༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜོ
༡. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༤. ཏེ་ར་ས་ཀ་སྶཱཏི ཏེ་ར་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་རི་མཱ་ཎཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ཏེ་ར་ས་ཀོ, ཀ་ཎྜོ, ཏ་སྶ. ས་མ་ཐེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ར་ཧི་ཏོ ཨི་དྷ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ, ན པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི. ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ཀཱ་མ་རཱ་གཱཨི་ཙྩཱ་དི.
༢༣༥. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ པ་ན་སྶཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཏཱ ན་ཏྠི.
༢༣༦-༧. ཙེ་ཏ་ནཱ-ས་དྡ་ཏོ ཝི་སུཾ སཾ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨི་ཀ-པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་ཝ་ནྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོཏི པི་ཏྟ་སེ་མྷ་པུ་བྦ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན. དྷཱ་ཏུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོཏི ར་ས་རུ་ཧི་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ, པ་ཐ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. ཝ་ཏྠི་སཱི་སནྟི མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠི་ཏོ མ་ཏྠ་ཀ་པ་སྶཾ. ཧ་ཏྠི་མ་ད་ཙ་ལ་ནཾ ནཱ་མ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྦྷ་ཝོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི’’ཏི. ས་མྦྷ་ཝ་ཝེ་གནྟི ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཋཱ་ན་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ད་ཀ་སོ་ཏཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏ་ས་རཱི་ར་ཀྑོ་བྷ་ཝེ་གཾ. བཱ་ཧུ་སཱི་སནྟི ཁ་ནྡྷ་པྤ་དེ་སཾ. ད་སྶེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཡ་སྨཱ ཀ་ཎྞ་ཙཱུ་ལི༹་ཀཱ་ཧི ས་མྦྷ་ཝོ ནི་ཀྑ་མ་ཏི…པེ… ས་མྦྷ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་སི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ད་ཀ་སོ་ཏནྟི མུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྠི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ན་མ་གྒཾ, ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པྤ་དེ་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་ཀྐ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ར་ས་རུ་ཧི་རཱ་དི་ས་ཏྟ་དེ་ཧ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དྷཱ་ཏུ་ཙ་ཏུ་ཛཾ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཱ་དི ཝི་ཡ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ནཾ ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡ་ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ད་ཧ་ར་དཱ་ར་ཀཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠེ་ཝ, ཏཾ པ་ན པ་ནྣ་ར་ས་སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ཧེ་ཝ ཋཱ་ན་ཏོ ཙ་ལ་ཏི, ཙ་ལི་ཏ་ཉྩ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ད་ཀ་སོ་ཏ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ཛཾ ཧོ་ཏི མ་ཏྠ་ལུ་ངྒ་ཏོ ཙ་ལི་ཏ་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ཝི་ཡ. ཡེ་སཾ པ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ཧི རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏེ་སཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ན སི་ཡཱ. ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ན་ཏོ སུ་ཀྐ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡེ་ཝ རཱ་ག་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ, ན པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠༧) ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མ རཱ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཀྐ་སྶ ཝི་སྶ་ཊྛི ཨེ་ཝ རཱ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ. ཚ་ནྣཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི སུ་ཀྐ་དྷཱ་ཏུ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་རཱ་གེ་ནཱ་པི ཋཱ་ན་ཏོ ན ག་ལ༹་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཏ་ངྑ་ཎི་ཀ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧཱ མེ་ཐུ་ན་ཀི་ཙྩ་ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་སུ་ཁ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ན་ཉྩ ས་བྦ་སོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྐ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཀཱ་ར་མྤི ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཛ་ནི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ས་བྦ་ཐཱ སུ་ཀྐ་དྷཱ་ཏུ་པི ན་ཏྠེ་ཝ. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ‘‘ཝི་སྶ་ཊྛཱི་ཏི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༢༣༧) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་མ་ཏྟེ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་དེ་སུ. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱཏི ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ. ཨ་ནྟ་རཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཏཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཋཱ་ནཱ ཙུ་ཏཾ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན ཧ་ཏྠ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ཏྠ…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ད་ཀ་སོ་ཏོ་རོ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཙ་རི་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཁོ་བྷ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ཝི་ས་བྷཱ་ག་བྷེ་ས་ཛྫ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ཧཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ. ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཾ སུ་པི་ནནྟི ཁུ་བྷི་ཏ་ཝཱ་ཏཱ་དི་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་གུ་ཎཾ. ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ མ་ན་སཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པུ་བྦ་ཉྩ. ས་གྒ་ན་ར་ཀ་དེ་ས་ནྟ་རཱ་དཱི་ན་མྤི ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱཏི ཨི་དཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠི, ཀ་ཐཾ ཏཱ་ནི པུ་རི་སོ པ་སྶ་ཏི, དེ་ཝ་ཏཱ ཝཱ ཏཱ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ སོ ཏཱ་སནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་སོ པ་རི་ཀ་པྤ་ཏཱུ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན སུ་པ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་ཏོ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཀ་པྤ་མཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན པ་རི་ཀ་པྤ་མཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ཊཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཙ སོ དེ་ཝ་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་སྶ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་དི་ཝ་སེ མ་ཧཱ་མཱ་ཡཱ་དེ་ཝི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་ན ཨེ་ཀ་སྶ སེ་ཏ་ཝ་ར་ཝཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཙྪི་པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ པུ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ སུ་པི་ནཾ ནཱ་མ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ‘‘སྭེ བུ་དྡྷོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་ཡཾ པ་ཀྑ་སྶ ར་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཡ་ན་ཀཱ་ལེ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ བི་བྦོ་ཧ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏྠི་མ་པ་ཙྪི་མ་ས་མུ་དྡེ་སུ ཝཱ་མ་ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠེ ད་ཀྑི་ཎ་ས་མུ་དྡེ པཱ་དེ ཙ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་ཡ་ནཾ ཨེ་ཀོ, ད་བྦ་ཏི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཏི་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ངྒ་ལ་མ་ཏྟ་ར་ཏྟ་ད་ཎྜཱ་ཡ ནཱ་བྷི་ཏོ ཨུ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཁ་ཎེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཾ ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ, སེ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཎྷ་སཱི་སཱ་ནཾ ཀི་མཱི་ནཾ པཱ་དེ་ཧི ཨུ་སྶ་ཀྐི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋཱ་ནཾ ཨེ་ཀོ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི དི་སཱ་ཧི ཨཱ་ག་ནྟྭཱ པཱ་ད་མཱུ་ལེ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨེ་ཀོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ མ་ཧ་ཏོ མཱི་ལ༹ྷ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་རི ཨ་ལི་མྤ་མཱ་ན་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ཨེ་ཀོ་ཏི ཨི་མེ པ་ཉྩ མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ ནཱ་མ, ཨི་མེ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་སྶ, གི་ཧཱི་ན་ཉྩ ས་ར་ཎཱུ་པ་ག་མ་ན་སྶ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷེ ཨ་ལི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སོ་ལ༹་ས སུ་པི་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝཱཏི ཕ་ལ་ནི་ཡ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ད་སྶ་ནཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་མེ་ཝ. དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎེ་སུ དྭཱི་ཧི ཏཱི་ཧི་པི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཀ་དཱ་ཙི སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཾ་ས་གྒ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི. སུ་པི་ན་བྷེ་དོཏི ས་ཙྩཱ་ས་ཙྩ་ཏྠ་ཏཱ་བྷེ་དོ.
རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ས་ཏྟ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཏཱ་ནི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཡ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨཱི་དི་སཱ་ནཱིཏི རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱ་གཱ་དི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཙ. ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི པ་ཊི་བུ་དྡྷ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟེ་ན. ཀོ ནཱ་མ པ་སྶ་ཏཱིཏི སུ་ཏྟ་པ་ཊི་བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ནཱ་མ ན སི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་དྡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷ་ཝ་ངྒ་ས་ནྟ་ཏི་བྱ་ཝ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ཡཱ ནི་དྡཱཏི་ཨཱ་དི. དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧི མུ་ཏྟོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀྑ་ཎེཏི སུ་པི་ནེ པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་པི་ན་ནྟེ་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ སུ་ཏ་པུ་བྦེ་སུ ཝཱ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ པུ་རཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨཱ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨེ ནི་སྶཱ་ཡ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨེ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དི་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་མྤི པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཙ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ན ས་མྨུ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཏྟ་ཏྟི་ཀེ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༢) ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
སྭཱ་ཡནྟི སུ་པི་ནོ. ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ‘‘དུ་བྦ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཝི་ས་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི པུ་ལླི་ངྒ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ, ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཀིཾ ཝུ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི. རུ་ལ༹ྷི་ས་དྡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཡེ ནི་པྥ་ནྣ་སྶཱ་པི ས་དྡ་སྶ ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་པི པ་སི་དྡྷི ཨི་དྷ རུ་ལ༹ྷཱི ནཱ་མ, ཏཱ་ཡ རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཡུ་ཏྟོ ས་དྡོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡོ, ཏེ་ན. རུ་ལ༹ྷི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེཨི་ཙྩཱ་དི་ནཱ.
ཀཱ་ལ་ཉྩཱཏི ‘‘རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཉྩ, ‘‘རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ རཱ་གཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ ཛཱ་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ མོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ལོ ག་མྨ་ཏི. ན་ཝ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ. ཝ་ཏྠཱུཏི ཝི་ས་ཡཾ.
༢༣༨. ལོ་མཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་ནྟཱི་ཏི ལོ་མ་སཱ, བ་ཧུ་ལོ་མ་པཱ་ཎ་ཀཱ.
