༣. པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠༢. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས་པ་ལཱཏི མཱ་ག་དྷི་ཀཱ་ཡ མཱ་ན་ཏུ་ལཱ་ཡ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ར་ས་པ་ལ་པ་རི་མི་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ ག་ཎྷ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ པ་རི་མི་ཏཾ ཡ་ཝ་མཱ་སཱ་དིཾ ག་ཎྷ་ནྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཀ་ཏི་ཙ་ཏུ་མུ་ཊྛི་ཀཾ ཀུ་ཌུ་ཝཾ, ཙ་ཏུ་ཀུ་ཌུ་ཝཾ ནཱ་ལི༹, ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ སོ་ལ༹་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ དོ་ཎཾ, ཏཾ པ་ན མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭཱ་ད་ས ནཱ་ལི༹་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ད་མི་ལ༹་ནཱ་ལཱི༹ཏི པུ་རཱ་ཎ་ནཱ་ལི༹ཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཙ ཙ་ཏུ་མུ་ཊྛི་ཀེ་ཧི ཀུ་ཌུ་ཝེ་ཧི ཨ་ཊྛ ཀུ་ཌུ་ཝཱ, ཏཱ་ཡ ནཱ་ལི༹་ཡཱ དྭེ ནཱ་ལི༹་ཡོ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹ཾ ག་ཎྷཱ་ཏི. པུ་རཱ་ཎཱ པ་ན ‘‘སཱི་ཧ་ལ༹་ནཱ་ལི༹ ཏི་སྶོ ནཱ་ལི༹་ཡོ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹ ཨི་དཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཀུ་ཌུ་ཝཱ་ཡ ད་མི་ལ༹་ནཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ་ཏུ་ནཱ་ལི༹་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཉྩ པུ་རཱ་ཎ་ད་མི་ལ༹་ནཱ་ལི༹་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཏྠཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ‘‘ཨོ་མ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཏྟོ པ་ཏྠོ་ད་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ས་མེ་ཏི, ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི་པི –
‘‘ལོ་ཀི་ཡཾ མ་ག་དྷ་ཉྩེ་ཏི, པ་ཏྠ་དྭ་ཡ་མུ་དཱ་ཧ་ཊཾ;
ལོ་ཀི་ཡཾ སོ་ལ༹་ས་པ་ལཾ, མཱ་ག་དྷཾ དི་གུ་ཎཾ མ་ཏ’’ནྟི. –
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀེ ནཱ་ལི༹་ཡཱ མ་ག་དྷ་ནཱ་ལི༹ དི་གུ་ཎཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨོ་མ་ཀ་པ་ཏྟ་སྶ ཙ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟོ་ད་ན་གཱ་ཧི་ཀཱ ཙ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨ་ཊྛ་ཀུ་ཌུ་ཝ་ཏོ ཨཱུ་ནོ་ད་ན་གཱ་ཧི་ནཱ པ་ཏྟེ་ན ཨ་ཐཱུ་པཱི་ཀ་ཏཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཡཱ་པེ་ཏུཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་ལཾ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧེ་ཏཾ ‘པ་ཏྠོ་ད་ནོ ནཱ་ལ་མ་ཡཾ དུ་ཝི་ནྣ’’’ནྟི (ཛཱ. ༢.༢༡.༡༩༢) ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ དྭི་ནྣཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་ག་ཧཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་སྶ མ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨོ་ད་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གོ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༧) བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་སུ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ལོ་པ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་མེ་ཝ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨོ་ད་ན་ག་ཏི་ཀཱ་ནེ་ཝཱཏི ཨོ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ས་ན་སཱི་ལཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ན ག་ཝེ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མ་མ་ཏྟེཏི ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མོ པ་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་མ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་མ་མ་ཏྟེ.
