༦. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀོ
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༥. སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ སི་སི་རེཏི སི་སི་ར་ཀཱ་ལེ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་སྶ་པཱ་ཏ་ཝ་སྶེ་ན ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཁ་རོ སཱི་ཏ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྥུ་སི་ཏ་ཀོ’’ཏི. ‘‘ཏ་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པོ པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཧཱ་རེ་ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
༢༩༦. ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཚི་དྡནྟི ཡ་ཏྠ ཨ་ངྒུ་ལིཾ ཝཱ ར་ཛྫུ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་དིཾ ཝཱ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟཱ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ཕུ་སཱ་པེ་ནྟི, ཏ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ཙེ་པི དཱི་པི་ན་ངྒུ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙེ་ཏི་ཡེ ཝེ་དི་ཀཱ་ས་དི་སནྟི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དཱ་རུཾ ཝཱ ཛཱ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ དཱ་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ པ་ཊྚཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་དྡྷཾ, ཏི་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཊྚི་ཀཱ་ད་ཡོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ཚི་དྡ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏཾ. ཐ་མྦྷ་ཀ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏི་རི་ཡཾ དཱ་རཱུ་ནི ཨ་ད་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཾ ཋ་པི་ཏ་དཱ་རཱུ་ཧི ཨེ་ཝ ཀ་ཏཾ. ཙོ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏུནྟི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་ན པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ས་དི་སཾ ཙོ་ལ༹་ཀཱ་དི་ནཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝ་གྒུ་ལི་ཨཱ་དི་པྤ་ཝེ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཀ་ཐེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མི་ཌྜྷ་ཀནྟི མ་ཉྩཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཊྛ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཀཱ་རཾ.
༢༩༧. ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱི་ཋནྟི ས་མ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ. ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པཱ་ད་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་མ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ པ་ན ས་ཏྟ་ངྒ་པ་ཉྩ་ངྒཱ་པི ཨུ་ཙྩ་པཱ་དཱ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཝེ་ཏྟེ་ཧེ་ཝ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ བྷ་དྡ་པཱི་ཋ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ཏྟ་མ་ཡཾ པཱི་ཋ’’ནྟི. དཱ་རུ་པ་ཊྚི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱིཏི ཨ་ཊ་ནི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏ་དཱ་རུ་པ་ཊ་ལ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཝེ་ས་ན་ཀཱ་ལ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ པ་ཙྪི་མ་པཱ་ད་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ ཝ་ངྐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏ་ཏྟཱ པ་ནེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀ་པཱ་ད་པཱི་ཋ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ལོ་ཋེ་ནྟཱིཏི ས་ཧ མ་ཉྩེ་ཧི པ་ཝ་ཊྚེ་ནྟི. རུ་ཀྑེ, ལ་ཏཱ ཙ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ག་ཙྪཱ་དི་ཀཾ ས་བྦ་མྤི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨུ་པ་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ཋ་པེ་ནྟི. སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ གཱི་ཝཱ་ཡ ས་ཧ ས་ཀ་ལཾ སཱི་སཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་སྶ ཙ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨི་ད་ཉྩ བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ཙོ་ལ༹་པྤ་མཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན བི་མྦོ་ཧ་ན་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཝ་ཊྚཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ སི་བྦི་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་ཊི་ཏོ ཀོ་ཊི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པུ་ཐུ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏཾ པ་ན ཨ་ནྟེ་སུ ཋ་པི་ཏ་ཙོ་ལ༹ཾ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ཏི་ཀ་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཎྞཱ་ན་མ་ནྟ་རཾ ཝི་ད་ཏྠི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒུ་ལཾ ཧོ་ཏི, མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནཾ ཀོ་ཊི་ཏོ ཀོ་ཊིཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་སུ ཀ་ཎྞེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘ཀ་མྦ་ལ་མེ་ཝ…པེ… ཨུ་ཎྞ་བྷི་སི་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གོ་ན་ཀཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མྤི ཨུ་ཎྞ་མ་ཡ་ཏྠ་ར་ཎཾ བྷི་སི་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
མ་སཱུ་ར་ཀེཏི ཙ་མྨ་མ་ཡ་བྷི་སི་ཡཾ. ཙ་མྨ་མ་ཡཾ པ་ན བི་མྦོ་ཧ་ནཾ ཏཱུ་ལ་པུ་ཎྞ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་དུ་སྶནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དུ་སྶཾ. བྷི་སིཾ ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏུནྟི བྷི་སི་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ. པ་རི་བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི མ་ཉྩཱ་དི་ཏོ སཱ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ པཱི་ཋ་ཀོ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་སཱི་ད་ནྟེ་ཧི གྷཾ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ བྷི་སི པ་རི་བྷི་ཛྫ་ཏི. ཨོ་ན་དྡྷ་མ་ཉྩནྟི བྷི་སིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་མ་ཉྩཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཚ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཧ་ར་ནྟཱིཏི བྷི་སི་ཙྪ་ཝིཾ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི. ཕོ་སི་ཏུནྟི ཙོ་རེ་ཧི ཧ་རི་ཏ་སྶ པ་ཙྪཱ ཧ་རི་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཎ་ཕུ་སི་ཏ་བི་ནྡཱུ་ནི དཱ་ཏུཾ. བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨནྟི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཝི་བྷི་ཏྟི་རཱ་ཛི་ཀ་ར་ཎཾ. ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨནྟི ཧ་ཏྠེ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཎཾ.
