༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
ཝ་གྒུ་མུ་དཱ་ཏཱི་རི་ཡ་བྷི་ཀྑུ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༣. ཨ་དྷི་ཊྛེ་མཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧཱ་མ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏྭཱཏི པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ པ་ན ཨ་ས་ཏཱིཏི བྷཱ་སི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཨ་ས་ཏི. བྷཱ་སི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨཱི་དི་སེ ཧི ཋཱ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ས་མྦ་ནྡྷེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎེ་ན དྷཱ་ཏྭ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཨ་ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཧི་ཏཱ་པི པ་ཙྩ་ཡཱ སཱ་དྷ་ཝོ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཝ་ད་ནྟི.
༡༩༤. ཝ་ཎྞ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ན་ཝུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ས་ནྣ་མུ་ཁ་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་མི་ནཱ མུ་ཁ་ཝ་ཎྞ་སྶ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཙྪ་ཝི་ཝ་ཎྞཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀ་ཏི་ས་རཱི་ར་ཝ་ཎྞ་སྶེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་ཏྟཱ ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱི་ཎ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་པྤ་སཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧ་ད་ཡ་རཱུ་པ་སྶཱ་པི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ ཨི་མཾ ས་རཱི་ར་སོ་བྷཾ ནེ་ཝ པཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཐཱ ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ་ཝ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ.
༡༩༥. ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི དི་སྶ་ནྟི, ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙ་ནྟོཏི པཱི་ལེ༹་ནྟོ, གེ་ཧཱ་དཱི་ནི ཝཱ ས་ཡཾ ཌ་ཧ་ནྟོ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ པཱ་ཙེ་ནྟོ. ཨུ་དྡྷ་ཏེཏི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏི་ཀེ. ཨུ་ནྣ་ལེ༹ཏི ཨུ་གྒ་ཏ་ན་ལ༹་ས་དི་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཏ་ཏུ་ཙྪ་མཱ་ནེ་ན ས་ཧི་ཏེ. ཙ་པ་ལེཏི པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ནཱ ཙཱ་པ་ལླེ་ན ཡུ་ཏྟེ. མུ་ཁ་རེཏི ཁ་ར་ཝ་ཙ་ནེ. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡེཏི ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ གི་ཧི་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཾ ཋི་ཏི་ནྡྲི་ཡེ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་ཎྛ་པ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ར་མ་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟཱི་ཧི མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ནི་ཝུ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ནཱ་མ. པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏུནྟི ཝི་མྷཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རེ ཨ་ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ཨི་དཾ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན པཱ་ལི༹ཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི, ཏཱ་ནི པ་ན པ་དཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ར་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ་པི ཛ་ན་པ་དེ་སུ་པི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ཏེ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟི, ན ལཱ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཏ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ཙྪེ་ནཱཏི ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་སི་རེ་ནཱཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པཱ་ར་མཱི་པཱུ་ར་ཎ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ངྒྷི་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་ནེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫི་ཡ་ཨ་ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ, ན ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ས་ནྟནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨི་དཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཏ་ཝ་སྶེ་ཝཱཏི ཀི་ཏ་ཝ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་ག་ཧ་ཎ་མི་ཝ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་སྶཱཏི ས་ཋ་སྶ. ས་མ་ཎོ་ཏི གོ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ, ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ས་མ་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཛྫཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དནྟི ཨ་ན་ནྟ་དུ་ཀྑ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ས་ངྑྱཱ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཉཱ་ཏུཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་པི དུ་ཀྐ་རཾ, ན པ་ན ས་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཏུཾ བུ་དྡྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཱ.
ཨ་དྷི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༦. ཨ་ར་ཧ་ཏྟེཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལེ. ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ, ཨ་ཐ ཝཱ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ཧི ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ས་ཡཾ དི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་དི་ཊྛེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦེ་ན ཝཱ པ་ཀཱ་རེ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཉྙཱ’’ཏི ཨ་གྒ་མ་གྒོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དུ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་ན ཏ་པྥ་ལ་མྤཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀ་རིཾ་སཱུ’’ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ ཋ་པེ་ཏཱིཏི སེ་ཁ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་དྷི་མཱ་ནོ ཋ་པེ་ཏི. ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོཏི པུ་རི་མ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷ་ཝ་རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ.