༢༣༩. མོ་ཙ་ནེ་ནཱཏི མོ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ན. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ མོ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཝ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན པ་ན མོ་ཙ་ནེ ཨ་སྶཱ་དཾ སུ་ཁཾ པ་ཏྠེ་ནྟི་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ སུ་ཁ་ཏྠཱ་ཡ མོ་ཙེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨཱ་རོ་གྱཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱ་རོ་གྱཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མོ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
༢༤༠. ཝཱ་ཡ་མ་ཏོཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཱ་དི་བྷེ་དེ་ནཱ་པི ག་ཎ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ནཱཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མ་པ་དེ་ན. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ གཱ་ལ༹ྷཾ པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་པྤ་ཡོ་གཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་པ་ནེ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་སྶ ནི་མི་ཏྟེ ཨཱུ་རུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ན ཨ་སུ་བྷ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མོ་ཙ་ནེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མུ་ཏྟེཏི མུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨི་མྤི སུ་ཀྐེ ཋཱ་ན་ཏོ མུ་ཏྟེ. ཡ་དི པ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མེ ཀ་ཏེ་པི མུ་ཙྩ་མཱ་ན་མེ་ཝ ད་ཀ་སོ་ཏཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཛ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ལི་མྤ་ན་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་པྤ་ཡོ་གོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནོ་ཀཱ་སནྟི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ.
༢༦༢. སུ་པི་ན་ནྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི སུ་པི་ན་ནྟེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙ་སྶ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏི ནི་ཙྩ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༢༦༣. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཎྜ་ཀ་ཎྜུ་ཝ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ མོ་ཙ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཎྜ་ཙ་ལ་ནེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶཱ་པི ཙ་ལ་ན་ཏོ ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ན ཙ་ལ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཎྜ་མེ་ཝ ཀ་ཎྜུ་ཝ་ནེ་ན ཕུ་ས་ནྟ་སྶ མུ་ཏྟེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཎྜ་སྶ ཨ་ན་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ.
༢༦༤. ཝ་ཏྠིནྟི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སཱི་ས་ཙྪཱ་ད་ཀ་ཙ་མྨཾ. ཨུ་ད་རཾ ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ར་ཏཱ་པ་ནེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་པི ཏ་ཏྟེ ཏཱ་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༦༥. ཨེ་ཧི མེ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏུ, ཏེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཙ་ལ་ན་སྶ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན སཱ་དི་ཡ་ན་ཏོ ཏཾ ཙ་ལ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཙ་ལ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ངྒཾ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ ཏ་སྶཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏྭཱ་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཛཱ་ཏ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡོ པ་ན པ་རེ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ནཱ་པི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་པྤ་ཡོ་གཾ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ་ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི མུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ ཝི་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ, ཨ་མུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དེ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ན ཨ་ས་ཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ་པི མུ་ཏྟེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཉྩ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
༢༦༦. ཀཱ་ཡ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཙ་ལ་ན་ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏནྟི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཨི་ཏྠཱི་ནཾ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ནེ་ཏ་རོ.
༢༦༧. པུ་པྥཱ་ཝ་ལཱིཏི ཀཱི་ལཱ༹་ཝི་སེ་སོ. ཏཾ ཀི་ར ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ ན་དཱི་ཨཱ་དཱི་སུ ཚི་ནྣ་ཏ་ཊཾ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཙི་ཀྑ་ལླཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷོ པཱ་དེ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ པ་ཏ་ནྟི, ‘‘པུ་པྥཱ་ཝ་ལི་ཡ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ. པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶཱཏི པ་ཡོ་ཛ་ཀ་ཏྟེ་ན དྭི་ཀ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཝཱ་ལི་ཀཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ, མུ་ཙྩ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦༩. དུ་ཏི་ཡེ ཀེ་སུ་ཙི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ ཝི་ཝ་ཊེ་སུ བ་ཧི་པི ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ ན པ་ཝི་ས་ཏི, ཝི་ཝ་ཊ་ཀ་ཝཱ་ཊེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ ཀ་ཝཱ་ཊ་སྶ པི་ཊྛི་པ་སྶེ གྷ་ན་ནྡྷ་ཀཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཱ་དི་སཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡེ་སུ ཝི་ཝ་ཊེ་སུ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་མ་ངྒཱ་ནཾ པ་རཱ་མ་ས་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ན་ཀྑ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ མ་ཉྙེ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི, པ་བྦ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝི་ཡཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ལི་ཏྠཱི་ནཾ ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཝ་མཱ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཀཱ་ར’’ནྟི.
༢༧༠. ཨོ་ཏི་ཎྞ་ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་པ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡ་ཀྑཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་པ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀཱུ་པཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨི་ཏྠི་ས་རཱི་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ.
༢༧༡. ཨ་སྶཱཏི ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཀ་སྶ ས་བྦ་སྶ.
༢༧༣. ཨེ་ཏེ་སཾ པ་དཱ་ནནྟི ཨཱ་མ་ས་ནཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ. ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱིཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ས་ཉྙཱི. ནཾ-ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨོ་མ་ས་ནྟོ…པེ… ཨེ་ཀཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་ཝ་ཏྠཾ. ས་ནི་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟ་སྶ ནི་ཝ་ཏྠ་སཱ་ཊ་ཀོ་པ་རི ཧ་ཏྠེ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. སཱ་ཊ་ཀ་ཏོ ཧ་ཏྠཾ ཨོ་ཏཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ངྒྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ པུ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ནི་དྡེ་སེ. ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཏྠུ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ ཝུ་ཏྟཾ ག་རུ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀ་རེ་ཡྻ པ་ཀཱ་སེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་རཱ་གི་ཏ་མྷཱིཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་དྡྷཱ་ཡ. ཨི་དཾ ནཱ་མ ཝ་ཏྠུནྟི ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ སཱ་ར་ཏྟཾ. ཝི་ར་ཏྟནྟི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་ར་ཧི་ཏཾ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. དུ་ཀྐ་ཊནྟི མཱ་ཏུ་པེ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་ར་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏྠིཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨེ་ཝ. ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་ཐཾ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཡ་དི ཧི ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་པི ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༢༧༦) ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ ཝི་རཱ་གི་ཏཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཀཱ་ཡཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨི་ཏྠི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ ས་མྦྷ་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དོ་ཝ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ བཱ་ཧཱ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཀྑི་པ་ཏོ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏ་སྶ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པི ས་མེ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནཱི་ལེ་ན དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལི༹་ཏྠཱི ཝུ་ཏྟཱ.
༢༧༩. སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཕ་སྶ་སུ་ཁ་སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་མ་ས་ན་ཝཱ་རེ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་ག་མ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏོ་པི པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ པ་ན པ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀྑོ་བྷོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶཾ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, སོ ཙ ཏེ་ན ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་པི པ་རེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ན་པ་ཡོ་ག་སཱ་དི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀྑོ་བྷ་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠེཏི ‘‘ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ན ཙ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ. ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མྤཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་སྶ་གྒི་ཡེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་མ་ས་ནེ ཝི་ཡཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ཕ་སྶ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ནི་ད་སྶ་ནཾ, ན པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ་པི མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཝི་ཙྪི་ནྣེ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ.
༢༨༡. ཨེ་ཏྠ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱཏི གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཕུ་ས་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན པ་ན ཝ་ཏྠཱ་དིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟིཾ ‘‘ག་ཎྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫ་ནྟིཾ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ས་ཧ་སཱ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ནྟི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ན ཧི མཱི་ཡ་མཱ་ནཾ མཱ་ཏ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཡཱ་པི ཨཱ་མཱ་སོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘མཱ་ཏ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཏྟེ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ.
ཏི་ཎ་ཎྜུ་པ་ཀནྟི ཧི་རི་ཝེ་རཱ་དི་མཱུ་ལེ་ཧི ཀེ་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. པཱུ་ཛཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ པ་ན ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་མྤི ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. སཱི་ས་པ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དཱིཏི ཨི་དཾ སཱི་སཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ སཱི་ས་པ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་ཉྩེ་ཝ ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཨཱ་དི ཙཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སཱི་ས་པ་སཱ་དྷ་ནཾ སི་པཱ་ཊི་ཀོ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙེ་ཝ ད་ནྟ་སཱུ་ཙི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏི་རི་ཡཾ པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ ད་ནྟ་སཱུ་ཙི ཨེ་ཝ སཱི་ས་པ་སཱ་དྷ་ན་ཀ་ད་ནྟ་སཱུ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦ་སཱུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་སཱུ་ཙི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པནྟི སུ་དྷཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠཱི་ནཾ ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཀ་ཏ་མྤི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མེ་ཝ. ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཝ་ཏྠ་བྷི་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཉྩ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི ཨ་ནཱ་མཱ་སེ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཨཱ་མ་ས་ཏོ དོ་སོ ན་ཏྠི. བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་མྤི ད་ཎྜ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི བྷེ་ད་ན་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཨཱ་པ་དཱ་སུ མོ་ཀྑཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་མ་ས་ནེ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ས་པྤི་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ལ༹་མི་གཱི་ཧི ཙ ག་ཧི་ཏ་པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མོ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏཾ ས་པྤི་ནཱི་ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྠ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, མཱ་ཏུ་ཨཱ་དིཾ ཨུ་ད་ཀེ མཱི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟིཾ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ན ཏྭེ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་མཱི་ཡ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི.
མ་གྒཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘མ་གྒོ ཨ་ཡ’’ནྟི མ་གྒ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ དེ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ཧི པ་ན ཨཱ་ས་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ནི་སཱི་ད་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏཱ་ནི. ཀཱི་ལ༹་ནྟེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་མ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀཾ པ་ན པ་རི་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི དུ་རུ་པ་ཙི་ཎྞ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ད་སྶཱ་མཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠི ཨ་ནཱ་མཱ་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ.
