༥. ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ
༢༧. ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཎྷ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ཀུ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོ, པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནཾ གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧ-ས་དྡོ ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་ཏྟ་དཱ་ར་སྶ ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༥.༦; སུ. ནི. ༢༦༥).
༢༨. ཏ་ཏྠ ཀོ་ཊྚ་ནནྟི ས་ཡཾ ཚི་ནྡ་ནཾ. ཀོ་ཊྚཱ་པ་ནནྟི ‘‘ཨི་མཾ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཚེ་དཱ་པ་ནཾ. ཨཱ་ལི༹་ཡཱ བ་ནྡྷ་ནནྟི ཡ་ཐཱ ག་ཙྪ་མཱུ་ལེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་སྶ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ན’’ནྟི ཝི་སུཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩ ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ རོ་པ་ནེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ནཱ་དི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ནཱ་དི ཝི་སུཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏ་མཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀཾ, ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་ནྟི? ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀཾ, ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་ནྟི. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཎ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཏི་ཎཾ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ སི་ཉྩེ་ཡྻ ཝཱ སི་ཉྩཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཀོ་ཊྚ་ན་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི. ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མུ་ཁ་དྷོ་ཝ་ན་ན་ཧ་ཨཱ་ནོ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་སི་ཉྩ་ན་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ ཀོ་ཊྚ་ན་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཡཾ ཀ་ར་ཎ་སྶ་པི ཀ་ཐཾ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི? ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ཝོ་ཧ་རི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ནཱ་དི ས་བྦ་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ, ན པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ པུ་རཱ་ཎ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ར་ཎ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀུ་དཱ་ལཱ་དཱི་ནི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཏོ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་ར་ནྟི ‘‘ཨོ་བྷཱ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༩. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་དཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་ཙྪཱ ཝ་ད་ཏི. ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ ཀེ་ཙི ‘‘ཝ་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་ཏི་ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི ཏ་ཐེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨཱ་རཱ་མ་རོ་པཱ ཝ་ན་རོ་པཱ, ཡེ ན་རཱ སེ་ཏུ་ཀཱ་ར་ཀཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༤༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཏཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ སེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡཾ ཀི་ཉྩི མཱ་ཏི་ཀནྟི སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ ཨ་སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཝཱ. ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏུནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཡཾ རོ་པེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི་པི སི་དྡྷཾ.
༣༠. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩཱཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་དཾ ཁ་ཎ, ཨི་དཾ རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱཏི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྲཱཏི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ.
ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་པ་རི་བྷོ་ག་ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ རོ་པི་ཏེ. དུ་ཀྐ་ཊ་མྤཱིཏི ན ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཨུ་ད་ཀེ་ན. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣནྟི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནཾ. དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ སི་ཉྩ་ནེ, ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ སི་ཉྩཱ་པ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ སི་ཉྩ་ནེ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན སི་ཉྩཱ་པ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ཡཾ ཀ་ར་ཎེ, ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཀཱ་རཱ་པ་ནེ ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་སྶ བ་ཧུ་ཏྟེ་ན. ཨཱ་པ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཡཾ སི་ཉྩ་ནེ དྷཱ་རཱ་པ་ཙྪེ་ད་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ག་ཎ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སི་ཉྩཱ་པ་ནེ པ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི, ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ བ་ཧུ་སི་ཉྩ་ནེ ཨེ་ཀཱ་ཝ.
ཨོ་ཙི་ན་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱིཏི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཙི་ན་ནེ. ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟོཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟོ. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན (པཱ་ཙི. ༩༠-༩༡) པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨོ་ཙི་ནཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
༣༡. ག་ནྠ་ནེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཾ དཱ་མཾ ག་ནྠི་མཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ, ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. དྷ་མྨཱ་ས་ན་ཝི་ཏཱ་ནེ བ་དྡྷ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་སུ པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཚ་ཏྟ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝུ་ཎ་ན་ཏོ ‘‘ཚ་ཏྟཱ་དྷི་ཚ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་ད་ལི་ཀྑ་ནྡྷ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏཾ ཨ་ཏི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦ་ཏྠ ཀ་ར་ཎེ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཀཱ་རཱ་པ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་པྥ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་མྤི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྶ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ པུ་པྥ་དཱ་མོ་ལ་མྦ་ཀཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘པུ་པྥ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ཀ་ཎྚ་ཀ་མེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་པྥ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀཾ ནཱ་མ ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ པུ་པྥཱ་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་མྤི ནཱ་ག་ད་ནྟ་ཀ་མྤི ས་ཚི་དྡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་སོ་ཀ་པི་ཎྜི་ཡཱཏི ཨ་སོ་ཀ་སཱ་ཁཱ་ནཾ, པུ་པྥཱ་ནཾ ཝཱ ས་མཱུ་ཧེ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༤༣༡) པ་ན ‘‘ཨ་སོ་ཀ་པི་ཎྜི་ཡཱཏི ཨ་སོ་ཀ་པུ་པྥ་མ་ཉྫ་རི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ར་ཛྫུ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ པུ་པྥ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ བ་ནྡྷ་ར་ཛྫུ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.༤༣༡) པ་ན ‘‘དྷ་མྨ་ར་ཛྫུ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏེ་ས་ཉྩ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ པུ་པྥ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ར་ཛྫུ. སི་ཐི་ལ་ཝ་ཊྚི་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ པུ་པྥ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