༦༠༧-༨. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ལོ་པ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ, ཨཱ་ལོ་པེ ཨཱ་ལོ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏྭཱཏི པཱ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཙི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱིཏི ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཚི་དྡནྟི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཏོ དྭ་ངྒུ་ལ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་ཚི་དྡཾ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༠༩-༦༡༣. དུ་ཏི་ཡེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཧཾ པ་ཏྟེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྟ་པེ་སྶཱ་མཱི་ཏི སེ་སོ. ‘‘ཨ་པ་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ན་མྤི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ནེ་པི པ་ཏྟེ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་པཱ་ཀེ པ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏི. ‘‘ཏི་པུ་པ་ཊྚ་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་མྦ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཀ་པྤི་ཡ་ལོ་ཧེ་ཧི ཨ་ཡོ་པ་ཏྟ་སྶ ཚི་དྡཾ ཚཱ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ལོ་ཧ་མ་ཎྜ་ལ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཀཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་པ་ཏྟ་སྶ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་བ་ནྡྷ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡༨-༦༢༡. ཏ་ཏི་ཡེ པཱ་ལི༹་ཡཾ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་རེ་ན ‘‘ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀ’’ནྟི པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ནཱ་མེ་ན དཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ ཨེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན་པི པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ‘‘ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ སི་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཉྩ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪ་ཏྠེ་རེ་ན དཱ་ཡ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ དཱ་རི་ཀཱ་ཡ སུ་ཝ་ཎྞ་མཱ་ལཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀ་སྶ ནི་མྨཱ་ནཾ, ཏཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧཱ་དི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ལཱ་བྷི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧེ་པི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀོ་པོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་མྤི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ ‘‘ནེ་ཝ བྷི་ནྡེ་ཡྻ་མཱ་ཛཱི་ཝཾ, ཙ་ཛ་མཱ་ནོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ’’ནྟི (མི. པ. ༦.༡.༥). བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ (སུ. ནི. ༨༡, ༤༨༤; མི. པ. ༤.༥.༩; སཾ. ནི. ༡.༡༩༧).
༦༢༢. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀནྟི པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ས་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ. ས་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟནྟི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཡཾ་ཀ་ཏནྟི ཁཱི་ར་ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝཱཏི ཏ་ད་ཧུ་པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཛྫ ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཀ་སྨཱ སཱ་མ་པཱ་ཀོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧཱིཏི ཁཱི་ར་ད་དྷཱི་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་ས་ས་པྤི་མྷཱིཏི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤི་མྷི.
ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏེ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷོ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི དྷོ་ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་ར་སྶ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཀྐ་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ, པ་ཙི་ཏྭཱ ཝཱ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ན པ་ན ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ ཝི་ཀཱ་ལེ བྷུ་ཉྫིཾ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན…པེ… ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷོ་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟེ་ན ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཁ་ཡཾ ག་མི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་རཱ་མི་སཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་ཀཱ་ལེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ན་ཝ་ནཱི་ཏེ ལ་གྒ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་སུཾ ད་དྷི་ཨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ལ་དྡྷེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ད་དྷི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏེ་ན ཝི་སུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་ཧ པ་ཀྐཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྨི་མྤཱིཏི ནི་རཱ་མི་ས་བྷཱུ་ཏེ་པི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཏཱ་ཝ ད་དྷི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏྟཱ བྷ་ཏྟེ་ན ས་ཧི་ཏེ་ན གུ་ལ༹་པི་ཎྜཱ་དི ཝི་ཡ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་ན པ་ཙ་ནྟེ་ན དྷོ་ཝི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཙི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཙྩ་མཱ་ན་ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དཱི་ཧི ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏཱ་ཡ སཱ་མཾ་པ་ཀྐཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་སུ ཁཱི་ཎེ་སུ སཱ་མཾ་པ་ཀྐ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ པ་ཙི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨཱ་མི་སེ་ན ས་ཧ པ་ཀྐ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་མི་སེ་ན ས་ཧ བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་ཀྐ་སྶ ས་ཡཾ་པཱ་ཀ་དོ་སོ ཝཱ པ་རི་ས་ངྐཱི་ཡ་ཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ན