༡. ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༥༩. ས་མི་ཏཱ་ཝི་ནཱཏི ས་མི་ཏ་པཱ་པེ་ན. གོ་ཏ་མ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ནཱ་མ གོ་ཏ་མ་ཡ་ཀྑ་སྶ ཙེ་ཏི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༤༦༡. ན་ཝ་མཾ ཝཱ ད་ས་མཾ ཝཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཙེ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ས་ཙེ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ངྑཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སནྟི ད་ས་མཾ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ས་དི་སཾ, ‘‘ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི་པི ལི་ཁ་ནྟི. དྷཱ་རེ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༤༦༣. སཱུ་ཙི་ཡཱ པ་ཊི་སཱ་མ་ནནྟི སཱུ་ཙི་གྷ་རེ སཾ་གོ་པ་ནཾ, ཨི་ད་ཉྩ སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་སྶ ས་བྦ་སྶ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཨེ་ཏེ་ས་མྤཱིཏི ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷ་སྶཱཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ, ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ་ཏི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི དྭི་ནྣཾ པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ པ་ཉྩ་མཱ་ས་བྦྷ་ནྟ་རེ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷ་ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ན ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཀཱ་ལནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི…པེ… ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་བྷཱ་ཝོཏི ཨི་དཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨི་ད་ཉྷི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི་ཨཱ་དི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོཏི ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡོ ཀཱ་ལོ, སོ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཁོ་མནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཁོ་མ་པ་ཊ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་པྤཱ་ས་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཀ་པྤཱ་སི་ཀཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སཱ་ནི་པི. ཀ་མྦ་ལནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ ལོ་མ་མ་ཡ་སུ་ཏྟེ་ན ཝཱ་ཡི་ཏ་པ་ཊཾ. བྷ་ངྒནྟི ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒ་མྤི ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. དུ་ཀཱུ་ལཾ པ་ཏྟུ་ཎྞཾ སོ་མཱ་ར་པ་ཊཾ ཙཱི་ན་པ་ཊཾ ཨི་དྡྷི་ཛཾ དེ་ཝ་དི་ནྣ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨེ་ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. དུ་ཀཱུ་ལཉྷི སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ‘‘པ་ཏྟུ་ཎྞཾ ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་མཱ་ར་དེ་སེ, ཙཱི་ན་དེ་སེ ཙ ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི སོ་མཱ་ར་ཙཱི་ན་པ་ཊཱ་ནི. པ་ཏྟུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཛནྟི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ, དེ་ཝ་དི་ནྣཉྩ ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝི་ད་ཏྠིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘དྭེ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ དཱི་གྷ་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ནཱ་མ ཨི་དཱ་ནི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏི་སྶོ ཝི་ད་ཏྠི་ཡོ, ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༤༨-༣༤༩) ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན དྭཱ་ད་ས་ངྒུ་ལཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན དི་ཡ་ཌྜྷོ ཧ་ཏྠོ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ག་ཏ་ངྒུ་ལེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལཾ ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ཙ ས་མེ་ཏི.
ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ཙཱི་ཝ་རཾ, ཀཱ་ལཾ ཝཱ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཡོ ཨ་རུ་ཎོཏི ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཡོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎོ. ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཨ་རུ་ཎེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ད་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏྠཾ ས་དྡ་ཏོ ག་མྨ་མཱ་ན་མྤི ‘‘ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་དི་ཝ་སེ་ན ས་དྡྷི’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ད་ས་མེ ཨ་རུ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཧི ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏི. དི་ཝ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་སྶ ཨ་ཝ་དྷི་བྷཱུ་ཏ་ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཧི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན པ་ན དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ་རུ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཏ་ཐཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དི་ཝ་ས་སྶ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཾ ཏཾ་དི་ཝ་ས་ནི་སྶི་ཏ་མྤི ཨ་རུ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རུ་ཎོཏི ཙེ་ཏྠ སཱུ་རི་ཡུ་གྒ་མ་ན་སྶ པུ་རེ་ཙ་རོ ཝ་ཌྜྷ་ན་གྷ་ན་ར་ཏྟོ པ་བྷཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོཏི ས་ངྒྷཱ་པེ་ཀྑོ. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོཏི ‘‘ཉ་ཏྟི་ཡཾ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ར་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༤༦༨. ‘‘ན ཨི་དྷ ས་ཉྙཱ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཉྩ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙཱི ཏ་སྶ་པཱིཏི ཡོ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ས་ཉྙཱི, ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ, ཏ་སྶ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཊྛ་ཏོ ཨ་ཝི་ལུ་ཏྟ་སྶ ཝི་སེ་ས་མཱ་ཧ ‘‘པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་མྤི ཨི་དྷ ན་ཊྛཾ.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཏཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན ཧི པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏ་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ སུ་ག་ཏ་ཝི་ད་ཏྠིཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ན་ཝཾ ནི་སཱི་ད་ན་ས་ནྠ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མྤི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ནྟི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་བྦ་ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་སུ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
