༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
ཏཱི་ཧཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཧི.
པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༢. ཡཱ ཨ་ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཙ ན་ག་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༨༤) རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཨེ་ཏྠཱ་པི ས་མཱ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ད་མྤི ཙ ན་ག་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ཙ ན ཀེ་ཝ་ལཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཙྪ་ད་ནེ་ནཱཏི ཧཾ་ས་ཝ་ཊྚ་ཀ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན, ཧཾ་ས་མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཙྪ་ནྡ་ནི་ཡ་ཀ་ཐནྟི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ ཝི་རཱ་གུ་པྤཱ་ད་ན་ཀ་ཐཾ. ཚ་ནྡོཏི དུ་བྦ་ལ་རཱ་གོ. རཱ་གོཏི བ་ལ་ཝ་རཱ་གོ. ‘‘ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དི’’ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཡེ་པི ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཉྩ པ་ཉྩ པ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དོ, ཏེ་ན པ་ཉྩ་པ་ཉྩ་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨ་སུ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨ་སུ་བྷ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ. ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་མཱ་ཏི་ཀ་ཉྷི ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོཏི མཱ་ཏི་ཀཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨནྟི ནི་པྥ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎཾ. པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནནྟི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ངྒ་ཝི་ག་མེ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ, ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ་པི ཛྷཱ་ན་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྲི་མཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ པཱ་ལཱི༹ཏི ཏ་སྨིཾ ད་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹. པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷཱིཏི གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་སྶ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་བ་ནྡྷ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི, སཱ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ་ན པ་དྷཱ་ནཱ པུ་རི་མ་ཀཱ་ར་ཎ་སི་དྡྷཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་སུ་དྡྷི ཨཱ་དཱི’’ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱཏི ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ, སཱ པ་ན པ་རི་བ་ནྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་མ་ཀཱ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི་པི ཏ་བྦི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ནི་པྥ་ནྣཱ་ཏི དཱི་པ་ན་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི. ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ, སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ས་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ སི་དྡྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི. ཏཱི་ཎི་པི ཙེ་ཏཱ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི་པི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན པ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡེ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ. སོ ཧི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མོ, ས་ཝི་སེ་སཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཋ་པ་ན་ཏོ ས་མཱ་དྷི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་རི་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏྟཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་པྤ་ནཱ་གོ་ཙ་རེ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་སུ་དྡྷ་སྶ པ་ན ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པུ་ན ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་སོ་དྷ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ. ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པུ་ན ས་མཱ་དྷཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ས་མ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སཾ་ས་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ པུ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནེ བྱཱ་པཱ་རཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ.
ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡེ པ་ན ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧི་ཏེ ཏ་སྨིཾ ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟེ ཛཱ་ཏཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཝི་སོ་དྷ་ནཱ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ ཙ, ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སེ་ན ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཙ, ཡ་ཉྩེ་ཏཾ ཏ་དུ་པ་གཾ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཏ་སྶ ཏ་དུ་པ་ག་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝཱ་ཧ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཙ, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ ཙ, པ་རི་ཡོ་ད་པ་ནཱ ཙ པ་རི་ཡོ་ད་པ་ན་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟ་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཐོ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ནྣནྟི ཝི་ཏ་ཀྐ་ངྒེ་ན སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝ་མུ་པ་ག་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཏ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྤ་ནྣཾ, ཨི་དཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཊི་ཀུ་ཊ་ཏཱིཏི ས་ངྐུ་ཙ་ཏི. པ་ཊི་ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ནི་ཝ་ཊྚ་ཏི. ནྷཱ་རུ་ད་དྡུ་ལནྟི ནྷཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ. པ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙནྟི པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཾ. ད་ཎྜ་ཝཱ་གུ་རཱ་ཧཱིཏི ད་ཎྜ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཧི དཱི་གྷ་ཛཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཧི ཝཱ་གུ་རཱ་ཧི.
ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀོཏི ཀཱ་སཱ་ཡ་ནི་ཝཱ་ས་ནཱ་དི་ས་མ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཀོ. ཝ་གྒུ་མུ་དཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཝ་གྒུ་མ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ལོ་ཀི་ཀཱ ‘‘མུ་དཱ’’ཏི ཝོ་ཧ་རིཾ་སཱུ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་གྒུ་མ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཝ་གྒཱུ’’ཏི མ་ཏཱ, སུ་དྡྷ་ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. ས་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་པུ་ན་ནེ་ན སོ་དྷ་ནེ་ན སཱ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ.
