༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༩. ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པེ་ན. གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ གོ་ཏ་མ་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༦༡. ན་ཝ་མཾ ཝཱ ད་ས་མཾ ཝཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ངྑཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སནྟི ད་ས་མཾ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་དི་སཾ, ‘‘ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི་པི ལི་ཁ་ནྟི. དྷཱ་རེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༤༦༣. སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་ཊི་སཱ་མ་ནནྟི སཱུ་ཙི་གྷ་རེ སཾ་གོ་པ་ནཾ, ཨི་ད་ཉྩ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦ་སྶ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨེ་ཏེ་ས་མྤཱིཏི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ, ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ་ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི དྭི་ནྣཾ པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ པ་ཉྩ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷ་ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ན ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི…པེ… ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་བྷཱ་ཝོཏི ཨི་དཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི་ཨཱ་དི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོཏི ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡོ ཀཱ་ལོ, སོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཁོ་མནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཁོ་མ་པ་ཊ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤཱ་ས་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི. ཀ་མྦ་ལནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ལོ་མ་མ་ཡ་སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏ་པ་ཊཾ. བྷ་ངྒནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒ་མྤི ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. དུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཏྟུ་ཎྞཾ སོ་མཱ་ར་པ་ཊཾ ཙཱི་ན་པ་ཊཾ ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. དུ་ཀཱུ་ལཉྷི སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ‘‘པ་ཏྟུ་ཎྞཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་མཱ་ར་དེ་སེ, ཙཱི་ན་དེ་སེ ཙ ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི སོ་མཱ་ར་ཙཱི་ན་པ་ཊཱ་ནི. པ་ཏྟུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཛནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ, དེ་ཝ་དི་ནྣཉྩ ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝི་ད་ཏྠིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༨-༣༤༩) ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཙ ས་མེ་ཏི.
ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀཱ་ལཾ ཝཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོཏི ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎོ. ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཨ་རུ་ཎེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ད་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠཾ ས་དྡ་ཏོ ག་མྨ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ད་ས་མེ ཨ་རུ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཧི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏི. དི་ཝ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱུ་ཏ་ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པ་ན དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏ་མྤི ཨ་རུ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རུ་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་སྶ པུ་རེ་ཙ་རོ ཝ་ཌྜྷ་ན་གྷ་ན་ར་ཏྟོ པ་བྷཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི ས་ངྒྷཱ་པེ་ཀྑོ. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོཏི ‘‘ཉ་ཏྟི་ཡཾ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༦༨. ‘‘ན ཨི་དྷ ས་ཉྙཱ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཏ་སྶ་པཱིཏི ཡོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙཱི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ, ཏ་སྶ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ ‘‘པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་མྤི ཨི་དྷ ན་ཊྛཾ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན ཧི པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མྤི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་སུ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༤༦༩. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ‘‘ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མེ་ན ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རོ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནེ དོ་སོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རནྟི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་གཱ་མི་ཝ་སྶཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ན དོ་སོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀནྟི མུ་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཀཾ, ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠེ མི་ནི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཾ ཧ་ཏྠཾ མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མུ་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་པི ཧ་ཏྠེ མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ མི་ནི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭི་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རུ་པ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ. ཨཱུ་ན་ཀནྟི མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ, ཏེ་ན ཙ ཏེ་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱིཏི ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་མི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟེ་ན, ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཝཱ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན་པི ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་མྤི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. དུ་ཝི་དྷནྟི ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨི་དྷ ན ས་མེ་ཏི. ‘‘སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི ཨི་དཾ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཡོ་གྒེ ཋི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ་པི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ས་བྦ་ཐཱ ཋཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ན དོ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཏེ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷུ་ཏ་ངྒཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ད་སཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙོ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན པུ་རི་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་པི དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ ཚེ་ད་ན་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱཏི ཝ་སྶི་ཀ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶི་ཀ་མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏ་ཏོ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་ཡོ་གཱ. ཡ་ཉྩ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི, ཀ་ཎྜུ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ན་ཏྠི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ གི་མྷེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ, ‘ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༣). ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་སུ ཙ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་ས་ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཝི་ཡ. ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ནི་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོཏི ཨི་མེ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀེ་པི ཝོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ.
‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷཱ་ཝེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ གི་ཧི་ལི་ངྒ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏ་དཱ་པི་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶཱཏི གཱ་མ་པྤ་ཝེ་སེ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ས་མེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ སུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྡ་ནེ་ནཱ་པི ཝི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཀཱ་ལེ ཚི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་དྡ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ ས་མེ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི པུ་ན བ་དྡྷཱ་ནི གྷ་ཊི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣེ ཡ་དི་པི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ཎྜཾ པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ, ‘‘དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ནི་སཱི་ད་ན་ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་མྨུ་ཁེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཁཱཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨུ་ཁེ’’ཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. པ་ར་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ཡཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་རེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ནི་དྷེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་པི ཀ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཾ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡཾ ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལཱ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཏ་ཏོ པུ་རེ་པི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻ, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༦༩) ཙ ‘‘སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཎཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༧༣) ཙ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སོ ཝཱ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་སྶཱ་ས་ནྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༧༤) ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཾ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ཝི་སུཾ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ, ནི་ད་ཧ་ན་སྶ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ར་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ནི་ད་ཧི་ཏུ་ཉྩ ཨི་དཾ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པི་ཙ བ་ཧཱུ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ཏུ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུ’’ནྟི, ཨི་མི་ནཱ་པི ཙེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་རོ་དྷཱ་ས་ངྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན…པེ… ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཡཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷོ ན དི་སྶ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ན་ཏོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་པི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཾ ཝཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ པུ་རི་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ན་པི ཏ་དེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ན ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཧི སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ན་སཱ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་པི ས་མྤ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, སོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶཱཏི པ་ར་མྨུ་ཁེ ཋི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཨུ་བྷོ་ཧི་པི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨེ་ཝ ཝི་སྶཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རེ་ཧི ས་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣེ, ཝི་སྶཱ་ས་གྒ་ཧི་ཏེ ཙ པུ་ན ལ་དྡྷེ དོ་སོ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.