༤༦༩. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུནྟི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ. ‘‘ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མེ་ན ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རོ ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ན པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནེ དོ་སོ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རནྟི ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨཱ་གཱ་མི་ཝ་སྶཱ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏུ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནེ ན དོ་སོ, ཏ་ཐཱ ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀནྟི མུ་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ པ་ཉྩ་ཀཾ, ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠེ མི་ནི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་མཾ ཧ་ཏྠཾ མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མི་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མུ་ཊྛི་ཧ་ཏྠཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཀཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་པི ཧ་ཏྠེ མུ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ མི་ནི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མུ་ཊྛི་ཏྟི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭི་ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་རུ་པ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏི་རེ་ཀནྟི སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ. ཨཱུ་ན་ཀནྟི མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ཏོ ཨཱུ་ན་ཀཾ, ཏེ་ན ཙ ཏེ་སུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊིཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱིཏི ཨི་མཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་པཱ་མི པ་རི་ཙྩ་ཛཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རཱ་མ་ས་ནྟེ་ན, ཙཱ་ལེ་ནྟེ་ན ཝཱ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན་པི ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་མྤི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ཕུ་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. དུ་ཝི་དྷནྟི ཨ་ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཧ་ཏྠ་པཱ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨི་དྷ ན ས་མེ་ཏི. ‘‘སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ’’ཏི ཨི་དཾ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཡོ་གྒེ ཋི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ་པི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཋ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ས་བྦ་ཐཱ ཋཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏུཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ན དོ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧཱིཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཝ་ཏྠེ་ཧི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་སྶ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཏེ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷུ་ཏ་ངྒཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠཾ ད་སཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, དྷུ་ཏ་ངྒ་ཙོ་རོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༥) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན པུ་རི་མཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་ལ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པུ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་པི དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ན ཏ་ཏྠ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བ་དྡྷ་སཱི་མཱ་ཡཾ དུ་པྤ་རི་ཧཱ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡ ཚེ་ད་ན་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱཏི ཝ་སྶི་ཀ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ, ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶི་ཀ་མཱ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏ་ཏོ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་ཡོ་གཱ. ཡ་ཉྩ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པི, ཀ་ཎྜུ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཨཱ་བཱ་དྷ་ཝཱུ་པ་ས་མེ་ནཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ན་ཏྠི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ གི་མྷེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ, ‘ཙ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༣༢༣). ཏ་ཏྠ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་སྨཱ ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ་སུ ཙ ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་ས་ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ནཾ ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན་ཧཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཎྞ་བྷེ་ད་མ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ་པི ཙེ་སཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན རུ་ཧ་ཏི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་ག་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ ཝི་ཡ. ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་མྤི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མི་ཏཾ ན ཧོ་ཏི ན་ཝ་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝི་ནི་ཡུ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཝཱ་རོ ཀོ་ཛ་ཝོཏི ཨི་མེ་ས་མྤི པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ ལོ་ཀེ་པི ཝོ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ.