ས་ཝི་བྷ་ངྒ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. པ་ཀ་ཏི་མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མ་དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི. པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༡༩༨) ‘‘ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཡཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ མེཏི ཨི་དཾ པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ནོ པུ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་ག་མ་པུ་ཙྪཱ, སཱ ཙ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ཀ་སི་ཎཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཀ་ཏ་ར་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་སུ ཙ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཾ ཝཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཏ་ཏྠཱ་པི སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ བྷེ་ད་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༡༩༨) ‘‘པུ་ན ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཏྭཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཙྪཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དཱི་སཱུཏི་ཨཱ་དི. ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཨ་དྷི་ག་མོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, སཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ. ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷི་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོཏི ཏ་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཡཾ ན ས་ཀྐཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ནྟི ཨ་དྷི་ག་ཏ་མཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦོ. ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་སུ ཀ་པྤི་ཡེ་སུ་པི ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ལ་གྒ་ཏྟཱ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ པཱ་ཎི་ས་མེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཾ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་དི་སཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏི སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཝ་ཏྟ་ན་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨི་མི་ནཱ བྷ་ཡུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན, ཨ་མྦི་ལཱ་དི་ད་སྶ་ནེ ཁེ་ལུ༹་པྤཱ་དཱ་དི་ནཱ ཙ ན ས་ཀྐཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཾ ས་དྡྷཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ས་མྤ་ནྣ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎོཏི ཨི་དཾ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ སཱུ་ར་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་ཏོ, ར་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཱ་དི་ཨ་མྦི་ལ་མ་དྡ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ན་ཡ་ནེ་པི ཁེ་ལུ༹་པྤཱ་དཱ་དི་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ ས་བྦ་ཐཱ སུ་སོ་དྷི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ པཱ་པི་ཙྪཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཡཱ སཱ ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་སྶ་དྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སཱ་མ་ཉྙཾ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛནྟི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་མ་ཉྙཾ ཁ་ཎྜ་སཱི་ལཱ་དི་ཏཱ་ཡ དུ་པྤ་རཱ་མ་ཊྛཾ དུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏཾ ནི་ར་ཡཱ་ཡ ནི་ར་ཡ་དུ་ཀྑཱ་ཡ ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཏ་ཏྠ ནི་ར་ཡེ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི ནི་བྦ་ཏྟཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཐི་ལོཏི ཨོ་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ་ན སི་ཐི་ལ་གཱ་ཧེ་ན ཀ་ཏོ, ས་ཐེ་ན ཝཱ སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ཨཱ་དི་ཎྞོ སི་ཐི་ལོ. པ་རི་བྦ་ཛོཏི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. བྷི་ཡྻོཏི པུ་བྦེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ རཱ་ག་ར་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་པ་ར་མྤི ར་ཛཾ ཨཱ་ཀི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་པ་ཊི་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷོ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཛཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཛཱ་ན་མེ་ཝ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏ་ཏྠ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨེ་ཝཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཨེ་ཝནྟི ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་མི དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཛྷཱ་ན་ནྟི. ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀ་སི་ཎ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཨཱ་རུ་པྤ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝི་མོ་ཀྑོཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ མ་གྒོ, ཏ་སྶ ས་གུ་ཎ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་དི་ནཱ་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ སོ པ་ནཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི. མ་གྒོ ཧི ནཱ་མ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི ས་ར་སེ་ན ཝཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ན ཝཱ ས་གུ་ཎེ་ན ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝཱ ཨཱ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ. ས་ཙེ ཧི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, མ་གྒོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ དུ་ཀྑ་ཏོ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཙེ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ར་ས་ཏོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ས ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ. དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ སུ་ཁ་ས་ཉྙཾ པ་ཎི་དྷིཾ པ་ཏྠ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཉྙ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ. རཱ་གཱ་དཱི་ཧི པ་ནེ་ས སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཉྙ་ཏོ, རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ, རཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་མི་ཏྟོ, རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་སྶ ས་གུ་ཎ་ཏོ ནཱ་མཾ. རཱ་གཱ་དི་སུ་ཉྙཾ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནཱ་མཾ. ཨཱ་ག་མ་ནཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནཾ མ་གྒཱ་ག་མ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ མ་གྒེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ན་མེ་ཝ, ཕ་ལེ པ་ན མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རེ མ་གྒཱ་ག་མ་ནཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ན་མྤི. ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་གྒོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ མ་གྒ་སྶ དེ་ཏི, མ་གྒོ ཕ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ནཱ་མཾ.