ཏཱ་ཝ ས་ཡཾ་པཱ་ཀ་དོ་སོ ཨེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ད་དྷི་ཨཱ་དི ཨཱ་མི་ས་ག་ཏཾ, ཏཾ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ནྟི. ཨ་ཐ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ད་དྷི་གུ་ལི༹་ཀཱ་དི་ནཱ ས་ཧ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཀྐཾ ཝི་ཡ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི པ་རི་ས་ངྐཱི་ཡ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་མི་སེ་ན ས་ཧ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན པ་ན པ་ཀྐ་ཏྟཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ མ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ངྒཱི ཀ་ཏཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཀྐ་མྤི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཙི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་པྤི་ཨཱ་དི ཝི་ཡ ཙ, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ, བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ་ན ལ་དྡྷ་ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་གྒ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ. ན ཧི ག་ཧ་ཊྛཱ དྷོ་ཝི་ཏྭཱ, སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཏྟེ ཨཱ་ཀི་ར་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎཱ་ད་ཡོ ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ…པེ… པུ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ཏི, པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན་པེ་ཏཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ལ་ཛྫཱི སཱ་མ་ཎེ་རོ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏ་ཏ་ཎྜུ་ལ་ཀ་ཎཱ་ད་ཡོ ན པ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སཱ་མི་ས་པཱ་ཀཾ མོ་ཙེ་ནྟོ ཨ་གྒི་མྷི ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་པི ནི་མི་ཏྟཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཨེ་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སཾ་ས་གྒ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི དི་ནྣ་ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ ཨཱ་མི་ས་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྐཱ ན ཝི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ན ཧི ག་ཧ་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙ་ནྟི, ཨ་པི་ཙ བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཁཱི་རཱ་དི ཁ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི པ་ཀྐ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལཱ་དི་པི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏ་མྤི ཡུ་ཏྟཾ ད་དྷི་ཨཱ་དི་ཁ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པུ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དེ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷོ་ཏ་མྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏ་ད་ཧུ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པི པ་ཙི་ཏུཾ, ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་མི་སྶཾ ས་པྤི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་གྒི་མྷི ཝི་ལཱི་ཡཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་ཀྐཱ་དི་ཁ་ཡ་ཏྠཾ པ་ཙི་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ་པི པ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་སྶ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟེ་ན ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སུཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན པ་ན ཁཱི་རཱ་དི་ཨཱ་མི་སེ་ན ན་ཝ་ནཱི་ཏཱ་དིཾ མི་སྶེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཱ་དི་བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཡཾ པ་ན པུ་རེ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཱ་དི་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧེ་ཝ པ་ཀྐ་མྤི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ས་ནྣི་དྷི་པི ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཁཱི་རཱ་དི་ཀ་སྶ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་མྦྷི་ནྣ་ར་ས་ཏཱ་ཡ པུ་རེ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧེ་ཝ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྐ་ཏེ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ས་ཙེ ཨཱ་མི་ས་ར་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ.
པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏནྟི ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཝི་ག་མ་ཏྠཾ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ, ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་ག་མ་ཏྠཾ པུ་ན པ་ཙི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་མྤི ས་པྤི་ཨཱ་དི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་དྡ་ལི་ས་མ་ཡེཏི ཝ་སྶ་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ, ཨ་ནཱ་ཏ་པ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ནི་བྦ་ཊྚི་ཏ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་ལེ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཀ་ཏཾ.
༦༢༣. ཨ་ཙྪ་ཝ་སནྟི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ཝ་ས’’ནྟི. སཾ་ས་ཊྛནྟི པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏཾ. ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཏཱི་ཎི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙ་ན་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ པཱ་ལི༹་ཡཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ ཁཱི་རཱ་དིཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏེ་ལེ ཀ་ས་ཊཾ ཨཱ་མི་ས་ག་ཏི་ཀཾ, ཏེ་ན ས་ཧ ཏེ་ལཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ, པ་ཙི་ཏུཾ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀྐ་ཏེ་ལ་ཀ་ས་ཊེ ཝི་ཡ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ ཝ་སཱ་ཡ ས་ཧ པ་ཀྐ་ཏྟཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ནྟཱ ‘‘བྷ་ནྟེ …པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨ་ཏི་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. རོ་ག་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝ་སཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི.
