༡༠. པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༠. ད་ས་མེ བ་ཧཱུ་ནནྟི དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙཱ་དི་སེ་ཝཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ་ནཾ. དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་པ་ད་མེ་ཝ པ་ར་མཾ ཨ་སྶ, ན མ་གྒ་ལཱ་བྷོ་ཏི པ་ད་པ་ར་མོ. ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎི་ཏྭཱཏི ནི་པྥཱ་དེ་ཏྭཱ. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ‘‘ཨ་ཊྛ མཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༤༠༩) ཝུ་ཏྟཾ.
ཏཱི་ཧི ཀོ་ཊཱི་ཧཱིཏི ཨ་སུ་དྡྷ་མཱུ་ལེ་ཧི. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པ་ཀྐ་པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པ་བྷོ་ཛ་ན་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ་ཡ, མ་ཙྪ་མཾ་ས་བྷོ་ཛ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཀུ་ལ་སྶ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ལ་དྡྷེ་སུ བྷ་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ མ་ཙྪ་མཾ་ས་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྐཱ་ཡ, དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་རཱི་ར་ཡཱ་པ་ན་མྤི ན སི་ཡཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཙྪ་མཾ་སཾ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏཱི་ཧི ཀོ་ཊཱི་ཧི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཊི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, བྷི་ཀྑཱུ མ་ར་མཱ་ནཱ་པི མ་ཙྪཱ་དི་སཾ་ས་གྒ་ས་ངྐི་ཏཾ བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏོ ཏ་ཎྜུ་ལ་དྷ་ཉྙཱ་དིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡཾ པ་ཙི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཏ་དུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ དཱ་སི་དཱ་སཾ, ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་དི་ཀ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཏྟཱ་དི ཝི་ཡ ཨ་ཝ་སྶཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཊྛཱ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ, ན བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ཝཱ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛཱ་ལཾ མ་ཙྪ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཝཱ་གུ་རཱ མི་ག་བ་ནྡྷ་ནཱི. ཀ་པྤ་ཏཱིཏི ཡ་དི ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ངྐཱ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ལེ་ས་ཀ་པྤཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཡ་ཏྠ ཙ ནི་བྦེ་མ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཝ་ཏྟ་མཾ་སནྟི ཨཱ་པ་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀཾ མ་ཏ་མཾ་སཾ. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ མ་ངྒ་ལཱ་དཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ‘‘ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཀ་པྤནྟི ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀ་པྤཾ, ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ’’ནྟི་པི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༢.༤༡༠) ཀེ་ཙི. མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་སྶ ཧི ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གོ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་ཀ་པྤོ, ཏ་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་མོ བྷཱ་གོ ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀ་སྶ ཨཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་པྤ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི ‘‘ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ ཨེ་ཝ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༠༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. བྲ་ཧྨཾ པུ་ཉྙནྟི སེ་ཊྛཾ པུ་ཉྙཾ. ཀ་པྤཾ ས་གྒ་མྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཀ་པྤ་ཊྛ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༡༡. ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ནི་དྡེ་ས་སྶ. ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་ནཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ‘‘བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བྷེ་ད་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ས་མཱ་དཱ་ཡ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་པི པ་ཀྑ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ་པི ཙཱ་ཡཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དི་ནཱ. ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ་ན. ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཧི ‘‘ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༣.༡༠-༣༩, ༤༢; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༢) ཝོ་ཧཱ་རེ་ན, པ་རེ་སཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ནུ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ མ་ནྟ་སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀ་ཐ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྑེ པ་ཝི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨི་མཾ ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་མེ་ཝ, ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ པ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ པ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་བྦྷུ་སྶི་ཏནྟི ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏཾ. ཨ་ཙྪེ་ཡྻཱཏི ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ.
‘‘ལ་ཛྫཱི ར་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༢; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷ་ཡེ་ན ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ ལ་ཛྫཱི་ནཾ ཨེ་ཝ བྷཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཛྫཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱི’’ཏི, ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ་པི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊཾ. པ་ཧོ་ནྟེ་ནཱཏི ག་ནྟུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན, ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་གི་ལཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༤༡༦. ཉ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ན ཧི པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཧི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏོཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་མ་ནྠ་ཀ་སྶ རོ་མ་ནྠ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དིཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༣) ཨུ་དྡི་སྶཱ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ རོ་པེ་ཏ་བྦོཏི ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཨཱ་པ་ཏྟིཾ རོ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན ཛཱ་ཏཱཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ན ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཝ.
‘‘ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཾ. ས་ཙི་ཏྟ་ཀནྟི ‘‘ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀཾ. ཡོ ཝི་ས་ཉྙཱི ཝཱ བྷཱི་ཏོ ཝཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཝཱ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི་པི, ‘‘ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. བྷེ་དཱ་ཡ པ་ར་ཀྐ་མ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ་ན ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱ་མཱི་ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི.
པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.