༢༩༨. པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ནི་པ་ཏ་ཏཱིཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི གྷཾ་སི་ཏྭཱ. ན ནི་བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱི་ཡོ, ན ལ་གྒ་ན་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༩༩. ‘‘ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་པཱ་ལཾ ‘‘ཀིཾ ན ཀ་རོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཛཱ་ཏ་ཀ་པ་ཀ་ར་ཎནྟི ཛཱ་ཏ་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ‘‘པ་རེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བུ་དྡྷ་རཱུ་པ་མྤི ས་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཉྩ་པ་ཊི་ཀནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཉྩ་པྤ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ.
༣༠༠. ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ག་བྦྷ་སྶ བ་ཧི ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ག་མ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ན་པྤ་ཧོ་ཏི. རུ་ཀྑཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཏ་ཙྪི་ཏ་སཱ་ར་དཱ་རུཾ ཨ་གྒ་ས་མཱི་པེ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཀ་ཏྭཱཏི ཚི་དྡེ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་པྤ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཡ སཱ་ར་ཁཱ་ཎུ་ཀེ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཧ་རི་མཾ བྷི་ཏྟི་པཱ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུནྟི ཛི་ཎྞ་བྷི་ཏྟི་པཱ་དེ་ན བ་ཧི ས་མཱ་ན་བྷཱ་རཾ ཁཱ་ཎུ་ཀ་པྤ་སཱི་སེ་ན ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ མཱུ་ལེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ. པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠནྟི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨོ་ཝ་སྶ་ན་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟཱ་ཎ་ཏྠཾ. ཀི་ཊི་ཀནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་པ་ད་ལཾ. མ་དྡི་ཏ་མ་ཏྟི་ཀནྟི ཨོ་ཝ་སྶ་ན་ཚི་དྡ་སྶ པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀུ་ཊྚཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པ་དེ་ས་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ བ་ཧི ཋི་ཏཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ནྟོ ནི་སི་ནྣེ ན པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁཾ པི་ད་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན བྷི་ཏྟི་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཏོ དྭཱ་ར་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཡཱ་གཱ་རོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱ་ཝི་དྡྷ་པ་མུ་ཁཾ. ཝཾ་སཾ ད་ཏྭཱཏི པུ་རི་ས་པྤ་མཱ་ཎེ པཱ་དེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་རི པི་ཊྛི་ཝཾ་ས་ས་དི་སཾ པ་སྶ་ཝཾ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཀཾ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊིཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཙྩཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་བྷི་ཏྟི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཀོ་ཊིཾ ནཱི་ཙེ ཝཾ་ས་པི་ཊྛི་ཡཾ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ད་ཎྜ་ཀེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ. ཙ་ཀྐ་ལ་ཡུ་ཏྟོ ཀི་ཊི་ཀོཏི ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཝི་ཡ ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཐ་ཀ་ན་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཙ་ཀྐ་ལ་བ་ནྡྷ་ཀི་ཊི་ཀཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ན་ཀི་ཊི་ཀནྟི ཨཱ་པ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཨུ་པ་རི ཙ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀི་ཊི་ཀཾ, ཀ་པྤ་སཱི་སེ་ཧི ཝཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱི་ཧི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀི་ཊི་ཀ་མྤི.