༡༦༣. མཱ་ར་སྶ དྷེ་ཡྻཾ ཋཱ་ནཾ, ཝ་ཏྠུ ཝཱ ནི་ཝཱ་སོ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ, ཨི་དྷ པ་ན པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏཾ མཱ་ར་དྷེ་ཡྻཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་ཀུ་ཏྟ་ཀོ ཡ་ཐཱ་ས་མུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་ག་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཝོ་ཙ, ན པ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏཱི་སུ བྷ་ཝེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་ཏཱི’’ཏི མ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ན་ལ་དྡྷི་ཀ་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ན ཧི མ་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཊི་ས་ནྡྷི ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ན་ཏྠེ་ན ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སཾ་སཱ་ར་མོ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༦༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱིཏི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ཡེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སུཾ, ཏེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑཱུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སེ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷི་ཀྑཱུ, ས་བྦེ ཙ ཨ་རི་ཡེ ཨ་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༦༤. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ. ཨུ་དྡེ་སཾ པ་རི་པུ་ཙྪཾ ག་ཎྷ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ག་ཎྷ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཏ་དཱ པ་ན ཨུ་དྡེ་སཱ་དི་དཱ་ཡ་ཀཱ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཙྪ་ཏི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦༥. ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་པི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ཏ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་སཾ དེ་སེ་སི. ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨཱ་རུ་པྤཱ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨི་དྷ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཉྙཾ པ་རི་ཡཱ་ཡནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཀྐ་མནྟི ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཀྐ་མ་ཉྩ. ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་སྶཱ་སཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏཱིཏི ཨ་པྤ་མུ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ ཨ་སྶཱ་སཾ པ་སྶཱ་ས་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཏི་ཊྛ་ན་ཀ་དྷ་མྨོ ས་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ས་ཏི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་གྒ་ལཾ ནི་དྡི་སི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཡོ ཨ་སྶ་ས་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡོ ཨ་སྶ་ས་ཏི, ཏ་སྶ ས་ཏི ཨ་སྶཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏེཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྦྷཱུ་ཏེ. ཁ་ཎེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨོ་པ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་མཱ་ཝ ཨོ་པ་མྨཾ, ཏ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏིཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨཱ་དི་ཏོ ཙ་ཏུ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ན ས་བྦཾ སོ་ལ༹་ས་པྤ་ཀཱ་ར་ནྟི ཨཱ་ཧ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རཨི་ཙྩཱ་དི. ཨེ་ཝ་མ་སྶེ་ཏཾ སེ་ནཱ་ས་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་བ་ནྡྷ་ནེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སེ་ནཱ་ས་ནནྟི ‘‘པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ དྷཱ་ཏུ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་ཀཱུ་ལནྟི གི་མྷཱ་ནཱ་དི་ཨུ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་སྶ སེ་མྷཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་སྶ མོ་ཧཱ་དི་ཙ་རི་ཡ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ. ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཾ པ་ལླ་ངྐཱ་བྷུ་ཛ་ནེ་ན, ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཁ་ཏཾ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པ་ནེ་ན, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པཱ་ཡཾ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏི་ཡཱ ཋ་པ་ནེ་ན ཨུ་པ་དི་ས་ནྟོ. ན པ་ཎ་མ་ནྟཱིཏི ན ཨོ་ཎ་མ་ནྟི. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནཾ ས་ཏིནྟི ས་བྦ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཾ ས་མྨོ་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་གྒ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ར་མཾ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཏོ་ཝཱཏི ས་ཏི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝ. བཱ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི དཱི་གྷ་ར་སྶཱ་དཱི་ནི སོ་ལ༹་ས པ་དཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. དཱི་གྷཾ་ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི དཱི་གྷ་ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན, ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ, དཱི་གྷ་ནྟི ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པནྟི ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོ. པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན, ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶི་ཨ་སྶཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏ་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ པ་ཋ་མཾ བ་ཧི་མུ་ཁཾ ས་ས་ནཾ ཨ་སྶཱ་སོ, ཏ་ཏོ ཨ་ནྟོ་མུ་ཁཾ པ་ཊི་ས་ས་ནཾ པ་སྶཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་སྶཱ་སོ་ཏི བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏོཏི་ཨཱ་དི, སུ་ཏྟ་ནྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟོ ས་ས་ནཾ ཨ་སྶཱ་སོ, བ་ཧི པ་ཊི་ས་ས་ནཾ པ་སྶཱ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཏྠཱཏི བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ས་ན་ཝཱ་ཏེ་སུ, ཏ་སྶ ཙ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝཱ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ས་བྦེ་ས་མྤི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དཱ་ར་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མེ་ན ཨ་སྶཱ་སོ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཝཱ་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. སུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ‘‘ཨ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི སཱ་ར་དྡྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏཱ ཙ ཕ་ནྡི་ཏཱ ཙ པ་སྶཱ་སཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི སཱ་ར་དྡྷཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཨི་ཉྫི་ཏཱ ཙ ཕ་ནྡི་ཏཱ ཙཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་དྡྷཱ་ན-ས་དྡོ ཀཱ་ལ་སྶ དེ་ས་སྶ ཙ ཝཱ་ཙ་ཀོ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་བྦི་སི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཾ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙུ་ཎྞ་ཝི་ཙུ་ཎྞཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ས་རཱི་རེ སུ་ན་ཁཱ་དི་ས་རཱི་རེ ཙ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ དེ་ས་དྡྷཱ་ན་ཝི་སི་ཊྛ་ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དཱི་གྷཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཎི་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཏེ་སནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཏེཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ. ཨི་ཏྟ་ར་མ་དྡྷཱ་ནནྟི ཨ་པྤ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ. ན་ཝ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཏེ ཙ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་སྶཱ་སོ་ཝ, ཀ་སྶ་ཙི པ་སྶཱ་སོ་ཝ, ཀ་སྶ་ཙི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཎྞཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ, ཏ་ཐཱ པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ན་ཝ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན.
ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེཏི དཱི་གྷེ ཨོ་ཀཱ་ས་དྡྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ལ་དྡྷཱ་ནེ་པི ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི ཨི་ཏྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཚ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟི་ཡཱ ལ་དྡྷ་སྶཱ་ད་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཚ་ནྡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཚ་ནྡ་སྶ ཝ་སེ་ན. པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ག་ཏོ པ་མོ་དོ ཁུ་དྡ་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ ཏ་རུ་ཎཱ པཱི་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་ཀ་ཏི་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ས་ཎྛཱ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་བྷེ་དེ ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣེ པུ་ན ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ བྱཱ་པཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཾ ཧོ་ཏི, སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎནྟི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་མུ་ཁེ་ན ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཉཱ་ཎཾ. ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ ཀཱ་ཡོ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ནོ ས་ཏི, ས་ཏི པ་ན ས་ར་ས་ཏོ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་ཊྛེ་ན ས་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ཏི ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཱ ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡེ, ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་ཏྟ་ཛཱི་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ན་ནུ་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏཱ་ཡ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཊྛཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ.
ཨི་ཏྟ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན. ཏཱ་དི་སོཏི དཱི་གྷོ ར་སྶོ ཙ. ཝ་ཎྞཱཏི དཱི་གྷཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ. ནཱ་སི་ཀ་གྒེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱ, ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ཨཱ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ ས་མུ་པྤ་ནྣེ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་སྶ་ས་ཏི ཙེ་ཝ པ་སྶ་ས་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨ་སྶ་སི་སྶཱ་མི པ་སྶ་སི་སྶཱ་མཱི་ཏི སི་ཀྑ་ཏི ནཱ་མ, ན པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟ་ན་མ་ཏྟེ་ན སོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. སཾ་ཝ་རོཏི ས་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་མྤི ཝཱ. ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ས་བྦ་ཀཱ་ཡཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པུ་བྦཱ་བྷོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཉཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་པ་སྶ་མྦྷ་ན་པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རནྟི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཾ. སོ ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ་པི ས་མཱ་ནོ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཏེ་ན ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལེ, ཏ་དཱ་ར་མྦྷ་ཏྠཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོ, པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙི་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟནྟི བ་ལ་ཝཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རོ ཧི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ. ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨུ་བྷ་ཡེ་ས་མྤི.
མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་པ་རི་གྒ་ཧེ སུ་ཁུ་མོཏི ཙ་ཏུ་དྷཱ་ཏུ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎི་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་མཱ་ཧ. ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་ཏོ ཨོ་རཾ དུ་བྦ་ལ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མ་ཐ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ཙོ་ད་ནཱ་སོ་དྷ་ནཱ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་ཡོ་ག་པ་རི་ཧཱ་རེ་ཧི. ཀ་ཐནྟི་ཨཱ་དི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པཱ་ལི༹, ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི་ཨཱ་དི ཙོ་ད་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སོ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ཙེ་ཏི ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱ་ཏཱུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་ལ་དྡྷི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཝ་ཌྜྷི ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ ནནྟི ཨེ་ཏྠ ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. པུ་ན ཨི་ཏི ཀི་རཱཏི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཙོ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ཨི་ཏི ཀི་ར སི་ཀྑ་ཏཱིཏི མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡ་དི སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དི་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, སུ་ཁུ་མཱ པ་ན ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ་པི ཝ་ཌྜྷི ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཾ་སེཏི ཀཾ་ས་བྷཱ་ཛ་ནེ. ནི་མི་ཏྟནྟི ནི་མི་ཏྟ་སྶ, ཏེ་སཾ ས་དྡཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁུ་མ་ཀཱ ས་དྡཱཏི ཨ་ནུ་ར་ཝེ ཨཱ་ཧ. སུ་ཁུ་མ་ས་དྡ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པཱིཏི སུ་ཁུ་མོ ས་དྡོ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ་པི.
ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་སཱི་ལནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀཾ སཱི་ལཾ, ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ སཱི་ལ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཧཾ སཱི་ལཾ ར་ཀྑཱ་མཱིཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ སཱི་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝཱ་སོཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ. ཀུ་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀ་མྨནྟི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ. ཨི་དྡྷཱིཏི པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ ཨི་དྡྷི, སཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ལི་བོ་དྷོ. སོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༡) ཝུ་ཏྟེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ལི་བོ་དྷ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ. ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཡོ་ག་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུཏི ཨཱ་ལོ་ཀཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎ་དྭ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཀ་སི་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཉྙེ་ཝ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི ཡོ་གཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན. མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་པ་ཐཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཐིཾ མ་ཧཱ་ཧ་ཏྠི་མ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ཡ.
ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མཱ་ཙ་རི་ཡནྟི ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ. ‘‘པི་ཡོ ག་རུ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༧.༣༧; ནེ་ཏྟི. ༡༡༣; མི. པ. ༦.༡.༡༠) ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༤༢) ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མཱ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཉྩ་ས་ནྡྷི་ཀནྟི པ་ཉྩ་པ་བྦཾ, པ་ཉྩ་བྷཱ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནནྟི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ག་ནྠ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ. ཏ་ད་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་རི་པུ་ཙྪཱ, ཏ་ཏྠ སཾ་ས་ཡ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཝཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཝ་མི་དྷ ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ནཱ ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་མ་པྤེ་ཏཱི་ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ལ་ཀྑ་ཎནྟི ག་ཎ་ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཕུ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི ཨི་དྷ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སེ་ནཱ་ས་ན་དོ་ས་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏནྟི མ་ཧ་ཏྟཾ ན་ཝ་ཏྟཾ ཛི་ཎྞ་ཏྟཾ པ་ནྠ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཾ སོ་ཎྜི་པ་ཎྞ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ པ་ཏྠ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ན་ག་ར་དཱ་རུ་ཁེ་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ ཝི་ས་བྷཱ་གཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ པ་ཊྚ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ པ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ ར་ཛྫ་སཱི་མ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡ་ཏཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི སེ་ནཱ་ས་ན་དོ་སེ་ཧི ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཾ. པ་ཉྩ་སེ་ནཱ་ས་ན་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏནྟི –
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ནཱ་ཏི་དཱུ་རཾ ཧོ་ཏི ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣཾ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞཾ ར་ཏྟིཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ ཨ་པྤ་ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཾ, ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ, ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནེ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི …པེ… ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡༡) –
ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ན་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, ཨེ་ཏྠ ཙ ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་ཏཱ་དི ཨེ་ཀཾ, དི་ཝཱ ཨ་པྤཱ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་དི ཨེ་ཀཾ, ཨ་པྤ་ཌཾ་སཱ་དི་ཏཱ ཨེ་ཀཾ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ལཱ་བྷོ ཨེ་ཀཾ, ཐེ་རཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ་ནཱཏི དཱི་གྷཱ་ནཾ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ར་ཎེ་ན པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙ་ན་ཏུ་ནྣ་ཀ་ར་ཎ་ར་ཛ་ནཱ་དི་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཙ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ ཁུ་དྡ་ཀཱ པ་ལི་བོ་དྷཱ ཡེ་ན, ཏེ་ན. བྷ་ཏྟ་ས་མྨ་དནྟི བྷོ་ཛ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པ་རི་སྶ་མཾ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཧོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་གྒ་ཧོ, ས་བྦོ་པི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷི, ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ. ཨེ་ཀ་པ་ད་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྤི.
ཨ་ནུ་ཝ་ཧ་ནཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏི་ཡཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ག་ཎ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡ ཕུ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠི, ཕུ་ཊྛ་ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ག་ཎ་ནཱ་དི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་དྷ ཕུ་ས་ནཱ་ག་ཧ་ཎ་ནྟི དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ཕུ་ས་ནཱ་ཏི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཋ་པ་ནཱ་ཏི ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ནཱ པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ནཱ’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ. པ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚ་ན་ཏོ ཝི་ནི་ཝ་ཊྚ་ནཱ མ་གྒོ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཕ་ལཾ. ཏེ་སནྟི ཝི་ནི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་པཱ་རི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ. ཁ་ཎྜནྟི ‘‘ཨེ་ཀཾ ཏཱི་ཎི པ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཁ་ཎྜ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཁ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ པུ་ན ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ ཨོ་དྷི་པ་རི་ཙྪེ་དོ ན ད་སྶེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ནྟ་སྶ ཧི ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནི་ནྣཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཙི་ཏྟཾ, ནོ’’ཏི ཝཱི་མཾ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཾ ནུ ཁོ མེཏི་ཨཱ་དི, ཨི་ད་ཉྩ ཨེ་ཝཾ ཁ་ཎྜཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཙི་ར་ཏ་རཾ ག་ཎ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ཏ་ཐཱ ལ་དྡྷཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་མ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ. ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ་སུ ཡ་སྶ ཨེ་ཀོ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྶ པ་ན ཨུ་བྷོ་པི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ དྭཱི་སུ ནཱ་སཱ་པུ་ཊ་ཝཱ་ཏེ་སུ ཡོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, སོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏེ་པི ཨུ་པ་ལ་ཀྑེ་ཏྭཱ ག་ཎ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་མེ་ན ཨུ་བྷོ་པི པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ སཱི་གྷཾ སཱི་གྷཾ ག་ཎེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སཱི་གྷ་ག་ཎ་ནཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨི་མ་སྶཱ་པི པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ག་ཎ་ཡ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ, པཱ་ཀ་ཊཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་སྶཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཾ, པ་ཙྪཱ ཝི་ས་ད་ཀཱ་ལེ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་ཉྩ ཏེ་སུ ཙ པཱ་ཀ་ཊེ་སུ ད་ནྡྷ་ག་ཎ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ སཱི་གྷ་ག་ཎ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱི་གྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡ་མེ་ཝ, ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རེ བྷ་ཝ་ངྒ་ནྟ་རི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི སཱི་གྷ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝཱ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི ནཱ་མ.
ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ཛཱ་ཏཾ. ཨ་ནུ་ག་མ་ནནྟི ཕུ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ, ན ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནུ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཕུ་ས་ནཱ་ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཋ་པ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ག་ཎ་ནཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཋ་པ་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཋ་པ་ནཱ་ཡ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ཡ ཙ ཕུ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཋ་པ་ནཱ་ཡ ཙ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ ན མི་ནོ་ཏི ན ཝི་ནི་ཙྪ་ན་ཏི, སཱ མཱ་ན་སྶ ས་མཱི་པེ་ཏི ཨུ་པ་མཱ་ནཾ སི་དྡྷ་སཱ་དི་སེ་ན སཱ་དྷྱ་སཱ་དྷ་ནཾ ཡ་ཐཱ གོ ཝི་ཡ ག་ཝ་ཡོ་ཏི. པ་ངྒུ་ལོ༹ཏི པཱི་ཋ་ས་པྤཱི. དོ་ལཱཏི པེ་ངྑོ་ལོ. ཀཱི་ལ༹་ཏནྟི ཀཱི་ལ༹་ནྟཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠ་མྦྷ་མཱུ་ལེཏི ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ན་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་སི་ཀ་གྒཾ, མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ. ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏ་ཡོ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ནྟི, ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་ཧ ཨ་སྶཱ་སོ པ་སྶཱ་སོ ཝཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛཱ་ན་ཏོ ཙ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་སོ པ་སྶཱ་སོ་ཏི ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ནྡ་ནྟ་སྶ, ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ནི་ཊྛ་པྤ་ས་ངྒོ་ཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
ཀ་ཐཾ ཨི་མེ…པེ… ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཧཱ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀ་ཀ་ཙོ་པ་མཱ་ཡ (མ. ནི. ༡.༢༢༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ པུ་ཙྪཱ་ཋ་པ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐཾ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ཀ་ཐ་མི་མེ ཨ་ཝི་དི་ཏཱ…པེ… ཀ་ཐཾ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. པ་དྷཱ་ནནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་པྥཱ་ད་ཀཾ ཝཱི་རི་ཡཾ. པ་ཡོ་གནྟི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཾ. ཝི་སེ་སནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ. པ་དྷཱ་ནནྟི རུ་ཀྑ་སྶ ཚེ་ད་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ. པ་ཡོ་གནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཚེ་ད་ན་ཀ་ཀི་རི་ཡཾ. ཀི་ཉྩཱ་པེ་ཏྠ ‘‘ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑོཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ནཱ་སི་ཀ་གྒེ ཝཱ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟེ ཝཱཏི དཱི་གྷ་ནཱ་སི་ཀོ ནཱ་སི་ཀ་གྒེ, ཨི་ཏ་རོ མུ་ཁཾ ནི་མི་ཡ་ཏི ཚཱ་དི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ ཨུ་ཏྟ་རོ་ཊྛེ.
ཨི་དཾ པ་དྷཱ་ནནྟི ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི ཙི་ཏྟ་མྤི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ར་ཧཾ ཨི་དྷ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཕ་ལེ་ན ཧེ་ཏུཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱུ་པ་ས་མཱ་པ་དེ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ན་མ་དྷི་ག་མ་མཱ་ཧ. ཨ་ཡཾ པ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་ཡོ་གོ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱིཏི ད་ས་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཨ་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. བྱ་ནྟཱི ཧོ་ནྟཱིཏི ཏ་ཐཱ ས་ཏྟ་པི ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝི་ག་ཏ་ནྟཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོཏི ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཡཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དི་ཀོ ཨི་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱཏི་ཨཱ་དི ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་རི་པུ་ཎྞཱཏི སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཱ. ཨ་ནུ་པུ་བྦནྟི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. པ་རི་ཙི་ཏཱཏི པ་རི་ཙི་ཎྞཱ. ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ལོ་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་སེ་ན པ་བྷཱ་སེ་ཏི.
ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨ་སྶཱཏི ཨུ་པ་མཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཀ་ཙ་སྶ. ཨཱ་ན་ཡ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ནི་མི་ཏྟནྟི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ཧཱི་ཏི པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་པྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོ ཧི ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ བྱ་པྤ་ནཱ’’ཏི ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨ་ཝ་སེ་ས-ས་དྡོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཝཱ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་དྷི ཨ་པྤ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཋ་པ་ནཱ ཙ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ་ཙི པ་ན ག་ཎ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་ཏོ…པེ… པ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནོ ག་ནྠོ པུ་རཱ་ཎ་པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ པཱ་ཋོ ཨེ་ཏྠཱ་པི ལི་ཁི་ཏ་བྦོ, ལེ་ཁ་ཀཱ་ནཾ པ་ན དོ་སེ་ན ག་ལི༹་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ནི་རུ་དྡྷེཏི་ཨཱ་དི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མྤི ཝི་ཙེ་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝི་ཙ་ཡ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ. དེ་ས་ཏོཏི པུ་བྦེ ཕུ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦནྟི པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཉྙཱ ཕུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་མ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་ཝ་སནྟི ཨི་མཾ ཨ་ནུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་དྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ. ཨི་ཏོཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི. ཙ་རི་ཏྭཱཏི གོ་ཙ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ནི་མི་ཏྟནྟི ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ, པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧི ཨི་དྷ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་མ་ཏྟ་ཡཾ ཨུ་གྒ་ཧེ ཡུ་ཛྫ་ཏི, སེ་སཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ.
ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པཾ ཝི་ཡཱཏི ཏཱ་ར་ཀཱ་ཡ ས་རཱུ་པཾ ཝི་ཡ. ས་ཉྙཱ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་མི་ཏྟུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ནཱ་ན་ཏཱ་ཡ. ས་ཉྙ་ཛནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ, ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ན་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱིཏི བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནི་མི་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཋ་པ་ནེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱིཏི ཨི་ཏོ པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ནི་མི་ཏྟེཏི པ་ཊི་བྷཱ་ག་ནི་མི་ཏྟེ. ཋ་པ་ཡནྟི ཋ་པ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཋ་པ་ནྟོ. ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རནྟི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་ཎྞཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ. ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡནྟི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ནྟོ. ནི་མི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ཏེ ཨཱ་ཀཱ་རཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི. ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེཏི ཨ་སྶཱ་སེ པ་སྶཱ་སེ ཙ ཡོ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ས་མྦྷཱུ་ཏེ ཝཱ ནི་མི་ཏྟེ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པ་ཡཾ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝི་དི་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཡཾ ལ་དྡྷཾ ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ནྟོ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨ་པྤེ་ཏཱི་ཏི.
ཀི་ལེ་སཱཏི ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ. ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ལ་དྡྷ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ཧཱ་ཡཱ ཨོ་ལཱི་ནཱ་ཡེ་ཝ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ. གོ་ཙ་རོཏི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་གཱ་མོ. ཡ་ཏྠ དུ་ལླ་བྷཱ ས་པྤཱ་ཡ་བྷི་ཀྑཱ, སོ ཨ་ས་པྤཱ་ཡོ, ཨི་ཏ་རོ ས་པྤཱ་ཡོ. བྷ་སྶནྟི ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶི་ཏཾ བྷ་སྶཾ, ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨི་ཏ་ར་མ་ས་པྤཱ་ཡཾ. སེ་སེ་སུ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཏཾ ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨི་ཏ་ར་མ་ས་པྤཱ་ཡ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ པ་ན ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཡ་མེ་ཝ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ་པི ཨ་པྤ་ནཱ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཀེ་ས་ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་ཝ་ཏྠུ་སྶ, ཙཱི་ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་དྷོ་ཝ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ཧི བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་སྶ ཙ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཉཱ་ཎ་མྤི ཝི་ས་ད་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏཱ ནཱ་མ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ར་ཀྑ་ཎ་ཀོ་ས་ལླཾ. ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཨུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་དཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་སྶ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་དཱ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ བྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་དཱི་ཧི ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛ་སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༤༡༨) ས་མྤ་ཧཾ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི.
ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ནཱ་མ ས་མཱ་དྷི་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ས་མཱ་དྷི་ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཾ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ.
པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མོཏི ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཙ. ཏ་ཏྠ ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན…པེ… ཝ་སི་པྤ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཛྷཱ་ན་ངྒེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཡ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒ་ནྟ་རི་ཏཱ་ནི ཡ་དཱ ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཐ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་གྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི ནཱ་མ. ཨ་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ད་ས་ཙྪ་རཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཋ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི ནཱ་མ. ཏ་ཐེ་ཝ ལ་ཧུཾ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སཱི ནཱ་མ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཁ་ཎཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཁ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦ་པ་རི་ཀ་མྨ་བྷེ་དེ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སི་ཡོ བྷི་ནྣཱ, ན ས་རཱུ་པ་བྷེ་དེ་ན, ཡཱ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སཱི པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྷི སཱི་གྷཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཱ་ནཾ ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི་སི་དྡྷི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སཱི སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ས་ཉྩ ནི་སྶ་ཡནྟི ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠུ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན. ན ཧི ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀ་ལཱ་པ་ནྟ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཊྛཱ་ནེ ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ས་བྦེ པ་ཙྩ་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཾ་ནི་སྶི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པ་ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀེ་སཱ་དི་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་པ་ཨ་གྒ་ཧ་མུ་ཁེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཙ་ཀྑཱ་དི་དྭཱ་ར་ཉྩ ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་མྨཱ་ར་ག་གྒ་རཱིཏི ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ ཨ་གྒི་དྷ་མ་ན་བྷ་སྟཱ. ཏ་ཛྫནྟི ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཾ. ཏ་སྶཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ. ཏཾ དི་སྭཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ དི་སྭཱ. ཀ་ངྑཾ ཝི་ཏ་ར་ཏཱིཏི ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) སོ་ལ༹་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༣༦༡; ༣.༨༦, ༨༩; ཨ. ནི. ༤.༡༨༡) པ་ཉྩ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་ས་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོཏི ཨོ་བྷཱ་སོ ཉཱ་ཎཾ པཱི་ཏི པ་སྶ་དྡྷི སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ པ་གྒ་ཧོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ཀ་ནྟི ཙ. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོཏི ས་དྡྷཱ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱཏི ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ན་ཝ ནི་ཀ་ནྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་ཎྷུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ, ནི་ཀ་ནྟི པ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཙ. ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ. མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཙི་ཎྞ་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ཉཱ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟོ. ཕ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཧི ཝི་མུ་ཏྟོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་མུ་ཙྩ་ནྟོ་ཏི. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷེ་ད་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒ་ཝཱི་ཐཱི་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟ་སྶ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་བྷེ་ད་སྶ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཧི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཏཱ. ཨ་སྶཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ.
ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེཏི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ དྭེ པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. ཏ་སྶཱཏི ཏེ་ན ཡོ་གི་ནཱ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེཏི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀྑ་ཎེ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཧི ཝི་དི་ཏེ ཏ་བྦི་ས་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ས་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ པ་ཙྪཱ ག་ཧ་ཎེ ས་ནྡེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏིཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ ནཱ་མ.
དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན, པ་ཛཱ་ན་ཏོ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ནྣཾ ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ན་ཏོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་པི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི. དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ད་སྶི་ཏཾ པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ཏོཏི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ. སཱ པཱི་ཏཱིཏི སཱ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པཱི་ཏི. ཛཱ་ན་ཏོཏི ས་མཱ་པ་ནྣ་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཛཱ་ན་ཏོ, ཏ་སྶ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་སྶ་ཏོཏི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟ་སྶ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོཏི ཛྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ཏོཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝེ་ལཾ ཛྷཱ་ན་ས་མ་ངྒཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝ་སི་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ཛཱ་ན་ན་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི་ཡཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏོཏི ས་དྡ་ཧ་ནྟ་སྶ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཎྷ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻནྟི ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི པ་རི་ཛཱ་ན་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དཱ་ནཱིཏི སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི་ཏི པ་དཱ་ནི.
ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ཉྙཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཱ་དི་སཱི་སེ་ན པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ཐེ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སོཏི པ་སྶ་མྦྷ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ནི་རོ་དྷོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མ་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༦༥) ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. པཱི་ཏི་སཱི་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱཏི པཱི་ཏི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དྭཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཨི་མེ་སུ དྭཱི་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ས་ཉྙཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟནྟི ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ. ཨཱ་མོ་དེ་ཏཱིཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཛྷཱ་ན་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ མོ་དེ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཀྑ་ཎེ.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