སུ་ཉྙ་ཏྟཱཏི ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ. རཱ་གཱ་ད་ཡོ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཎི་དྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་པ་ཎི་དྷཱི་ན’’ནྟི. ཨི་མི་སྶཱ ཝི་ཛྫཱ་ཡཱ་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཛྫཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝི་ཛྫཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི ནཱ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཏཱ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ལཱ་བྷི་མྷཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑེ་པ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནི པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟོ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ཏཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་གཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱཏི རཱ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ, ཏ་ཏོ རཱ་ག་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཡཱ ཙ པ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན ཨཱ་ག་ཏཱཏི ཨི་དྷ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ‘‘ཉཱ་ཎ་ནྟི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༩༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་སཱ པ་ཉྩ ཝི་ཛྫཱ ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཏ་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ས་མྨི་སྶ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙནྟི ས་ངྑེ་པ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དིཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༠༠. པུ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ན ཡོ་ཛི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཋོ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྷི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐཾ. ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ནོ་པི བྷ་ཎི་ཏ-ས་དྡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ཐ ཝཱཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ན ས་ཀྐཱ ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནི་ཏུཾ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཧི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐཱི་ཧི ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ ཧོ་ཏི མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོཏི ཏཱི་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ད་ཝཱཏི ས་ཧ་སཱ. ར་ཝཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཁ་ལི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་བྷ་ཎ་ནཾ. ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏཾ་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ, ཉཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་སཾ་ཝེ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་ས་མོ་དྷཱ་ནནྟི བ་ཧཱུ་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ, ས་ཧུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ’’ནྟི ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཙེ་ཏ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙ ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཏ་བྦ་ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན མུ་སཱ བྷ་ཎི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ…པེ… པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ མུ་སཱ བྷ་ཎཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘བྷ་ཎི་ཏ’’ནྟི ཝཱ ཏ་དེ་ཝ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཙི་ཏྟ་མཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་ས་ཡ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ པུ་གྒ་ལོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏཾ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཱ ཝི་ས་ཡ་སྶེ་ཝ ཏ་དཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ན ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཡ་དི ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱུ་པཾ ན ཉཱ་ཡ་ཏི, ཀ་ཐཾ པ་ཙྪི་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཙི་ཏྟཱ་ནི ཏ་ད་ཉྙེ་ཧེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཙ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱིཏི བྷ་ཎི་སྶཱ་མཱི་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ཏི. སེ་ས་དྭ་ཡནྟི བྷ་ཎཱ་མི, བྷ་ཎི་ཏ་ནྟི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ན ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀཾ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་ས་ཏཱིཏི བྷི་ནྣ་ཀྑ་ཎཱ་ན་མྤི ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཏ་དེ་ཝེ་ད’’ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
བ་ལ་ཝ་དྷ་མྨ་ཝི་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི བ་ལ་ཝ་གཱ་ཧ་སྶ ཝི་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན. དུ་བྦ་ལ་དུ་བྦ་ལཱ་ནནྟི དུ་བྦ་ལ་དུ་བྦ་ལཱ་ནཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ. ས་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན.
