༢༢. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

༡༢༣. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཛི་ཏ་བྦཱ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ-པུ་བྦ ཝ་ཛ ག་ཏི་མྷཱི་ཏི དྷཱ་ཏུ. ཀུ་ལ་པུ་ཏྟནྟི ཨཱ་ཙཱ་ར་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡེ པུ་གྒ་ལཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ, ཏེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་བྦ་ཛྫཱ་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རེ་ཧི པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷཱ་དི་དོ་སེ་ཧི ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ནི་ཊྛ་ངྒུ་ལི་ན་ཁ་པི་ཊྛི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ‘‘ཏ་ཉྩེ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ཝ་ཌྜྷ་ན་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཙེ, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཙེ, ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ, ཏ་ཉྩ ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི པ་དེ་ས་ཝི་སེ་སེ་ཡེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘ས་ཙེ པ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཙེ ཧི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, ‘ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནེ་ཧི པ་ཀ་ཏི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ’ཏི པ་དེ་ས་ནི་ཡ་མཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ནེ་ཧི པ་ཀ་ཏི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཝཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏུ, ཝ་ཊྚ་ཏི ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་ར་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཝཱ ཋི་ཏ་སྶ མུ་ཁཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༨༨) ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༨༨-༨༩) པ་ན ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཏཱ་དི་ས་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཙ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ་པི པ་ན ན་ཁ་པི་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཡེ ག་ཎྷེ་ཡྻུཾ, ཏེ་སཾ ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ‘མུ་ཁེ པ་ནཱ’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. གོ་དྷཱ…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་དི་སོ་པི རོ་གོ ཀུ་ཊྛེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ག་ཎྜེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ན མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རོ་པི ག་ཎྜོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏེ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཀུ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མུ་ཁཱ་དཱི་སུ ཀོ་ལ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རོ་པི ག་ཎྜོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀ་པ་ཀྑེ ཋི་ཏེ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་རོ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞེ ཛཱ་ཏེཏི རོ་ག་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

ཀོ་ལ་ཊྛི་མ་ཏྟ་ཀོཏི བ་ད་ར་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎོ. ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏ་ཚ་ཝིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི པཱ་ཋོ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཚ་ཝིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༨༨-༨༩) པ་ན ‘‘ས་ཙྪ་ཝིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཚ་ཝིཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ས་ཉྪ་ཝི་ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ས་ཉྫཱ་ཏ་ཚ་ཨ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ག་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་སུ་པི ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཎྞ་མྤི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

པ་དུ་མ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀ་པ་ཏྟ་ཝ་ཎྞནྟི ར་ཏྟ་པ་དུ་མ་སེ་ཏ་པ་དུ་མ་པུ་པྥ་ད་ལ་ཝ་ཎྞཾ. ཀུ་ཊྛེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་ས་བྱཱ་དྷཱིཏི ཁ་ཡ་རོ་གོ. ཡ་ཀྑུ་མྨཱ་དོཏི ཀ་དཱ་ཙི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་མུ་ཁཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ གྷཾ་ས་ན་ཀོ ཡ་ཀྑོ་ཝ རོ་གོ.

༡༢༤. མ་ཧཱ་མ་ཏྟོཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ‘‘ན དཱ་ནཱ་ཧཾ དེ་ཝ་སྶ བྷ་ཊོ’’ཏི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ར་ཉྙཱ ཨེ་ཝ དི་ནྣཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན རཱ་ཛ་ཀ་མྨི་ཀེ་ཧི ཨ་མ་ཙྩཱ་དཱི་ཧི ཋ་པི་ཏོ, ཨ་མ་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ ཝཱ བྷ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ཏཾ ཨ་མ་ཙྩཱ་དི་མྤི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.

༡༢༥. ‘‘དྷ་ཛ་བ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཙོ་རོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡེ པ་ན ཨ་མྦ་ལ་བུ་ཛཱ་དི་ཙོ་ར་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟི.

༡༢༦. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྡུ་བ་ནྡྷ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ. མུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ. ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱཏི གཱ་མ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དཱི་སུ གཱ་མ་དྭཱ་རཱ་དཱི་ནི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ. ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ པ་ལཱ་ཡ་ཏཱིཏི པུ་རི་ས་གུ་ཏྟི་ཡཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ གོ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ལཱ་ཡ་ཏི.

༡༢༩. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཀ་སཱ་ཧ་ཏོ ཀ་ཏ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.

༡༣༠. པ་ལཱ་ཏོ་པཱིཏི ཨི་ཎ་སྶཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ཡེ་ན པ་ལཱ་ཏོ་པི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀོ. གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན ཨི་ཎ་མུ་ཏྟ་ཀེ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ པ་ཝེ་སི་ཏ་ཏྟཱ.

ཨུ་པ་ཌྜྷུ་པ་ཌྜྷནྟི ཐོ་ཀཾ ཐོ་ཀཾ. དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱཏི ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀེ་ན དྷ་ནཾ ས་མྤ་ཛྫ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, དཱ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ‘‘མཱ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཧི་སྶ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏཱ སི་ཡཱ་ཏི.

༡༣༡. དཱ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཀཱི་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ དཱ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀཱི་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཏཱ་དི་སོ ཧི དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏོ་པི ཨ་དཱ་སོ ཨེ་ཝ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༩༧) པ་ན ‘‘དེ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟནྟི སཱ་ཝ་ན་པ་ཎྞཱ་རོ་པ་ནཱ་དི་ཀཾ ཏཾ ཏཾ དེ་ས་ཙཱ་རི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཛ་ན་པ་དེ དཱ་ས་པ་ཎྞ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་དཱ་ས་ཀ་ར་ཎ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི མོ་ཙཱ་པེ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཏཱ བྷུ་ཛི་སྶི་ཏྠི་ཡོ ‘‘མ་ཡ་མྤི ཝ་ཎྞ་དཱ་སི་ཡོ ཧོ་མཱ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ རཱ་ཛཱུ་ནཾ དཱ་སི་པ་ཎྞེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ལི་ཁཱ་པེ་ནྟི, ཏཱ་སཾ པུ་ཏྟཱ་པི རཱ་ཛ་དཱ་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ཧི ཨ་དི་ནྣཱ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཏེ་སཾ སཱ་མི་ནོ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་དི་ནྣེ་པི ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. བྷུ་ཛི་སྶེ ཀ་ཏྭཱ པ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཏེ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ དི་ནྣཱ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ས་ངྒྷཾ ཉཱ་པེ་ཏྭཱ ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨེ་ན དྷ་ནཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷུ་ཛི་སྶེ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༩༧) པ་ན ‘‘དེ་ཝ་དཱ་སི་པུ་ཏྟེ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ཉྩེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་ཉྙ་མེ་ཀཾ ད་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ཡ་མི་དྷ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མི་ཀེ དེ་མཱ’ཏི དི་ནྣ་ཏྟཱ ན ཏེ ཏེ་སཾ དཱ་སཱ, ‘ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཙ ནེ་ཝ དཱ་སོ ན བྷུ་ཛི་སྶོ’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ན དཱ་སོ་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏ་ཀྐཱ་སི་ཉྩ་ནཾ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཏེ ཙ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ ས་ངྒྷ་སྶཱ་རཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ. ནི་སྶཱ་མི་ཀཾ དཱ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༩༧) པ་ན ‘‘ཏ་ཀྐཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་དཱ་སེ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏ་ཀྐེ་ན སཱི་སཾ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དཱ་སཱ་ཝ ཏེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘ཏ་ཀྐཱ་སི་ཉྩ་ནཾ པ་ན སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཙཱ་རི་ཏྟ’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ནྣེ་པི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་དཱ་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡ་མྤི (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༩༧) ‘‘ཏ་ཀྐཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི ཀེ་སུ་ཙི ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཨ་དཱ་སེ ཀ་རོ་ནྟཱ ཏ་ཀྐཾ སཱི་སེ ཨཱ་སི་ཉྩ་ནྟི, ཏེ་ན ཀི་ར ཏེ ཨ་དཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན དི་ནྣ་མྤཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱ དི་ནྣེ་པི ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་དཱ་སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘ནེ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ ནཱ་མ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཙྪཱ་པི ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དི་ནྣཾ ས་བྦཾ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནི་སྶཱ་མི་ཀ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཡ་སྶ སཱ་མི་ཀུ་ལཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཾ མ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཀྑཱི་ཎཾ, ན ཀོ་ཙི ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ, སོ པ་ན ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ཧི ཝཱ ནི་ཝཱ་ས་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཝཱ ཨི་སྶ་རེ་ཧི ཝཱ བྷུ་ཛི་སྶོ ཀ་ཏོ་ཝ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. དེ་ཝ་དཱ་སཱ་པི དཱ་སཱ ཨེ་ཝ. ཏེ ཧི ཀ་ཏྠ་ཙི དེ་སེ རཱ་ཛ་དཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ཧཱ་ར་དཱ་སཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༩༧) པ་ན ‘‘ནི་སྶཱ་མི་ཀ་དཱ་སོ ནཱ་མ ཡ་སྶ སཱ་མི་ཀཱ ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ མ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ན ཀོ་ཙི ཏ་སྶ པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀོ, སོ་པི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི བྷུ་ཛི་སྶཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡེ ཝཱ པ་ན ཏ་སྨིཾ ར་ཊྛེ སཱ་མི་ནོ, ཏེ་ཧི་པི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ‘དེ་ཝ་དཱ་སི་པུ་ཏྟཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ‘དཱ་ས་སྶ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མི་ཀེ དི་སྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘དཱ་ས་མྤི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ དི་སྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟོ པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ, དཱ་ས་སྶ པ་ན པ་ལཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༣༢. ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེཏི ས་ཀ་ལ་སྶ ཀ་ཎྞ་སྶ ཚེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཀ་ཎྞ་ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་ཡཱཏི ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཡ. ཡ་སྶ པ་ན ཀ་ཎྞཱ་ཝ་ཊྚེཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀུ་ཎྜ་ལཱ་དི་ཋ་པ་ན་ཚི་དྡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་ཉྷི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཀྑ་མཾ. ཨ་ཛ་པ་ད་ཀེཏི ཨ་ཛ་པ་ད་ནཱ་སི་ཀ་ཊྛི་ཀོ་ཊི་ཡཾ. ཏ་ཏོ ཧི ཨུ་དྡྷཾ ན ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ ཧོ་ཏི. ས་ནྡྷེ་ཏུནྟི ཨ་ཝི་རཱུ་པ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་རཱུ་པཾ པ་ན པ་རི་ས་དཱུ་ས་ཀཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏི.