མ་ཏྠ་ཀ་དཱ་མནྟི དྷ་མྨཱ་ས་ནཱ་དི་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ལ་མྦ་ཀ་དཱ་མཾ. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨུ་པྤ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ. ཝཱ་ཀེ་ན ཝཱཏི པུ་པྥ་ནཱ་ལ༹ཾ ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ པུ་པྥེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཊྛི་ཏ་ཝཱ་ཀེ་ན ད་ཎྜེ་ན ཙ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན པུ་པྥཾ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ས་ངྒ་ཧཾ ན ག་ཙྪ་ཏི པ་ཉྩ་སུ བཱི་ཛེ་སུ ཨ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ པ་ཎྞཾ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཀ་པྤི་ཡཾ ཨ་ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཀོ་པ་ནེ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཡ་ཉྩ ཚི་ནྣ་སྶ་པི མ་ཀུ་ལ༹་སྶ ཝི་ཀ་ས་ནཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཏི་ཏ་རུ་ཎ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཝུ་ཌྜྷི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི, པ་རི་ཎ་ཏ་སྶ པ་ན མ་ཀུ་ལ༹་སྶ པ་ཏྟཱ་ནཾ སི་ནེ་ཧེ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཏེ ཝི་སུཾ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀཱ་སོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཚི་ནྣ་མ་ཀུ་ལ༹་ཝི་ཀཱ་སོ ཨ་ཚི་ནྣ་མ་ཀུ་ལ༹་ཝི་ཀཱ་ས་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ, མི་ལཱ་ཏ་ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝཱ དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཉྩ མི་ལཱ་ཏ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ས་ཉྙོ་གེ ཨ་མི་ལཱ་ན་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནཾ, ཏ་མྤི ཏ་མྦུ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་སུ ས་མཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ན ཀ་ཏྠ་ཙི པུ་པྥཱ་ནཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པུ་པྥཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་བཱི་ཛ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པ་སི་བྦ་ཀེ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་པྥཾ པ་སི་བྦ་ཀེ ཝཱ པ་སི་བྦ་ཀ་ས་དི་སཾ བ་ནྡྷེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙཱི་ཝ་རེ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༤༣༡) པ་ན ‘‘ཁ་ནྡྷེ ཋ་པི་ཏ་ཀཱ་སཱ་ཝ་སྶཱཏི ཁ་ནྡྷེ ཋ་པི་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཐཱ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མྤི ཏཱ་དི་སཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝཱ ཝ་ཏྠཾ ཝཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་པྥཱ་ནི པ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨཾ་ས་བྷ་ཎྜི་ཀ་པ་སི་བྦ་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝེ་ཋི་མཾ ནཱ་མ ན ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ སི་ཐི་ལ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཀྑི་པི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ ད་ཎྜ་ཀཾ པ་ན བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ར་ཛྫུ་ཨཱ་དཱི་ཧི བ་ནྡྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་པྥ་སྶེ་ཝ པ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ.
པུ་པྥ་པ་ཊེ ཙ ད་ཊྛ་བྦནྟི པུ་པྥ་པ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དཱི་གྷ་ཏོ པུ་པྥ་དཱ་མ་སྶ ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱུ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཧ་ར་ཎཾ པ་ན ཝཱ་ཡི་མཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པུ་རི་མཾ. ‘‘པུ་རི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་རི་མཾ པུ་པྥ་ཀོ་ཊིཾ ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པུ་པྥ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ཝཱ་ཀ་ཀོ་ཊི་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དི་པ་རི་ཀྑེ་པཾ པུ་པྥ་པ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝཱ བོ་དྷིཾ ཝཱ པ་རི་ཀྑི་པ་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟེ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན་པི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. པུ་པྥ་པ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཙ ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ན་པི ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ་པི དྭེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧ་ར་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
པ་རེ་ཧི པཱུ་རི་ཏནྟི དཱི་གྷ་ཏོ པ་སཱ་རི་ཏཾ. ཝཱ་ཡི་ཏུནྟི ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཧ་རི་ཏུཾ, ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. པུ་པྥཱ་ནི ཋ་པེ་ནྟེ་ནཱཏི ཨ་ག་ནྠི་ཏཱ་ནི པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ནྟེ་ན. པུ་པྥ་དཱ་མཾ པ་ན པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
༣༢. གྷ་ཊི་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོཏི ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ གྷ་ཊི་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ, དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཨོ་ལ་མྦ་ཀོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༤༣༡) པ་ན ‘‘གྷ་ཊི་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོཏི ཨ་ནྟེ གྷ་ཊི་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟོ ཡ་མ་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༤༣༡) པ་ན ‘‘གྷ་ཊི་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོཏི ཡ་མ་ཀ་དཱ་མ་ཨོ་ལ་མྦ་ཀོ་ཏི ལི་ཁི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ན དཱ་མཾ ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨོ་ལ་མྦི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་པྥ་དཱ་མ་དྭ་ཡཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན་པི ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཝ སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊིཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རེ་ན མཱ་ལཱ་གུ་ཎ་པ་རི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རེ་ན མཱ་ལཱ་གུ་ཎ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑི་པ་ནཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ པུ་རི་མེ པ་ཝི་ཊྛཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏ་མྤི ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་རཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཧ་ར་ཎ་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱུ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཙ་ནྡཱ་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎེ མཱ་ལཱ་གུ་ཎཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པུ་པྥ་དཱ་མ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཏྟ་མ་ཡཾ གེ་ཎྜུ་ཀཾ ནཱ་མ, གེ་ཎྜུ་ཀ་ཁ་ར་པ་ཏྟ་དཱ་མཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཙེ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་དཱ་མ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ དེ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱཏི ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མྤི ཧོ་ཏི.
༣༣. ཏ་ཉྩ ཁོ ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མྤི པུ་པྥཾ དེ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྠུ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘མ་ཎྜ་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་ན སི་ཝ་ལི་ངྒཱ་དི་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཾ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་སྶ་ཙི་པཱིཏི ཉཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝཱ ཀ་སྶ་ཙི་པི. ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧེ་ཝཱཏི ཏེ་སཾ གི་ཧི་པ་རི་ཀ་མྨ་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ. ཏེ་ཧི་པི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷི་ཀ་སྶ ལཱ་བྷ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མྤི ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་ས་མྤི ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱུ་ལ༹་ཀནྟི ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་ག་ཏོ་པི ཨུ་པ་ཌྜྷཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སཱ་མ་ཎེ་རཱ…པེ… ཋ་པེ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཨ་གོ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝ་སྶ་གྒེ་ན ཨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི མ་གྒེ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཝཱ.
༣༤. སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི དཱ་པེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི གི་ཧི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྩ ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཧི ཏཾ པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ. ཡ་དི ཧི ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ དཱ་ནཾ པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻ, སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི་པི དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷེ་ཡྻ. ས་ཡ་མེ་ཝཱཏི སཱ་མ་ཎེ་རཱ ས་ཡ་མེ་ཝ. ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ས་མྤཱ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༥. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཧ་རི་ཏྭཱ་པི ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་པི པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ་པི པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ས་ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧེ་ཝ ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ཡ་དི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཾ པུ་པྥ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཕ་ལ་དཱ་ནེ་པི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཕ་ལ་མྤི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཧ་ར་ཎ་ཧ་རཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, སེ་ས་ཉཱ་ཏཱི་ནཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡོ ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ…པེ… ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ད་ད་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༣༦-༤༣༧) ཨི་མཾ པུ་པྥ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ཕ་ལ་དཱ་ནེ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁཱི་ཎ་པ་རི་བྦ་ཡཱ་ནནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཕ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཕ་ལཱ་ནི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ. རུ་ཀྑ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱཏི ‘‘ཨི་མེ་ཧི རུ་ཀྑེ་ཧི དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ རུ་ཀྑ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝཱ. པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་སུ་པི པ་ན རུ་ཀྑེ་སུ ‘‘ཨི་དྷ ཕ་ལཱ་ནི སུ་ནྡ་རཱ་ནི, ཨི་ཏོ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ན ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. རུ་ཀྑ་ཙྪ་ལླཱིཏི རུ་ཀྑ་ཏྟ་ཙོ, སཱ ‘‘བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༣༦. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ གི་ཧཱི་ནཾ གཱ་མ་ནྟ་ར་དེ་ས་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ སཱ་ས་ན་པ་ཊི་སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎཾ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གི་ཧཱི་ནཾ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ སཱ་ས་ན་ཧ་ར་ཎ་ཀ་མྨ’’ནྟི. དཱུ་ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ. པ་ཋ་མཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི…པེ… པ་དེ པ་དེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་དཾ ‘‘ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ན སཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀཱ་རུ་ཉྙེ ཋི་ཏོ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་རཱུ་པཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. གི་ཧཱི་ན་ཉྩ ཀ་པྤི་ཡ་སཱ་ས་ནཾ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་ཀ་མྨེ་ཧཱིཏི པུ་པྥ་དཱ་ནཾ ཕ་ལ་དཱ་ནཾ ཙུ་ཎྞ་དཱ་ནཾ མ་ཏྟི་ཀ་དཱ་ནཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནཾ ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཾ པ་ཎྞ་དཱ་ནཾ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི. པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོཏི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཀ་ཏ་པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨོ.
༣༧. སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ་པི པུ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ
ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ
པ་ཉྩ་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.