༢༠༧. ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏ་ཏྟཱཏི བྷ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཡ པ་ལཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ པ་ལཱ་པི་ཏོ ན པུ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན ཨ་ན་ལླཱི་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཁེ་ཊ-ས་དྡཾ ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཨུ་ཏྟཱ་ས་ཏྠེ པ་ཋ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཎུ ཨེ་ཝ ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨ་ཎུ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡༥. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི་ཡནྟི ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི ཨ་ཡཾ ཝཱ་རོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཡོ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏི, ནཾ མ་ཡཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ས་ངྐེ་ཏཱ ཝི་ཧཱ་རཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ནེ་ན ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ་པི ནི་ཀྑ་ནྟ་མ་ཏྟེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ‘‘མཾ ‘ཨ་ར་ཧཱ’ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱུ’’ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཋ་མཾ པ་ཀྐཱ་མཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་མྷི (པཱ་རཱ. ༢༢༧) ཝི་ཡ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཡོ་གྒེ པ་དེ་སེ, ཏེ་ན ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ ཀོ་ཙི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཾ དི་སྭཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི དཱི་པེ་ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༡༥) ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝཱ་རེ ཡ་སྨིཾ ཨ་ཀྑ་རེ ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་རི་ཏེ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཡོ་གེ ཝཱ ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ པ་རོ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་རི་མེ་སུ ཨ་ཀྑ་རུ་ཙྩཱ་ར་ཎཱ་དི་པྤ་ཡོ་གེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་པ་ཡོ་ག་ཀྑ་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏྠ སཱ་མ་ནྟ་ཏྟཱ, ཏེ་ནེ་ཝ བུ་དྡྷ་ད་ཏྟཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན –
‘‘དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཋ་མ་སྶེ་ཝ, སཱ་མ་ནྟ་མི་ཏི ཝ་ཎྞི་ཏཾ;
སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མུ་དཱི་རི་ཏ’’ནྟི –
ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ‘‘ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དི་ས་དྡཱ་ན་མ་ཏྠེ་སུ པུ་བྦེ ཨ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ཨཱི་དི་ས’’ནྟི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཝི་སི་ཊྛོ ཀོ་ཙི ས་མ་ཎ་གུ་ཎོ ཨ་ནེ་ན ལ་དྡྷོ’’ཏི པ་རེ་ན ཉཱ་ཏེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༠. ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཙྩུ་ནོ བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ ཙ ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི. བྷཱ་ཡ་ནྟོཏི ‘‘ཉ་ཏྭཱ ག་ར་ཧ་ནྟི ནུ ཁོ’’ཏི བྷཱ་ཡ་ནྟོ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. སེ་ཀྑ་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ. པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་སྶ བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་པ་ཨ་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ བྷུ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཎྛཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན དུ་ཀྐ་རཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ་པི ཧི ‘‘ནཱ་ཝུ་སོ, དུ་ཀྐ་རཾ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀཱ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༢༢༧. ན དཱ་ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ ག་མི་སྶཱ་མཱིཏི པུ་ན ཏ་ཏྠ ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ན ག་མི་སྶཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི པ་ཋ་མཾ ག་ཏོ ཨ་ཡཾ པུ་ན ཙ ནཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ར་ཧཱ་ཏི མ་ཉྙི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏཾ ཋཱ་ནནྟི ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ད་སཱ ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཡཱ་ནེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་དྡྷི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ས་ཏི་པི ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི པ་ཋ་མ་ག་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ར་ཀྑ་ནྟི. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀཾ དྭེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟི, ག་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཏེ་སུ ཡ་སྶ ཨུ་ལླ་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨེ་ཏནྟི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱ་ཝེ་ར་ཛྫ་ཀཱཏི ནཱ་ནཱ་ཛ་ན་པ་ད་ཝཱ་སི་ནོ. ས་ངྒྷ་ལཱ་བྷོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ པཱ་པུ་ཎ་ན་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་ཏོ, ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཨ་སུ་ཀ་སྶཱ’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