༣༠༡. པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨོ་ཏ་པྤ་ཏཱིཏི པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ ཋ་པི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡཾ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ས་ནྟ་པྤ་ཏི.
༣༠༣. ཏ་ཡོ ཝཱ་ཊེཏི ཏ་ཡོ པ་རི་ཀྑེ་པེ. ཝེ་ལུ༹་ཝཱ་ཊནྟི ས་བྦཾ དཱ་རུ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀ་ཎྚ་ཀ་ཝཱ་ཊནྟི ས་བྦ་སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཀྑེ་པཾ.
༣༠༥. ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི ཡོ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཧ་ནྟོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་ཧོ་སི, ཡེ་ན ཙ་སྶ པ་དཱི་པ་ས་ཧ་སྶེ་ན ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ མ་གྒོ ཨ་ཧོ་སི, སོ བ་ཧི་ན་ག་རེ ཚ་ཝ་ས་རཱི་ར་ས་མཱ་ཀུ་ལཾ དུ་གྒ་ནྡྷཾ བཱི་བྷ་ཙྪཾ ཨཱ་མ་ཀ་སུ་སཱ་ནཾ པ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཡེ་ན པཱི་ཏི་ཝེ་གེ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
ས་ཏཾ ཧ་ཏྠཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཧ་ཏྠི་ནོ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་ཧ་སྶ-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཉཱ་ཏ་བྦོ. པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶཱཏི ‘‘བུ་དྡྷཾ ཝ་ནྡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ ཨེ་ཀ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་ར་སྶ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས་མོ བྷཱ་གོ ཀ་ལཾ ནཱ་མ, ཏཾ སོ་ལ༹་སིཾ ཀ་ལཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ ནཱ་གྒྷ་ནྟི ནཱ་ར་ཧ་ནྟི, ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་བྷཱ་ག་མྤི ནཱ་གྒྷ་ནྟི.
ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱིཏི པུ་ན བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ལོ་ཀེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི. ཨཱ་ས་ཏྟི་ཡོཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡོ. ཝ་ཡ་ཀ་ར་ཎནྟི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ.
༣༠༩. ད་དེ་ཡྻཱཏི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ད་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ནྣོཏི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝི་ཧཱ་རོ དི་ནྣོ, ཝི་ཧཱ་རེ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དི་ནྣ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
༣༡༣-༤. ས་ནྠཱ་གཱ་རེཏི ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མ་ཎྜ་པེ. ཨོ་ཀཱ་སེཏི ནི་ཝཱ་སོ་ཀཱ་སེ. ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏནྟི ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊནྟི གི་ཧཱི་ཧི ཀ་ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ཧཱ་རཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༨. ‘‘ཚ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ན་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི. ‘‘ཏཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧི ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ, པ་ཙྩ་ཡ་ཉྙེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨུ་བྦྷ་ཎྜི་ཀཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. དཱི་གྷ་སཱ་ལཱཏི ཙ་ངྐ་མ་ན་སཱ་ལཱ. མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ. ཨ་ནུ་ད་ཧ་ཏཱིཏི པཱི་ལེ༹་ཏི. ‘‘ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ པ་ཝི་ས་ན་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི.
‘‘ན གོ་ཙ་ར་གཱ་མོ གྷ་ཊྚེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ན ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཾ དི་སྭཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡེ ད་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. བྷ་ཎྜ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནནྟི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་བྷ་ཎྜཾ. ས་རཱི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ་ཝ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ཨི་དཾ པུ་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ་པི པུ་ཙྪི་ཏ་པ་ཉྷ་ཝི་ས་ཛྫ་ནེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ག་ཏེ མཾ པུ་ཙྪི་སྶ་ནྟཱི་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་བྦཱ་ནི. མུ་དྡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཧ་མྨི་ཡ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ གྷ་ཊཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཝེ་དི་ཀཱ་ཡ. ཀ་སྨཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི ཡ་ཏོ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི པུ་ཙྪ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ. ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ་ཛ་ན་དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ནྟ་རེ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ. ཨི་ཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻེཏི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་དྡྷཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦེ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ལཱ་བྷ་ཝི་ས་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝ་ཏྠུ པ་ནཱཏི ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དེ ཨུ་པྤ་ནྣ་རཱུ་པི་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ‘‘ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣ་ཁེ་ཏྟཱ་དི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ ཧི་ཏཱ་ཡ. པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཀི་ལ་མ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་གྒ་ལ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན, ན ‘‘ས་ངྒྷོ ཀི་ལ་མ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷ་པ་རཱ་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན.
‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ-ཀཱ་རོ ཙེ་ཏྠ པ་ན-ས་དྡ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཏ་ཏྲུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་སྨིཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. སེ་ནཱ་ས་ན་སྶཱཏི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་སྶ. ‘‘ན་ཝ་ཀོ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་ར་སྶ, ཝུ་ཌྜྷོ ཙ ན་ཝ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, དྭེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ གཱ་ཧེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཊྛ་པི སོ་ལ༹་ས་པི ཛ་ནེ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ནྣི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧི ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷ་སྶ ན ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ‘‘ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀ་ཀ་མྨ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་པི ཛ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་མྨ་ཏཱ་ཏི.
ཨཱ་ས་ན་གྷ་རནྟི པ་ཊི་མཱ་གྷ་རཾ. མ་གྒོཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་བྦྷ་ནྟ་ར་ག་ཏེ གཱ་མཱ་བྷི་མུ་ཁ་མ་གྒེ ཀ་ཏ་སཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི.
ལ་བྷ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏྲ་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ལ་བྷ་ནྟི. ཝི་ཛ་ཊེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝཱ་སེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ས་ནྟཱ པཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱུ’’ཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ. པ་ཝི་སི་ཏ་བྦནྟི མ་ཧཱ་ལཱ་བྷེ པ་རི་ཝེ་ཎེ ཝ་སི་ཏྭཱ་ཝ ལཱ་བྷོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཡ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་སྶ་ཊྛོ ཨ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ་པཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀཾ དེ་ནྟཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ དེ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མྤི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་མཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་བྷི་ཀྑཱུ་ནནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ.
ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དྷ རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ཐཱ་ཏི པ་ཊི་བ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
པཱ་ཊི་པ་ད་ཨ་རུ་ཎ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་མུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ན པཱ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ་པི གཱ་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ནི་བ་དྡྷ་ཝ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ནི་ར་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་སཱ་ཝ་པ་རི་བྷ་ཎྜནྟི ཀ་སཱ་ཝ་ར་སེ་ཧི བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨཾ.
ཏི་ཝི་དྷ་མྤཱིཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་མྤི. སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨཾ. ཏ་ཉྷི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ, ས་ནྟུ་ཊྛི, པ་ཝི་ཝེ་ཀ, ཨ་སཾ་ས་གྒ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ, སཱི་ལ, ས་མཱ་དྷི, པ་ཉྙཱ, ཝི་མུ་ཏྟི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨི་མཱ ད་ས.
ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཁཱ་ད་ན་ཝ་ཏྟནྟི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མཱ་ལ༹་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་སུ ‘‘དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༩) ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ད་ནྟ་པོ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟཾ. པ་ཏྟཾ ཝཱ…པེ… ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦནྟི པ་ཏྟ་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཀ་ཐཱཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ. ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟནྟི ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༦༥) ཨཱ་ག་ཏཾ པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཝ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཾ དཱ་ཡ་ཀཱ པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ དེ་ནྟི, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ས་ཙེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཙཱི་ཝ་རེ གཱ་ཧི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ. པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེཏི ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ. པ་ཋ་མ་ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏཱ. ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏ་སཱ་ཊ་ཀཾ.
ནེ་ཝ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ སཱ་མི་ནོཏི ཚི་ནྣ་ཝ་སྶ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ནེ་ཝ ཨ་དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, དཱ་ཏ་བྦཾ ཝཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ས་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦནྟི ཝ་སྶཱུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ལ་དྡྷ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ན་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ.
