༨. པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༠. ཨ་ཊྛ་མེ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏོ ཝ་ངྐ་ས་ཎྛཱ་ནོ ས་ར་ཀྑེ་པ་ཚི་དྡ་ས་ཧི་ཏོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀོ ནཱ་མ.
སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶ. ཏེ གཱ་ར་ཝེ་ནཱཏི ཏེ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལ་ནྟ་ས་རཱི་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པ་ནེ གཱ་ར་ཝེ་ན, ལ་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ར་ས་པཱིཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཡཱ་གུ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཁ་ཛྫ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ཀ་སཱ་ཊི་ཡ་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་པ་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་པེ་ས་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་པེ་ས་ཀ་ས་མྨུ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏེ་ར་ས་པི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་པི་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ, ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཝེ་ས་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ནྟུ, ནཱ་ནཱ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ, ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་པྤེ་ནྟུ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ཡོ་ནི་ཡ་མཱ ཙ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ཝི་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་ཙ་ནནྟི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ.
༣༨༣. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ. ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་མཱ་ཎ་མ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. བྷ་ཝོཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གནྟི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ དི་ཝ་སེ ས་ལཱ་ཀ་དཱ་ན་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧི་ཡྻོཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཛྫ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ་སུ ‘‘སྭེ ཨ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀི་སྶ མནྟི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨༤. ‘‘ས་ར་སི ཏྭ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ཏྟ་རི རི་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་སཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་ར་པ་དེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་དཾ, ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ དྭཱི་སུ ཝཱ་ཀྱེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཏྭཱ-པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡོ ད་བྦ-ས་དྡོ པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཁོ ད་བྦ ད་བྦཱ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟཱིཏི དོ་ས་ཏོ མོ་ཙེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྟིནྟི ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ས་ཡེ ཨཱ་ག་མཾ ཋ་པེ་ནྟོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡ་ཏོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཙ ཏ་སྶ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན གྷ་ཊ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨེ་ཏི་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ན གྷ་ཊ་ནཾ ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་སི་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཙ་ར པི་རེཏི ཙ་ར ག་ཙྪ པི་རེ པ་ར ཨ་མཱ་མ་ཀ ཏྭཾ. ཝི་ན་སྶཱཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཙྪ. ཨ་ཀཱ་རི་ཀཱཏི ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ན ཀཱ་རི་ཀཱ. ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི དཱུ་སི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཡ་དི ནཱ་སི་ཏཱ, ཏ་དཱ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི་ཏོ ཏ་སྶ དོ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཏ་མེ་ཝ དོ་སཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘ད་བྦ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ མེ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ན དོ་སེ་ན ནཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ, ཝ་ཏྠུ་སྶ ཙ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧི་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཾ. ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ནཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ སི་དྡྷ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ སུ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཨ་སྶཱ ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ན་མྤི པ་ན ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ནཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཝཱ་དེ་སུ, སུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ. ཡཾ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟནྟི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ཧེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྲ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི…པེ… ཨ་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་སུ. དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཝུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀུ་རུ་ནྡི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་མཱ་ནེ་པི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དི་ནོ ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ལེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊནྟི བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨེ་ཝཾ དྭཱི་སུ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝཱ་དེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་སུནྟི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏོ (པཱ་ཙི. ༡) ཝི་སུཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནེ ཝི་སུ་ཉྙེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཝི་ཊྛཾ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཉྩ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ཧི ནཱ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱིཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨི་མི་སྶཱ པ་ན ནཱ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་སྶཱི་ལཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ.
༣༨༦. ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི དཱུ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ, དཱུ་ས་ཀཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན སུ་ཁི་ཏོ’’ཏི. ན པ་སཱ་དི་ཏོཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་པྤ་སཱ་དོ. ཁཱི་ལ-ས་དྡོ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནོ, ཀ་ཙ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ…པེ… ཁཱི་ལ’’ནྟི. ན་པྤ་ཏཱི་ཏོཏི པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ན ཨ་བྷི་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་བྷི་ས་ཊོ’’ཏི.
ཡེ་ན དུ་ཊྛོ་ཏི ཙ ཀུ་པི་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན དུ་ཊྛོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཀུ་པི་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཉྩ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༨༦) ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དྭཱི་ཧཱིཏི ‘‘ཏེ་ན ཙ ཀོ་པེ་ན, ཏེ་ན ཙ དོ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀོ་པ་དོ་ས་པ་དེ་ཧི དྭཱི་ཧི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི་པི དོ་སོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ.
ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་དི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ སི་ཡཱ, ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༨༦) པ་ན བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཨི་དྷཱ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ངྒཾ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣེ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ནྣེ ཝཱ པུ་གྒ་ལེ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ ཨེ་སོ སུ་དྡྷོ’’ཏི སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་ངྒ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི པ་སཱ་ད་སོ་ཏེ་ན, དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. དི་ཊྛཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ པ་རི་ས་ངྐཱ་ཝ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཨ་དི་སྭཱ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དི་སྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཨི་མེ་སནྟི ཨི་མེ་ཧི. ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, པ་ཙྪཱ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ས་ངྐཱ་ཡ ཙོ་དེ་ཏི. ན ཧི ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ཏྠི. ‘‘ཨ་རི་ཊྛཾ པཱི་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ མུ་ཁེ སུ་རཱ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་རི་ཊྛ་ཉྷི སུ་རཱ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ.
དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠི ས་མཱུ་ལ་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀནྟི་ཨཱ་དི པ་ན དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. དི་སྭཱ་ཝ དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མཱ་པ་ནྣཾ དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟོ ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣེ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ནྣེ ཝཱ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་པ་ནྣ་ས་ཉྙཱི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ, ཨ་དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝཱ མཱུ་ལེ་སུ དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དི་ས་ཉྙཱི ཏེ་ན དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙཱི་གྷོ་སཱ་ནཾ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༣༨༥-༣༨༦) ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘དཱུ་ཏཾ ཝཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཝ་ད་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙོ་དཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. སོ་པཱིཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ་པི. ཏ་སྶ ཙ ‘‘མ་ཡཱ་པི དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏྭཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨེ་ཝ. ས་ཏི་པི པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ས་ཙེ པ་ན པ་རེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྦ་ཧུ་ལེཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བ་ཧུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ་ན པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཝཱ་ར་བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཙོ་ད་ཀ་བྷེ་དེ་ན ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟ་རཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཙོ་ད་ནཱ་པ་ས་ངྒེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙོ་དེ་ཏུཾ པ་ན ཀོ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. བྷི་ཀྑུ་སྶ སུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི སུ་ཏྟཾ ཡ་སྨཱ ཡེ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙོ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ་པི ཡ་སྨཱ ཙོ་དེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཾ ཏེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཙོ་ད་ཀེ་ཧི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དཱུ་ཏཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ཙོ་དེ་ཧཱི’’ཏི དཱུ་ཏཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཡོ ཙོ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཎྞཾ, མཱུ་ལ་སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ. ས་མ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ན་ན་ཀྑ་ཎེ.
ག་རུ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ནཾ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (མ. ནི. ༡.༤༤༥; ༢.༩༤, ༩༥, ༢༢༥; ༣.༩༡, ༡༡༦, ༡༣༦; སཾ. ནི. ༣.༢༡༠) ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི, ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟཾ ག་ཎྷཱ་པ་ཀ་དི་ཊྛི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣནྟི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ (པཱ་རཱ. ༡༩༥), ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ (པཱ་རཱ. ༣༠༡, ༣༠༢) ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༢༠) པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༢༥༧), བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༡༢༣༦), སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ (པཱ་ཙི. ༦༡༢-༦༡༣) དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༢༨༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ. ན ཧེ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་པཱ་ཎ་ཝ་དྷ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པི ས་ནྟི, ཏཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷ་ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཙོ་ད་ནཱ པ་ན ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏིཾ་སཱ་ནཱིཏི ཏིཾ་སཾ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ཏིཾ་སཱ་ནི, ཏིཾ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཝུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ར་སྶ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན, ཙོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨུ་བྦ་ཧ་ནྟི ཝི་ཡོ་ཛེ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ཏ་ཛྫ་ནིཾ ཝཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱ་ཏི ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ, ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཏི, ཏཱ་ཡ. ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནཾ ནཱ་མ ཏཱ་ཡ ས་མྨ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ན་ན་མེ་ཝ. ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཧི པ་རི་སཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༢༧) ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ད་ས་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ཏེ་ཧི ཙ ས་མྨ་ཏེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ.
ཀི་མྷཱིཏི ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ཀ་ཏ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀི་མྷི ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཙོ་དེ་སཱི’’ཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་པི ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ‘‘སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཀ་ཏ་རཱ་ཡཱ་ཏི མཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ པུ་ཙྪཱ, ན པ་ན ཀི་མྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. ན ཧི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀོ ཙོ་ད་ཀཾ བཱ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་བྷཱ་སཱ་ཡ ‘‘ཀི་མྷི ན’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཀི་མྷི ན་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘བཱ་ལ་སྶ ལ་ཛྫི་སྶ ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཀི་མྷི ནཾ ཙོ་དེ་སཱི་ཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་མེ་ཝ ན་ཡ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀི་མྷི-ནཾ-པ་དཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ན ཧི བཱ་ལོ ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནཾ ཙོ་དེ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠེ ཉཱ་ཏེ་པི ཝི་པ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀི་མྷི ན’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཝ.
‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ༣༩; པ་རི. ༢) ‘‘ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ…པེ… པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཧི་ཏཱིཏི ཧི-ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་མོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛ་ས་ནྟཱ་ནེ་ནཱཏི དི་ཊྛ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ དོ་སེ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏེ་པི ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ་ཧ’’ནྟི དོ་ས་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་པ་ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི སུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་སྶེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙོ་ད་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. དོ་སཱ་པ་ག་མ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦).
ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ དོ་སེ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏེ་པི ཏ་སྶ དོ་སཱ་པ་ག་མ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. ཝི་ཝཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ. ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱཏི ནེ་སཾ ཀ་ཐཱ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོཏི ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་ད་ཀ་པ་ཀྑེ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྡེ་ཧེ ཨེ་ཝ ཧི ས་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན ས་ཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨ་ས་ཙྩ་ཏོ་པི པ་ཊི་བྷཱ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ སི་ཡཱ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀོ ནཱ་ས་ན་པྤ་ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཧ་སཱ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘པ་ཀྑཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ཨེ་ཝ, པུ་རི་མོ ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝོ ན ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་དོ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི. ཋཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ལ་ཛྫི་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་སུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི, པུ་བྦེ པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ དུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཙོ་ད་ཀེ་སུ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཏུ་ཊྛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཙོ་ད་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཡཱ་གུ་ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙོ་དེ་ནྟོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. དོ་ས་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. དོ་ས་ནྟ་རོཏི དོ་ས་ཙི་ཏྟོ. པ་ནྣ་ར་ས་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མ་ཨཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ སྭཱ་ག་ཏཱ་དི་ཏཱ, ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༣༦༢) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་དྷ་མྨཱ ཙ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ, ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ, ཝི་ན་ཡ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༡) ཨི་མེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཧི་ཏེ་སི་ཏཱཏི ཧི་ཏ་ག་ཝེ་ས་ན་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱཏི ཏེ་ན ཧི་ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏཱ, ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི་པི མེ་ཏྟཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏཱ. ཝ་ཏྠུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ན་ཡ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ནཱ་མ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན, ས་མ་ཐེ་ཧི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུནྟི ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘སེ་སཱ་ནི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦). ཡཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
གཱ་ཧནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ཙོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ན་སཱ ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཙེ་ཏ་ནནྟི ‘‘ཙོ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙི་ཏྟ་བྱཱ་པཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ. ཨ་ཀྑ་ནྟིནྟི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ ཝི་པ་ཏྟིཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀོ་དྷཾ ཨ་ས་ཧ་ནཾ, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་རཱ་སིཾ. ཝོ་ཧཱ་རནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཎྞ་ཏྟིནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ མ་ན་སཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟིཾ. ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཏཾ གཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཁ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ, སཱ ཙ ས་མ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་སྶ ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་མ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ་པི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་མྤི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏཾ པ་ནེ་ཏནྟི པ་ཎྞ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཏྟཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱ་དེ་ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཏེ…པེ… ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ-ས་དྡེ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཡ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཎྞ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཡ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷེ་པི པུ་གྒ་ལེ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་ད་ཀེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟོཏི ཀ་ཐི་ཏོ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི མ་ན་སཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ ཝཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ན་སཱ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཨ་ཏྠ་པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨི་དྷེ་ཝཱཏི ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྟཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་དེ. ཨེ་ཀེཏི ཀེ་ཙི. ཏཾ ན ཡུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཨེ་ཀ་ཙྩེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཎྞ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་པ་ཉྩ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ཏེ་ན ཙ ཏ་སྨིཾ ཝཱ་དེ ཡ་དི ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཝཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་ཐཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཝེ་ཡྻ? ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི་པི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ་པི ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒོ, གི་ལཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ ཙ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ མ་ཏཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི, ཏ་མྤི ཨ་སཱ་རཾ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་དི་པི ན སི་ཡཱ. ན ཧི ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཨི་ཏྠིཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, བ་ཧཱུ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི, ཡེ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ, བ་ཧུ་ཏྟཾ ཝཱ སི་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཡུ་ཏྟིཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཉྩཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཏ་ཉྷི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྨུ་ཏི་པ་ཉྙཱ་པ་ན་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་ཊྛེ་ན ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. གོ་ཏྟནྟི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཏོ བུ་དྡྷི་ས་དྡ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སཱ་མ་ཉྙཱ་ཀཱ་རོ གོ་ཏྟཾ. ནཱ་མནྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཏ་སྶ པ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ནཱ་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༢༠; པ་རི. ༣༠༣), ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༢༢) ཙ སུ་ཏྟཾ ཏེ་ཧི ས་མུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏ་མྤི ན ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཡཾ ཨེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཝི་ར་དྡྷ་ཊྛཱ་ན་སོ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་རཱུ་པཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ལ་དྡྷི, ཏེ་ནེ་ཝ སོ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཏ་སྨཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་ཏ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མྤི ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘ཏཾ པ་ནེ་ཏ’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༣༨༥-༣༨༦) ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ་པི ལ་དྡྷིཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ནྠ་ཝི་རོ་དྷ་མྤི ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་སི. ན ཧེ་ཏྠ བུ་དྡྷ་གྷོ་སཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ར་བྷི ‘‘པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་རི ཀ་ཐ་ན་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ དུ་ལླ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ར་བྷི, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟེ ‘‘ཨེ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀ་ཏྟེ ཏཾ་ས་མ་ཐཱ་ན་མྤི ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ར་མ་ཏྠེ་སུ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ཐཱ་ཡོ་གཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་མ་ཐེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ, ན པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ར་མ་ཏྠ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ཡ་མེ་ཝ ས་མ་ཐ་པྤ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ས་མ་ཏྠི་ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མ་ཐེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ ཝི་ཝཱ་དཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི.
ཨ་ནུ་ཝཱ་དོཏི ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨུ་པ་ཝ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝ་ད་ནཱ ནཱ་མ ག་ར་ཧཱ, ཨ་ཀྐོ་སོ ཙ. པ་ཉྩ་པཱིཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ. ས་པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ནི་དྡེ་ས་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་དཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ནི་དྡེ་སོཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ས་ཧི་ཏ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨༧. ཨ་སྶཱཏི ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ཙོ་ད་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛ་མཱུ་ལ་ཀེ པ་ནཱཏི ‘‘དི་ཊྛ་སྶ ཧོ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༣༨༧) པཱ་ལི༹་ཝཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཏེ་ན དི་ཊྛོ, ན པ་ན མ་གྒེ་ན མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ་དི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཡ་དི ཧི ཏེ་ན སོ ཏ་ཐཱ དི་ཊྛོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱི ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ སི་ཡཱ, ཨ་སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ སུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་སུ་དྡྷཾ ཝཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན སི་ཡཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་སྶ, ཨ་སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ༣༩༠). ཏ་སྨཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དི་སྭཱ་པི ‘‘ས་དྡྷོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ, ནཱ་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་སྶ ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་སྶ ཝཱ ‘‘སུ་ཏོ མ་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ན ཨ་སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་སྶ, ཏ་སྶ པ་ན དི་ཊྛཾ སུ་ཏ་ནྟི མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི པ་ན སོ ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་པི དི་ཊྛཾ ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ཏི, ཨ་དི་ཊྛཾ པ་ན མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ་དི་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝཱ ན ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་དྷི་ཀཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་དི་ཊྛཾ དི་ཊྛ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༨༦-༣༨༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡོ པ་ན དི་ཊྛེ་ན ར་ཧོ་ནི་ས་ཛྫཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘དི་ཊྛོ’’ཏི ཝཱ ‘‘སུ་ཏོ’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དིཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨ་སུ་དྡྷེ ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏེ་ན སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་དཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏཾ ‘ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན…པེ… ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སུ་ཏཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ག་ཏེ་སཱུཏི ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོཏི ཏཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནུ་ཝ་སྶ་ནེ་ན ཏི་ནྟོ. ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོཏི ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏོ, ནི་སྶཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀོ་ཎྛོཏི ཙོ་རོ, དུ་སྶཱི་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛེ་ཊྛ་བྦ་ཏི་ཀོཏི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་དེ་ཝཱི་ཝ་ཏེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཏི་ཏྠི་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི, སཱ ཀི་ར ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཎྞི་སི་རི་དེ་ཝི་ཡཱ ཛེ་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ད་གྒེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཡ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ད་གྒེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནོ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝེ་མ་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༨༩. ཨེ་ཏྠཱཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཡཾ. ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཀ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ནཱ་མ. པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཱ་དི་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་པོ་ས་ཐཾ, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝཱ ས་ངྒྷེ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ས་བྦ་ཏྠེ་ཝཱཏི ས་བྦཱ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛ་པ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ནི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ, སཱ ཙ ཡྻ-ཀཱ་རེ པ་ཏྟེ ནི་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡྻ-ཀཱ་རེ པ་ཏྟེ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ནུ་པཱ་ས་ཀོཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པི སོ བྷི་ཀྑུ ན ཧོ་ཏི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་སྶཱ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨ་ནོ་དི་སྶ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་དི་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱཏི ཨོ་ཀཱ་སཱ་ཀཱ་རཱ་པ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ. ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ས་ངྑྱུ་པ་ག་མ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ སུ་དྡྷ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀ་ཏཱ ཝཱ, ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏཱ, ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏྭཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ས་མྨུ་ཁཱ ཙོ་ད་ནཱ ཙོ་དཱ་པ་ནཱ, ཏ་སྶ ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.