ཁུ་ཛྫ་ས་རཱི་རོཏི ཝ་ངྐ་ས་རཱི་རོ. བྲ་ཧྨུ་ནོ ཝི་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ག་ཏྟཾ ས་རཱི་རཾ ཡ་སྶ སོ བྲ་ཧྨུ་ཛུ་ག་ཏྟོ, བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཝ་སེ་སོ ས་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ར་ཧི་ཏ་ས་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ཨི་ཏ་རེ ས་ཏྟཱ ཁུ་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཁ་ནྡྷེ ཀ་ཊི་ཡཾ ཛཱ་ཎཱུ་སཱུ་ཏི ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ན་མ་ནྟི, ཏེ ཀ་ཊི་ཡཾ ན་མ་ནྟཱ པ་ཙྪ་ཏོ ན་མ་ནྟི, དྭཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ན་མ་ནྟཱ པུ་ར་ཏོ ན་མ་ནྟི, དཱི་གྷ་ས་རཱི་རཱ པ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཝ་ངྐཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ མུ་ཁཾ ཨུ་ནྣཱ་མེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི ག་ཎ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཙ་ར་ནྟི, ཨེ་ཀེ ཨ་པྤ་མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ སཱུ་ལ་ས་དི་སཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀེ པུ་ར་ཏོ པ་བྦྷཱ་རཱ ཧོ་ནྟི, པ་ཝེ་དྷ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི. པ་རི་ཝ་ཊུ་མོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝ ཝཱ་མ་ན་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

༡༣༣. ཨ་ཊྛི་སི་རཱ་ཙ་མྨ་ས་རཱི་རོཏི ཨ་ཊྛི་སི་རཱ་ཙ་མྨ་མ་ཏྟ་ས་རཱི་རོ. ཀཱུ་ཊ་ཀཱུ་ཊ་སཱི་སོཏི ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པི་ཎྜི་ཏ་མཾ་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏཾ ཀ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ལ་ཕ་ལ་པི་ཎྜི་ས་དི་སེ་ནཱ’’ཏི. ཏཱ་ལ་ཕ་ལཱ་ནཾ མ་ཉྫ་རཱི པི་ཎྜི ནཱ་མ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཏ་ནུ་ཀེ་ན སཱི་སེ་ནཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་ཐཱུ་པི་ཀཱ ཝི་ཡ ཀ་མེ་ན ཀི་སེ་ན སཱི་སེ་ན. མ་ཧཱ་ཝེ་ལུ༹་པ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ས་མ་ཐཱུ་ལེ་ན སཱི་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་ལི༹་སཱི་སོ ནཱ་མ. ཀ་པྤ་སཱི་སོཏི ག་ཛ་མ་ཏྠ་ཀཾ ཝི་ཡ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྣ་སཱི་སོ. ‘‘ཀ་ཎྞི་ཀ་ཀེ་སོ ཝཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ‘‘པཱ་ཎ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝ ན་ལཱ་ཊེ་པི ཀེ་སཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘སཱི་ས་ལོ་མེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

མ་ཀྐ་ཊ་བྷ་མུ་ཀོཏི ན་ལཱ་ཊ་ལོ་མེ་ཧི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ལོ་མ་བྷ་མུ་ཀོ. ཨ་ཀྑི་ཙ་ཀྐེ་ཧཱིཏི ཨ་ཀྑི་མ་ཎྜ་ལེ་ཧི. ཀེ་ཀ་རོཏི ཏི་རི་ཡཾ པ་སྶ་ན་ཀོ. ཨུ་ད་ཀ་ཏཱ་ར་ཀཱཏི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཊི་བི་མྦི་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ. ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལ༹་ནྟི ཀེ་ཙི. ཨ་ཀྑི་ཏཱ་ར་ཀཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཱ. ཨ་ཀྑི་བྷ་ཎྜ་ཀཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏི་པི་ངྒ་ལ་ཀྑི མ་ཛྫཱ་ར་ཀྑི. མ་དྷུ་པི་ངྒ་ལནྟི མ་དྷུ་ཝ་ཎྞ་པི་ངྒ་ལཾ. ནི་པྤ་ཁུ་མ་ཀྑཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཁུ་མ-ས་དྡོ ཨ་ཀྑི་ད་ལ་ལོ་མེ་སུ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ནི་པྤ་ཁུ་མ་ཀྑི. ཨ་ཀྑི་པཱ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ཀྑི་ད་ལ་པ་རི་ཡ་ནྟེ་སུ པཱུ་ཏི་ཏཱ་པ་ཛྫ་ན་རོ་གེ་ན.

ཙི་པི་ཊ་ནཱ་སི་ཀོཏི ཨ་ནུ་ནྣ་ཏ་ནཱ་སི་ཀོ. པ་ཊ་ངྒ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་མུ་ཁ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ. བྷི་ནྣ་མུ་ཁོཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མུ་ཁ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ, ས་བྦ་དཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁོ ཝཱ. ཝ་ངྐ་མུ་ཁོཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཋི་ཏ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཧ་ནུ་ཀ་ཊྛི་ཀོ. ཨོ་ཊྛ་ཙྪི་ནྣ་ཀོཏི ཨུ་བྷོ་སུ ཨོ་ཊྛེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ས་ཏྠཱ་དི་ནཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏ་མཾ་སེ་ན ཨོ་ཊྛེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ལ༹་མུ་ཁོཏི ནི་ཙྩ་པ་གྒྷ་རི་ཏ་ལཱ་ལཱ་མུ་ཁོ.

བྷི་ནྣ་ག་ལོཏི ཨ་ཝ་ན་ཏ་ག་ལོ. བྷི་ནྣ་ཨུ་རོཏི ཨ་ཏི་ནི་ནྣ་ཨུ་ར་མ་ཛ྄ཛྷོ. ཨེ་ཝཾ བྷི་ནྣ་པི་ཊྛཱིཏི. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏནྟི ‘‘ཀ་ཙྪུ་ག་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀུ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཝཱ་ཏ་ཎྜི་ཀོཏི ཨ་ཎྜ་ཀེ་སུ ཝུ་དྡྷི་རོ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཎྜ་ཝཱ་ཏ་རོ་གེ་ན ཨུ་དྡྷུ་ཏ་བཱི་ཛ་ཎྜ་ཀོ་སེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝཱ. ཡ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མྤི ཨུ་ཎྞ་ཏཾ པ་ཀཱ་ས་ཏི, སོ་ཝ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཀ་ཊོཏི ཏི་རི་ཡཾ ག་མ་ན་པཱ་དེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཡ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ཏོ ཛཱ་ཎུ་ཀཱ བ་ཧི ནི་ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ངྒྷ་ཊྚོཏི ག་ཙྪ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་པཱ་དེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཡ་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ཏོ ཛཱ་ཎུ་ཀཱ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ནྟི. མ་ཧཱ་ཛ་ངྒྷོཏི ཐཱུ་ལ་ཛ་ངྒྷོ. མ་ཧཱ་པཱ་དོཏི མ་ཧ་ནྟེ་ན པཱ་ད་ཏ་ལེ་ན ཡུ་ཏྟོ. པཱ་ད་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེཏི པི་ཊྛི་པཱ་ད་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨེ་ཏེ་ན ཨ་གྒ་པཱ་དོ ཙ པ་ཎྷི ཙ ས་དི་སཱ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

༡༣༤. མ་ཛ྄ཛྷེ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏ་པཱ་ད་ཏྟཱཏི ཀུ་ཎྛ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་གྒེ སཾ་ཀུ་ཊི་ཏ་པཱ་ད་ཏྟཱཏི ཀུ་ཎྛ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ. ཀུ་ཎྛ་པཱ་ད་སྶེ་ཝ ཙ་ངྐ་མ་ན་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ‘‘པི་ཊྛི་པཱ་ད་གྒེ་ན ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ’’ཏི. ‘‘པཱ་ད་སྶ བཱ་ཧི་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ པཱ་ད་ཏ་ལ་སྶ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་རི་ཡ་ནྟེ་ཧི ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

མ་མྨ་ནནྟི ཁ་ལི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡོ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ་ཀྑ་རཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཕུ་ཊྛ་ཀྑ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཧི སོ ‘‘མ་མྨ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡོ ཙ ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ་ཀྑ་རཾ ཧི་ཀྐཱ་ར་བ་ཧུ་སོ ཝ་ད་ཏི, སོ་པི ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡོ ཝཱ པ་ན ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ནཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཀྑ་ར་མེ་ཝ སི་ཐི་ལཾ སི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ, སོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ནྟཱིཏི ཉ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཝ ན མུ་ཙྩ་ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་དི་ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཨ་རུ་ཙི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.

༡༣༥. ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ཡོ ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཨི་ཏྠཱི ཧོ་ཏི, ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ པུ་རི་སོ, ཨ་ཡཾ པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ པ་ཎྜ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑེ པ་ན་སྶ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཨ་པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨུ་སྶ་ནྣ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཏཱ པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ པུ་མྦྷཱ་ཝོ ཝཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀོ. ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ་སྶ པ་ཀྑེ པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་ཙེ ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ན ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཧི ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཁཱི་ཎ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཙ པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་དྡེ་སེ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་ཎྜ་ཀོ ཛཱ་ཏི་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ན ནི་དྡི་ཊྛོ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་ཉྩ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༣༣) ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ ད་སྶེ་ནྟེ་ན པ་ཎྜ་ཀ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ ཏ་ཡོ ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཏེ་སཾ ས་གྒོ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ, མ་གྒོ པ་ན ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༠༩) ཨཱ་ག་ཏཾ.

ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༠༩) པ་ན པ་ཎྜ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀཱ ཏ་ཡོ་པི པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝ་ལི་ངྒཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ, ཏེ ཙ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན་པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ‘‘པ་ཎྜ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ ཨཱ་སི་ཏྟ་ཨུ་སཱུ་ཡ་པ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུ་མྤི ས་ཀྐཱ, ཏེ་ན ཏེ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཀྑ་པ་ཎྜ་ཀ་སྶ པ་ན ཀཱ་ལ༹་པ་ཀྑེ ཨུ་མྨཱ་དོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཨ་ཝ་ཏྠ་ར་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཙ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ སོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་དེ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ པ་རེ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་སི་ཏྟ་སྶཱཏི མུ་ཁེ ཨཱ་སི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་སུ་ཙི་མུ་ཙྩ་ནེ་ན པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཨུ་སཱུ་ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡཱཏི ཨུ་སཱུ་ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་རཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨ་སུ་ཙི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

‘‘བཱི་ཛཱ་ནི ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བཱི་ཛེ་སུ ཋི་ཏེ་སུ ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨ་པ་ནཱི་ཏེ པ་ཎྜ་ཀོ ན ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི ཨ་ནཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ད་པ་ན་ཡ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ, ན པ་ཎྜ་ཀ་ཏྟཾ. བཱི་ཛེ་སུ པ་ན ཨ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་མྤི རཱ་གེ་ན ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, པུ་མ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, མ་སྶུ་ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ལི་ངྒ་མྤི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ་པི དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨཱི་དི་སོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་པི ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ བཱི་ཛུ་དྡྷ་ར་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི? ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘པ་ཎྜ་ཀོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ བཱི་ཛུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ པ་ཎྜ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན སོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་བཱི་ཛོ བྷི་ཀྑུ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཎྜ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས པ་ཎྜ་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་པ་ཎྜ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’ཏི ཨ་བྷ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཀི་ཉྩཱ་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ, བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན པ་ན་སྶ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ མ་གྒོ་པི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཎྜ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་པ་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི པ་བྦ་ཛྫ་ཏོ པུ་བྦེ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་བྷ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་ཙྪཱ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་དི བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀོ. པ་བྦ་ཛྫཱ ན ཝཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫཱགྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཙེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨིཾ ཡེ་ཝ་སྶ པ་ཀྑེ པ་བྦ་ཛྫཱ ཝཱ་རི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི པ་བྦ་ཛྫཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ པ་ན ཏ་དཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀྑེ པ་ན ཨཱ་ག་ཏོ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༣༦. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་མ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡོ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཡཾ, པུ་རི་མ་པ་དེ ཙ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྱ་ཉྫ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ དྭེ་ཏི? ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན དྭེ. ཀ་ཐཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ནོ. ཡ་སྶ ཝཱ པ་ན པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ནོ’’ཏི (ཡ་མ. ༣.ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༡༨༨) ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་སེ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ, པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉྷི བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཏ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ན ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀ་སྨཱ? ས་དཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ ཧི ཡ་དཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་ག་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ གུ་ལ༹ྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཏ་རཾ. ཡ་དི ཙ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་དཱ་པི བྱ་ཉྫ་ན་དྭ་ཡཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ན པ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ‘‘ན ཏ་སྶ ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡཾ པ་ན རཱ་ག་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ས་ཡ་མྤི ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ར་མྤི ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི. པུ་རི་ས་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ པ་རཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན ན ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༡༦) ཨཱ་ག་ཏཾ.

ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༡༦) པ་ན – ཨི་ཏྠི་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོཏི ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ཡུ་ཏྟོ, ཨི་ཏ་རོ པ་ན པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་སྶ ཧི བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ ས་ཧ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཡ་མ་ཀེ (ཡ་མ. ༣.ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཡ་མ་ཀ.༡༨༨) པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡ་བྱ་ཉྫ་ནཾ པ་ན ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པ་ཀ་ཏི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ན་མྤི ཀ་མྨ་མེ་ཝ བྱ་ཉྫ་ན་ལི་ངྒཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ན བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་སྶ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀེ་ཝ་ལཾ བྷཱ་ཝ་ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྱ་ཉྫ་ན་ལི་ངྒཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༦༣༢-༦༣༣) ‘‘ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་བ་ལེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཾ ཝི་ནཱ་པི བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཙེ ཏེ་སཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ. ཡ་དཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ པུ་རི་ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཡ་དཱ པུ་རི་སེ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཏྠི་བྱ་ཉྫ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ.

༡༣༧. ཐེ་ཡྻཱ་ཡ སཾ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. སོ ཙ ན སཾ་ཝཱ་ས་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཐེ་ན་ཀོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ལི་ངྒ་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ ཙ ཐེ་ན་ཀོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ཝ་སྶཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དི་ཀོཏི ཨི་མི་ནཱ ན ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ་ཝ ཨི་དྷ སཾ་ཝཱ་སོ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

༡༣༨. རཱ་ཛ…པེ… བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཡ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘རཱ་ཛ་བྷ་ཡེ་ན དུ་བྦྷི་ཀྑ་བྷ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཡཱ་ཝ སོ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོཏི རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ག་ཧི་ཏ་ལི་ངྒ་ཏཱ་ཡ སོ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོ ཡཱ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡོ ཧི རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དིཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ལི་ངྒཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, སོ ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ག་ཧི་ཏ་ལི་ངྒཱ་ནཾ ‘གི་ཧཱི མཾ ས་མ་ཎོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱུ’ཏི ཝ་ཉྩ་ན་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ དོ་སོ ན ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷ་ཡ་ཏཱ ཨི་དྷ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི སོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷ་ཡོ ཡཱ་ཝ སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷ་ཡ་སྶ སཾ་ཝཱ་ས་སཱ་དི་ཡ་ནེ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷ་ཡ་སྶ སཾ་ཝཱ་ས་སཱ་དི་ཡ་ནེ་པི ཨ་ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ. ས་བྦ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོཏི ཙ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་བྷ་ཡེ་ན་པི སཾ་ཝཱ་སཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ སཾ་ཝཱ་སཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ དུ་ཀྐ་རཾ, ཏ་སྨཱ ‘ས་བྦ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ག་ཧི་ཏ་ལི་ངྒ་ཏཱ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ས་བྦ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱི་ཐི་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནཱིཏི ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཀ་སི་གོ་ར་ཀྑཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཏ་དེ་ཝ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ, པ་ཏྟ་ཉྩ ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི.

ནཱ་པི ས་ཡཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ སུ་ཏྭཱ ས་ཙེ་པི ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.

སི་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ…པེ… ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དི་ནྣ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི, ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ སཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་པི སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་སཱ་ཡེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ་ཝ ཨོ་དཱ་ཏཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ར་ཏོ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནེ་སུ་པི ཨ་ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་པ་ཀྑེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘སཱ་པི གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི.

ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི སཱ་མ་ཎེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པེ་ལཱ༹་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏེ་ན གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ ད་སྶི་ཏཾ. སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ…པེ… ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༡༠) ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༡༠) པ་ན – ཐེ་ཡྻཱ་ཡ ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་མྤི ཨི་དྷ སཾ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ’’ཏི. ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝཱ ཝ་ནྡ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཝ་ནྡ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ད་སྶི་ཏ་ཝ་སྶ་ཀྐ་མེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི. ད་ཧ་ར་སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ན ཝུ་ཌྜྷ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ, ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཝ་ནྡ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེཏི སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀ་ཏྠེ. བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀེ ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ནྟོ་པི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ ཨེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ པུ་རི་སོ་ཝ, ཨི་ཏྠཱི་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཱི་སུ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཝ. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་པི ཙེ་ཏྠ ན མུ་ཙྩ་ནྟི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ ཨེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ་པི ན མུ་ཏྟོ.

རཱ་ཛ…པེ… བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ བྷ་ཡ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡཱ་ཝ སོ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སོཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ལི་ངྒེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི སཾ་ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ. ཏེ་ན ཧི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ལི་ངྒེ ག་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ཧ སཾ་ཝ་ས་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི. པ་ཙྪཱ སཾ་ཝ་ས་ནྟོ་པི ཨ་བྷ་བྦོ ཧུ་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ས་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ་པི ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀེ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན རཱ་ཛཱ་དི་བྷ་ཡེ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ་ཝ ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ པ་ཙྪཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཛཱི་ཝ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, སོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏ་ལི་ངྒ་ཏྟཱ. ས་ཙེ པ་ན སོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ན་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན པ་ར་ཏོ ‘‘ས་ཧ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་ངྒ་མྨ སཾ་ཝཱ་སཱ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི, ཡཱ་ཝཱ’’ཏི, ཏ་སྶ ཏཱ་ཝ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙོ་རཱ་དི་བྷ་ཡཾ ཝི་ནཱ་པི ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ལ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ནཱ་དིཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟོ་པི ‘‘སོ་བྷ་ཏི ནུ ཁོ མེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་ལི་ངྒ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ས་བྦ་པཱ་ས་ཎྜི་ཡ་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་སཱ་མ་ཡི་ཀཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ད་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྙེ་ཝ ནི་ཡ་མི་ཏ་བྷ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎེ སཾ་ཝཱ་སོ་པི ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ཝཱ་སཾ པ་ན ཨ་སཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟཱ་དཱི་ནི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཀ་སི་ཨཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན. པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱཏི བྷི་ཀྑུ་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་རཱི་རེ་ན དྷཱ་རེ་ཏྭཱ.

ཡོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ‘‘ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ’’ཏི པ་ན ནཱ་མཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཀ་རོ་ནྟོ ས་མ་ཎོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཡ་དི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མི, ཚ་ཌྜ་ཡི་སྶ་ནྟི མ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་བྦ་ཛྫཱ མེ ན རུ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན པ་ཋ་མཾ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ཨེ་ཝཾ མེ ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ས་ཉྙཱི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ལ་ཛྫ་ནྟོ ན ཀ་ཐེ་ཏི, སོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ཉྩ་ནཱ་ཡ་པི ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. སོ ཧི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏ་ལི་ངྒ་ཏྟཱ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎ་སྶེ་ཝ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ སཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ་པི ན ཧོ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ན ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི, སཾ་ཝཱ་སཱ་ར་ཧ་སྶ ལི་ངྒ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སཾ་ཝཱ་ས་སཱ་དི་ཡ་ན་མ་ཏྟེ་ན སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ཧོ་ཏི.

ས་ལི་ངྒེ ཋི་ཏོཏི ས་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏོ. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏཱིཏི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དི་ནྣ་ལི་ངྒ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ སཾ་ཝཱ་ས་སྶ སཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་པི སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨི་ད་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དཱི་སུ ལི་ངྒཱ་ནུ་རཱུ་པ་སཾ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཝ སཱ་དི་ཏོ་ཏི སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀ་ཏཱ ན སི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི དི་ནྣ་ལི་ངྒ་སྶ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཝཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ སཾ་ཝཱ་ས་ཏྠེ་ན་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཀཱ་སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ.

ས་ཙེ ཀོ་ཙི ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི སཱ་མ་ཎེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་པེ་ལཱ༹་དཱི་སཱུཏི ཝི་ལཱི་ཝཱ་དི་མ་ཡེ་སུ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཋ་པི་ཏེ་སུ བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་སེ་སེ་སུ. ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

༡༣༩. ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏེ་སཾ ལི་ངྒེ ཨཱ་དི་ནྣ་མ་ཏྟེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཏ་སྶ ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ལ་དྡྷི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀེ་ན་ཙི པ་ན ‘‘ཏེ་སཾ ལི་ངྒེ ཨཱ་དི་ནྣ་མ་ཏྟེ ལ་དྡྷི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཏ་སྶ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ལ་དྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ནེ་ཝ ཧི སོ ག་ཧི་ཏ་ལ་དྡྷི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི…པེ… ཡཱ་ཝ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏཾ ལ་དྡྷི ར་ཀྑ་ཏི, ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་གྒོ་ཝ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ’’ནྟི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན་གྒེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ག་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊཱ ན མུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༡༠) ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༡༠) པ་ན – ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀཱ་དི་ཀ་ཐཱ་སུ ཏེ་སཾ ལི་ངྒེ ཨཱ་དི་ནྣ་མ་ཏྟེཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ ‘‘ཏི་ཏྠི་ཡོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒེ ཀཱ་ཡེ་ན དྷཱ་རི་ཏ་མ་ཏྟེ. ས་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་རཱ་མེ་པི ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི ནི་ཝཱ་སེ་ཏི. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི…པེ… ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛ་ན་ཝི་དྷི་ནཱ ‘‘ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ པ་ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ག་ནྟྭཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏྟཱ པ་ད་ཝཱ་རེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྐ་ཊནྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ལི་ངྒེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་པ་ཡོ་གེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ཎེ ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟོ་པི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ་པི ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དེ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ཧི མུ་ཙྩ་ན་སཱི་མཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཱ་ས་ན་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡེ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ. པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ་པི ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏེ ཨ་ཉྙེ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜེ ཝི་སུཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དིཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཨ་བྷ་བྦེ་སུ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཏཾ ལ་དྡྷཱིཏི ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝེ་སེ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ས་སྶ་ཏཱ་དི་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ལི་ངྒེ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏེ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ ལ་དྡྷིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ སུ་ནྡ་རཱ’’ཏི ལི་ངྒཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟོ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ སཱ་ལ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཏྠི་ཡ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དིཾ པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶ་པི ན་གྒ་སྶ ཝི་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ, མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ནཱ་ཏི་པི ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ག་ཏཾ.

༡༤༠. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡོ, ས་བྦོ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨེ་སོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཨེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫི་ཏུཾ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏུ་མྷེ ཁོ་ཏྠ ནཱ་གཱ ཨ་ཝི་རུ་ལ༹ྷི་དྷ་མྨཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༡).

༡༤༡. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་དི་ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ པུ་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ད་ཡོ་པི ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་དཱ ཧོ་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱ ཛ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་པ་ཝ་ཏྟི ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་དཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཝ་ཏྟི་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡ་སྶ ཝི་ཀོ་པ་ནེ ཀ་མྨཾ ག་རུ་ཏ་རཾ, ན ཏ་ཐཱ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི. པུ་ཏྟ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན མཱ་ཏུ་པི་ཏུ་ས་མ་ཉྙཱ, ད་ཏྟ་ཀི་ཏྟི་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི པུ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ལོ་ཀེ དི་སྶ་ཏི, སོ ཙ ཁོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་སི་དྡྷ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛ་ནི་ཀཱ མཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཏི་ཎྞ་མྤི བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ བོ་དྷི་ཏྟ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནི་ར་ཡེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ, ཏེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཾ, ཨ་ན་ནྟ་ར་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ, ཏེ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན. པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀེ་པི ‘‘ཡེ་ན མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཛ་ན་ཀོ པི་ཏཱ ས་ཡ་མྤི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝ ས་ཏཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པི་ཏོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི.

པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ལི་ངྒ་མྤི མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཏི་པི ཧི ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ སོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་བ་ནྡྷོ, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི. ཡོ པ་ན ས་ཡཾ མ་ནུ་སྶོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པི་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ, ས་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, བྷཱ་རི་ཡཾ པ་ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ས་ངྒཱ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཙོ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཉྩེ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ་པི ཧི ཨེ་ལ༹་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཾ མ་ནུ་སྶོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་ཀོ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ལ༹་ཀཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ, པ་ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝཱ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ མཱ་རེ་ནྟོ ཕུ་སྶ་ཏེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཙ་ཏུ་ཀྐ་དྭ་ཡེ. ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་བྦ་ཏྠ ཧི པུ་རི་མཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ, པ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ. ཀ་ཏཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨོ ཙ ‘‘ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎེ་ཧི ཀ་ཉྩ་ན་ཐཱུ་པེ་ཧི པཱུ་རེ་ཏྭཱ་པི ས་ཀ་ལ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཧཱ་དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞཾ ཨ་མུ་ཉྩ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ་པི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ནི་ར་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫ་ཉྩ ན ལ་བྷ་ཏི. པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀེ ཝེ་སི་ཡཱ པུ་ཏྟོཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཀུ་ལི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནི་ཡཱ པུ་ཏྟོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པི་ཏ་རཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ གྷཱ་ནྟེ་ནྟོ་པི པི་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ ཨ་ཝ་སེ་སནྟི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨཱ་དི་ཀཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

‘‘དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཧི དཱུ་སི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨི་དྷ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་མྨ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏ་པ་གྒྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ས་རཱི་ར་སྶ པ་ན ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ལོ་ཧི་ཏཾ ས་མོ་ས་ར་ཏི, ཨཱ་གྷཱ་ཏེ་ན པ་ཀུ་པྤ་མཱ་ནཾ ས་ཉྩི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ཝི་དྡྷ་སི་ལ་ཏོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏཱ ས་ཀྑ་ལི་ཀཱ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པཱ་ད་ནྟཾ པ་ཧ་རི, ཕ་ར་སུ་ནཱ པ་ཧ་ཊོ ཝི་ཡ པཱ་དོ ཨ་ནྟོ་ལོ་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཛཱི་ཝ་ཀོ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཏ་མྷཱ ཋཱ་ནཱ དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་མ་ཀཱ་སི, ཏེ་ན་སྶ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱི་ཝ་ཀོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ཐ ཡེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟི, བོ་དྷིཾ ཚི་ནྡ་ནྟི, དྷཱ་ཏུ་མྷི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? བྷཱ་རི་ཡཾ ཀ་མྨཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ. ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ན ཐཱུ་པཾ ཝཱ པ་ཊི་མཾ ཝཱ བཱ་དྷ་མཱ་ནཾ བོ་དྷི་སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཏ་ཏྠ ནི་ལཱི་ནཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ཧི ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡཾ ག་རུ་ཏ་རཾ. ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ་པི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ པ་ན བོ་དྷི་སཱ་ཁཱ བོ་དྷི་གྷ་རཾ བཱ་དྷ་ཏི, ཏཾ གེ་ཧ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. བོ་དྷི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི གེ་ཧཾ, ན གེ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ བོ་དྷི. ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་སྨིཾ པ་ན ཨཱ་ས་ན་གྷ་རེ དྷཱ་ཏུ ནི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བོ་དྷི་ཛ་གྒ་ན་ཏྠཾ ཨོ་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་སཱ་ཁཾ ཝཱ པཱུ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ས་ཏྠུ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ ཝི་ཡ པུ་ཉྙ་མྤི ཧོ་ཏི.

ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནནྟི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀོཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ ཨེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝཱ ཝ་ཏྠཱ་དི་དོ་སེ་ན ཝི་པ་ནྣུ་པ་ས་མྤ་དོ ཝཱ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ་པི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི, ས་ངྒྷོ པ་ན བྷི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ་སྶ ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ནེ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནནྟི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཾ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ནེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡོ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཨ་བྷ་བྦེ ཙ པུ་གྒ་ལེ ཉ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི ཝཱ, དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

༡༤༢. ག་བྦྷ་མཱ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ག་བྦྷ་ཝཱི་སོ. ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནནྟི ག་བྦྷ་མཱ་སེ་སུ ཨ་དྷི་ཀེ་སུ ཨུ་ཏྟ་རི ཧཱ་ཡ་ནཾ, ཨཱུ་ནེ་སུ ཝ་ཌྜྷ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶནྟི དྭཱ་ད་ས མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་དི་ཝ་སེ. ‘‘ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝོ མཱ་སོ’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༧༡; ༨.༤༣; ཝི་བྷ. ༡༠༢༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སྶཾ ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱིཏི ཝ་སྶཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་ཏི་ཡ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ མཱ་ས་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ ཏེ་ར་ས་མཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི. སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་སྶ པ་ན དྭཱ་ད་ས་མཱ་སི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཚ མཱ་སཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོཏི ཚ་མཱ་ས་ཏོ. ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཏྟཱ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཏཱི་སུ་པི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ སེ་ས་ཝ་སྶ་དྭ་ཡ་སྶ་པི ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི དྭཱི་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་དྷི་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ནི ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཏ་ཏི་ཡེ ཝ་སྶེ ཝ་སྶུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྭཱི་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་དི་ཝ་སཱ་ནི ཝི་སུཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི.

‘‘ཏེ དྭེ མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་མྷི ཙ པུ་ན ཨ་པ་ར་སྨིཾ ཝ་སྶེ པ་ཀྑི་ཏྟེ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ན…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན-ས་དྡོ ཧི་ས་དྡ་ཏྠོ, ཨེ་ཏྠ ཧཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མཾ དཱི་པེ་ཏི – ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ སཱ་མ་ཎེ་རཾ ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་སིཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠ ག་བྦྷ་མཱ་སེ་པི ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭཱི་ཧི མཱ་སེ་ཧི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ་སུ དྭཱི་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཝཱི་ས་ཏི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ག་བྦྷ་མཱ་སཱ་པི ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏཱིཏི ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ས་མཱ་ནོ ག་བྦྷ་མཱ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༠༦) ཨཱ་ག་ཏཾ.

ག་བྦྷེ ས་ཡི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝཱི་ས་ཏི་མཾ ཝ་སྶཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་སྶཱ་ཏི ག་བྦྷ་ཝཱི་སོ. ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་སཱིཏི སཱ་ཝ་ཎ་མཱ་ས་སྶ པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨཱ་སཱ་ལ༹ྷཱི་པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པུ་ཎྞ་མཱི. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ, དྭཱ་ད་ས མཱ་སེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ཝ་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝོ མཱ་སོ, དྭཱ་ད་ས་མཱ་སི་ཀོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སྶཾ ཨུ་ཀྐ་ཌྜྷ་ནྟཱིཏི ཝ་སྶཾ ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཌྜྷ་ནྟི, ‘‘ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སོ’’ཏི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡོ ཏ་ཏི་ཡོ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ ཏེ་ར་ས་མཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏེ དྭེ མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ནི་ཀྑ་མ་ནཱི་ཡ་པུ་ཎྞ་མཱ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཏ་དི་ཝ་ས་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཏཱ་ཝ ཡེ དྭེ མཱ་སཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་ས་ཏོ ལ་དྡྷེ དྭེ མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་མཱ་སེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སུ་པི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་པ་ནེ་ན ས་བྦ་ཐཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ག་བྦྷ་ཝ་སྶེ་ན ས་ཧ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ག་བྦྷ་མཱ་སཱ་པི ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི. སོ་པཱིཏི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ་པི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༢.༤༠༦) ཨཱ་ག་ཏཾ.

ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཚ མཱ་སཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སུ ས་ཏྟ མཱ་སཱ ཨ་དྷི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀ་ཐ་མེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ སཱ་ས་ན་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ག་ཏིཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཏཱི་སུ ཏཱི་སུ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་སུ མཱ་ས་ཚ་ཌྜ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཝ་སྶེ་སུ ཚ མཱ་སཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཝེ་ད་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ་ནྡ་སཱུ་རི་ཡ་ག་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏི་ཐིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་སུ ས་ཏྟ མཱ་སཱ ཨ་དྷི་ཀཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི, ཏཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

༡༤༣. མཱ་ཏཱ ཝཱ མ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སོ་ཡེ་ཝཱཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑོ ཨེ་ཝ.

༡༤༤. ‘‘ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་མྷི ཨ་ས་ཏི བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱ ཋ་ཏྭཱ ན་དཱི་ས་མུ་དྡཱ་དཱི་ནི ཝཱ ག་ནྟྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦེ སཱི་མ་ཊྛ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི.

༡༤༥. ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་གྒཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ. སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ག་ས་མ་ཀོ ཨཱ་མི་ས་བྷཱ་གོཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་སུཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་གོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཧེ་ཊྛཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ན བྷ་ཏྟཾ ཀ་དཱ་ཙི མ་ནྡཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་རི ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་ཡ་ཏ་པ་བྦ་ཛྫ་སྶེ་ཝ ཙཱ་ཡཾ བྷཱ་གོ དཱི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨ་པ་ཀྐཾ པ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༡༤༦. ས་ཡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོཏི ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ས་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ནཾ ས་ར་ཎ་དཱ་ན་ནྟི ཧི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཝཱ་པི ཀ་རོ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱིཏི ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ནེ་ཏྭཱཏི བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ས་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཉྙ་མྤི ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. བྷི་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ས་ར་ཎ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༣༤) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༣༤) པ་ན – ས་ཡཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་སཱ་ཡ་ཙྪཱ་ད་ན་ས་ར་ཎ་དཱ་ནཱ་ནི པ་བྦ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ, ཏེ་སུ པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝཱ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ནེ་ཏྭཱཏི བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྷི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཀེ་སཱ་དི་ཙྪེ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་བྦཱ་ཛེ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ས་ར་ཎ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ དི་ནྣ་མྤི ས་ར་ཎཾ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡ་མྤི (ཝ་ཛི་ར ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣༤) – ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ནེ་ཏྭཱཏི བྷ་ཎྜུ་ཀ་མྨཱ་རོ་ཙ་ན་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ས་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཉྙ་མྤི ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཙེ ཀེ་ས་མ་སྶུ་ཨོ་རོ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫ་ཏྠཾ ས་ར་ཎཱ་ནི དེ་ཏི, ན རུ་ཧ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཱ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, རུ་ཧ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ཨ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སི་དྡྷི་ད་སྶ་ན་ཏོ, ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –

‘‘ས་ལི་ངྒ་སྶེ་ཝ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཝི་ལི་ངྒ་སྶཱ་པི ཙེ་ཏ་རཱ;

ཨ་པེ་ཏ་པུ་བྦ་ཝེ་ས་སྶ, ཏཾ་དྭ་ཡཱ ཨི་ཏི ཙཱ་པ་རེ’’ཏི.

བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཧི ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དི་ནྣ་མེ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ན ས་ནྟེ་སྭེ་ཝ ཀཱ་སཱ་ཝེ་སུ, ནཱ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ.

བྷ་བྦ་རཱུ་པོཏི བྷ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ’’ཏི. ཉཱ་ཏོཏི པཱ་ཀ་ཊོ. ཡ་ས་སྶཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.

ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ག་ནྡྷཱ་ས་ཡོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་ཙི་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀེ་སཱ ནཱ་མེ་ཏེ ཝ་ཎྞ་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ, ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི ག་ནྡྷ་ཏོ་པི ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ་པི ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ. མ་ནུ་ཉྙེ་པི ཧི ཡཱ་གུ་པ་ཏྟེ ཝཱ བྷ་ཏྟ་པ་ཏྟེ ཝཱ ཀེ་ས་ཝ་ཎྞཾ ཀི་ཉྩི དི་སྭཱ ‘‘ཀེ་ས་མི་སྶ་ཀ་མི་དཾ, ཧ་ར་ཐ ན’’ནྟི ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀེ་སཱ ཝ་ཎྞ་ཏོ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ. ར་ཏྟིཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱ་པི ཀེ་ས་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་ཝཱ་ཀཾ ཝཱ མ་ཀ་ཙི་ཝཱ་ཀཾ ཝཱ ཚུ་པི་ཏྭཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཛི་གུ་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ. ཏེ་ལ་མ་ཀྑ་ན་པུ་པྥ་དྷཱུ་མཱ་དི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀེ་སཱ་ནཾ ག་ནྡྷོ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏ་རོ ཨ་གྒི་མྷི པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ. ཀེ་སཱ ཧི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་པི སི་ཡུཾ, ག་ནྡྷེ་ན པ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི ད་ཧ་ར་སྶ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ ཝ་ཙྩཾ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཧ་ལི་དྡི་ཝ་ཎྞཾ, ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཧ་ལི་དྡི་པི་ཎྜི་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ས་ངྐ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཉྩ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ཀཱ་ལ༹་སུ་ན་ཁ་ས་རཱི་རཾ ཝ་ཎྞ་ཏོ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་ཝ་ཎྞཾ, ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཊྛ་མུ་དི་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, དཱ་ཋཱ་པི་སྶ སུ་མ་ན་མ་ཀུ་ལ༹་ས་དི་སཱ, ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ སི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ, ག་ནྡྷེ་ན པ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་མེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཀེ་སཱ་པི སི་ཡུཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ, ག་ནྡྷེ་ན པ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.

ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་སུ་ཙི་ཊྛཱ་ནེ གཱ་མ་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཛཱ་ཏཱ་ནི སཱུ་པེ་ཡྻ་པ་ཎྞཱ་ནི ནཱ་ག་རི་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་པ་རི་བྷོ་གཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཀེ་སཱ་པི པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏ་མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་ས་པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དི་ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ་པི པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ. ཨི་མེ ཙ ཀེ་སཱ ནཱ་མ གཱུ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཀ་ཎྞ་ཀཱ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ཏིཾ་ས་ཀོ་ཊྛཱ་ས་རཱ་སི་མྷི ཛཱ་ཏཱ, ཏེ སུ་སཱ་ན་ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏ་སཱ་ཀཾ ཝི་ཡ, པ་རི་ཁཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཝ་ལ་ཡཱ་དི་པུ་པྥཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་སུ་ཙི་ཊྛཱ་ནེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཛེ་གུ་ཙྪཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཙ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱཏི ཨི་མེ ཀེ་སཱ ནཱ་མ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་པ་ལི་ཝེ་ཋ་ན་ཙ་མྨེ ཛཱ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཛཱ་ཏེ་སུ ཀུ་ཎྛ་ཏི་ཎེ་སུ ན ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘མ་ཡི ཀུ་ཎྛ་ཏི་ཎཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི, ནཱ་པི ཀུ་ཎྛ་ཏི་ཎཱ་ནི ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀ་མ་ཏྠ་ཀེ ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ན སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་པ་ལི་ཝེ་ཋ་ན་ཙ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘མ་ཡི ཀེ་སཱ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི, ནཱ་པི ཀེ་སཱ ཛཱ་ན་ནྟི ‘‘མ་ཡཾ སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧ་པ་ལི་ཝེ་ཋ་ན་ཙ་མྨེ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ. ཨི་ཏི ‘‘ཀེ་སཱ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙོ ནི་སྶ་ཏྟོ ཐ་དྡྷོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ན. པུ་བྦེཏི པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ. མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ་ན ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཙ ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོ. བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོཏི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་སོ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱུ་ར་ཎེ་ན བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོ. ཨ་དི་ནྣཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༣༤) ཝུ་ཏྟཾ.

ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༣༤) པ་ན – ཡ་ས་སྶཱིཏི པ་རི་ཝཱ་ར་ས་མྤ་ནྣོ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝནྟི ‘‘ཀེ་སཱ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ ས་རཱི་རེ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ཙེ་ཏ་ནོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ སུ་ཉྙོ ནི་སྶ་ཏྟོ ཐ་དྡྷོ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ས་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡༡) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་བྦེཏི པུ་བྦ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་སུ. མ་དྡི་ཏ་ས་ངྑཱ་རོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནོཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན་པི.

ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ…པེ… པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝཾ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་བྦཱ་ཛེ་ཐ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙ་ན་པུ་བྦ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏི. ཨ་ཐཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་ཏོ པ་རཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ནཾ, ཨ་ཐཱ་པཱིཏི ཏ་ཏོ པ་ར་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘ཨ་ཐཱ་པཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐཱ་པཱིཏི ཨ་ཐ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་དི་ནྣཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

༡༤༧. པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱཏི པཱ་དཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མཱ་པེ་ཏྭཱ. དཱུ་རེ ཝ་ནྡ་ནྟོ་པི ཧི པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. ཡཾ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ན་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་བྦཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི ན ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀཱ་ལེ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཨཱ་དཱི་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི, སཾ་ཝུ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི མ-ཀཱ་ར་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ས་མ་ཡེ ཝི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ.

༡༤༨. ས་བྦ་མ་སྶ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ད་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་རཱ་མཱ་སཱ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘སེ་ཁི་ཡ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལ་མ་ནེ་ན པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༣༤) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝི་ཙྪེ་དོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ སེ་ཁི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟེ་སུ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ལ་ཛྫཱི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༣༤).

ཨུ་རཱ་དཱི་ནི ཋཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ, སཾ་ཝུ་ཏཱ་དཱི་ནི ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནཱ་མ. ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཝི་ཙྪེ་དོ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ནྟེ དཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཁ་ལི་ཏྭཱ ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི མ-ཀཱ་རེ་ན མི་སྶཱི་བྷཱུ་ཏེ ཁེ་ཏྟེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ. མི་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཝ་ཙ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི དྷ་མྨ་སི་རི་ཏྠེ་རོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་མྤཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ པ་ཏི་ཏ་ད་ནྟཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏི, བྱ་ཏྟ་སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ བྱ་ཏྟཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏི, མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨི་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཙེ ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི. ས་ངྒྷོ ཧི ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལོ་ཏི. ན, ནཱ་ནཱ་སཱི་མ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཐེ་རེ་ན ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝུ་ཏྟཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ སཱ་མ་ཎེ་རོ ས་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཝ་དཱ་པེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཏོ་སུ་དྡྷི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཾ, དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ནཾ, ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟོ སེ་ཀྑ་དྷ་མྨཾ ཨ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཉྩ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་ར་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྐ་ར་དོ་སོ. ས་བྦ་མ་སྶ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡནྟི ད་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་རཱ་མཱ་སཱ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ. ‘‘ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀེ་སུ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ སེ་ཁི་ཡ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལ་མ་ནེ་ན པཱུ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཙཱ་རི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ, ཝཱ་རི་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎེ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣༤) ཨཱ་ག་ཏོ.

ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི པ་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ པ་དཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སི་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་ཎོཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཏི་པཱ་ཏ་ནཾ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ, པཱ་ཎ་ཝ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི, ཝེ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཝེ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཾ མ་ཎ་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝི་ར་ཏི ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ར་མ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ ‘‘ཝི་ར་མ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎཱི’’ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.

ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨ་བྲ་མྷ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡཾ, མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ མེ་ཐུ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ. མུ་སཱཏི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཏྠུ, ཏ་སྶ ཝཱ་དོ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ་ཝ བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. པི་ཊྛ་པཱུ་ཝཱ་དི་ནི་བྦ་ཏྟཱ སུ་རཱ ཙེ་ཝ པུ་པྥཱ་ས་ཝཱ་དི་བྷེ་དཾ མེ་ར་ཡ་ཉྩ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡཾ. ཏ་དེ་ཝ མ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན མ་ཛྫ་ཉྩེ་ཝ པ་མཱ་ད་ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ, ཏཾ ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པི་ཝ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ, ཏ་ད་ཉྙོ ཝི་ཀཱ་ལོ. བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན བྷོ་ཛ་ནནྟི ཨི་དྷ ས་བྦཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན བྷོ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཝི་ཀཱ་ལེ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ, ཝི་ཀཱ་ལེ ཝཱ་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནནྟི་པི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ.

སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ ཝི་སཱུ་ཀཾ པ་ཊཱ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ‘‘ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ, ན་ཙྩ་གཱི་ཏཱ་དི་ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཡུ་དྡྷ་ཛཱུ་ཏ་ཀཱི་ལཱ༹་དི་ས་བྦ་ཀཱི་ལཱ༹་ན་ཉྩ ནཱ་མཾ. ད་སྶ་ནནྟི ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ཝ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ས་དྡེ་ཧི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ན་ཙྩ་ན་གཱ་ཡ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

མཱ་ལཱཏི བ་དྡྷ་མ་བ་དྡྷཾ ཝཱ པུ་པྥཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ སུ་ཏྟཱ་དི་མ་ཡ་མྤི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པི་ལ༹་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནཾ མཱ་ལཱ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ག་ནྡྷནྟི ཝཱ་ས་ཙུ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ལེ་པ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ. ཝི་ལེ་པ་ནནྟི པི་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཾ ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཝ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ. དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ. མ་ཎྜ་ནཾ ནཱ་མ ཨཱུ་ན་ཊྛཱ་ན་པཱུ་ར་ཎཾ. ག་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན, ཚ་ཝི་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཝི་བྷཱུ་ས་ནཾ ནཱ་མ, མཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་སཾ དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ.

ཨུ་ཙྩཱཏི ཨུ་ཙྩ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ ནི་པཱ་ཏོ. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨཱ་ས་ནྡཱ་དི. མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏཾ ས་ལོ་ཧི་ཏ་ཝི་ཏཱ་ན་ཉྩ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨཱ་ས་ནཾ ས་ཡ་ན་ཉྩ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ས་དྡེ་ཧི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཛ་ཏས་དྡེ་ན དཱ་རུ་མཱ་ས་ཀཱ་དི ས་བྦཾ རཱུ་པི་ཡཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོ་པེ་ཏྠ དྷ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་ད་ཡོ ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ-ས་དྡེ་ན པ་ན པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་ནི་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི.

༡༤༩. སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་དི་སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ་པི ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི, ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷ་མྤི ཏེ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ས་ར་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་ར་ཎ་ག་ཧ་ཎེ་ན ས་ཧ ཏ་ད་ཧེ་ཝ་སྶ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་མྤི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ, ཏ་ཏོ པུ་རེ་པི ཝཱ པ་ཙྪཱ་པི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སེ་སུ ས་ངྒྷེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལོ སཱ་མ་ཎེ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ག་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ལཱ་བྷོ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷོ པ་ན ཡ་དི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶཱ་མི་ཀཱ དཱ་ཡ་ཀཱ སེ་ནཱ་ས་ན་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ་པི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ན་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༠༨) ‘‘པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ལ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀེ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨི་མཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ, སུ་ནྡ་རཾ, ས་ངྒྷི་ཀཾ, ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཉྩེ, ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ‘‘སུ་རཱ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དི་ས་བྦ་སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ས་ར་ཎ་བྷེ་ད་ཉྩ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན སུ་རཱ་པཱ་ནཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་སཱི་ལ་བྷེ་དོ ཙ ཧོ་ཏི མཱ་ལཱ་དི་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནཱིཏི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནི. ཏཱ་ནི་པི ཧི ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཏཾ ཏཾ བྷི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཝ, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ཨ་བྷི་ཛྫ་ནེ་ན ནཱ་ས་ན་ངྒཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ བྷི་ནྣེ་སཱུ’’ཏི བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ བྷ་ནྟེ ཨ་ཙྩཱ་ག་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ར་ཎ་སཱི་ལཾ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ནཱ་ས་ནཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱཏི ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷཱ་ས་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་རོ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཨེ་ཝ, ཏ་སྶ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ནཱ་ས་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀོ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ནི་དྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དི་ཊྛི་ཀོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡོ ཧི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨི་སྶ་རོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ད་ལ༹ྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ སཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ཡོ པ་ན ཨཱི་དི་སཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནི་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ སཱ དི་ཊྛི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཀ་ཎྚ་ཀ་ནཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ད་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, སཱ པོ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ས་བྦ་སོ པོ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡི་མྷ.

༡༥༠. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎནྟི ཨི་དཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟཾ ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ་པི ཏ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི – ཡ་ཏྠ ཝཱ ཝ་ས་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ, ཏ་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ས་ན་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བ་དྡྷཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎ་ཉྩ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཝེ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཏ་སྶ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི. མུ་ཁ་དྭཱ་རི་ཀནྟི མུ་ཁ་དྭཱ་རེ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ད་ཎྜེ་ནྟི ཝི་ནེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ད་ཎྜོ, སོ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟི ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ, ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱ་དི. ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་མ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱཏི ཨ་སྶ ད་ཎྜ་ཀ་མྨཾ ཡོ་ཛེ་ཐ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཐ. ད་ཎྜ་ཀ་མྨནྟི ཝཱ ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨཾ, ཏ་སྨཱ ནི་གྒ་ཧ་མ་སྶ ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ.

སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ས་ཙེ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་དོ་སོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་ཀྐ་ཌྜྷི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ན ཨོ་ར་མ་ཏི, ས་ངྒྷཾ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ, པུ་ན པ་བྦ་ཛྫཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ་པི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ལ་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ པུ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ ལ་ཙྪ་ཏི. ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ལཱ་བྷོ དཱ་ཏ་བྦོཏི ཚི་ནྣ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རཱ་ནི པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱིཏི ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ. ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ བྷ་ནྟེ ཨ་ཙྩཱ་ག་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན དེ་སཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༠༨) ཝུ་ཏྟཾ.

ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ

པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ནཱ་མ

དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མོ པ་རི་ཙྪེ་དོ.

ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ

ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, ནོ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཨི་མ་སྶ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་མ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ནི་སྶ་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ, མ་ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཨ་ཏི་སུ་ཁུ་མ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ སུ་དུ་ལླ་བྷ་ཏྟཱ སཱ་ས་ནཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཏྠཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀ་ར་ཎེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐ་ཡི་སྶཱ་མ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཡེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན. ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀནྟི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏོ ན ཨཱ་མི་ས་ཏོ ས་ངྒ་ཧཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་རུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏི. ཀེ་ཙི ‘‘ཀུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཨ་པ་ཏྟ་ཀཱ ཧ་ཏྠེ་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཡོ ཧ་ཏྠེ་སུ པི་ཎྜོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏི་ཏྠི་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ནཱ་མ་ཀཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ. སཱུ་པ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་སུ ཋ་པི་ཏ་པི་ཎྜ་མེ་ཝ ཧི ཏེ བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ནཱཏི ‘‘ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཀ་རོ་མ, ཏཱ་ཝ དེ་ཐཱ’’ཏི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏེ་ན, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱི་དི་སེ་ན ཧི པ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རོ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ ཏ་སྶ ན་ཏྠི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཙ་སྶ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ, ནི་ར་པེ་ཀྑེ་ཧི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱུ་པ་གཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་ཏ་བྦཾ.

གོ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏུནྟི ‘‘མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ གོ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེཏི དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ, ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ནྟེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྭེ ཏ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱཏི དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཛ་ནེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ དྭེ ཏི་སྶོ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ, སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཧོ་ཏི, ‘‘ན ཏྭེ་ཝ ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧི ཨེ་ས པ་ཊི་ཀྑེ་པོ.

པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ, ཏཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་པེ་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཝི་ཏྠཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཝི་ཏྠ་དྡྷ་ག་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི. ཡཾ ཛཱ་ཏནྟི ཡཾ ཏ་ཝ ས་རཱི་རེ ཛཱ་ཏཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཏཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ པུ་ཙྪ་ནྟེ ས་ནྟཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་ལླུ་མྤ་ཏུ མནྟི ཨུ་དྡྷ་ར་ཏུ མཾ.

ཏཱ་ཝ་དེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ. ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཀ་པོ་རི་སཱ ཝཱ དྭི་པོ་རི་སཱ ཝཱ་ཏི ཚཱ་ཡཱ མེ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཝ་སྶཱ་ནོ ཧེ་མ་ནྟོ གི་མྷོ’’ཏི ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ས་ཙེ ཝ་སྶཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཧོ་ནྟི, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཡ་སྶ ཡོ ཨུ་ཏུ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ, ཏེ དི་ཝ་སེ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ སོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨུ་ཏུ, སོ ཙ ཁོ པ་རི་པུ་ཎྞོ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ‘‘པུ་བྦ་ཎྷོ ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷོ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ས་ངྒཱི་ཏཱིཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏྭཾ ཀིཾ ལ་བྷ་སི, ཀཱ ཏེ ཚཱ་ཡཱ, ཀིཾ ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀོ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ལ་བྷཱ་མི ཝ་སྶཾ ཝཱ ཧེ་མ་ནྟཾ ཝཱ གི་མྷཾ ཝཱ, ཨ་ཡཾ མེ ཚཱ་ཡཱ, ཨི་དཾ ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཨ་ཡཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གོ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.

ཨོ་ཧཱ་ཡཱཏི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ. དུ་ཏི་ཡཾ དཱ་ཏུནྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ པ་རི་ཝེ་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོཏི པ་ཎྜུ་ཝ་ཎྞོ པ་ཏྟོ. བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟོཏི ཝ་ཎྚ་ཏོ པ་ཏི་ཏོ. ཨ་བྷ་བྦོ ཧ་རི་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱཏི པུ་ན ཧ་རི་ཏོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་བྷ་བྦོ. པུ་ཐུ་སི་ལཱཏི མ་ཧཱ་སི་ལཱ. ཨ་ཡཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་བྷ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟནྟི ‘‘ན ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༧) ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨཾ པ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི མ་ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་སྶ ཝཱ པུ་རཱ་ཎ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ་པི ནཱ་མེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀི་ཏྟ་ན་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ, ‘‘པུ་གྒ་ལཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༧) ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༡༧) ཨ་སྶ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཨ་གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏི ས་ངྒྷེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ག་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཀ་མྨཾ ན ཀུ་པྤ་ཏི ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘སོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཀེ ཝི་ནཱ་ཝ ཡ་དི པ་ཉྩ་ཝ་གྒཱ་དི་ག་ཎོ པཱུ་ར་ཏི, ཀ་མྨཾ ན ཀུ་པྤ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་སུ་པི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་ཀོ་པོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཝི་ཡ ཨི་དཱ་ནི་པི ‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་པི སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པ་ན་ཝི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཧཱ་པ་ནེ ཝི་ཡ. ཏ་མྤི ཧི པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ‘‘ས་ངྒྷཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ཀྱེ་ན ཨ་ཡཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཏ་མྤི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ཡ་དི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ནོ ཙེ, ཝི་པ་ནྣཾ. ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ཧི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཀི་ཉྩི་པི པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཱ (ཝི. ཝི. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༢.༡༡༧) ཨཱ་བྷ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པ་ན ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཏ་ར་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ཙ.

ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༡༡༧) པ་ན ‘‘ཀེ་ཙི ཀུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཉྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་པ་ཉྩ་མོ ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཀ་མྨཾ ན ཙ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༩༠) ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀུ་པྤ་ཏི, ན ས་བྦ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ སུ་ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘པ་ཎྜ་ཀུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་ཀ་མྨཾ ན ཙ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཾ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨ་ས་ནྟཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ནྟེ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ རུ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཎྜ་ཀུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དིཾ, ཨ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ཡ་པི ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ་ན་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ རུ་ཧ་ཏེ་ཝ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜ་ཀུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ, སོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནཾ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ …པེ… སོ ཙ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་ཙི. ༤༠༣). ཏ་ཐཱ ‘‘བྱ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཊི་བ་ལེ་ན ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་དི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ན རུ་ཧ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ – ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༤༨༢) ན་ཡེ་ན ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ས་ཏྟ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝཱ ཉ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཏོ ཝཱ སཱི་མ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ས་ཏོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཨ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་རི་ས་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཝཱ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ་ཏི ཙེ? ན, ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་རི་ས་ཏོ ཀ་མྨཱ་ནི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ཏེ་ས་མ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ན་ཡ་མུ་ཁཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སཾ་ཁི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་སྶ ཡུ་ཏྟི་ག་ཝེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་ཏྲི་དཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟ་ཡིཾ་སུ, ཨུ་དཱ་ཧུ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡཱ ཏཱ་ནེ་ཝ པ་དཱ་ནི ན སཱ་ཝེ་སུ་ནྟི. ཀི་ཉྩེ་ཏྠ – ཡ་དི ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན སཱ་ཝེ་སུཾ, ‘‘པུ་གྒ་ལཾ ན པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ སཱ་ཝེ་སུཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ནེ་སཾ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – སཱ་ཝེ་སུཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་བྷ་ཡཱ, ‘‘ཀ་མྨཾ པ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ན, མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན་པི ཀ་མྨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ. ན ཧི ས་ཀྐཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཀཱ་ཏུ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཙ ཨུ་བྷ་ཡ་དོ་ས་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ.

ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི – ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ས་མྤ་དུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ན ‘‘ག་ཧི་ཏོ ཏེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་ཡ་སཱ་མ་གྒིཾ ཨ་དེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཚ་ནྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏི, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ད་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཏ་སྨིཾ ཏཱ་དི་སེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་དཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་ཀོ ཝཱ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ཀོ ཝཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཚ་ནྡ་ཧཱ་ར་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སཱི་མཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི ‘‘ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་པ་ཉྩ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཙ པཱ་ཋོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན. ཀ་སྨཱ? ཀ་མྨ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘པུ་གྒ་ལཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པཱ་ཋོ་ཝ ནོ པ་མཱ་ཎཾ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝི་ཡ པུ་གྒ་ལ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ངྒྷེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ པུ་གྒ་ལ་ཏྟཱ, པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ.