མ་ཎཱིཏི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཛོ་ཏི་ར་སཱ་དི་བྷེ་དོ ས་བྦོ་པི མ་ཎི. ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོཏི ཨ་ལླ་ཝེ་ལུ༹་ཝ་ཎྞོ་མ་ཎི, ‘‘མ་ཛྫཱ་ར་ཀྑི མ་ཎྜ་ལ་ཝ་ཎྞོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. སི་ལཱཏི མུ་གྒ་མཱ་ས་ཝ་ཎྞཱ ཨ་ཏི་སི་ནི་དྡྷཱ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ, མ་ཎི་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ར་ཏྟ་སེ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ སུ་མ་ཊྛཱ་པི སི་ལཱ ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ར་ཛ་ཏནྟི ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་མཱ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ ཛ་ཏུ་མཱ་སཱ་དིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ས་བྦཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ རཱུ་པི་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ. ལོ་ཧི་ཏ་ངྐོཏི ར་ཏྟ་མ་ཎི. མ་སཱ་ར་ག་ལླནྟི ཀ་བ་ར་ཝ་ཎྞོ མ་ཎི, ‘‘མ་ར་ཀ་ཏ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པི་སི་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཾ མུ་ཏྟཱ་ནཾ ར་ཏ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ་པི ར་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཝ པ་ན ཏཱ མུ་ཏྟཱ ར་ཏ་ན་རཱུ་པེ་ན ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་མ་སི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ར་ཏ་ན་པཱ་སཱ་ཎཾ པི་སི་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫེ ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ པ་ན པི་སི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ན་བྷེ་ས་ཛྫ་ཏྠཱ་ཡ་པི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་མྤི ཡ་དི བྷེ་ས་ཛྫེ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་རཱུ་པེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏུ་ཉྩ ས་ཀྐཱ, ཏཱ་དི་སཾ བྷེ་ས་ཛྫ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཾ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཾ ག་ཏཾ ཙེ, ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏི་ཕ་ལི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, སཱུ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་ཙ་ནྡ་ཀ་ནྟཱ་དི་ཀཾ ཛཱ་ཏི་པཱ་སཱ་ཎཾ མ་ཎི་མྷི ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དྷ་མ་ན་ས་ངྑོ ཙ དྷོ་ཏ་ཝི་དྡྷོ ཙ ར་ཏ་ན་མི་སྶོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་དྡྷོཏི མ་ཎི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཏ་ཚི་དྡོ.
ར་ཏ་ན་མི་སྶོཏི ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་དི་ཝི་ཙི་ཏྟོ, མུ་ཏྟཱ་དི་ར་ཏ་ན་ཁ་ཙི་ཏོ ཙ, ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མ་ན་ས་ངྑ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ར་ཏ་ན་མི་སྶོ་ཝ ཨ་ནཱ་མཱ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སི་ལཱ་ཡ་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པཱ་ནཱི་ཡ་ས་ངྑོཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཐཱ་ལ་ཀཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་ས་ངྑ་མ་ཡ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. སེ་སཱཏི ར་ཏ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ.
བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི དྷཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. པ་ཊི་ཀྑི་པཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་སྶ, བུ་དྡྷ་རཱུ་པཱ་དི་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཀ་ར་ཎེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ རཱུ་པི་ཡ་ཚ་ཌྜ་ཀ་སྶ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ. ཀེ་ལཱ༹་པ་ཡི་ཏུནྟི ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩཱ་རེ་ཏུཾ. ཝུ་ཏྟནྟི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཙ་ཝ་ར་མེ་ཝ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི གོ་པ་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ ཨ་ཉྙེ ཝཱ, ཧ་ཏྠེ་ན པུ་ཉྪི་ཏྭཱ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, མ་ལ་མྤི པ་མ་ཛྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི ཀེ་ལཱ༹་ཡ་ན་ས་དི་ས་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧ་ཝི་སེ་སོ. ཏི་ཝི་དྷ་ཉྷི ཀི་ཏྟི་མ་ལོ་ཧཾ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏི་པུ་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཀཾ་ས་ལོ་ཧཾ ནཱ་མ. སཱི་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ལོ་ཧཾ. ར་ས་ཏ་མྦེ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཧཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ལོ་ཧཾ ནཱ་མ. ཏཾ པ་ན ‘‘ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ག་ཏི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མྤི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. རཱུ་པི་ཡེ་སུ པ་ན ཨ་ག་ཎི་ཏ་ཏྟཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་མ་ས་ནེ, ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ས་ན་གོ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྷོ་གོ ས་བྦ་ཐཱ ཀ་པྤི་ཡོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ཝ་ཎྞ་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷི་ཀ་མེ་ཝ སུ་ཝ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ ཙ ཝ་ཊྚ་ནྟི, ན པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་ནཱ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་བྦ་མྤི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་པི ཀི་ཉྩི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ, ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ.
ཕ་ལ་ཀ་ཛཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ཀི་ཊི་ཀཱ་ཕ་ལ་ཀཾ ཨ་ཀྑི་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡ་ལོ་ཧཱ་དཱི་ཧི ཛཱ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏྭཱ སཱི་སཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་མུ་ཉྩི་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ལི་ཀཾ ནཱ་མ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཝ་ཙཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་མཱ་སཱ་ནཱིཏི མ་ཙྪ་ཛཱ་ལཱ་དི་པ་རཱུ་པ་རོ་དྷ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་རཱུ་པ་རོ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ས་ན་སྶཱཏི ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཀ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜ་སྶ. བ་ནྡྷི་སྶཱ་མཱིཏི ཀཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨ་དཱུ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ བ་ནྡྷི་སྶཱ་མི.
‘‘བྷེ་རི་ས་ངྒྷཱ་ཊོཏི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨ་བྷེ་རཱི. ཝཱི་ཎཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོཏི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཙ་མྨ་ཝཱི་ཎཱ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༢༨༡) ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙ་མྨ་ཝི་ན་དྡྷཱ་ནི ཝཱི་ཎཱ་བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱ, ‘‘ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་སྶ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ བྷེ་རི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ན་དྡྷ་ནོ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱུ་ཧོ བྷེ་རི་ཝཱི་ཎཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏུ་ཙྪ་པོ་ཀྑ་རནྟི ཨ་ཝི་ན་དྡྷ་ཙ་མྨ་བྷེ་རི་ཝཱི་ཎཱ་ནཾ པོ་ཀྑ་རཾ. ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཙ་མྨནྟི པུ་བྦེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏ་མུ་ཁ་ཙ་མྨ་མ་ཏྟཾ, ན སེ་སོ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ. ས་ཧི་ཏཾ པ་ན ས་ངྒྷཱ་ཊོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ. ཨོ་ན་ཧི་ཏུནྟི བྷེ་རི་པོ་ཀྑ་རཱ་དཱི་ནི ཙ་མྨཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཙ་མྨ་ཝ་ཊྚི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཎྜ་ཀ་སྶཱཏི པ་ཎྜ་ཀེ་ན. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པྤ་ཧོ་ན་ཀ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཀུ་ཐི་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གཱ་དི་བྷཱ་ཝེ ས་བྦཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ཎྛཱ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ངྐ་མཱ་དཱི་ནཾ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༨༢. ཨེ་ཀ་པ་དི་ཀ་ས་ངྐ་མོཏི ཏ་ནུ་ཀ་སེ་ཏུ. ‘‘ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཝ ར་ཛྫུ་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ བྷི་ཏྟི་ཐ་མྦྷཱ་དི་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫུ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཙཱ་ལེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟེ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཛྫུ་ད་ཎྜ་ཀེ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཕུ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཱཏི ཚཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན གཱུ་ཧི་ཏ་བྦཱ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ, ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཏེ་ན ཧ་ཏྠཱ་དཱི་སུ ཕུ་ས་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨༥. ཏ་ཏི་ཡེ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟནྟི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. བཱ་ལཱཏི སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི, སུ་རཱ་མ་ད་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱི་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ན ཏཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་རི་པཱུ་རི ན ཧོ་ཏི, མ་གྒ་མེ་ཐུ་ནེ་ཧི ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ.
ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏཱིཏི ཨ་པ་སཱ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. དོ་སཾ དེ་ཏཱིཏི དོ་སཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི. ཏཱི་ཧཱིཏི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ་དི་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟ་ཏཱ་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༢༨༩) ཝི་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀུ་ཉྩི་ཀ་པ་ནཱ་ལི༹་མ་ཏྟནྟི ཀུ་ཉྩི་ཀཱ་ཚི་དྡ་མ་ཏྟཾ. སུ་ཀྑ་སོ་ཏཱཏི ད་ཀ་སོ་ཏ་སྶ སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཝི་ག་མོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
སུ་དྡྷཱ་ནཱིཏི མེ་ཐུ་ནཱ་དི་པ་དེ་ཧི ཨ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི་པི. མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ་ཧི་པི ཨ་ནི་མི་ཏྟེ ‘‘ཏ་ཝ ཝ་ཙྩ་མ་གྒོ, པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཝཱ ཨཱི་དི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ གྷ་ཊི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ་ནེ་ཝ.
༢༨༦. ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༢༨༧. ཧ་ས་ནྟོ ཧ་ས་ནྟོཏི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཧ་ས་ནྟོ་པི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ.
ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོཏི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ཨོ་བྷཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི.
༢༨༨. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ པ་ན ས་ཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༢༨༩) ཝི་ཡ ཨ་ཁེ་ཏྟ་པ་ད་ཏྟཱ. ཁེ་ཏྟ་པ་དེ ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ སི་ཡཱ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡེ (པཱ་རཱ. ༢༨༩) ཝི་ཡ, ཏཾ པ་ན ཝ་ཏྠུ་དྭ་ཡཾ མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མྤི དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཁེ་ཏྟ་པ་དེ་ན ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཡཾ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཁེ་ཏྟ་པ་དེ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཁེ་ཏྟ་པ་དེ པ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ན དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨ་ཁེ་ཏྟ་པ་ད་ཏོ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཨ་ཁེ་ཏྟ་པ་དེ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཁེ་ཏྟ་པ་དེ པ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ན་ཝཱ་ཝུ་ཏནྟི ན་ཝ་ཝཱི་ཏཾ.
༢༨༨. ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི མེ་ཐུ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི པུ་ཏྟ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བཱི་ཛ་ནི་ཀྑེ་པ་ཏོ ཝ་པྤ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི.
སཾ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཝ་ཧ་ཏི, སཾ་ས་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ, ཏེ་ན ཨོ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༠. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པ་རེ་ཧི པ་ཏྟེ པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱ་པི་ཎྜཱ་ནཾ པཱ་ཏོ ས་ནྣི་པཱ་ཏོ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏི བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙོ་པི ཡོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ལ་དྡྷོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ་ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཏི ཨེ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཏི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. རོ་ག་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ. ས་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ཧི་ཏ་སྶ. ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧཱིཏི ན་ག་རཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ར་ཀྑ་ཎ་ཀེ་ཧི. རཱ་ཛཱུ་ནཾ གེ་ཧ་པ་རི་ཀྑེ་པོ པ་རི་ཁཱ ཨུ་དྡཱ་པོ པཱ་ཀཱ་རོ ཨེ་སི་ཀཱ པ་ལི་གྷོ ཨ་ཊྚོ་ཏི ཨི་མེ ས་ཏྟ ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རོཏི ཝི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ར་ཐོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཊྛེ་ན ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོཏི ཝཱི་རི་ཡ་ཙ་ཀྐོ. ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ས་མུ་དཱ་ནེ་ཏ་བྦཱཏི ས་མྨཱ ཨུ་དྡྷཾ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ.
༢༩༡. ཨུ་པ་ཙཱ་རེཏི ཡ་ཏྠ ཋི་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏཱ་དི་སེ ཋཱ་ནེ. ཀཱ་མོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཏྠོཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༩༢) ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་དེ་སུ ཀཱ་མོ, ཧེ་ཏུ, པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ པ་ཋ་མེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཝི་གྒ་ཧ་ཝཱ་ཀྱཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སཱུ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཏྠོ. སེ་སནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པ་ད་མེ་ཀཾ. བྱ་ཉྫ་ནནྟི བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟཾ, པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤཱ་ནུ་པ་ཡོ་གི་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཧེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་མེ་ན པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ཝི་ཉྙཱུ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཀཱ་མི་ཏ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཀཱ་མི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤཾ ཝི་ཉྙཱུ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི.
ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་སཱ ཨ་གྒཱ. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེཔི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཀཱ་མཾ ‘‘ཡཱ་ཙ་ཏི་པི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ཏི་པཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མེ་ཐུ་ན་ཡཱ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏཾ པ་ན དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘ཨ་གྒ་དཱ་ནཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ན པ་ར་ཏྠཱ་ཡ་པི ཝུ་ཏྟེ སཱི་སཾ ཨེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་བྷ་གཱཏི ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དཱི་ཧི སུ་ནྡ་རེ་ཧི བྷ་གེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི, ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ རཱ་གོ, ཏེ་ན ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་ཡཱ་ཙ་ནཾ, ཏ་ངྑ་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩༦. པ་ཉྩ་མེ པ་ཎྜི་ཙྩེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎེ་ན. ག་ཏི་མ་ནྟཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཉཱ་ཎ་ག་ཏི་ཡུ་ཏྟཱ. ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་བྦེ་སུ སི་ཀྑི་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན. མེ་དྷཱ་ཡཱཏི ཨ་སི་ཀྑི་ཏེ་སུ་པི ཏཾ་ཨི་ཏྠི་ཀ་ཏྟ་བྦེ་སུ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཚེ་ཀཱཏི ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཙ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ.
ཨཱ་ཝ་ཧ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧོ, དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་དྷི་ནཱ པ་ར་ཀུ་ལེ ཝ་ཧ་ནཾ པེ་ས་ནཾ ཝི་ཝཱ་ཧོ, དཱ་རི་ཀཱ་ཡ དཱ་ནཾ.
༢༩༧. ར་ནྡྷཱ་པ་ནཾ བྷ་ཏྟ་པ་ཙཱ་པ་ནཾ. བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ས་མྤཱ་ད་ནཾ པ་ཙཱ་པ་ནཾ. ན ཨུ་པཱ་ཧ་ཊནྟི ན དི་ནྣཾ. ཀ་ཡོ ནཱ་མ ག་ཧ་ཎཾ. ཝི་ཀྐ་ཡོ ནཱ་མ དཱ་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༠༠. ‘‘ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘པ་རཱ་ཛི་ཏེ་ན དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དེ་ནྟོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལེ ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་དྷི་ཀཱ་རི་ཀཾ, ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་ཙཱ་རི་ཀ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་ལེ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༣༠༡. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ཀཱ་པི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཙ ཨི་དྷཱ་པི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡྭཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་མཱ་ཧ. ས་ཉྩ་ར་ཎཾ ས་ཉྩ་རོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཉྩ་རཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི. ས་ཉྩ་ར་ཏཱི་ཏི ས་ཉྩ་ར་ཎོ, པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཛཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེཏི བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཛཱ་ར་བྷཱ་ཝེཏི སཱ་མི་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ’’ཏི པ་ད་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཛཱ་རཱི བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༠༢) ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་ད་སྶ པ་ན ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པ་ཧི་ཏོ པུ་རི་ས་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཙྪ་ཏི, པུ་རི་སེ་ན ཝཱ པ་ཧི་ཏོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་རི་ས་སྶཱ་པི ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ’’ཏི ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ ཛཱ་ར་ཏྟ་ནེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན པུ་རི་ས་སྶ མ་ཏིཾ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་ཏིཾ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་ཀཱ་རོ་པི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི.
ཨི་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘པ་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཛཱ་ཡཱ་ས་དྡ་སྶ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནི་ཡ་མ་ཏོ པུ་རི་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནི་བ་དྡྷ་སཱ་མི་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་རོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱིཏི མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ན་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༣༠༣. སེ་རི་ཝི་ཧཱ་རནྟི ས་ཙྪ་ནྡ་ཙཱ་རཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཎཾ. གོ་ཏྟ་ཝ་ནྟེ་སུ གོ་ཏྟ-ས་དྡོ, དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཙ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་གོ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་གོ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ས་མཱ་ན་གོ་ཏྟེ་ཧི. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ་ཧི, ས་མཱ་ན་ཀུ་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཝཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་ཏྠཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་ག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧཱིཏི མཱ་ལཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨེ་ཀ་ག་ཎ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ཧི.
ས་སྶཱ་མི་ཀཱ སཱ་ར་ཀྑཱ. ཡ་སྶཱ ག་མ་ནེ ར་ཉྙཱ ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ, སཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ. པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣནྟི སཱ་ར་ཀྑ་ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ་ནཾ. མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཱ་སུ ག་ཏ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏཱ་ས་མྤི མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ས་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཨི་ཏ་རཱ་སནྟི མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན་ཏྠི ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ, ཏཱ་སུ ག་ཏཱ་ནཾ པུ་རི་སཱ་ན་མེ་ཝ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི མཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ. པུ་རི་སཱ ཧི པ་རེ་ཧི ཡེ་ཧི ཀེ་ཧི་ཙི གོ་པི་ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ཨི་ཏྠི་ཡོ པ་ན ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན བྷ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཝ པུ་རི་ས་ནྟ་རཾ ག་ནྟུཾ ན ལ་བྷ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་སྶ་སྶ ས་ཡཾ སཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི མཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་ཡཾ ཏཱ་སཾ ཕ་སྶཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རི་ས་ག་མ་ན་མེ་ཝ ཏཱ་སཾ ཝཱ་རེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཕ་སྶ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་སྶ་ཏྟཱ ཙ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ ན མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ, པུ་རི་སཱ་ནཾ པ་ན པ་རེ་ཧི ཝཱ་རི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ས་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷོ་གེ་ནཱཏི བྷོ་ག་ཧེ་ཏུ. ཨུ་ད་པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི. དྷ་ཛ-ས་དྡེ་ན སེ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་སྶི་ཏ་དྡྷ་ཛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༣༠༥. བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་མ་ཊྛནྟི ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ. ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀི་ཙྩཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་མྤཱ་ད་ནེ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ར་ཀཾ, དཱ་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ནྟི་ཀཾ སཱ་ས་ནེ པེ་སི་ཏེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ སཱ་ས་ནཾ པེ་སི་ཏཾ, ཏཾ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་སྶཱ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཾ, ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཙ་ན་བྱ་ཏྟ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྱ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ བྷེ་དེ་པི བྱ་ཏྟ་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་དོ་སཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་ཐཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶཱ ས་ཡཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཏྠཾ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི མཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཏཾ ཀི་རི་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ. ཡ་དི ཧི ཏེ་སཾ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་མྤི པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི.
གྷ་ར་ཀི་ཙྩཾ ནེ་ཏཱི་ཏི གྷ་ར་ཎཱི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་ས་ངྐེ་ཏོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. མཱུ་ལ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་ས་སྶ མཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ སཱ་ས་ན་པེ་ས་ནེ མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
༣༢༢. པཱ་ལི༹་ཡཾ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏཱ བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷཱི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི བྷི་ཀྑུཾ པ་ཧི་ཎ་ཏི, པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྟི་ཀཾ ‘‘མ་མ དྷཱི་ཏཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཧི་ཎ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱཏི པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ.
༣༣༨. ཨ་ནྟེ ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན. ཨེ་ཏྟོ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨ་པ་ཙྩཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ‘‘ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏི་པི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནེ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟོ པ་ན ན ཝཱི་མཾ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཏ་ཏི་ཡ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘སོ ཏ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སིཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་མ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ ཝཱི་མཾ་སཱ་པེ་ཏྭཱ. ས་ཙེ པ་ན སོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀོ ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཏཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཝ མཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཏེ་སཾ ཏུ་ཎྷི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཝི་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝཱ་རེ ཨ་ས་ཏི་པི ག་ཙྪ་ནྟོ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
༣༤༠. ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནནྟི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཙྪ་ཀ་ཨ་ཡོ་ཀཱ་ར་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡ་ར་ཛ་ཀ་ནྷཱ་པི་ཏ་ཀཱ པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཝོ ‘‘ཀཱ་རུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཏཱ་དི་སཾ གི་ཧི་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་མྤི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཝཱ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡེ་པི. ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་ཏྠཱི ཝཱ པུ་རི་སོ ཝཱ ཨུ་བྷོ་པི ཝཱ ཛཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ, སཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཙ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ག་མ་ཏྠཾ ‘‘མཱ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་རི་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ལཾ ཝཱ ཀ་ཏྟུཾ ཨ་ར་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏེ་སུ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སེ་སཱུ་ཏི ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཱ, ས་ནྡྷཱ་ན་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ནཱ ཨ་ས་ངྒ་ཙྪ་ན་ཀཱ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཎྞ་ཏྟིཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཉྩ ‘‘ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ པ་ཎྞེ ལི་ཁི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མཾ པ་ཎྞཾ ཨ་སུ་ཀ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི དི་ནྣཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི. པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་མཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ, ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན, པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྩ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་རོ་ཙ་ན་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཎྞ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༣༤༡. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཡེ་སུ ཡེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སཱུཏི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ པ་ཎྞ་དཱ་ན་ཉཱ་ཏི་ཛ་ནི་སྶ་རཱ་དི་ཛཱ་ནཱ་པ་ནཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་དེ་ས་ནི་ཡ་ཏཾ པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ནི་བ་དྡྷ་བྷ་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ ས་ངྒ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨི་ཏྠཱི་ནཾ, མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཙ པུ་རི་སེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ར་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཨ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨི་ཏྠཱི ནཱ་མ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི ན ཡ་ཀྑཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ན ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ད་ས ཨི་ཏྠི་ཡོ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠཱི་ན་ཉྙེ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པུ་རི་སཱ་ན་མྤི ཏ་ད་ནུ་གུ་ཎཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཡེ་སུ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ, ན ནཱ་ལཾ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ, པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ན, ཝཱི་མཾ་ས་ན, པ་ཙྩཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤༢. ཚ་ཊྛེ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དཱ་རུ་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡོཏི ཨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་དཱ་རུ་ཨཱ་དི་པ་མཱ་ཎཱ་ཡོ. མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡཱཏི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཙ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩེ་ཝ དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧོ་ཏི ‘‘དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་ཀ་ཀ་མྨནྟི པཱ་ཎ་ཝ་དྷ་ཀ་མྨཾ. ཨི་ད་ཉྩ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་དོ་ས་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་པི ན ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཱཏི སཱ་མཱི་ཙི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཡཱ་ཙཱ་མི, དེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཀི་ཙྩ་པ་སུ་ཏ་མྤི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ན་ཏྠི ཨེ་ཝ, སཱ་མཱི་ཙི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠནྟི ས་བྦ་སོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. མཱུ་ལཾ དེ་ཐཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘མཱུ་ལཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ མཱུ་ལ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟེ་པི ནི་ཊྛི་ཏ་བྷ་ཏི་ཀི་ཙྩཱ་ནཾ དཱ་པ་ན་ཏོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ.
མ་ཉྩ…པེ… ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡེ་ཧི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཡཱ་པ་ནེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཙཱི་ཝ་ར་ཝཱ་ཡཱ་པ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ་དི ན དཱ་ཏ་བྦནྟི ཀ་པྤི་ཡ་མུ་ཁེ་ན ལ་དྡྷ་མྤི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ དེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ དཱ་པ་ནེ ཀི་ཉྩཱ་པི དོ་སོ ན དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་སཱ་རུ་པྤ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ བྷ་ཏིཾ དཱ་པེ་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི དོ་སོ. ཝ་ཏྟནྟི ཙཱ་རི་ཏྟཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཀྑི་ཀ་བཱི་ཛ་ནེ་ན པ་ཎྞཱ་དི་ཙྪེ་དེ བཱི་ཛ་གཱ་མ་ཀོ་པ་ན་སྶ ཙེ་ཝ ཏ་ཏྠ ལ་གྒ་ར་ཛཱ་དི་ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཙ པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ར་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠི. ན་དཱི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན ཨཱ་ཧ་ཊཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ནྣཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ་པི ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པུ་ན པ་རི་བྷོ་གེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཝཱ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི ནི་ཝཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ་པི བཱི་ཛ་ནཱ་དིཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཏྠ དོ་སོ ན་ཏྠི. ཙེ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཏེ་ཧི ཀཱ་རཱ་པེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པ་རི. ༣༥༩) ཨ་ལ་ཛྫཱི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀ་གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ནཾ དུ་སྶཱི་ལཱ་ན་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ཏི་ཊྛ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀྑ་ཎེ གོ་ཎཱ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. གོ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་མྤི སཱ་དི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཧ་ཏྠི་ག་ཝ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༠, ༡༩༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫཱ་ཡ ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་དུ་ཀྐ་ཊཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཡཱ་ཙ་ནེ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ར་ཀྑི་ཏྭཱཏི ཙོ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝ་ཏོ ར་ཀྑི་ཏྭཱ. ཛ་གྒི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པོ་སེ་ཏྭཱ.
ཉཱ་ཏི་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ས་ཀ་ཊ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཙི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ནི པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ནི་པི ཝ་ཊྚ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ཝཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ག་རུ་བྷ་ཎྜ་པྤ་ཧོ་ན་ཀེ་སུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ པ་ན ཏི་ཎ་ས་ལཱ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ, བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ (པཱ་རཱ. ༣༤༩) ཝེ་ལུ༹་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཧ་རི་ཏཱ་ལ་ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལཱ་དི ཨ་པྤ་ཀ་མྤི མ་ཧ་གྒྷཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཏཾ ཏཱ་ལ་པ་ཀྐ་པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་མྤི ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཉྩ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
སཱཏི ཝི་ཉྙ་ཏྟི. པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ས་མྦཱ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༩) པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ཐ་ནཾ པ་རི་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀིཾ པཱ་སཱ་དོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༩) ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ས་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སོ ནཱ་མ. སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. ཨུ་ཀྐ་མ་ནྟཱིཏི ཨ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༣༤༤. མ་ཎི ཀ་ཎྛེ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཎི་ཀ་ཎྛོ. དེ་ཝ་ཝ་ཎྞནྟི དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ.
༣༤༥. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ཏྟེ་ན མེ ཨ་ཏྠོཏི (པཱ་རཱ. ༣༤༥) ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་མྤི པ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ སོ་ཏྠི་ཡཱ མ་ནྟ་པ་ད་ཝ་སེ་ན ཝ་དཱ་པེ་སི. སོ་པི བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་དེ་མཱི་ཏི ཨ་ཝོ་ཙ, ཏེ་ན་སྶ མུ་སཱ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘པ་ཏྟེ་ན མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘པ་ཏྟཾ ད་ད་ནྟཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ མ་ཎི་ནཱ མེ ཨ་ཏྠོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ, ཀ་ཐཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ན་དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༣༤༩. ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཾ ལི་ཏྟཱ ཨུ་ལླི་ཏྟཱ, ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ལི་མྤ་ནྟཱ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨུ་དྡྷཾ་མུ་ཁཱ ལི་མྤ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་ལི་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ ལི་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ལི་ཏྟཱ. བ་ཧི ལི་མྤ་ནྟཱ ཧི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་དྷོ་མུ་ཁཱ ལི་མྤ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ཧི་ལི་ཏྟཱ’’ཏི.
བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་ལོ་མི་ཏཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ སུ་དྡྷ་ཀ་ཏྟུ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟེ་ན ཝཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ནཱ་ཏི བ་ཧུ་ཨུ་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནུ་གུ་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ད་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སེ ཀ་ཏེ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ པ་ན པ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ཝཱ’’ཏི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ད་ཏྠ་ཏོ, སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྷི ཀཱ་ར་ཡ་མཱ་ནེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨུ་དྡེ་སོཏི སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦོ. སེ་ཏ་ཀ་མྨནྟི སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ སེ་ཏ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ སུ་དྷཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཏ་ཏ་ནུ་ཀ་ལེ་པོ, ཏེ་ན པ་ན ས་ཧ མི་ནི་ཡ་མཱ་ནེ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྐཱ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ’’ནྟི. ཏེ་ན པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ན ག་ཙྪ་ཏི ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ན་ངྒ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠ་སྶ ཝཱ-ས་དྡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཏོ་བྷཱ་གེ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏི་ཧ་ཏྠཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠེ་ན ཏི་ཧ་ཏྠཱ, ‘‘ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི་པི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༣༤༨-༣༤༩) ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ‘‘ཡ་ཏྠ…པེ… ཨ་ཡཾ ཀུ་ཊཱི་ཏི ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠེ་ན ཏི་ཧ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ མ་ཉྩ་སྶ སུ་ཁེ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ‘‘ཨཱུ་ན་ཀ་ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཱ ཝཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་སྶ མ་ཉྩ་སྶ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ར་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠེ་ན ཙ་ཏུ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ་པི ཀུ་ཊི་ཡཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོ ན པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ ཨ་ཀུ་ཊཱི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ མ་ཉྩ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོཏི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟོ མ་ཉྩོ. སོ ཧི པ་ཀ་ཏི་ཝི་ད་ཏྠི་ཡཱ ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི་ཀོ, ཨ་ཊྛ་ཝི་ད་ཏྠི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཁུ་དྡ་ཀོ མ་ཉྩོ སཱི་སཱུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་དཾ པ་སཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫི་ཏུཾ ན པ་ཧོ་ཏི. པ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་མྤཱིཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་མྤི, ཨི་ད་ཉྩ ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ་པི ཝ་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ན ཝཱ་ཏི ས་ནྡེ་ཧ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་ལ་ལ་ལེ་པོཏི ཀེ་ན་ཙི སི་ལེ་སེ་ན ཀ་ཏ་ལེ་པོ, སེ་ཏ་ར་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཀ་ལ་ལ་ལེ་པོ ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལེ་པོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དཱི་སུ གྷ་ནེ་ན ཀ་ལ་ལེ་ན ཀ་ཏ་བ་ཧ་ལ་ལེ་པོ མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པ་ནེ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི ལེ་པ་ཝོ་ཧཱ་ར་ག་མ་ན་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པི་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ ནཱ་མ དྭཱ་ར་བཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་དཱ་རུ་ས་ངྒྷཱ་ཊོ, ཡ་ཏྠ ས་ཨུ་ཏྟ་ར་པཱ་སཾ ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་པ་སྶཱ་ཡ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟི.
ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ་པི, ཨ་པ་ལོ་ཀ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་པ་ས་དྡ་སྶཱ་པི ཨོ་ཨཱ་དེ་སོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
༣༥༣. ནི་བ་དྡྷ་གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ན་མྤཱིཏི ཨེ་ཏྠ གོ་ཙ་རཱ་ཡ པ་ཀྐ་མ་ནྟཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་མ་གྒོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སནྟི སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ. གོ་ཙ་ར་བྷཱུ་མཱིཏི ཨཱ་མི་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ན ག་ཧི་ཏཱཏི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ན ག་ཧི་ཏཱ, ན ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱི་ཧཱ་དཱི་ན་ཉྷི གོ་ཙ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཝི་ཡ ནི་བ་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏི, ཡ་ཏྠ པ་ན གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་པཱ་ཎ་ཀཱ ས་ནྟི, དཱུ་ར་མྤི ཏཾ ཋཱ་ནཾ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ ཏཾ ན ཝཱ་རི་ཏཾ, ནི་བ་དྡྷ་ག་མ་ན་མ་གྒོ་ཝ ཝཱ་རི་ཏོ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ ག་མ་ན་མ་གྒ་སྶ ནི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཝཱ་ལཱ༹་ནནྟི ཨ་ར་ཉྙ་མ་ཧིཾ་སཱ་དཱི་ནཾ. ཨཱ་རོ་གྱ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཡ. སེ་སཱ་ནཱིཏི པུ་བྦ་ཎྞ་ནི་སྶི་ཏཱ་དཱི་ནི སོ་ལ༹་ས. ཏཱ་ནི ཙ ཛ་ན་ས་མྨ་དྡ་མ་ཧཱ་ས་མྨ་དྡ་ཀུ་ཊི་ཝི་ལོ་པ་ས་རཱི་ར་པཱི་ལཱ༹་དི་ཨུ་པ་དྡ་ཝེ་ཧི ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ནཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་བྷི་ཧ་ན་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་བྦྷཱ་གྷཱ་ཏཾ. ‘‘ཝེ་རི་གྷ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཙོ་རཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
དྷ་མྨ་ག་ནྡྷི་ཀཱཏི དྷ་མྨེ་ན ད་ཎྜ་ནཱི་ཏི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཙྪི་ནྡ་ན་ག་ནྡྷི་ཀཱ. ག་ནྡྷི་ཀཱ་ཏི ཙ ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི ཧ་ཏྠཱ་དིཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ དཱ་རུ་ཁ་ཎྜ་ཕ་ལ་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ར་ཙྪཱ་ནི་སྶི་ཏནྟི ར་ཐི་ཀཱ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཙ་ཙྩ་ར་ནི་སྶི་ཏནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ར་ཐི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྡྷི་ནི་སྶི་ཏཾ. ས་ཀ་ཊེ་ནཱཏི ཨི་ཊྛ་ཀ་སུ་དྷཱ་དི་བྷ་ཎྜཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ཀ་ཊེ་ན.
པཱ་ཙི་ནནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ བྷཱུ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་ལཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཙི་ནི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི བྷི་ཏྟི་ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ནི ཙ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨི་དྷ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ས་ཧ་པ་ཡོ་གཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝི་ཡ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཏེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ཊི་ཡཱ བྷེ་དེ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་ཙྪ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏནྟི ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཝཱ ཀ་ཏཾ. པ་ཎྞ་སཱ་ལནྟི པ་ཎྞ་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཙུ་ཎྞ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཏ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ལི་མྤ་ནྟི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་ཎྞ་སཱ་ལཾ ལི་མྤ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ནྟོ་ལེ་པེ་ནེ་ཝ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནྟོ་ལེ་པེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི་ལེ་པེ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་སྨིནྟི དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝཱ ཋ་པི་ཏེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶོ་ཀཱ་སནྟི ཏ་སྶ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཱ་དི་སྶ ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཚི་དྡཾ. པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱཏི པུ་བྦེ ཋ་པི་ཏོ་ཀཱ་སཾ ཁུ་དྡ་ཀཾ ཙེ, ཏཾ དྭཱ་ར་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཙྪི་དྡ་བྷེ་ད་ནེ་ན པུ་ན ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ཋ་པི་ཏེཏི དྭཱ་ར་བ་ནྡྷེ ཝཱ ག་ཝ་ཀྑ་ས་ངྒྷཱ་ཊེ ཝཱ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཝཱ ཨ་ཝ་ཌྜྷི་ཏེ ཝཱ ཚི་དྡེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏེ. ལེ་པོ ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ དི་ནྣོ ལེ་པོ ཏ་ཐཱ ཋ་པི་ཏེ་ན དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏནྟི དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཾ ཝཱ. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཏེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ ལེ་པ་སྶ གྷ་ཊེ་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནཾ ཋ་པ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ལེ་པ་གྷ་ཊ་ནེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ནཱ ས་མ་ནྟཱ ལེ་པ་གྷ་ཊ་ནེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ལེ་པོ་ཀཱ་ས་ཏྟཱ, ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝཱ, ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ལེ་པ་སྶ བྷི་ཏྟི་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊ་ནེ་ནེ་ཝཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ལི་མྤ་ཏཱིཏི དཱ་རུ་ཀུ་ཊྚ་སྶ དཱ་རཱུ་ན་མ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཝ་རཾ ཡཱ་ཝ ལི་མྤ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ས་ཀུ་ཊྚ་ཙྪ་ད་ནཾ ལི་མྤ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཝ་རཾ ལི་མྤི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཋ་པ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཙེ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་དཱ་པི ཨཱ་ལོ་ཀ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏི, ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་དྭཱ་ར་ས་ངྒྷཱ་ཊེ གྷ་ཊི་ཏེ ལེ་པོ ཙ གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི, པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊྚ་མེ་ཝ མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པ་ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊྚཾ ཀ་རོ་ཏི, ཚ་ད་ན་ལེ་པེ་ན ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པུ་རི་མ་སྶ ལེ་པ་སྶ ཨ་གྷ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
༣༥༤. ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཏ་ཏྠ ‘‘སཱ་ར་མྦྷེ ཙ ཨ་པ་རི་ཀྐ་མ་ནེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ.
༣༦༡. ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ ཀུ་ཊི་ཀ་མྨེཏི ལེ་པ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཀུ་ཊི་ཀ་མྨེ ཨེ་ཀ་པི་ཎྜ་མ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་ནི་ཊྛི་ཏེ. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན པ་ན ལ་དྡྷཾ, ཏ་སྶཱ་པི ཏཾ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟ་སྶ ‘‘པ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ༣༦༣) ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་མྤི ལ་དྡྷ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ནཱ་པི ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ད་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ར་ཏོ ལ་དྡྷཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡཱ ནི་ཊྛཱ་པ་ནེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་པ་ཙི་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཡཱ་ཝ པཱ་ཙི་ནཱ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏ་བྦཱ. བྷཱུ་མི་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱཏི པཱ་ཙི་ན་ཏ་ལཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ.
༣༦༤. ལེ་ཎནྟི པ་བྦ་ཏ་ལེ་ཎཾ. ན ཧེ་ཏྠ ལེ་པོ གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་སུཾ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཙེ ལེ་ཎ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ལེ་པཾ དེ་ནྟི, ཨུ་ལླི་ཏྟ་ཀུ་ཊི་ས་ངྑྱཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ཎྞི་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ནཱ་ཏི་ཨུ་ཙྩཾ པ་ཊི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སཾ ‘‘གུ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ མ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷཱུ་མི་གུ་ཧནྟི ཨུ་མ་ངྒ་གུ་ཧཾ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སཱུཏི ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪི་ཀ་གེ་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཙྪི་ཀ་གེ་ཧ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ཚ་ད་ནཾ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི…པེ… ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ལ་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི དཱི་གྷ་ཏོ, ཏི་རི་ཡ་ཏོ ཙ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ལླི་ཡཱ་དཱི་ཧི བ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཛཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ. སོ ཙཱཏི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཚ་ད་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོཏི ཚ་ད་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཙ བ་ཧི ཙ ལི་མྤ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ. མ་ཏྟི་ཀཱ་ཀུ་ཊྚེ བྷི་ཏྟི་ལེ་པཾ ཝི་ནཱ་པི བྷི་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ གྷ་ཊ་ན་མ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཚ་ད་ན་ལེ་པོ་ཝ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཀུ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ལི་མྤི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི ལི་མྤ་ཏི, ལེ་པོ ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏི ནཱ་མ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཚ་ད་ན་ལེ་པ་གྷ་ཊ་ན་ཏྠཾ ས་ཀ་ལཱ་ཡ་པི བྷི་ཏྟི་ཡཱ ལེ་པོ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་སྶ ཨ་ལེ་པེ་པི ཚ་ད་ན་ལེ་པ་སྶ ཨ་གྷ་ཊ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལེ་པོ ན གྷ་ཊཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ, ལེ་ཎ་གུ་ཧཱ་དཱི་སུ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་པ་རི་ཀྐ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ, ཨི་མི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པི སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝི་རོ་དྷཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏུཾ ‘‘ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་དི་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ, ཡཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་རུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ཉྙ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ན སཱ་ར་མྦྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩ་ར་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ཊྛཱ་ཡཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ ས་མཱ་དི་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི, ‘ཀུ་ཊིཾ མེ ཀ་རོ་ཐཱ’ཏི ས་མཱ་དི་ས་ཏི ཙ, དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ ཧོ་ཏུ ཨ་ནཱ་ར་མྦྷཱ ཙ ས་པ་རི་ཀྐ་མ་ནཱ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་རཱ་པ་ཀེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ ‘‘ཀུ་ཊི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟ་མྤི ཀུ་ཊིཾ ཨ་ཉྙ་སྶ…པེ… ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཡཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཀཱ་རུ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱཏི ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ. ཨ་དེ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏོཏི པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཀ་རོ་ཏོ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀནྟི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ. ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཏཱ, ཧེ་ཊྛི་མ་པྤ་མཱ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ, ཨ་དེ་སི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ, པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏཱ, ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཏཱ, ཝཱ་སཱ་གཱ་ར་ཏཱ, ལེ་པ་གྷ་ཊ་ནཱ་ཏི ས་ཏྟ ཝཱ པ་མཱ་ཎ་ཡུ་ཏྟ་ངྒཱ་དཱི་སུ ཚ ཝཱ ཨ་ངྒཱ་ནི.
ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༦༥. ས་ཏྟ་མེ པཱུ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཡོ་གེ ཀ་ཏྟ་རི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘གཱ་མ་སྶ ཝཱ པཱུ་ཛི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ ཧི མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་མྤི བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི.
༣༦༦. ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོཏི ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་དེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཝི་ནཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཧི ཨི་དཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ བྷི་ཀྑཱུ ཝཱ ཨ་ན་བྷི་ནེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཨ་ན་བྷི་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི.
ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༠. ཨ་ཊྛ་མེ པཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. གོ་པུ་ར་ཊྚཱ་ལ་ཀ་ཡུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཀཱ་རེ་སུ ཡུ་དྡྷ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏོ ཝ་ངྐ་ས་ཎྛཱ་ནོ ས་ར་ཀྑེ་པ་ཚི་དྡ་ས་ཧི་ཏོ པ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཊྚཱ་ལ་ཀོ ནཱ་མ.
སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶཱཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶ. ཏེ གཱ་ར་ཝེ་ནཱཏི ཏེ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལ་ནྟ་ས་རཱི་རཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སཱ་པ་ནེ གཱ་ར་ཝེ་ན, ལ་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ར་ས་པཱིཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཡཱ་གུ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཁ་ཛྫ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ཀ་སཱ་ཊི་ཡ་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་པ་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་པེ་ས་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་པེ་ས་ཀ་ས་མྨུ་ཏཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏེ་ར་ས་པི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་པི་སཱུ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ སེ་ནཱ་ས་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་སུ, ཀ་ཏི་ཀ་ས་ཎྛཱ་ན་པ་ཝེ་ས་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་ཐེ་ནྟུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝ་ནྟུ, ནཱ་ནཱ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ, ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཀ་པྤེ་ནྟུ, ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ཡོ་ནི་ཡ་མཱ ཙ ཧོ་ནྟཱུ’’ཏི པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏེ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ཝི་ས་དི་སཱ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཝ་ཙ་ནནྟི ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ.
༣༨༣. ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་བྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཏི་མ་ནཱ་པ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སུཾ ཋི་ཏི་ཀཱ་ཡ པཱ་པེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ. ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་མཱ་ཎ་མ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན. བྷ་ཝོཏི བྷ་ཝི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏཱི་ཏཾ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གནྟི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ དི་ཝ་སེ ས་ལཱ་ཀ་དཱ་ན་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཧི་ཡྻོཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཛྫ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ་སུ ‘‘སྭེ ཨ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀི་སྶ མནྟི ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༣༨༤. ‘‘ས་ར་སི ཏྭ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ཏྟ་རི རི་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨ་སཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧཱ་ར་པ་དེ་ན ས་ཧ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱཾ ཀ་ཏྭཱ, ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་དཾ, ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ དྭཱི་སུ ཝཱ་ཀྱེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱཏི ཏྭཱ-པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
དུ་ཏི་ཡོ ད་བྦ-ས་དྡོ པ་ཎྜི་ཏཱ་དི་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཁོ ད་བྦ ད་བྦཱ པ་ཎྜི་ཏཱ’’ཏི. ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟཱིཏི དོ་ས་ཏོ མོ་ཙེ་ནྟི. ཝི་ན་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཏ་ནྟིནྟི ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ས་ཡེ ཨཱ་ག་མཾ ཋ་པེ་ནྟོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡ་ཏོ ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ཏོ, ཏ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཙ ཏ་སྶ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་སྶ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སི་ནྟི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན གྷ་ཊ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨེ་ཏི་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ན གྷ་ཊ་ནཾ ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་སི་དྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟ་དུ་སྶཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཙ་ར པི་རེཏི ཙ་ར ག་ཙྪ པི་རེ པ་ར ཨ་མཱ་མ་ཀ ཏྭཾ. ཝི་ན་སྶཱཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཙྪ. ཨ་ཀཱ་རི་ཀཱཏི ཨ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ན ཀཱ་རི་ཀཱ. ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཡྻེ་ན་མྷི དཱུ་སི་ཏཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཡ་དི ནཱ་སི་ཏཱ, ཏ་དཱ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་དཱུ་ས་ཀ་ཏྟ་སི་དྡྷི་ཏོ ཏ་སྶ དོ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨ་ཝ་སྶཾ ཏ་མེ་ཝ དོ་སཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ‘‘ད་བྦ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ མེ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཉྙེ་ན དོ་སེ་ན ནཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཏཱ, ཝ་ཏྠུ་སྶ ཙ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝོ, ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཙ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཏྟནྟི ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧི་ཏཾ ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཾ. ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐཱ’’ཏི ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ནཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ན ཝུ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ སི་དྡྷ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ སུ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཨ་སྶཱ ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཐཱ་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝཱ་དེ ཐེ་རོ ཨ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ན་མྤི པ་ན ‘‘ས་ཀཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ ནཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཝཱ་དེ་སུ, སུ་ཏྟེ་སུ ཝཱ. ཡཾ པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟནྟི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ཧི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ ཧེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ‘‘ཏ་ཏྲ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི…པེ… ཨ་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ ད་སྶི་ཏོ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་སུ. དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཝུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀུ་རུ་ནྡི་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཙྪི་མ་ན་ཡེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཙ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་མཱ་ནེ་པི ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དི་ནོ ཝི་དྷཱ་ཡ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ལེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊནྟི བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
ཨེ་ཝཾ དྭཱི་སུ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝཱ་དེ དོ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་ད་མེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་སུནྟི ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏོ (པཱ་ཙི. ༡) ཝི་སུཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟོ་ག་དྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནེ ཝི་སུ་ཉྙེ་ཝ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་མ་ན་ཡོ་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝཱ་དོ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཝི་ཊྛཾ དུ་ཀྐ་ཊ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་སྶ བྷི་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཉྩ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ་ཧི ནཱ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱིཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ཨི་མི་སྶཱ པ་ན ནཱ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དུ་སྶཱི་ལཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ.
༣༨༦. ཨཱ་ཀཱ་ར་ནཱ་ན་ཏྟེ་ནཱཏི དཱུ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ, དཱུ་ས་ཀཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ནཱ་ན་ཏྟེ་ན. ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷོཏི ཨ་ཏུ་ཊྛོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན སུ་ཁི་ཏོ’’ཏི. ན པ་སཱ་དི་ཏོཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏ་པྤ་སཱ་དོ. ཁཱི་ལ-ས་དྡོ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནོ, ཀ་ཙ་ཝ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ…པེ… ཁཱི་ལ’’ནྟི. ན་པྤ་ཏཱི་ཏོཏི པཱི་ཏི་སུ་ཁཱ་དཱི་ཧི ན ཨ་བྷི་ག་ཏོ ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨ་བྷི་ས་ཊོ’’ཏི.
ཡེ་ན དུ་ཊྛོ་ཏི ཙ ཀུ་པི་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན དུ་ཊྛོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ ཡེ་ན ཀུ་པི་ཏོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཉྩ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༨༦) ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. དྭཱི་ཧཱིཏི ‘‘ཏེ་ན ཙ ཀོ་པེ་ན, ཏེ་ན ཙ དོ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཀོ་པ་དོ་ས་པ་དེ་ཧི དྭཱི་ཧི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན དྭཱི་ཧི་པི དོ་སོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཡཱ་ཡཱཏི ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ.
ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་དི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ སི་ཡཱ, ཨ་མཱུ་ལ་ཀཾ ནཱ་མ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་ནྟི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ (པཱ་རཱ. ༣༨༦) པ་ན བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏཾ ཨི་དྷ ཨ་པྤ་མཱ་ཎནྟི ཨེ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཱ་པ་ནྣ་ཏཾ ཨི་དྷཱ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ངྒཾ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣེ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ནྣེ ཝཱ པུ་གྒ་ལེ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ ཨེ་སོ སུ་དྡྷོ’’ཏི སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཝི་མ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཝ ཨི་དྷ ཨ་ངྒ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏ་ཐེ་ཝཱཏི པ་སཱ་ད་སོ་ཏེ་ན, དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. དི་ཊྛཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ པ་རི་ས་ངྐཱ་ཝ དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཨ་དི་སྭཱ ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དི་སྭཱ པ་ཀྐ་ནྟེ་སུ་པི དོ་སོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ. ཨི་མེ་སནྟི ཨི་མེ་ཧི. ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, པ་ཙྪཱ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ས་ངྐཱ་ཡ ཙོ་དེ་ཏི. ན ཧི ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ཏྠི. ‘‘ཨ་རི་ཊྛཾ པཱི་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ མུ་ཁེ སུ་རཱ་ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་རི་ཊྛ་ཉྷི སུ་རཱ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷཾ ཀ་པྤི་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫཾ.
དི་ཊྛཾ ཨ་ཏྠི ས་མཱུ་ལ་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཏྠི ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀནྟི་ཨཱ་དི པ་ན དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦྷ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. དི་སྭཱ་ཝ དི་ཊྛ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཙོ་དེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟཾ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ སོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཏཱ་དཱི་སུ་པི. ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མཱ་པ་ནྣཾ དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨ་སུ་དྡྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་དེ་ནྟོ ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་པ་ནྣེ ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ནྣེ ཝཱ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་པ་ནྣ་ས་ཉྙཱི དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ, ཨ་དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཝཱ མཱུ་ལེ་སུ དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དི་ས་ཉྙཱི ཏེ་ན དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཙོ་དེ་ནྟོ ས་ཉྙཱ་ས་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ཨི་མེ་སཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་མཱི་པེ ཋ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་ཙཱི་གྷོ་སཱ་ནཾ ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༣༨༥-༣༨༦) ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. པ་ར་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘དཱུ་ཏཾ ཝཱ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ནྟ་སྶ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ས་ཀིཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་སཾ ཝ་ད་ཏོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙོ་དཱ་པ་ཀ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི. སོ་པཱིཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ་པི. ཏ་སྶ ཙ ‘‘མ་ཡཱ་པི དི་ཊྛ’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨ་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏྭཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝ་ད་ནྟ་སྶཱ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཨེ་ཝ. ས་ཏི་པི པ་ན ཨ་ནུ་དྡྷཾ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི པ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ས་ཙེ པ་ན པ་རེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ.
ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྦ་ཧུ་ལེཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བ་ཧུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ་ན པུ་རི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཝཱ་ར་བྷེ་ད་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྨི་ཉྷི ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཙོ་ད་ཀ་བྷེ་དེ་ན ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙུ་དི་ཏ་ཀ་བ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ནྟ་རཾ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཙོ་ད་ནཱ་པ་ས་ངྒེ་ན ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཙོ་ད་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙོ་དེ་ཏུཾ པ་ན ཀོ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. བྷི་ཀྑུ་སྶ སུ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི སུ་ཏྟཾ ཡ་སྨཱ ཡེ ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་པི ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙོ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, ཏེ་ས་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རོ་པི ཡ་སྨཱ ཙོ་དེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཾ ཏེ་ཧི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཧི པ་ཋ་མ་ཙོ་ད་ཀེ་ཧི ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏུ་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དཱུ་ཏཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ཙོ་དེ་ཧཱི’’ཏི དཱུ་ཏཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ ཡོ ཙོ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཎྞཾ, མཱུ་ལ་སཱ་ས་ནཾ ཝཱ པེ་སེ་ཏྭཱ. ས་མ་ཡེ་ནཱཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ན་ན་ཀྑ་ཎེ.
ག་རུ་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣནྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་ནཾ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ (མ. ནི. ༡.༤༤༥; ༢.༩༤, ༩༥, ༢༢༥; ༣.༩༡, ༡༡༦, ༡༣༦; སཾ. ནི. ༣.༢༡༠) ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི, ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟཾ ག་ཎྷཱ་པ་ཀ་དི་ཊྛི ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣནྟི ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ (པཱ་རཱ. ༡༩༥), ས་ཉྩ་རི་ཏྟེ (པཱ་རཱ. ༣༠༡, ༣༠༢) ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ‘‘ཡོ ཏེ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏི, སོ ཨ་ར་ཧཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༢༠) པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༢༥༧), བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཊི་དེ་ས་ནཱི་ཡཾ (པཱ་ཙི. ༡༢༣༦), སཱུ་པོ་ད་ན་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ (པཱ་ཙི. ༦༡༢-༦༡༣) དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༢༨༧) ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ. ན ཧེ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་པི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཉྙཱ་པི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་པཱ་ཎ་ཝ་དྷ་ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པི ས་ནྟི, ཏཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷ་ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཚ་སུ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏཱིཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཙོ་ད་ནཱ པ་ན ཀ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏིཾ་སཱ་ནཱིཏི ཏིཾ་སཾ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ཏིཾ་སཱ་ནི, ཏིཾ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ཝུ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ དི་ཊྛཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ར་སྶ ཝི་པྥ་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན, ཙོ་ད་ནཾ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨུ་བྦ་ཧ་ནྟི ཝི་ཡོ་ཛེ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ཏ་ཛྫ་ནིཾ ཝཱ ཀ་ལ་ཧཾ ཝཱ་ཏི ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ, ས་ངྒྷ་ས་མྨུ་ཏི, ཏཱ་ཡ. ཝི་ནི་ཙྪི་ན་ནཾ ནཱ་མ ཏཱ་ཡ ས་མྨ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪ་ན་ན་མེ་ཝ. ཨ་ལ་ཛྫུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཧི པ་རི་སཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༢༧) ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ད་ས་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ དྭེ ཏ་ཡོ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦཱ, ཏེ་ཧི ཙ ས་མྨ་ཏེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝཱ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝཱ པ་རི་སཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ཧི ན ཀི་ཉྩི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ’’ནྟི སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ.
ཀི་མྷཱིཏི ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ, ཀ་ཏ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཀི་མྷི ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀ་ཏ་རཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཙོ་དེ་སཱི’’ཏི ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ བྷཱ་སཱ་ཡ ཝུ་ཏྟེ་པི ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ‘‘སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་དི་ཊྛི་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་པ་ཏྟཱི་སུ ཀ་ཏ་རཱ་ཡཱ་ཏི མཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ པུ་ཙྪཱ, ན པ་ན ཀི་མྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ད་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. ན ཧི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀོ ཙོ་ད་ཀཾ བཱ་ལཾ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་བྷཱ་སཱ་ཡ ‘‘ཀི་མྷི ན’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཀི་མྷི ན་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀཱ་ཡ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘བཱ་ལ་སྶ ལ་ཛྫི་སྶ ན་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཙ ‘‘ཀི་མྷི ནཾ ཙོ་དེ་སཱི་ཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་མེ་ཝ ན་ཡ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཀི་མྷི-ནཾ-པ་དཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ན ཧི བཱ་ལོ ‘‘ཀ་ཏ་ར་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནཾ ཙོ་དེ་སཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠེ ཉཱ་ཏེ་པི ཝི་པ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་པ་ཏྟི་ས་རཱུ་པ་ཉྩ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཀི་མྷི ན’’ནྟི ཨི་ད་མྤི ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཝ.
‘‘དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་རཱ. ༣༩; པ་རི. ༢) ‘‘ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ…པེ… པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཧི་ཏཱིཏི ཧི-ཀཱ་རོ ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ག་མོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛ་ས་ནྟཱ་ནེ་ནཱཏི དི་ཊྛ་ནི་ཡཱ་མེ་ན. ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ དོ་སེ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏེ་པི ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ་ཧ’’ནྟི དོ་ས་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་པ་ཨ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི སུ་དྡྷ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་སྶེ་ཝ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཙོ་ད་ཀེ་ནེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. དོ་སཱ་པ་ག་མ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏ་མྤི ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦).
ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ དོ་སེ ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏེ་པི ཏ་སྶ དོ་སཱ་པ་ག་མ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. ཝི་ཝཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ. ས་ཉྙཾ ད་ཏྭཱཏི ནེ་སཾ ཀ་ཐཱ་པ་ཙྪེ་ད་ཏྠཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ཨ་ན་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོཏི ‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཙོ་ད་ཀ་པ་ཀྑེ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྡེ་ཧེ ཨེ་ཝ ཧི ས་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ཨ་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན ས་ཏི ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཨ་ས་ཙྩ་ཏོ་པི པ་ཊི་བྷཱ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ སི་ཡཱ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ ལི་ངྒ་ནཱ་ས་ནཱ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀོ ནཱ་ས་ན་པྤ་ཀཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཧ་སཱ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘པ་ཀྑཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ལ་ཛྫཱི ནཱ་མ ཨེ་ཝ, པུ་རི་མོ ལ་ཛྫི་བྷཱ་ཝོ ན ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏཱིཏི ས་ཙེ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་དོ་སཾ ཝ་ཀྑཱ་མི, མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ བྷི་ཛྫི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ན དེ་ཏི. ཋཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ལ་ཛྫི་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་སུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ན དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི, པུ་བྦེ པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ དུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཙོ་ད་ཀེ་སུ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཉ་ཏྭཱཏི ‘‘ཏུ་མྷེ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཏུ་ཊྛཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་ཙོ་ད་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ཀེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཨ་ནུ་ཝི་ཛྫ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་མྤི ས་མཱུ་ལ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟོ ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཡཱ་གུ་ཨ་གྒ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཙོ་དེ་ནྟོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. དོ་ས་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝ་ད་ཏི ནཱ་མ. དོ་ས་ནྟ་རོཏི དོ་ས་ཙི་ཏྟོ. པ་ནྣ་ར་ས་སུ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མ་ཨཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏཱ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ སྭཱ་ག་ཏཱ་དི་ཏཱ, ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་རི. ༣༦༢) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་དྷ་མྨཱ ཙ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ, ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ, ཝི་ན་ཡ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༡) ཨི་མེ་སུ པ་ནྣ་ར་ས་སུ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་རུ་ཎཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཧི་ཏེ་སི་ཏཱཏི ཧི་ཏ་ག་ཝེ་ས་ན་ཏཱ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏཱཏི ཏེ་ན ཧི་ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཏཱ, ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི་པི མེ་ཏྟཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱཏི སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏཱ. ཝ་ཏྠུཾ ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ན་ཡ་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་ཏཱ ནཱ་མ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན, ས་མ་ཐེ་ཧི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུནྟི ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཏཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘སེ་སཱ་ནི ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༥-༣༨༦). ཡཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.