བྷ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛནྟི པཱ་ནཱི་ཡུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ. ས་ངྒྷི་ཀཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཀེ་ས་ཉྩི ཝཱ་ད་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧི་ཏནྟི ‘‘ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཉྩ ཨི་མེ་སཾ དཱ་ཏུཾ རུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ན་ནྟ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་ཧི་ཏཾ ས་ངྒྷེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ལ་བྷ་ཏི. པ་གེ་ཝ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ པ་ན ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ, དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་ནུ་མ་ཏ་ཏྟཱ བྷ་ཏི་ནི་ཝི་ཊྛ་མྤི ཚི་ནྣ་ཝ་སྶོ་པི ཝི་བྦྷ་ནྟོ་པི ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ག་ཧི་ཏ་བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་སོ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝི་ཧི་ཏོ, ན པཱ་ནཱི་ཡུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི ཏཾ ནི་ཝི་ཊྛ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, བྷ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཝ་སྶ་གྒེ་ན གཱ་ཧི་ཏཾ ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་ད་ཡོ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ས་ངྒྷི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ན་མྤི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་གོ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏོ ཨ་མོ་ཙི་ཏོ ཏེ་སཾ ཝི་བྦྷ་མེ་ན ས་ངྒྷི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལ་བྷ་ཏཱིཏི ‘‘མ་མ པ་ཏྟ་བྷཱ་གཾ ཨེ་ཏ་སྶ དེ་ཐཱ’’ཏི དཱ་ཡ་ཀེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ར་བྷཱ་གཾ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶཱཏི ཏ་སྶ པ་ཋ་མ་གཱ་ཧ་ཏྟཱ, ཐེ་རེ་ན པུ་བྦེ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ག་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཨི་དཱ་ནི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ.
སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡༩. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་རི་བཱ་ཧི་རོཏི ཀ་མེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་བྦ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ པ་རི་བཱ་ཧི་ར་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཙྪི་མེ…པེ… ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
༣༢༠. ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏཱིཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཡཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཁཾ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་དཱི་གྷཱ་ས་ནཾ. ཨེ་ཏྠ མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ར་ཧི་ཏེ་སུ ཨ་ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀཱ་པི ཏ་ཡོ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི. མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ པ་ན དྭེ. ཨ་དཱི་གྷཱ་ས་ནེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ་སུ ས་མཱ་ནཱ་ས་ནི་ཀཱ ཨེ་ཝ དྭེ ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྷ་ནྟི དུ་ཝ་གྒ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ.
ཧ་ཏྠི་ན་ཁོ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧ་ཏྠི་ན་ཁོ, པཱ་སཱ་དོ. པཱ་སཱ་ད་སྶ ན་ཁོ ནཱ་མ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་གོ པཱ་ད་ན་ཁ་ས་དི་ས་ཏྟཱ, སོ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཧ་ཏྠི་རཱུ་པེ་ཧི ས་མ་ལ་ངྐ་ཏོ ཋི་ཏོ. ཏ་སྶཱུ་པ་རི ཀ་ཏོ པཱ་སཱ་དོ ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠི་ཀུ་མྦྷེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ’’ནྟི. སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་གྒ་ལི་ཀཾ པ་ན སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྲཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མེ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ན ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, གོ་ན་ཀཱ་དི་ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ས་ཡེ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི གི་ཧཱི་ཧི ཀ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན, གི་ཧཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣ་ནི་ཡཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ནི་སཱི་དི་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ནྟི.
ཨུ་པ་ན་ནྡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. ཨ་ར་ཉྫ་རོཏི བ་ཧུ་ཨུ་ད་ཀ་ག་ཎྷ་ནི་ཀཱ མ་ཧཱ་ཙཱ་ཊི, ཛ་ལཾ ག་ཎྷི་ཏུ་མ་ལ་ནྟི ཨ་ར་ཉྫ་རོ.
ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཙ ཐཱ་ཝ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ ཐཱ་ཝ་རཾ, པ་ཙྪི་མ་ཏྟ་ཡཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མ་ཀ་མེ་ཝ དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱུ་ན་ཀཾ དེ་ནྟ་མྤི ཝི་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དཱུ་ར་ཏ་རཾ དུ་ཀྑ་གོ་པཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙེ མ་ཧ་གྒྷ་ཏ་རཾ…པེ… ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༢༡). ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ བ་ཧུ་ཏ་རཱ རུ་ཀྑཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཀེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཎྜ་སྶ མ་ཧ་གྒྷ་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ དེ་ནྟེ་སུ ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཀ་ཏ་པཱ་སཱ་དཱ་དི་ནཱ, ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་སཱ་ད་སྶ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨ་ཐཱ་ཝ་ར་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཐཱ་ཝ་རེ་སུ་པི ཐཱ་ཝ་ར་ཝི་བྷཱ་གཾ ཉ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩཾ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟཱ་དི ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ. ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨཱ་ས་ནྡཱི་ཏཱུ་ལི་ཀཱ་དི་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི ཨཱ་ས་ནྡཱི་ཨཱ་དི, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ བི་མྦོ་ཧ་ནཱ་དི ཙ. མ་ཧ་གྒྷཾ ཀ་པྤི་ཡཾ ཝཱཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དི་ནྣཾ.