‘‘མ་དྷུ་ཀ་རཱི་ཧི ནཱ་མ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཁུ་དྡ་ཀ་བྷ་མ་རཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ད་ཎྜ་ཀེ་སུ མ་དྷུ་ཀཱ་རི་ཀཱ མ་དྷུ་ཀ་རཱི་མ་ཀྑི་ཀཱ ནཱ་མ, ཏཱ་ཧི ས་ཧ ཏི་སྶོ མ་དྷུ་མ་ཀྑི་ཀཱ་ཛཱ་ཏི་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་མ་ར་མ་ཀྑི་ཀཱཏི མ་ཧཱ་པ་ཊ་ལ་ཀཱ་རི་ཀཱ. སི་ལེ་ས་ས་དི་སནྟི སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གྷ་ནཱི་བྷཱུ་ཏཾ. ཨི་ཏ་རནྟི ཏ་ནུ་ཀ་མ་དྷུ.
ཨུ་ཙྪུ་ར་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ནི་ཀྐ་ས་ཊ་ར་ས་སྶ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨུ་ཙྪུ་མྷཱ ནི་བྦ་ཏྟ’’ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨུ་ཙྪུ ཙེ, ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཨུ་ཙྪུ་ར་སོ ཙེ, ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀོ. ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཙེ, ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ. ཏ་ཙོ ཙེ, ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝ་ཀོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་མྦ་ཕ་ལ་ར་སཱ་དི་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རཱ་མི་ས་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་དཾ གུ་ལེ༹ ཀ་ཏེ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་ས་ཊཾ པཱ་ཀེ་ན སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྟཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟེ ཧི སཱ་མཾ་པཱ་ཀེ་ན པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ་པི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི. ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཙྪུ་ར་སེ ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀ་ས་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ ཨ་པ་རི་སྶཱ་ཝི་ཏེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ཧི ཀ་ཏཾ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཛྷཱ་མ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཨ་གྒི་མྷི ཨུ་ཙྪུཾ ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ. ཀོ་ཊྚི་ཏ་ཨུ་ཙྪུ་ཕཱ་ཎི་ཏནྟི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ པ་ཀྐཾ.
ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་ས་ཊཾ པ་ཀྐ་ཀཱ་ལེ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཡུ་ཏྟ’’ནྟི. སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན ཀ་ཏནྟི མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཱ་ནི སཱི་ཏོ་ད་ཀེ་ན མ་དྡི་ཏྭཱ པ་རི་སྶཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་ཙི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཨ་མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ན དི་སྶ་ཏི. ཁཱི་ར་ཛ་ལླི་ཀནྟི ཁཱི་ར་ཕེ་ཎཾ. མ་དྷུ་ཀ་པུ་པྥཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་རཱུ་པེ་ན ཋི་ཏ་སྶ་པི ཨ་ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་མེ་ར་ཡ་བཱི་ཛ་ཝ་ཏྠུཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ.
ས་བྦཱ་ནི་པཱིཏི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ་པི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫོ་དི་སྶཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ས་བྦཱ་ནི་པི ཨོ་དི་སྶ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་ཀ་ཏི་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཝི་རཱུ་པཱ་ནི ཝི་ས་ཧ་ར་ཎ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཙཱ་ཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི. ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ཎ་ངྒ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱིཏི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠ་མེ་ཏ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཀཱ་ལི་ཀེ་སུ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མྤི ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༦༢༥. ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཋོ ག་ལི༹་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ཋོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ས་ཙེ དྭི་ནྣཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ་པི ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ག་ཎྛི་པ་དེཔི ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ད་སྶི་ཏོ’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༦༢༥) སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཏེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ དཱ་ན་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་མྷི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟེ་པི ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ, ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀེ་ན. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ནི་ར་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, པ་རི་བྷོ་གོ་པེ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན སཱ་པེ་ཀྑ་དཱ་ནེ དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྩ པཱ་ལི༹་པ་དེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཚ་ཌྜ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཧི ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚི་སྶ་ཏི, ཏ་བྦི་ཛ་ཧ་ན་ཉྩ ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་ཀ་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ས་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝནྟི ‘‘པུ་ན ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་པེ་ཀྑཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མཱུ་ལི་ཀཱ་ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷོ་གེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ནི་སྶ་ཊྛ་པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ཡི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གཱ་དཱི་སུ ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
བྷེ་ས་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ…པེ… ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟ་ཉྩཱཏི པ་ཋ་མ་དྡྷ་མཱ་ས་མྤི ཀ་ར་ཎ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ‘‘ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ པུ་རི་མ་དྡྷ་མཱ་སེ ཝཱ པ་ཙྪི་མ་དྡྷ་མཱ་སེ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་མཱ་སེ་ཝ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི. ཡཾ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ, པ་ཙྪི་མོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ ཀ་ར་ཎ་ནི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏེ ཝི་རོ་དྷོ ན་ཏྠི.
‘‘ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཨ་དི་ནྣ་པུ་བྦེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་དཱ་ཡ་ཀཱ ནཱ་མ ས་ངྒྷཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ནུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ དཱ་ཡ་ཀཱ.
༦༣༠. ‘‘ཚ མཱ་སེ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ་པི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་ཝ་སཱ ཨ་ཀ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་མཱ་སནྟི ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཙྪི་མུ་པོ་ས་ཐེ་ན ས་ཧ ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ ཧི ཏཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏོ. ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན…པེ… ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ དྭཱི་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ…པེ… ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ, ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ཝཱ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ལ༹ྷཱི་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ལ་དྡྷཱ, ཏ་ད་ཧེ་ཝ ར་ཛ་ན་ཀ་པྤ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཧི ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སྶ ཚ་ཊྛི་ཡཾ ལ་དྡྷཱ, ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་པུ་ཎྞ་མཱ, ཏཱ་ཝ ལ་དྡྷཱ, ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་པུ་ཎྞ་མི་ཏོ པ་རཾ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལོ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་པི ཋ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཀཱ་ཧ་དྭཱི་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ ཏེ་ཧི དི་ཝ་སེ་ཧི ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ས་མྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ནི་ཊྛི་ཏཱ་པི ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཁེ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏཱ་དི་སཱ པ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཙེ? ཝ་སྶཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ད་སཱ་ཧེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཱཏི ཏེ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ན་ཝཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ཏྟ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ, ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མཱ་སོ སེ་སོ གི་མྷཱ་ན་ནྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ཏཱ་ཡ་པི ཨ་ཀ་ཏཱ་ཡ་པི མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ སི་དྡྷཱ. ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ཀ་ཏཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཀེ་ན་ཙི ཝེ་ཀ་ལླེ་ན, ན ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན, ཏ་སྨཱ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་ཏཱ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀྑེ་ཏྟེ, ཨ་ཀ་ཏཱ ཙ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཀ་སྨཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཙྪཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝ་སྶཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ’’ནྟི སུ་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏྠ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ན ཧི ཏེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི.
ཀ་དཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི་ཨཱ་དི་ཀུ་རུ་ནྡི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི ‘‘ཡ་དཱ ཝཱ ཏ་དཱ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་སཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨེ་ཝ ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཙྪི་ནྣ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ན་ཊྛ་སེ་ས་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཨ་ས་མ་ཡེ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་དཱ་སུ ཝཱ ནི་ཝཱ་ས་ཡ་ཏོ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཡཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཏོ ས་ཡ་མེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ན་གྒ་སྶ ནྷཱ་ཡ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཨེ་སཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཝུ་ཏྟེ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ས་མ་ཡེ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཏཱ, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ས་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨཱ་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ས་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ས་མ་ཡེ ནི་ཝཱ་ས་ན་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༡. པ་ཉྩ་མེ ཡ་མྤི…པེ… ཨ་ཙྪི་ནྡཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཏེ ཨ་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དཱ་སིཾ, ཏཾ ‘‘མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དཱ་སིཾ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཀུ་པི་ཏོ ཨ་ཙྪི་ནྡཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༦༣༣. ཨེ་ཀཾ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཡ་དི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཡ་དི ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཡ་དི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣེ་ཡེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི སོ ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ན་ཡོ ཉཱ་ཏ་བྦོ.