ཨ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟཱིཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ནྟ་པ་ད་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ སཱ་ཝེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་ཏ་ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྟ་མཱ་ཏཱ་པི་ཏི་ཀོ་པི ‘‘ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་སི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘ཨཱ་མ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ? ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ – ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ན ཏཱ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་དིཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི. ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཎྜ་ཀུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དིཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ཏེ་ར་ས་ནྟ་རཱ་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ད་སྶ་ན་ཏྟཱ ཨ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༩) ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི.

ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ས་བྦ་ཐཱ ཧོ་ཏུ, ‘‘མཱུ་གཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི བ་དྷི་རཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ ས་མྦྷ་ཝི་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི པ་བྦ་ཛྫ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ མི་ཙྪཱ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱུ་གཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སུཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘‘ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི, སོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཝ་ད་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ. དི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཚ་ནྡོ, དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པཱ་རི་སུ་དྡྷི, དི་ནྣཱ ཧོ་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ད་ནུ་མཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཏེ་ན པ་བྦ་ཛྫཱ་པེ་ཀྑེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནྟི ཝཱ ལོ་ཀེ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱུ་གཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ‘‘མཱུ་གཾ ཀ་ཐཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ བ་ཧུ་ནཱ?

ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོ – ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ པ་བྦ་ཛྫཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ལཱ་པཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཎྜ་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༠༩) ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ལཱ་པོ ཀ་ཏོ. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་པ་དེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི སོ ན ཀ་ཏོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏཱ, ས་བྦ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་བྷི་ལཱ་པེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཏ་ད་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཝཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་བྷི་ལཱ་པཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ལཱ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀཱ་མཾ སོ ན ཀ་ཏྟ་བྦོ, མཱུ་ག་པ་དེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་བྷི་ལཱ་པོ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶེ་ཝ མཱུ་ག་པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ལཱ་པོ་ཝ ཀ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ག་ཧ་ཎ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ཀ་ཐཾ? ‘‘མཱུ་གོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་ཏྟོ ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩེ ས་ངྒྷོ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, སོ་སཱ་རི་ཏོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༩༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧི མཱུ་གོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, སོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, སོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ན ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཏྠི ཀོ་ཙི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨི་མཾ ས་མྨཱ་གཱ་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཏེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་དཱི་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སུ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩེ་ཏྠ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ལཱ་པོ ཀ་ཏོ. ཀ་ཐཾ? ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༩) པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན, ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏཱ སུ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཏེ་སཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཡ་ཐཱ པ་ས་ངྐཱ བྷ་ཝེ, ཏ་ཐཱ པ་ས་ངྐཾ ཋ་པེ་ཡྻ. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་ཏྟོ ཨོ་སཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩེ ས་ངྒྷོ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, སོ་སཱ་རི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༩༦) ན་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ པ་ནེ་ཏེ ས་བྦེ་པི སུ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦེ་པེ་ཏེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ, སོ ཙ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༡༩) ཝཱ ཏ་ནྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏཱ་ཡ ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘སོ་སཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཨི་མེ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་ད་ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་པི ཙེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ, ནཱ་སེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝཱ ཨ་ནི་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨི་དཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ – ‘‘སོ ཙ ཨ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱུ་ག་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་སི་དྡྷི་པ་ས་ངྒ་ཏོ པ་བྦ་ཛྫཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ནི་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཀ་ཐཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ལཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ས་མྨཱ་གཱ་ཧེ་ན ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏེ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་པ་རོ ཨ་ནི་ཊྛ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་གོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ, ཡོ པ་བྦཱ་ཛེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཧོ་ཏི, ན ཏ་སྶཱ་ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ. པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧི པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ མཱུ་ག་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཙ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜ་ཀོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ནེ་ཏ་རཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་བྷི་ལཱ་པེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫཱ ན ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཐཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཏྟི་ཀཱ ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི ཨཱ་ག་ཏོ.

‘‘གོ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༢) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡེ་ན ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀོ ནཱ་མོ ཏེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི པུ་ཊྛེ་ན་པི གོ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ ནཱ་མེ་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ནཱ་མཾ ཉ་ཏྟི་ཡཱ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ཏྠ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་ནྣཱ་ཧི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི པ་དཾ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཡོ་གོ ད་སྶི་ཏོ. ‘‘ན མེ དི་ཊྛོ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨི་ཙྩཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི ཙ པ་ཋ་མཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི པ་ཡོ་ག་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི སཱ་ཝེ་ཏི, སཱ་ཝ་ནཾ ཧཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཧཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ས་ཙེ ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི སཱ་ཝེ་ཏི, པཱ་ཋཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ནྟི་པི ཨེ་ཀེ. བྱ་ཉྫ་ན་བྷེ་ད་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཏཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡོ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ཙཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུནྟི ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ. ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡ་ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་དྡོ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. མ་ཧཱ་ཝ་གྒ ༣.༡༢༣).

གོ་ཏྟེ་ནཱ་པཱིཏི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ པི་པྤ་ལི་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ གོ་ཏྟ་ནཱ་མེ་ན་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཀོ ནཱ་མོ ཏེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ’’ཏི པུ་ཊྛེ་ན གོ་ཏྟ་ནཱ་མེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏ་སྶ ནཱ་མཾ པ་སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཁ་ཎེ སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ནཱ་མཾ པ་ཉྙཱ་པི་ཏཾ, ཏཾ ས་བྦཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶཱ་པི གོ་ཏྟཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཏ་ངྑ་ཎི་ཀ་ནཱ་མེ་ན ཙ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨི་མྤི ཁ་ཎེ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏི་སྶོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ནཱ་གོ’’ཏི ཝཱ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ལེ་སུ ‘‘ཀི་ནྣཱ་མོ་སི, ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ནཱ་གོ ནཱ་མ, ཀོ ནཱ་མོ ཏེ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ, ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ མེ བྷ་ནྟེ ཏི་སྶོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཙི་ཏྟེ ‘‘མ་མེ་ཏཾ ནཱ་མ’’ནྟི ཡ་ཐཱ ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་ཀ་ཏི་ནཱ་མེ་ན ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘ཏི་སྶོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨ་པུ་བྦ་ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ནཱ་མེ་ན ‘‘ཏི་སྶ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི པུ་གྒ་ལེ པ་རཱ་མ་ཊྛེ ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟེ་པི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པུ་གྒ་ལེ པ་རཱ་མ་ཊྛེ ཀ་མྨ་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ནཱ་མཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་ན ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏེ ཀ་མྨཾ ཀུ་པྤ་ཏི, སོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་ཡ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་སྶ ཝ་ཏྠུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝཱ, ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ནཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ནཱ་མཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པུ་བྦེ་ན ནཱ་གཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ‘‘ཏྭཾ ནཱ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་དྷ་མྨཱ་པུ་ཙྪ་ན་ཀྑ་ཎེ་སུ་པི ཏ་སྶ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ནཱ་གཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ ག་ཧི་ཏཾ ནཱ་མཾ ཏ་དེ་ཝ ཉ་ཏྟི་ཡཱ, ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་སུ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཧི་ཏ་ཏོ ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ག་ཧི་ཏེ བྱ་ཉྫ་ནཾ བྷི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཉ་ཏྟི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཱ་མ་སྶ པ་ན པུ་ར་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཏི་སྶ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་པ་དཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་པི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཡོ་ཛི་ཏེ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི.

པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༦) པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི པ་ཙྪ་ཏོ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མ་སྶ པུ་ར་ཏོ ‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་པ་ད’ཡོ་ག་སྶ ད་སྶ་ན་ཏོ པུ་ར་ཏོ་ཝ པ་ཡོ་གོ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ, ཏ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ཡོ་ཛི་ཏེ་པི ཨེ་ཀ་ཏྠ པུ་ར་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཙྪ་ཏོ ཡོ་ཛ་ནེ་པི སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པ་ནཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཧཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏྠ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི ན ཡོ་ཛི་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཉྩ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་བྦ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ པ་ས་ཏྠ་ཏ་ར་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཱ, ཨེ་ཏེ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨེ་ཀཾ པ་དཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀེ་ན ཝཱཏི དྭི་ནྣ་མྤི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙ ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏོ ཙ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དྭི་ནྣ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ན་ཡོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུནྟི ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ, ཨ་ཉྙེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དྭི་ནྣཾ དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏི་ཎྞཾ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི, ཨེ་ཀེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཏ་ཡོ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན, ན ཏྭེ་ཝ ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན དྭཱི་ཧི ཝཱ ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑེ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་དཾ, ན པ་ན ནཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཏ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ, སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ཀ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ སུ་མ་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ, སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཾ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་སྶ་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝི་ཏེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཧོ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ས་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཝ་ཊྚ་ན་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡ་ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནྟོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་དྡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ, ཨུ་པ་ཡོ་ག་པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཡ-ཀཱ་ར ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་དྡ་སྶ པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏི ས་མྨ་ནྣ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཏྟཱ་ནནྟི ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏྠེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཏེ་ར་ས་ས་མྨུ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ས་ཡཾ ཀ་མྨཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དི་ཀོ ག་ཎོ ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ.

ས་ཙྩ་ཀཱ་ལོཏི ‘‘ནི་གཱུ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝ་ཉྩ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་ཙྩ་སྶེ་ཝ ཏེ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལོ. བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལོཏི ཝ་ཉྩ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི མ་ནུ་སྶ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ནོ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀཱ་ལོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀ་མྨ་ཀོ་པཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མ་ངྐཱུཏི ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ. ཨུ་དྡྷ་ར་ཏཱུཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་སུ ཨ་ཏྠ་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ – སུ་ཎཱ་ཏཱུཏི ས་ཝ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཋ་མ་པུ་རི་སེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྩ ཀི་ཉྩཱ་པི ཡོ སོ ས་ངྒྷོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཧཱི’’ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་སྨཱ ས་ངྒྷ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཋ་མ་པུ་རི་ས་པྤ་ཡོ་གོ་ཝ ས་དྡ་ཝི་དཱུ་ཧི ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ བྷ་ཝ་ནྟ་བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཨཱ་ཡ་སྨཱ་དི་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་སུ ཝི་ཡ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ (པཱ་རཱ. ༢༢), ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ག་ཏ ཀཱ་ལོ, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ (པཱ་རཱ. ༢༡), པ་ཀྐ་མ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ (པཱ་རཱ. ༤༣༦), སུ་ཎ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༦༨). ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་པུ་རི་ས་པྤ་ཡོ་གོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ་སུ ཧི གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་པ་ཡོ་གུ་པྤ་ཏྟི་ཡ་མྤི པ་ཋ་མ་པུ་རི་ས་པྤ་ཡོ་གཾ པ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི ‘‘དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༦; མ. ནི. ༢.༣༣༨; མ་ཧཱ་ཝ. ༨) ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘བྷ་ནྟེ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཏི པ་དེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་པུ་རི་ས་པྤ་ཡོ་གོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཧོ་ཧི (མ་ཧཱ་ཝ. ༧༧), ཨི་ངྒྷཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པཱ་ལི, ཨི་མཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫཱ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༥༡༧) ཏ་པྤ་ཡོ་གེ་པི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་པྤ་ཡོ་ག་སྶེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཏོ.