‘‘ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ…པེ… བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་མ་ཡ་མྤི བྷཱ་ཛ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ ཨུ་པ་རི ‘‘ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝཱ གི་ཧི་ཝི་ཀ་ཊཱ ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་མ་སྶ ཧི ‘‘ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧཱ་ནཾ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀ་ཏོ སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ པཱ་ད་གྒ་ཎྷ་ན་ཀོ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་ཡ ཏཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཙྪཱ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧ་ཀཾ་ས་ལོ་ཧ་མ་ཡཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི པཱ་ད་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་ཝཱ་ར་ཀ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་མེ་ཝ. གི་ཧཱི་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ན་མྤི པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ཏྟཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཝི་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ད་ཡོ ཙེ ས་ཡ་མེ་ཝ གོ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་ཡོ་ག་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ནེ་ནྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
པ་ཎྞ་སཱུ་ཙི ནཱ་མ ལེ་ཁ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ལ་དྡྷཱ་ནི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠི, པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི ཨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་སུ་པི.
ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡ་མྤི ས་བྦཾ ཏཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ་པི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་པ་ཀྑ་རེཏི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ. ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷ་བཱ་ཧུ་མ་ཏྟཱ. ཨ་ཌྜྷ་བྱཱ་མ་མ་ཏྟཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཡོ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཙ་མྨ་ར་ཛྫུ་ཀཱ.
ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་སཱུ་ཙི་ད་ཎྜ་མ་ཏྟོ་པཱིཏི ཏ་ས་ར་ད་ཎྜཱ་དི་སཱུ་ཙི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏ་ནུ་ད་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟོ་པི. རི་ཏྟ་པོ་ཏྠ་ཀོ་པཱིཏི ཨ་ལི་ཁི་ཏ་པོ་ཏྠ་ཀོ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ཎྞ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘གྷ་ཊྚ་ན་ཕ་ལ་ཀཾ གྷ་ཊྚ་ན་མུ་གྒ་རོ’’ཏི ཨི་དཾ ར་ཛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མ་ཊྛེ ད་ཎྜ་མུ་གྒ་རེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ མ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་རེ་ན མ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཀེ་ན ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨུ་པ་རི ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི. དྭེ ཛ་ནཱ ཨུ་པ་རི ཕ་ལ་ཀཾ དྭཱི་སུ ཀོ་ཊཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠེ ཋ་པཱ་པེ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ན ནི་ཊྛི་ཏ་ར་ཛ་ན་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ལླ་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཕ་ལ་ཀ་མུ་གྒ་རེ་ཧི གྷ་ཊྚ་ནཾ སུ་ཀྑ་ཀཱ་ལེ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་མྦ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་དོ་ཎི་ཀ་ནཱ་ཝཱ་ཕ་ལ་ཀེ་ཧི པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏཾ. པཱ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཛ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ར་ཛ་ན་དོ་ཎཱིཏི ཨེ་ཀ་དཱ་རུ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏཾ ར་ཛ་ན་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀ་དོ་ཎཱིཔི ཨེ་ཀ་དཱ་རུ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ.
བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ན ས་ཡི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ག་ཏི་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦཾ མ་ཧཱ་ཙ་མྨཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཚ་ཏྟ་མུ་ཊྛི་པ་ཎྞནྟི ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་ཧནྟི པ་ཏྟ་པ་ཙ་ན་ཀ་ཊཱ་ཧཾ.
ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. པཱ་ལི༹་ཡཾ པི་ཎྜ་ནི་ཀྑེ་པ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་ཊྛཱ་ནེ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་ཊྛ་པ་ནཾ པི་ཎྜ་ནི་ཀྑེ་པ་ནཾ ནཱ་མ. ན་ཝ་ཀ་མྨནྟི ན་ཝ་ཀ་མྨ་ས་མྨུ་ཏི. ཨ་གྒ་ལ༹་ཝ་ཊྚི ནཱ་མ ཀ་ཝཱ་ཊ་བ་ནྡྷོ. ཚཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི གེ་ཧ་ཙྪཱ་ད་ནཾ. བ་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་མ ད་ཎྜ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཚ་ད་ན་བ་ནྡྷ་ན་མེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཧཱ་རེཏི ཝི་ཏྠཱ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྦེ་དྷ་ཏོ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཏྟཱ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱི་ས་ཏི་ཧ་ཏྠོ་པི ནཱ་ནཱ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟོ་པི ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ཝ་སྶི་ཀཾ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་བྦེ ཝི་ཧཱ་རེཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་སྶ ས་བྦེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ན་ཝ་ཀ་མྨཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ཧི་ཏཾ ཝ་ར་སེ་ཡྻཾ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཏུ་ཀཱ་ལེ་པི པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟི.
‘‘ས་ཙེ སོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཛཱི་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ ད་ཏྭཱཏི མ་ཉྩ་ཊྛཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ད་ཏྭཱ. ཏི་བྷཱ་གནྟི ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གཾ. ཨེ་ཝཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མྤི ཐཱ་ཝ་རེ་ན ཐཱ་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་བྦ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ན་ཏོ. ས་ཙེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཙེ སོ ས་ངྒྷ་སྶ བྷ་ཎྜ་ཀ་ཊྛ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ དཱ་ཏུཾ ན ཨི་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ ཛ་གྒཱ་ཏི ན ས་བྦཾ ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝ་ཉྷཱིཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཝ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེ ཝཱ ཨུ་པ་ཌྜྷ་བྷཱ་གེ ཝཱ ག་ཧི་ཏེ ཏཾ བྷཱ་གཾ དཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡེ་ནཱཏི ཏེ་སུ དྭཱི་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཡེ་ན. སོ སཱ་མཱིཏི ཏ་སྶཱ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་ར་ཀ་ར་ཎེ སོ་ཝ སཱ་མཱི, ཏཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སོ ཧི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏོ. ཨ་ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེཏི ཙ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ. ཙ་ཡཾ ཝཱ པ་མུ་ཁཾ ཝཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཏོ བ་ཧི ཙ་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ, ཨེ་ཀཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ. བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེཏི ཀུ་ཊྚ་ཏོ བ་ཧི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ན་ཝ་ཀ་མྨ་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཝ་ཌྜྷི་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་མྨཱུ་ལ་གྒྷ་ཏོ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨེ་ཝཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་སྶ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ.
ཙ་ཀྐ་ལི་ཀནྟི པཱ་ད་པུ་ཉྪ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཀྐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཾ. པ་རི་བྷ་ཎྜ་ཀ་ཏ་བྷཱུ་མི ཝཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀ་ཏ་ས་ཎྷ་བྷཱུ་མི ཝཱ. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱཏི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དི ཝཱ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནེ་ཝཱ་སི་ཀེ་ཧི དྷོ་ཏ་པཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་དྷོ་ཏ་པཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘དྭཱ་ར་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཨ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་པི ན ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨ་པ་སྶ་ཡ་ནྟ་སྶ་པི ཨི་དྷ ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཨ་ཉྙ་ཏྲ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ནྟི ཨི་མཾ ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ པ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མྤཱིཏི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟ་མྤི.
ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཝ་ལ༹་ཉྫནྟི ཨེ་ཀ་དྭཱ་རེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ནཱ་ནི་ཝེ་ས་ནེ་སཱུཏི ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ནི་ཝེ་ས་ནེ་སུ.
ནི་སི་ནྣ་སྶ་པི ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ་པཱིཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟེ ན་ཝ་ཀ་སྶ གཱ་ཧི་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་སྶ་ཊྛ་དཱུ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྷ་ན་ཏོ ནི་རཱ་ས་ངྐ་དཱུ་ཏོ. པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ནཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་བྷཱ་གེ་ན. ‘‘ཨེ་ཀཱ ཀཱུ་ཊ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ར་ཉྙོ ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦཾ པ་ཏྟ་སྶཱ་མི་ཀ་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀ་མྤི ས་བྦཾ པ་ཏྟ་སྶཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, མ་ཡཱ བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ནྟི ཝ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཀ་ཏ་བྷཱ་གོ་ནཱ་མཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་གོ ནཱ་མ, ཨ་དི་ནྣ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀིཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱཏི ‘‘ཀ་ཏ་ར་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ ཏ་ཡཱ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. པ་ཀ་ཏི་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཡ.
ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱཏི ‘‘བྷ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི པ་དཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཝ་ད་ནྟེ་ནཱ’’ཏི.
ཨཱ་ལོ་པ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན, ཨེ་ཝ་ཉྩ བྷཱ་ཛ་ནཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ཡེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཾ, ས་ངྒྷ་ཏོ ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ, ཏེ ཨ་ཊྛ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟ་ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟཱ་དི་ས་ངྒྷི་ཀ་བྷ་ཏྟ་མཱ་ཏི་ཀཱ་སུ ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཏོ ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཏེ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མཱ་ཏི་ཀཱ་བྷེ་དཾ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝཱ་ས་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
ནི་མ་ནྟ་ན་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ལི་ཁི་ཏྭཱ. གཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པཱིཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མ་ལཱ་བྷ་གཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི. བ་ཧཱུ་ནི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཏིཾ་སཾ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཱ་ནི. ‘‘ས་ཙེ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཏཱ་ནི བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་མཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ནི་གྒ་ཧེ་ན ད་ཏྭཱཏི དཱུ་རཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ནི་གྒ་ཧེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱ ད་ཏྭཱ. པུ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནཱ་ག་ནྟྭཱ བྷ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨེ་ཀ་གེ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝཱི་ཐི་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ གྷ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝ་སེ་ན. ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཏུ་ཡ྄ཧཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ.
ཝཱ་ར་གཱ་མེཏི ཨ་ཏི་དཱུ་ར་ཏྟཱ ཝཱ་རེ་ན ག་ནྟ་བྦ་གཱ་མེ. ས་ཊྛི་ཏོ ཝཱ པ་ཎྞཱ་ས་ཏོ ཝཱཏི ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རོཏི ས་བྦ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ བྷི་ཀྑ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཏེ་སུ ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རོ.
ཏེ་སནྟི ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རི་ཀཱ་ནཾ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱིཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ པཱ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ར་ས་ས་ལཱ་ཀནྟི ཨུ་ཙྪུ་ར་ས་ས་ལཱ་ཀཾ. ‘‘ས་ལཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ན སཱ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན དྷུ་ཏ་ངྒ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན. ‘‘ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་རཱ་མི་ས་ས་ལཱ་ཀཱ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༦) ཧི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟནྟི ཨེ་ཀ་ཀ་ཊ་ཙྪུ་བྷི་ཀྑཱ་མ་ཏྟཾ. ལ་དྡྷཱ ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ ཝཱ སྭེ་པི ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ལ་དྡྷེ་པི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ ལ་བྷ་ཏི…པེ… ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘སྭེ ག་ཎྷེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དི་སཱ་བྷཱ་གེ. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཝཱ་ར་གཱ་མེ ས་ལཱ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱཏི དི་སཾ་ག་མི་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཏ་སྨིཾ དི་སཾ་ག་མི་ཀེ. དེ་ཝ་སི་ཀཾ པཱ་པེ་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་སྶ་གྒེ་ན པཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ག་ཏེ་སུ ཨཱ་ས་ནྣ་ཝི་ཧཱ་རེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏོ.
ཨ་མྷཱ་ཀཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ་ཝཱཏི ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རེ ཐེ་ར་སྶ པ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨོ་ཧཱི་ན་ཏྠེ་ར་སྶ ས་བྦ་ས་ལཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ.
ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘སྭེ པ་ཀྑོ’’ཏི ཨ་ཛྫ པ་ཀྑི་ཀཾ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཊྛ་མི་ཡཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ས་ཏྟ་མི་ཡཱ བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ན གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ནི་ཡ་མི་ཏ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སྭེ ལཱུ་ཁནྟི ཨ་ཛྫ ཨཱ་ཝཱ་ཧ་མ་ངྒ་ལཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, སྭེ ཏ་ཐཱ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཛྫེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ བྷོ་ཛེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་སྶ བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་བ་ནྡྷཱ་པི་ཏནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟཱུ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏཾ.
ག་མི་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟ་མྤཱིཏི གཱ་མ་ནྟ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་ན ག་མི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝ་སི་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ པ་ན ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ག་མི་ཀ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ལེ་སཾ ཨོ་ཌྜེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ ཡཱ་ཝ ག་མ་ན་པ་རི་བ་ནྡྷོ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་པི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དཱི་ནི པེ་སེ་ནྟི…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཧ་ཊ་བྷི་ཀྑ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི བྷི་ཀྑཱ་ནཱ་མེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ.
ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ བྷ་ཎྜནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཀྑི་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.