༦༣༥. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཎྷི་སྶ་ཏཱིཏི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ དཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ སཱ་མ་ཎེ་ར་ཀཱ་ལེ ད་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ཏོ་པི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ དཱི་པེ་ཏི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཀ་མྨེ ཨ་ཀ་ཏེ བྷ་ཏི་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, སཱ་མཾ དི་ནྣ་ཏཱ, ས་ཀ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡཱ་པ་ནཾ ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣༦. ཚ་ཊྛེ ཝཱི་ཏ་ཝཱི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཡ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་དཱ་རུ་མྷི པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏུ་རཱིཏི ནཱ་མཾ. ཝཱ་ཡ་ནྟཱ ཏི་རི་ཡཾ སུ་ཏྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ནྟཱ ཝ་ཏྠེ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཝེ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ ཏ་ཐེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་ཡི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་མྤི ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཝཱ་ཡ་ན་པ་ཡོ་གེ་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ནྟེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ པ་ཙྪཱ ཝཱི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ད་སཱ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི, པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་ནཱ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ‘‘སུ་ཏྟ་མ་ཏྠི, ཝཱ་ཡ་ནྟོ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ་ཡཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཡ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡཱ་པེ་ཏི ནཱ་མ, ནཱ་ཉྙ་ཐཱ.
༦༤༠. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཙཱི་ཝ་རཾ སི་བྦེ་ཏུནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
སུ་ཏྟ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༢. ས་ཏྟ་མེ ‘‘ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་ད་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ད་སྶ་ནཾ, དཱ་ནཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ དྷ་མྨ་མྤི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤ་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏཱ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ, ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
མ་ཧཱ་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤༦. ཨ་ཊྛ་མེ ཚ་ཊྛི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་རུ་ཎོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏེ་ན ཙ ‘‘ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མི་ཏོ པུ་བྦེ ད་ས་སུ ཨ་རུ་ཎེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི. པུ་ཎྞ་མི་ཡཱ ས་ཧ ཨེ་ཀཱ་ད་ས དི་ཝ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ལ་དྡྷཾ, ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
༦༥༠. ཨི་དཱ་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཧི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཋོ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ་ཏི པཱ་ཋེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ན་ཝཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ ‘‘ཀཱ་མ་ཉྩེ་ས ‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སི་དྡྷོ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏཾ ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་དྷཱ་ན་ཀཱ་ལོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཙ པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ད་ནྟ་བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཙ ‘‘པ་རི་ཧཱ་རེ་ཀ་མཱ་སོ་ཝ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མོ མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་དི་སེ ཨ་ཉྙ་སྨིནྟི པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀཱ་ལཱ་ཀཱ་རཱ་དི སཱ་དི་སེ་ན ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་དི་སེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཙ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏཱི་སུ་པི པ་དེ་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཧི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཡ་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟི་ཀེ ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏྟི་ཀ་ཏེ་མཱ་སི་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏཱ, ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༢-༣. ན་ཝ་མེ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ གྷ་ར་མེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རནྟི གཱ་མོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ’’ཏི. ‘‘པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༦༢༤) ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ’’ནྟི སཱ་ནུ་སཱ་རཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ་པཱིཏི ‘‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཝི་བྷ་ངྒ་པ་ད་སྶ་པི. ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནནྟི ཙ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ན་མཱ་སེ་པི ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་མ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཋི་ཏ་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེཔི ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༣༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཏནྟི ཏཾ པ་ཋ་མ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དིཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་ར་སྶ་པི གཱ་མ་སྶེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ མི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ གི་ལཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ས་མྨུ་ཏི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་དི་སཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་སཾ ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་མ་ན་ཀི་ཙྩེ ས་ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ བ་ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཾ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་ཏྟ་མཾ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཝ་སི་ཏྭཱཏི ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦༠. ད་ས་མེ རོ་པི་ཏ་མཱ་ལ་ཝ་ཙྪ་ཏོཏི ཀེ་ན་ཙི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ རོ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནོ་ཙི་ཏཾ མི་ལཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨོ་ཙི་ནི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པཱུ་ཛེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཋི་ཏཾ དི་སྭཱཏི སེ་ས་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ དི་སྭཱ. ཡ་ཏྠ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏ་ཏྠ དེ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ངྒྷེ པ་རི་ཎ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་རི་ཎ་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ པ་ཏྟ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ
ཏིཾ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
པ་ཋ་མོ བྷཱ་གོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