མེཏི ཡོ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. བྷ་ནྟེཏི ཨཱ་ལ་པ་ན་ཏྠེ ཝུ་ཌྜྷེ་སུ ས་གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི པ་དཾ པ་ན ན་ཝ་ཀེ་སུ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ནི་པཱ་ཏོ ‘‘ཏུ་མྷེ བྷ་ནྟེ ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི ས་མཱ་ན་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ས་ངྒྷོཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝ་གྒཱ་དི་ཀེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ས་མཱུ་ཧེ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ པ་ཉྩ་ཝ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ད་ས་ཝ་གྒ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ངྒྷོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པི་ཎྜ་ཏྠོ – བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཎཱ་ཏཱུ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀོ ས་བྦེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་ངྒྷོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. སོ་པི ཙེ ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ, ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི, ཀ་མྨ་ཀོ་པོ ན་ཏྠི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྠ ‘ཨཱ་ཝུ་སོ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘བྷ་ནྟེ’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ན་ཏྠི དོ་སོ ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨཱ་ལ་པ་ན་སྶ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཨི་དཱ་ནི ཡ་མ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ས་ངྒྷཾ ས་ཝ་ནེ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི, ཏཾ ཉཱ་པེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ སོ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོཏི ཨ་ཡཾ-ས་དྡོ ཙ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ, སོ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ནཱ་མ་པ་ཡོ་གེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཏ་སྶ ནཱ་མ་ད་སྶ་ནཾ, ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝི་ས་ཡེ བ་ཧུ་བྦཱི་ཧི་ས་མཱ་སོ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ མེ ས་ངྒྷོ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཾ ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ནཱ་མ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ས་ཧ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏོ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ’’ཏི པ་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ.

ན་ནུ ཙེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨི་མ་སྶ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་པི ཨི་དཾ-ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ ན ཀ་ཏོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀ་མྨ་ཀོ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ས་ནྟ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ་པི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ནཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་སུ་པི ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ཡ་པི ཏ་པྤ་རཱ་མ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་སི་དྡྷི་ཏོ ‘‘ཨི་མ་སྶཱ’’ཏི ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི.

པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་བྷ་བྦ་ཏྟཱ་དི་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་རེ་ཧི ཙེ་ཝ པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷ་ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རེ་ཧི ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི པ་རི་མུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཀ་རེ་ཧི པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟ་སྶ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ རུ་ཧ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ. པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་སྶ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ རུ་ཧ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི ‘‘ས་ངྒྷཾ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༦) ཡཱ་ཙཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ས་ངྒྷེ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏེ་པི ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ དཱ་ཏུཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏུཾ ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ངྒྷཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཱ་ཙ་དྷཱ་ཏུ་ནོ པ་ན དྭི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི དྭེ ཀ་མྨ་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི.

ཡ་དི ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཏྟོ ཀཱ་ལོ ཨི་མ་སྶ ཀ་མྨ་སྶཱ་ཏི པ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་ངྒྷ་ག་ཎ་ཀ་མྨཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་ཀ་ཏྠེ ཡ-པ་ཙྩ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཏྟ་ཀ་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ངྒྷ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཛཱ་ཏཾ. ཡ་དཱིཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་སྶ པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཏཾ ཉཱ་པེ་ཏི, ཡོ ཧི ཀོ་ཙི ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཏཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི, སོ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་སུ ‘‘ཡ་སྶཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཁ་མ་ཏི…པེ… སོ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ས་མྤ་དཱ, པ་རི་སཱ་ས་མྤ་དཱ, པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.

ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཙ ཨ་ཉྙོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་སོ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི པུ་གྒ་ལེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི, ཀ་ཏ་ཉྩ ཀུ་པྤ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཙ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡེ ཨི་མེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ པ་ཉྩཱ་བཱ་དྷ་ཕུ་ཊྛ་ཏཱ་ད་ཡོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ་པ་ཨ་ཡོ་སཱ་ནཱ ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་ད་ཡོ ཙ དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀེ་ཧི དོ་ས་དྷ་མྨེ་ཧི པ་རི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཨི་མི་སྶཱ ཙ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི, ཀ་ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶཾ པུ་གྒ་ལཾ.

སཱི་མཱ་ས་མྤ་དཱ པ་ན ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་དོ་ས་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་དྡྷཱ་བ་དྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ སཱི་མཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་དི་སཱ་ཡ ཧི སཱི་མཱ་ཡ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི, ཀ་ཏ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི.

པ་རི་སཱ་ས་མྤ་དཱ པ་ན ཡེ ཨི་མེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ ད་ས་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་ཧི ཝཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟཱ ཙ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ བྷི་ཀྑཱུ, ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཚ་ནྡཱ་ར་ཧཱ་ན་ཉྩ ཚ་ནྡ་སྶ ཨཱ་ན་ཡ་ནཾ, ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་པྤ་ཊི་ཀོ་ས་ནཾ, ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑ་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་དི་ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ཙ པ་རི་སཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨི་དཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཛྫ་ཏི, ན པ་ཙྪི་མ་སྶ.

པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ཡཱ་ནི་མཱ་ནི ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༦) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ‘‘ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་ཧཱ་པ་ནཾ, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་ཏོ ཏཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཏོ བ་ཧི པེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ, ས་མྨ་ཏེ་ན ཙ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ, ཏེ་ན ཙ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཉ་ཏྟིཾ ཉཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་པེ་ཀྑཾ ‘ཨཱ་ག་ཙྪཱ་ཧཱི’ཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ ཨེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ, ཏེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ ཝ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱ་ཙཱ་པ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་དྷ་མྨ་པུ་ཙྪ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ, ས་མྨ་ཏེ་ན ཙ པུ་ཙྪ་ན’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ར་ཎེ་ན ནི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ནི་ཊྛཱ་པ་ནེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨཾ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཏེ་སུ པ་ན པུ་བྦ་ཀ་མྨེ་སུ ཨ་ཀ་ཏེ་སུ་པི ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་པྤ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏ་དེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཾ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ཙ ས་བྦེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ.

ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཀ་རོ་ཏཱུ་ཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ཡཾ, ཝི་དྷི་མྷི ཝཱ ཨི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ‘‘དེ་ཝ་ད་ཏྟཾ སུ་ཁཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ སུ་ཁ་མ་སྶ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ སུ་ཁ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མ་སྶ ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ས་མ་ངྒི་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཡོ་ཛ་ཀ་བྱཱ་པཱ་རེ ཙེ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ སུ་ཁ་ཡ་ནྟཾ ཀི་ཉྩི སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟཱ་རཾ ཀོ་ཙི ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ སུ་ཁ་ཧེ་ཏུ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན སུ་ཁཱ་པེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟཾ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟཱ་རཾ པུ་གྒ་ལཾ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྒྷོ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེ་ན ཙ སུ་ཁཾ ཝི་ཡ སུ་ཁ་དཱ་ཡ་ཀེ་ན ས་ངྒྷེ་ན པུ་གྒ་ལ་སྶ དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་ཛ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ནཱ་མ ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ནུ་གུ་ཎཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ད་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨཾ དཱ་ནེ ཨ་ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ངྒྷེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ.

ཨེ་སཱ ཉ་ཏྟཱིཏི ‘‘ས་ངྒྷོ ཉཱ་པེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་པ་ནཱ ཨེ་སཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི ས་བྦྷཱ་ཝ་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩེ་ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨེ ཨེ་ཝ ཏཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཡྻ-ཀཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཁ་མ་ཏཱིཏི རུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱཏི ས་ངྒྷེ་ན དཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ, ཡ་སྶ ཁ་མ་ཏི, སོ ཏུ་ཎྷ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏུ་ཎྷཱིཏི ཙ ཨ་ཀ་ཐ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཨ་ཀ་ཐ་ན་ཀོ ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཏི པ་ཀ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཏུ་ཎྷཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་སཱི’’ཏི སེ་སོ. ཡ་སྨཱ ‘‘ཡ་སྶ ན་ཀྑ་མ་ཏི, སོ བྷཱ་སེ་ཡྻཱ’’ཏི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ་པི ས་ངྒྷོ ཏུ་ཎྷཱི ནི་ར་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ ཁ་མ་ཏི ས་ངྒྷ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ས་ངྒྷ་སྶ རུ་ཙྩ་ན་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་ར་ཡཱ་མི, བུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི-ས་དྡོ པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ཏྠེ ཀ་ཏོ, སོ ཙ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ན་ངྒཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ཀེ་ན ‘‘དྷཱ་ར་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ མི-ཀཱ་ར་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་ཏྭཱ ནི་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏི-ས་དྡོ ན པ་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ན་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཀ་པོ་རི་སཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཚཱ་ཡཾ པཱ་དེ་ཧི མི་ནི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཚ་ས་ཏྟ་པ་ད་པ་རི་མི་ཏཱ ཧི ཚཱ་ཡཱ ‘‘པོ་རི་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཱ་དི ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷ་ན་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ནྡ་ན་ཝ་ནྡཱ་པ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ག་ཙྪ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨུ་ཏུ, སོ་ཝ པ་མཱི་ཡ་ཏེ ཨ་ནེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ནྟི པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏུ་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི. ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ཡ་དི ཨུ་ཏུ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དི་ཏོ, ཏ་དཱ ཏ་སྨིཾ ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དི་ཝ་སཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཱ་ཙི་ཀྑ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཡ་སྶ ཡོ ཨུ་ཏུ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ, ཏེ དི་ཝ་སེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎཾ ལ་དྡྷཱུ་པ་ས་མྤ་ད་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཱི ཡོ ཨུ་ཏུ ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞོ, ཏེ དི་ཝ་སེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

ཚཱ་ཡཱ་དི་ཀ་མེ་ཝ ས་བྦཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ངྒཱི་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཏྭཾ ཀིཾ ལ་བྷ་སཱིཏི ཏྭཾ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏ་ར་ཝ་སྶཾ, ཀ་ཏ་ར་ཨུ་ཏུ་ཉྩ ལ་བྷ་སི, ཀ་ཏ་ར་སྨིཾ ཏེ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ལ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་སྶནྟི ཝ་སྶཱ་ན་ཨུ་ཏུ, ཨི་ད་ཉྩ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་ཙི་ཀྑ་ཎཾ ཝི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མྤི ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ སཱ་ས་ན་ཝ་སྶེ་སུ ཝཱ ཀ་ལི་ཡུ་ག་ཝ་སྶཱ་དཱི་སུ ཝཱ ས་ཧ་སྶི་མེ ཝཱ ས་ཏི་མེ ཝཱ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུཾ ལ་བྷཱ་མཱི་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཚཱ་ཡཱཏི ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ན ཀ་ལི་ཡུ་ག་ཝ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་དེ་ས་པ་སི་དྡྷེ་སུ ཨ་སུ་ཀ་ཝ་སྶེ ཨ་སུ་ཀ་ཨུ་ཏུ་མྷི ཨ་སུ་ཀ་མཱ་སེ ཨ་སུ་ཀ་ཀ་ཎྷེ ཝཱ སུ་ཀྐེ ཝཱ པ་ཀྑེ ཨ་སུ་ཀེ ཏི་ཐི་ཝཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་དི་ཝ་ས་བྷཱ་གེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཚཱ་ཡཱ་པ་མཱ་ཎེ, ནཱ་ཌི་ཀཱ་པ་མཱ་ཎེ ཝཱ མ་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ལ་དྡྷཱ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ་སཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ. ཝ་ཛི་ར་བུ་དྡྷི་ཊཱི་ཀཱ་ན་ཡོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་དྷེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྟཱ སཾ་ས་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི.

ཨི་ཏི ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ ཝི་ན་ཡཱ་ལ་ངྐཱ་རེ

ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ལ་ངྐཱ་རོ.