༢༢༨. དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏཱུཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ. ཨུ་པ་པ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. དུ་སྶ་དྡྷཱ་པ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྠེ་རཱ་དི་ཀེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ. ཝི་ཏུ་ཌེ་ནྟཱིཏི ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཌེ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི, ཕཱ་སུ་ལ༹་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡོ ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཱ་ཧི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཏུ་དེ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ཋེ ཕཱ་སུ་ལ༹་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ. ལོ་ཧ་ཏུ་ཎྜེ་ཧཱིཏི ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་མ་ཡེ་ཧི ཏུ་ཎྜེ་ཧི. ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏཱཏི ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ. ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ལོ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ, ཙ་ཀྑུ་ས་དི་སཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶཱཏི ཡེ་ན གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་མྦཱ་དི་བཱི་ཛ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ངྐུ་རུ་པྤ་ཏྟི ཝི་ཡཱ་ཏི ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཏ་སྶ ནཱ་ནཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི, ཏེ་ན གོ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཀ་མྨ་ཀྑ་ཎེ པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ བ་ཧཱུ ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ནཱ་ནཱ་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ན་ར་ཀེ པ་ཙི་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙ་ཙེ་ཏ་ནཱ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨི་མ་སྨིཾ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ན ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛི་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཏ་ཙྪེ་ནྟཱི་ཏི ཏུ་ཎྜེ་ཧི ཏ་ཙྪེ་ནྟོ ཝི་ཡ ལུ་ཉྩ་ནྟི. ཝི་རཱ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཝི་ལི་ཁ་ནྟི.
༢༢༩. ཝ་ལླཱུ་ར་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཀྑཱ་པི་ཏ་མཾ་ས་ཝི་ཀྐ་ཡེ་ན. ནི་པྤ་ཀྑ་ཙ་མྨེཏི ཝི་ག་ཏ་པ་ཀྑ་ལོ་མ་ཙ་མྨེ. ཨེ་ཀཾ མི་གནྟི དཱི་པ་ཀ་མི་གཾ. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཧཱིཏི གྷཱ་ཏ་ནཱ་ཧི. ཉ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ.
༢༣༠. མ་ངྒ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལ་ཏཱི་ཏི མ་ངྒུ་ལི, ཝི་རཱུ་པ་བཱི་བྷ་ཙྪ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་ཀེ་ལི༹ནྟི ཙི་ཏྟ་རུ་ཙི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་ཀཱི་ལ༹ཾ.
༢༣༡. ནི་སྶེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་ཀ་དྡ་མོཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་ཀཱ་དི་སེ་ཝཱ་ལེ་ན ནཱི་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་པི་ཊྛི་ཝ་ཎྞེ་ན ཨུ་ད་ཀ་པི་ཊྛེ ཨུ་ད་ཀཾ ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནེ་ན པ་ཎ་ཀེ་ན ཀ་དྡ་མེ་ན ཙ ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་པ་ན་ཏོ ཏ་པཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་སྶཱ་ཏི ཏ་པོ་ད་ཀཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཀ-ཀཱ་ར་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་པོ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པེ་ཏ་ལོ་ཀོཏི པ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན སུ་ག་ཏི་ཏོ དུ་གྒ་ཏིཾ ཨི་ཏཱ་ནཾ ག་ཏཱ་ནཾ ལོ་ཀོ ས་མཱུ་ཧོ, ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠཱཏི དྷ་ནུ་སི་པྤེ སུ་ཊྛུ སི་ཀྑི་ཏ་ཧ་ཏྠཱ, ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཝེ་དྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་པྤ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ རཱ་ཛ་ས་མཱུ་ཧཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ནཾ ས་ར་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ཏུ་པཱ་ས་ནཱ, ས་བྦ་ཏྠ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་བྷ་གྒོཏི པ་བྷ་ཉྫི་ཏོ, པ་རཱ་ཛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༣༢. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་མཱ་དྷིནྟི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་རུ་དྡྷེ ས་ཏི་པི ས་དྡ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་ན ཨུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ནེ་ཛཾ ཨ་ཙ་ལནྟི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠ་ཀེཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཨི་དཾ པ་ན པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཙོ་དི་ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༢༨) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཉྙ་པི་ཡ་མཱ་ན་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནུ་གུ་ཎཾ ཏ་དཱ ཨེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏ་ནྟི དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི པ་ཙྪཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒ་ཧ་མཱ་རོ་པི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏནྟི ཨ་ན་ནྟ་རེ པ་ཉྩ་ཀ་པྤ་ས་ཏི་ཀེ ཀཱ་ལེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཨ་དི་སྭཱ་པི ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ དི་ཊྛ་ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷ་ཝ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་མཱ་ནེ་ནཱ་པི ཀཱ་རི་ཡ་ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ས་དི་སཱ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་ཏྟ་དྷཱ ཕཱ་ལི་ཏ་སྶ ཙཱ་མ་ར་ཝཱ་ལ་ལོ་མ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་པ་ར་སྶ ཝཱ་ལ་ལོ་མཾ་སུ་ནོ ཀོ་ཊིཾ དཱུ་རེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ ཨཱ་ཝུ་ན་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ་པི དུ་ཀྐ་རཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏ་ད་གྒནྟི ཨེ་སོ ཨ་གྒོ. ཡ་དི་དནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཨི་དྷཱཏི བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒེ. ཨུ་དྡི་ཊྛ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་དཱི་པ་ནནྟི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་ཊྛ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ, ན པ་ན ས་བྦ་སྨིཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨཱ་ག་ཏ་ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡི་ཊྛ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ནི་དྡེ་ས་ཏྟཱ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ (པཱ་ཙི. ༦༥༨) ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ (པཱ་ཙི. ༦༦༥) ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ (པཱ་ཙི. ༦༦༩) ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི (པཱ་ཙི. ༦༧༥) ཨི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཱཏི པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ, ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟེ་ན ཝི་པ་ནྣཱ, ཝི་པ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི མ་གྒཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ. ཀི་ཉྩཱ་པི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི མ་གྒོ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ པ་ན པ་བྦ་ཛྫུ་པ་ས་མྤ་དཱ་སུ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ མ་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ པ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཏ་མྤི པ་ཊི་ཙྩ ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཱ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱཏི ཀ་མྨ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཱ་ན་མྤི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘མ་གྒོ པ་ན ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ཏཱ་ཡ ལ་མྦ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ལ་མྦཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི སོ ལ་མྦཱི. སོ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ, ཏཾ པ་ན དཱི་གྷཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མུ་ཁེ ཝཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ ཝཱ སེ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཝེ་སེ་ནྟོ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ, ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀེ་ནེ་ཝ མུ་ཁེ པ་ཝེ་ས་ན་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. སོ་པི ཧི ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཏཱ་ཡ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པི་ཊྛི་ཡཱ ཨོ་ན་མི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ མུ་ཁེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལོ. ཡོ པ་ན མུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ ཝཱ པ་རེ་སཾ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་མུ་ཁཾ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི་ནཾ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཾ ཝཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཚུ་པ་ནྟ་སྶ ཙ མ་གྒེ་ན མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏ་དི་ཏ་ར་མ་གྒ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནེ་ནེ་ཝ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ. པ་ར་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏཱིཏི པ་ར་སྶ ཨུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཡ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ ཏ་སྶཱུ་པ་རི ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ པ་རེ་སཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་ཝ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ན ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ ཝཱ མུ་ཁེ ཝཱ པ་རེ་ན པ་ཝེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཡ་དི ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ དུ་ཀྐ་རཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་པི་ཏུ་ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ དཱུ་སེ་ནྟོ ཙ སཱ་མ་ཎེ་ར་པ་བྦ་ཛྫ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ གི་ཧི་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དཾ ཀ་རོ་ནྟོ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ཀོ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་བྷི་ནྣཾ རཱ་ག་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ ཀ་ཙྩི ཨ་ཏྠཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ནི་ཊྛི་ཏོ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ.