི ཏི་ཎཱ་ནི ཚི་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ས་མྨ་ཛྫ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ‘‘ཚི་ཛྫ་ན་ཀཾ ཚི་ཛྫ་ཏུ, བྷི་ཛྫ་ན་ཀཾ བྷི་ཛྫ་ཏུ, ཙ་ངྐ་མི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཏི་ཎ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ནི ས་ཡཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཚེ་དཱ་པེ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི ཏི་ཎཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ག་ནྠིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ བྷི་ཛྫ་ཏི, ག་ནྠི་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ལ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་ན ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་རུ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་རུ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟི, ཀ་ཎྚ་ཀེ བ་ནྡྷ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ དཱ་རུ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ རུ་ཀྑེ ཨ་ལླཱི་ན་མ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏི, རུ་ཀྑཾ ན པཱི་ལེ༹་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡ, ལ་ཏཾ ཚི་ནྡ, ཀ་ནྡཾ ཝཱ མཱུ་ལཾ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ. ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་མྦ་རུ་ཀྑཾ ཙ་ཏུ་རཾ་ས་ཝ་ལླིཾ ཨཱ་ལུ་ཝ་ཀ་ནྡཾ མུ་ཉྫ་ཏི་ཎཾ ཨ་སུ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཙྪ་ལླིཾ ཚི་ནྡ བྷི་ནྡ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ ཨ་མྦ་རུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཧི ནི་ཡ་མི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་མྤི པ་ཙི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཏི་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་གྒིཾ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ཡཾ ཝཱ པ་ཙ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ པ་ཙཱ་པེ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘མུ་གྒེ པ་ཙ, མཱ་སེ པ་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘‘ཨི་མེ མུ་གྒེ པ་ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨི་མཾ མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཾ ཛཱ་ན, ཨི་མཾ མཱུ་ལཾ ཝཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ དེ་ཧི, ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ར, ཨི་མི་ནཱ པུ་པྥེ་ན ཕ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ, ཨི་མཾ རུ་ཀྑཾ ཝཱ ལ་ཏཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཝཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
༧༨. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན པ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ པུ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ –
‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཕ་ལཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏཾ ས་ཏྠ་པ་རི་ཛི་ཏཾ ན་ཁ་པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་བཱི་ཛཾ ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛ་ཉྙེ་ཝ པ་ཉྩ་མ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༠).
ཏ་ཏྠ ཨ་གྒི་པ་རི་ཛི་ཏནྟི ཨ་གྒི་ནཱ པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ད་ཌྜྷཾ ཕུ་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྠ་པ་རི་ཛི་ཏནྟི ས་ཏྠེ་ན པ་རི་ཛི་ཏཾ ཨ་དྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཚི་ནྣཾ ཝི་དྡྷཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ན་ཁ་པ་རི་ཛི་ཏེ. ཨ་བཱི་ཛ་ནི་བྦ་ཊྚ་བཱི་ཛཱ་ནི ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནི. ཨ་གྒི་ནཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཀ་ཊྛ་གྒི་གོ་མ་ཡ་གྒི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ལོ་ཧ་ཁ་ཎྜེ་ན་པི ཨཱ་དི་ཏྟེ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཕུ་ས་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཏྠེ་ན ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ལོ་ཧ་མ་ཡ་ས་ཏྠ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་སོ སཱུ་ཙི་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཱ་ན་མྤི ཏུ་ཎྜེ་ན ཝཱ དྷཱ་རཱ་ཡ ཝཱ ཚེ་དཾ ཝཱ ཝེ་དྷཾ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ན་ཁེ་ན ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པཱུ་ཏི་ན་ཁེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ན སཱི་ཧ་བྱ་གྒྷ་དཱི་པི་མ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ས་ཀུ་ནྟཱ་ན་ཉྩ ན་ཁཱ ཏི་ཁི་ཎཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶ་མ་ཧིཾ་ས་སཱུ་ཀ་ར་མི་ག་གོ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཁུ་རཱ ཨ་ཏི་ཁི་ཎཱ, ཏེ་ཧི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ན་ཁཱ པ་ན ཁུ་རཱ ན ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཙ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ཧི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀེ་ཧི་པི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཀེ་པི ཚེ་དཾ ཝཱ ཝེ་དྷཾ ཝཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ཙེ་པི བཱི་ཛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་མ་ཏྟོ རཱ་སི, རུ་ཀྑ་ས་ཧ་སྶཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྪཱུ་ནཾ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷཱ་རོ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ བཱི་ཛེ ཝཱ རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཨུ་ཙྪུ་མྷི ཝཱ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ ས་བྦཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྪཱུ ཙ དཱ་རཱུ་ནི ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ‘‘ཨུ་ཙྪུཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི དཱ་རུཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཡཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཝཱ ཝ་ལླི་ཡཱ ཝཱ བ་དྡྷཱ་ནི, ཏཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ཙྪུ་ཁ་ཎྜཱ་ནཾ པ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎྜེ ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་ཏེ ས་བྦཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ. མ་རཱི་ཙ་པ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ཙ མི་སྶེ་ཏྭཱ བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟི, ‘‘ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི བྷ་ཏྟ་སི་ཏྠེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡཱ་གུ་ཡཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཀ་པི་ཏྠ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ མི་ཉྫཾ ཀ་ཊཱ་ཧཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་ཉྩ་ར་ཏི, བྷི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཊཱ་ཧེ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨི་ཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ས་མ་ཏྟཱ.