‘‘ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷཱ་ཝེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ གི་ཧི་ལི་ངྒ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ གི་ཧི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏ་དཱ་པི་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ཏྟཱ, ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཙ ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. པ་མཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དྭེ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པཱ་རུ་པ་ནྟ་སྶཱཏི གཱ་མ་པྤ་ཝེ་སེ དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡོ པཱ་རུ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚི་དྡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱིཏི སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ས་མེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་སྶ སུ་ཏྟེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ མུ་ཊྛི་པ་ཉྩ་ཀཱ་དི་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྡ་ནེ་ནཱ་པི ཝི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཀཱ་ལེ ཚི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཚི་དྡ་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ན བྷི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙ ས་མེ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཚི་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི པུ་ན བ་དྡྷཱ་ནི གྷ་ཊི་ཏཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣེ ཡ་དི་པི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཁ་ཎྜཾ པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རེ, ‘‘དྭེ པ་ན ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ནི་སཱི་ད་ན་ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་མྨུ་ཁེ པ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཁཱཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་མྨུ་ཁེ’’ཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ. པ་ར་མྨུ་ཁེ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ས་ནྣི་ཧི་ཏཱ་ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝནྟི ཨཱ་ས་ནྣ་དཱུ་ར་བྷཱ་ཝཾ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ…པེ… ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ཡཾ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་རེ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱིཏི པ་རི་བྷོ་ག་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི་པི. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ནི་དྷེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་པི ཀ་ཏེ ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏཾ པ་ན ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ནཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡཾ ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལཱ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ད་ཧི་ཏ་བྦཾ, པ་རི་བྷོ་ག་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་མྤ་ཏྟེ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཧི ཏ་ཏོ པུ་རེ་པི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻ, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཨ་པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་དེ་ཝ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ ཙ ཀ་ཏེ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ‘‘ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༦༩) ཙ ‘‘སཱ་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་ཎཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༣༧༣) ཙ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སོ ཝཱ དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་སྶཱ་ས་ནྟོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༣༧༤) ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ ཝཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཧི ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཾ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་བྷོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པ་རི་བྷོ་གཱ་ད་ཡོ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ཝི་སུཾ པ་རི་བྷོ་ག་སྶ, ནི་ད་ཧ་ན་སྶ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ར་ཧཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ, ནི་ད་ཧི་ཏུ་ཉྩ ཨི་དཾ པཱ་ཊེ་ཀྐཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ནྟི ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨ་པི་ཙ བ་ཧཱུ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ཏུ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀོ་ཝི་དོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ ‘‘ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏུ’’ནྟི, ཨི་མི་ནཱ་པི ཙེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི.
ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཝི་རོ་དྷཱ་ས་ངྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན…པེ… ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟེ་པི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི. ཡཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ, ཏཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷོ ན དི་སྶ་ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ན་ཏོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་པི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀཾ ཝཱ ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན པ་རི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཝཱ པུ་རི་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མེ་ཏི. ཨ་ཐ པུ་ན་པི ཏ་དེ་ཝ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ན ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཧི སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཝི་ཡ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ སེ་ས་ཙཱི་ཝ་རེ་ཧི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཏུ་ཡ྄ཧཾ དེ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ན་སཱ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་པི ས་མྤ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, སོ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ག་ཧེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶཱཏི པ་ར་མྨུ་ཁེ ཋི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཨུ་བྷོ་ཧི་པི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨེ་ཝ ཝི་སྶཱ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་རེ་ཧི ས་བྷཱ་གེ་ན ཨ་ཙྪི་ནྣེ, ཝི་སྶཱ་ས་གྒ་ཧི་ཏེ ཙ པུ་ན ལ་དྡྷེ དོ་སོ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ, ཚི་ནྣ་པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༧༣. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེཏི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ, ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝེ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཀ་ཏྟ་བྦཱ ས་མྨུ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༤༧༥. པ་ཊི་སི་དྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ནཱཏི ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུཾ པ་ཊི་སི་དྡྷེ་སུ ཏཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷེ་ན, ཨེ་ཀེ་ན ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ཙཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི.
༤༧༨-༩. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. ‘‘ས་བྷཱ་ཡེ་ཏི ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་བྷཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ས་ཡ་མྤི ‘‘ས་བྷཱ་ཡེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ས་བྷཱ-ས་དྡ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡོ ས་བྷཱ་ཡ-ས་དྡོ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ས་བྷཱ་ཡ་ནྟི ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་བྷཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ལི་ངྒ་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ཏི ཙ ལི་ངྒ་ནྟ་ར་ཡུ་ཏྟོ ས་བྷཱ་ས་དྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ས་བྷཱ་ཡ་ས་དྡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་བྷཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་བྷཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སེ་ཡེ་ཝ ཝ་སི་ཏ་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཝཱི་ཐི་ཡཱ. ས་བྷཱ་ཡ་སྶ ཙ དྭཱ་ར་སྶ ཙ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་ན་མ་ནྟ་རེ ཝཱི་ཐི གེ་ཧཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་གྷ་རེ་སུ ཝ་ས་ནྟེ་ན གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་དི་དོ་སཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ས་བྷཱ པ་ན ཡ་དི ས་བྦེ་སཾ ཝ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ སཱ་ལཱ་ས་དི་སཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་རཱ་མེ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏ་ཉྩ ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏི་དི་ས་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝཱུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་ནི བ་ཧི་གཱ་མ་ཏོ ས་ནྣི་ཝི་ཊྛཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཋི་ཏཱ་ནཾ གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི གཱ་མ་ནི་ག་མ་ནི་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ. པ་རི་ཀྑེ་པཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པ་རི་ཀྑེ་པ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ, ན ཨེ་ཀ་ཀུ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ནཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཏྠ་སྶ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་ཝི་ཊྛ་སྶེ་ཝ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ.
༤༨༢-༧. གཱ་མ་ཏོ བ་ཧི ཨི་སྶ་རཱ་ནཾ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜ་སཱ་ལཱ ཨུ་དོ་སི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ནཱ་དཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོཏི ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩོ ཙ་ནྡི་ཀ་ངྒ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ སི་ཁ་ར་ཀཱུ་ཊ་མཱ་ལཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ པཱ་སཱ་དོ.
༤༨༩. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་རོཏི ཝི་སུཾ་གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ན་དཱི་པ་རི་ཧཱ་རོ་པི ཝི་སུཾ སི་དྡྷོ, ན་དི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་བྦ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶཱ པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ས་ཏྠ་པ་རི་ཧཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་སི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཏྠ་ས་མཱི་པེ’’ཏི ཨི་དཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ནཱ་ནཱ་ཀུ་ལ་སྶ ས་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ས་ཏྠེ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྠ་ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ ག་ཧི་ཏོ.
༤༩༠. ཨེ་ཀ་ཀུ་ལ་སྶ ཁེ་ཏྟེཏི ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༤༩༡-༤. ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེཏི ཏ་སྶ ཨ་ནྟོ་པ་རི་ཝེ་ཎཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཀུ་ལཱ་དི་ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཀཱ་རཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཨ་ཝ་ཀྑི་ཏྟ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་བྦྷ་ནྟ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ག་མ་ན་པ་ཐེཏི ཏ་ད་ཧེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཀེ ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཡེ དཱི་པ་ཀཱ, ཏེ་སཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ཏ་ར་སྨིནྟི པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རེ. ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀཱ་ལེ…པེ… ཝ་ཌྜྷ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་སཱ་ཡ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ས་དི་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི བ་ཧཱུ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་ཙྪེ་དེ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་ར་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ནི་སི་ནྣོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་དི་སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀོ པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཌྜྷི, ཧཱ་ནི ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ་ཡ. སཱ ཧི ཡོ་ཛ་ནི་ཀཱ་ཡ་པི པ་རི་ས་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏོ་ཝ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མ་ནྟཱ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་ཨ་ཙྪི་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ སཱ པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཏི, ཧཱ་ཡ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་སཱི་མཱ ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཁ་ནྡྷ་ཀེ སཱི་མཱ་ཀ་ཐཱ་ཡམེ་ཝ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤༣) ཝ་ཀྑཱ་མ.
༤༩༥. ན་དིཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. བ་ཧི་གཱ་མེ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ ཙ བ་ཧི་གཱ་མེ ཋ་པི་ཏ་ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡ་ཉྩ པ་ཋ་མཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ བ་ཧི་གཱ་མེ ཋ་པི་ཏ་སྶཱ་པི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི ཋི་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏུཾ, ནི་སྶ་ཊྛཾ དཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ད་ཧ་རཱ་ནཾ ག་མ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ‘‘ནི་སྶ་ཡོ པ་ན ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མུ་ཧུ་ཏྟཾ…པེ… པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟེ ག་མ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ པ་ན པུ་རཱ་རུ་ཎཱ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རུ་ཎེ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་པི ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ས་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘གཱ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ…པེ… ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ ག་མ་ན་ཀྑ་ཎེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ན ཝུ་ཏྟཱ. དྷེ་ནུ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪ་གཱ་ཝཱི་ནཾ ཨ་བྷི་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སི་ངྒེ་ན པ་ཧ་ར་ཎ་བྷ་ཡེ་ན. ནི་སྶ་ཡོ ཙ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དྷེ་ནུ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཋི་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ བྷ་ཡ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ་རུ་ཎེ ཨུ་གྒ་ཏེ་པི ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ གཱ་མ་པྤ་ཝི་ཊྛ་ད་ཧ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ གཱ་མནྟི ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ས་མྨུ་ཏི་ཏོ པ་ཙྪཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏ་གཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི གཱ་མ་ཉྩ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦ་ཏོ. པ་ཝི་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སཱི་མ་ཏྟཱ ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེཏི དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ.
‘‘ཨི་དྷ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ནི ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎ་མྤི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ་ཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་ཏཱ, ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མྨུ་ཏི་ཏཱ, ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨུ་དོ་སི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩༧. ཏ་ཏི་ཡེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩཱ་སཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ ཝི་ཡ སཱ་མི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༤༩༩-༥༠༠. ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི་ཏི དི་ནྣནྟི ‘‘ཏུ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏ་མྤི ཀཱ་ལེ ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ’’ནྟི ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ས་བྦ་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཨ་ནི་ཡ་ཏེ སོ་ཏ་སྶ ར་ཧོ ཝི་ཡ. ས་ངྒྷ་སྶ ཧི ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཡ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ཧི, ཨ་ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶེ་ཧི ཙ ས་བྦེ་ཧི་པི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཏ་ཏོ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨ་ཀཱ་ལེ ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ, པ་ཉྩ་མཱ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ཏི, པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ས་ཏི ད་སཱ་ཧ་པ་རི་ཧཱ་ར་མེ་ཝ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ས་བྦཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ཨི་དཾ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ད་མྨཱི་ཏི དི་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལེ ལ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ད་སཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༤༨) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ‘‘པ་ཝཱ་ར་ཎ་མཱ་ས་སྶ ཛུ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པ་ཉྩ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀོ མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་དི་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྩ མཱ་སཱ ཙ པ་རི་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་མེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༤༦-༦༤༩) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཀཱ་ལེ་པི ཨ་ཀཱ་ལེ་པི ཙ ཡ་ཐཱ་ཏ་ཐཱ ལ་དྡྷཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མཱ་སཾ, པ་ཉྩ་མཱ་སཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ མཱ་ས་པ་ར་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ མཱ་ས་པ་ར་མཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རནྟི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཝཱི་ས་ཏི་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མ་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ སི་བྦེ་ཏྭཱ གྷ་ཊི་ཏཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ག་ནྟུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ན་ཝཱ་ཧ་པ་ར་མ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སི་བྦེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏཾ པ་ན པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ་མེ་ཝ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ད་སཱ་ཧཱཏི ད་སཱ་ཧེ་ན. ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཧེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཀ་ཝཱི་སེ ཨུ་པྤ་ནྣེ…པེ… ན་ཝཱ་ཧཱ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཝ་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཏིཾ་སེ…པེ… ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཉྙཾ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་རཾ ན ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཙྩཱ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་ཐཱ པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ མཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ. པ་ཙྩཱ་སཱ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ས་བྷཱ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙནྟི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཉྙཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ངྒཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་ས་མེ་ཝ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མོ, ཨི་དྷ མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༣-༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པཱ་ལི༹་ཡཾ བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒནྟི བྷ་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་རེ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, པ་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཾ བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ན བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ནཱ་མ ཏྭནྟི སོ ནཱ་མ ཏྭཾ, ཏཱ་ཡ ནཱ་མ ཏྭ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏ་རོ, པི་ཏཱུ་ནཾ པི་ཏཱ ཙ མཱ་ཏཱ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཡུ་ག་ལ༹་ཊྛེ་ན ཡུ་གོ, ཏ་སྨཱ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ་མཱ པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཡུ་གཱ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་ཝ་ཊྚཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི པི་ཏཱ་མ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱི མཱ་ཏཱ་མ་ཧཱི ཙ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ས་ཏྟ་མ་ཡུ་ག་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཱཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི. པི་ཏུ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ་མ་ཧཱི, མཱ་ཏུ པི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་མ་ཧོ.
པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ‘‘དྷོ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎ་སྶ ས་བྦ་སྶཱ་པི པ་ཡོ་ག་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༠༦. ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷོ་ཝ་ན་སྶ ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ནྟོ་དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡེ་ན དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཁི་པ་ན་པེ་ས་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ ཁི་པ་ན་པེ་ས་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
ཨེ་ཀེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་ཀ་ཏེ་ན. པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི པ་ཉྩ་ས་ཏཱ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ.
༥༠༧. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ པཱ་རུ་པ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ. པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨཱ་ཎཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྶཱ དྷོ་ཝཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཙཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པུ་རཱ་ཎ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠༨. པ་ཉྩ་མེ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ༦༩༡-༦༩༢) ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ. ཀོ་ཊྛཱ་ས་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཀེ་སཱ་དི་པ་ཉྩ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ. ཧ་ཏྠ་ཏ་ལེ་ཡེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ཏ་ལ་ཏོ སེ་ས་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི.
༥༡༠. ཝི་ཧ་ཏྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་ཧ་ཏ་ཏཱ་ཡ, ཨ་མི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཊི་ས་ར་ཎ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མ་བྷི་ཏུ་ནྣ་ཏྟཱ’’ཏི, བྱ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ དི་ཡྻ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
པུ་རི་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་ཡ ཨི་དྷ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱཏི ཡཾ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་རཱི་ཊ་ཀ་ཁ་ཎྜ་མྤི ད་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ‘‘ཏཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཉཱ་ཏི་བྷཱ་ཝཱ་ཛཱ་ན་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི.
༥༡༣-༤. ཏི་ཀ་ཉྩ ཏཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱིཏི ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་སཱུཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ་པི ཏཱ་ཝ བྷི་སི་ཙྪ་ཝི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པ་ག་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཀི་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཏྟ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ན ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་པ་ཙྪི་མཱ་ནི ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, པཱ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༡༥. ཚ་ཊྛེ པ་ཊུ ཨེ་ཝ པ་ཊྚོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ དྷ་མྨ་ནི་མ་ནྟ་ནཱཏི ས་མ་ཎེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཙཱ་ར་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ནི་མ་ནྟ་ནཱ, དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏོ ཧི ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
༥༡༧. ‘‘ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མཾ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ལ་དྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ་པི ལ་དྡྷི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཡཾ ཨཱ་ཝཱ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ན་པི ཏི་ཎཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ, ན ཏྭེ་ཝ ན་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཙི་མི་ལི་ཀཱ་ཧཱིཏི པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་ཧི. པ་རི་བྷོ་གེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནེ་ན. པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨོ་བྷ་གྒ་ཝི་བྷ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛི་ཎྞཾ.
༥༢༡. ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ན་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་སོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་རི་ཝཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནེ…པེ… པ་མཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༦) ཙ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’ཏི ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༢༦) ཙ. ཝི་ཀ་པྤ་ནུ་པ་ག་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ས་མ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༢-༥༢༤. ས་ཏྟ་མེ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་གྒཱ་ཧི་ཀ་སཱ་ལནྟི དུ་སྶཱ་པ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀེ་ཧི དུ་སྶཱ་ནི པ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶ་ན་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་གྒཱ་ཧི་ཀ་སཱ་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱཏི སཱ་དི་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ. ‘‘ཏི་ཙཱི་ཝ་རི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཧཱ་རཱ་དཱི་སུ ནི་ཧི་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚེ་ཡྻ. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙཱི་ཝ་རཾ གཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ཨ་ལ་བྷ་ནྟ་སྶ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཝི་ཀོ་པ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞེ་ཧི ཚ་ད་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཉྙེ་ནཱཏི ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཨ་ས་བྦ་ཙཱི་ཝ་རེ་ན. དྭེ ན་ཊྛཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ སཱ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི.
༥༢༦. པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན’’ནྟི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒེ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝི་ཉྙཱ་པ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་ཉྩ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཡེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝཱ སི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ, ན ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཏེ་ཧི ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ, ནཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ན དི་སྶ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་དི་ཡ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཉྩ ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏཱ, ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢༨-༥༣༡. ཨ་ཊྛ་མེ ཡོ ཀ་ཏྟཱཏི དཱ་ཡ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊོ ཨེ་ཝ པ་ཊ་ཀོ. ‘‘ཨ་པྤ་གྒྷཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ‘‘པུ་བྦེ ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཧི སུ་ཏྟེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད) ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དཱ་ཡ་ཀེ་ན དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ་མྷཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཡ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ སོ དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ན ས་མེ་ཏི, དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཡ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཨཱ་ཧ་རཱ་པ་ན་སྶ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མེ དྭེ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ ནཱ་མ, ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏེ་སུ ཝི་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཱ. དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ‘དཱུ་ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ པ་ཧི་ཎེ་ཡྻཱ’ཏི ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ད་ད་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཡ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ད་ཡོ ཧི དཱ་ཡ་ཀེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ་པི ཝ་ཏྠུ་མྷི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དིཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ‘‘ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི དཱ་ཡ་ཀེ་ན ཝཱ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ‘‘ཡཾ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཏཾ ཝ་ད་ཐཱ’’ཏི ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་སྶ ཝ་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཏེ་སུ ཨ་གྒྷ་ཝ་ཌྜྷ་ན་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ, པ་ཎཱི་ཏ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ སུ་དྡྷི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱ’’ཏི ཨ་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཋ་མ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༣. ན་ཝ་མེ པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཱཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཨེ་ཀེ་ཀེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ནི་ཡ་མི་ཏཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷོ་ཝ ས་ནྟཱ ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ཨུ་བྷོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་ནྟཱ, ཨུ་བྷོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་ཀྑ་ཊ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༣༧. ད་ས་མེ ‘‘ཨ་ཛྫ་ཎྷོ’’ཏི ‘‘ཨ་ཛྫ ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཧ-ཀཱ་རཱ་ག་མཾ, ན-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཎ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཛྫ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི.
༥༣༨-༩. ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཧཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཙེ ཧི ‘ཨི་དཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཧཱི’ཏི པེ་སེ་ཡྻ, ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི, ཏཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ ཙ ཨ་སུ་དྡྷེ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན པ་ན ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ན ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཉྩ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ཨཱ་ག་མ་ན་དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏི དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་སུ་དྡྷེ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ས་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཙ ཡ་ཐཱ དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནཱ་སུ་དྡྷི་ཡ་མྤི ཨཱ་ག་མ་ནེ སུ་དྡྷེ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་མྤི ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་སུ་དྡྷི་ཡ་མྤི དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ སུ་དྡྷེ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠ་ཏོ སི་དྡྷོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཱ་སུ་དྡྷི་པ་ཀྑ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ་པི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༥༣༧-༥༣༩) ‘‘ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ ཝི་སེ་ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྟཱ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘མཱུ་ལ་སཱ་མི་ཀེ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, པེ་སི་ཏ་སྶ དཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་ད་ཏོ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ ཨེ་ཝ ན ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་མ་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨེ་ཝ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝ་ད་ཏོ དཱུ་ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ ཝུ་ཏྟོ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨཱ་ག་མ་ན་སྶཱ་པི ཨ་སུ་དྡྷི་ཡཾ པ་ན ཀ་པྤི་ཡེ་ནཱ་པི ཀ་མྨེ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ན་སྶ སུ་དྡྷི་ཨ་སུ་དྡྷཱི་སུ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ བྷཱ་རོ. དཱུ་ཏེ་ན ཧི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦཱ, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ན པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙ ཡུ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཧི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣཾ ཨཱ་བྷ་ཏ’’ནྟི དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀི་ཎི་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ པེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་དི ཧི ས་བྦ་ཐཱ ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཏི.
པཱ་ལི༹་ཡཉྩ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཁོ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི དཱུ་ཏ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟེ་པི ཨཱ་ག་མ་ན་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨེ་སོ ཁོ…པེ… ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘ཏ་སྶ དེ་ཧཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་དི་ཡ་ན་པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ཉྙ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ཨེ་ཝཾ དཱུ་ཏེ་ན པུ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཙོ་དེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ‘དེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཙེ་ཏཱ་པེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར’’’ནྟི ཨི་དཾ དཱུ་ཏེ་ནཱ་བྷ་ཏ་རཱུ་པི་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ་ཝ ‘‘དེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་རཾ…པེ… ཙེ་ཏཱ་པེ་ཧི མེ ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ རཱུ་པི་ཡ་སྶ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ན རཱུ་པི་ཡེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཧི ཙེ་ཏཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ དོ་སཾ དཱུ་ར་ཏོ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སྶ་ཊྛ་རཱུ་པི་ཡེ ཝི་ཡ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨི་མཾ ཝཱ ཨི་མཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཨི་དཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དོ་སཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་ཏྠོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི་པི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ དཱུ་ཏ་ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ རཱུ་པི་ཡ་སཾ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་ངྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘དཱུ་ཏེ་ན ཋ་པི་ཏ་རཱུ་པི་ཡེ་ན ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཋཱ་ནཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཋཱ་ནནྟི ཋི་ཏི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ཙ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད་ནེ་ན ཋཱ་ན་མྤི ཀུ་པྤ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཏེ་སཾ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཋི་ཏཾ པ་ན ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ བྷ་ཉྫ་ཏི, ན ཋཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ བྷ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནཱ ཋཱ་ན་མྤི བྷ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི.
ཡ་ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་ཙེ་ཏཱ་པ་ནྣནྟི་ཨཱ་དི ཡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་རོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩ ཨ་ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟེ ཏེ ཙོ་དེ་ཏྭཱ དེ་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘སཱ་མི་ཀཱ ཙོ་དེ་ཏྭཱ དེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཙ ཡོ ས་ཡཾ ཨ་ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྭཱ ཙོ་དཱ་པེ་ཏི, ཏེ་སུ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཙོ་དེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ དཱ་པེ་ནྟེ་སུ ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ.
ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཝ་ཊ་བྷཱ་ཝཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་ཏྟཾ པ་ཏྟོ མུ་ཁ་ཝེ་ཝ་ཊི་ཀོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི དཱ་ཏུཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟཱ ཨ་རི་ཡཱ་པི ཝ་ཉྩ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ མེ་ཎྜ་ཀ་སེ་ཊྛི་ཝ་ཏྠུ་མྷི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༩) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༩༩) མེ་ཎྜ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ནཱ་མ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེཏི དཱུ་ཏེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛེ, ཨ་ནི་དྡི་ཊྛེ ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ས་ཡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་ད་ནྟེ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་མི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷེ་དེ་སུ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣེ ཙ ཋཱ་ན་ཙོ་ད་ནཱ་དི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ས་ངྒྷཾ ཝཱ…པེ… ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ དེ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟེ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ‘‘ས་ངྒྷོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ག་ཎཱ་དཱི་སུ་པི ས་ངྒྷ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟེ་སུ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི པ་རི་བྷོ་གེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༥༣༧-༥༣༩) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཙོ་དེ་ཏཱིཏི ཏ་སྶ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ཀོ་དྷེ་ན ཝཱ ལོ་བྷེ་ན ཝཱ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ནྟི ཙོ་དེ་ཏི. སོ ཨེ་ཝ ཧི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི སཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི, གཱི་ཝཱ་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཏྭཱ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཁེ་ཏྟེ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ་ཏི དེ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་མྨཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ དི་ཡྻ་མཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་ན ཨེ་ཝ་མྤི དི་ནྣཾ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཁེ་ཏྟཱ་དི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ ཀཱུ་པ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ཀ་ཐ’’ནྟི ཧི ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠེཏི ཝ་སེ.
‘‘ཋ་པེ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཋ་པེ་ནྟ་སྶ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ་རེ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ས་སྶ་ཀཱ་ལེ་པི ཏཱ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཉྩི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་མུ་ཉྩ་ཏོ པ་ན བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. པུ་ན དེ་ཏཱིཏི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨི་སྶ་རེ་ན ‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་མི་དཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, ཨ་སྶཱ་མི་ཀ’ནྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ དི་ནྣཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝ་ཀྑཱ་མཱ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
ཨུ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཀ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཾ. ‘‘སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ཀ་རོ་ནྟེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ན ས་ཡཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཧ་ཏྠཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏ་ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་སཱ་རུ་པྤ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཋ་པེ་ནྟ་སྶ, པ་ན ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ་པི ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ལ་ཛྫི་བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ལ་ཛྫི་ནཱ་པི, པ་གེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱ མ་ཏྟི་ཀུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ཝ་ས་སྶེཏི ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦེ ཀེ་དཱ་རེ. ‘‘ཀ་ཧཱ་པ་ཎེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དྷ་ཉྙུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི, དྷ་ཉྙུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཙ་སྶ པ་ཡོ་གེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ན ཀ་ཧཱ་པ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ཝི་ཡ.
‘‘ཀ་ས་ཐ ཝ་པ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ བྷཱ་གོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ་ཏི ཨི་ད་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ཧི ཏ་དཱ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི. ཏ་སྶ པ་ན ས་བྦ་པ་ཡོ་གེ་སུ, པ་རི་བྷོ་གེ་སུ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དྷ་ཉྙ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཡེ་ན མི་ན་ན་ར་ཀྑ་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་གེ་ན པ་ཙྪཱ དྷ་ཉྙ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ ཀ་ར་ཎེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཝཱི་ཧཱི་ཧི ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝ་ཏྠུ ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ནཱ་མ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ.
ཝ་ནཾ ད་མྨི…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་པི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱི་མཾ དེ་མཱཏི ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་དི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ་པི དཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་རཱ་མི་ཀ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༡༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༧༠) ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩ ཁོ པི་ལི་ནྡ་ཝ་ཙྪེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་རི་བྷུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ན, ན ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ དཱ་ས་པ་རི་བྷོ་ག་ཀྐ་མེ་ན. ཁེ་ཏྟཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་བྦེ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ དེ་མཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ས་ངྒཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཁེ་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ་པི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ནི་དྡི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ, དཱུ་ཏེ་ན ཨ་པྤི་ཏ་ཏཱ, ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏེ་ན པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.