༡༦༧. ཡ་དི་པི ཨ་རི་ཡཱ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟི, ནཱ་པི པ་རེ་ཧི ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི མ་ཏཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ མི་ག་ལ་ཎྜི་ཀེ་ན མཱ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ མ་ར་ཎ་ས་མ་ཡེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ མ་ཏཱ་ན་མྤི ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧༢. བྱ་ཉྫ་ནེ ཨཱ་ད་རཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཎོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོཏི ཨི་དཾ མ་ནུ་སྶོ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨི་མཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ. པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཝ་དྷཱ་མི ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཝི་ཏ་རི་ཏྭཱཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཙི་ཏྟཾ པེ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི. སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོཏི ས་ཉྩི་ཙྩཱ་ཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ་པི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡུ་ཏྟ་ད་སྶ་ནེ་ན ཀོ་ཊི་པྤ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ. ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཱ ནཱ་མ ཏ་ད་ཧུ་ཛཱ་ཏ་ཨེ་ལ༹་ཀ་སྶ ལོ་མཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་པྤ་ཊི་བྷཱ་གནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏོ ཝཱ ཨུ་དྡྷནྟི དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་དཱི་སུ ཨ་བྦུ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཧཱི་ན་ཝེ་ག་སྶ ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཛ་ན་ཀོ. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧི ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་བྦེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཾ ཙ་ཏུ་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ནི་རུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑཱ་དི་པྤ་སཱ་དཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ཀཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟོཏི ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ནྟོ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཀཱ་ར་མེ་ཝཱཏི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ན་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ. ས་ར་སེ་ནེ་ཝ པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཝ པཱ་ཏ་ནཾ སཱི་གྷ་པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, པཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱཏི ཨ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དི་ནོ. ཨ་ཐ་བྦ་ཎནྟི ཨ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་ད་ཝི་ཧི་ཏཾ. མ་ནྟཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟཱིཏི ཨ་ལོ་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་ད་བྦ་ས་ཡ་ན་སུ་སཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཡོ་གེ་ཧི མ་ནྟཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཏེ་ན ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་ཕ་ལཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་སུ པ་ཝི་ཊྛཾ. ཨཱི་ཏིནྟི པཱི་ལ༹ཾ. ཨུ་པ་དྡ་ཝནྟི ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ པཱི་ལ༹ཾ. པ་ཛྫ་ར་ཀནྟི ཝི་ས་མ་ཛྫ་རཾ. སཱུ་ཙི་ཀནྟི སཱུ་ཙཱི་ཧི ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ སཱུ་ལཾ. ཝི་སཱུ་ཙི་ཀནྟི ས་སཱུ་ལཾ ཨཱ་མཱ་ཏི་སཱ་རཾ. པ་ཀྑ་ནྡི་ཡནྟི ར་ཏྟཱ་ཏི་སཱ་རཾ. ཝི་ཛྫཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི ག་ནྡྷཱ་ར་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫཾ ཀ་ཏཱུ་པ་ཙཱ་རཾ མ་ནྟ་པ་ཋ་ན་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ. ཏེ་ཧཱིཏི ཏེ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི. པ་ཡོ་ཛ་ནནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ཏཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ. ག་བྦྷནྟི ཨི་དཾ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ ག་བྦྷཾ. ཀུ་ལུ་མྦ་སྶཱཏི ག་བྦྷ་སྶ, ཀུ་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ, ཀུ་ཊུ་མྦ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་དྡྷི་ཡཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཏེ་སཾ ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟནྟི སུ་ཏྟ་ཏྠ་ཏོ ན ས་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཐ་བྦ་ཎི་དྡྷི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཧི སུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་དྡྷི་མཱ ཙེ་ཏོ་ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་དྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨི་ཏ་ར་ཐཱཏི པ་རི་ཡེ་སེ་ཡྻཱ་ཏི པ་ད་སྶ ག་ཝེ་ས་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ སི་ཡཱ, ཏ་དཱ པ་རི་ཡི་ཊྛ་མ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ལ་དྡྷ་མ་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ས་ནྟི ཧིཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠ་ནྟི ཝ་དྷོ་པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱ་སཱ་ཎ་ར་ཛྫུ་ཨཱ་དི་ནོ ས་བྦ་སྶཱ་པི ནཱ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ལ་གུ་ལཱ༹ཏི་ཨཱ་དི. ལ་གུ་ལ༹ནྟི མུ་གྒ་ར་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧོཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ས་ཏྠ་ཧཱ་ར་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ས་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧོ. པ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱཏི པ་ར་ཏོ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་སྶ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོཏི ཙི་ཏྟ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏྠཾ ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟོ.
༡༧༤. ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨུ་ནཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ ཀ་མྨ་མ་སྶ སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པཱིཏི ཨུ་དྡི་ས་ཀཱ་ནུ་དྡི་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན. པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏེ་ན རོ་གེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ‘‘ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་རེ་ན ས་མི་དྡྷི་ཡ་མྤི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཐཱ་ཝ་ར་པ་ཡོ་གེ་སུ པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཙྪཱ ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶཱ་པི ས་ཏྟ་སྶ མ་ར་ཎེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཏོ ཝི་ར་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ན. དུ་ཏི་ཡ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན མ་ར་ཏཱིཏི པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རཾ ཝི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ནེ་ཝ མ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རོ ས་ཡ་མེ་ཝ ན ས་ཀྐོ་ཏི མཱ་རེ་ཏུཾ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ན ལ་བྷི་ཏྭཱ ས་ཀྐོ་ནྟོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རཾ ཝི་ནཱ མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཡོ་གོ ཏེ་ན ཙ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཡུ་ཏྟོ, ན དུ་ཏི་ཡེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཙི་ཏྟེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པྤ་ཧཱ་ར་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡ་དི པ་ན དུ་ཏི་ཡ་པྤ་ཧཱ་ར་དཱ་ཡ་ཀ་སྶཱ་པི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཡོ་གེ་ནཱ་པི མ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཡོ་ག་ཀྑ་ཎེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨཱ་པ་ཏྟི་བྱ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏྠནྟི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ. ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ‘‘ཨི་མ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ནི་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨི་མཾ ཝ་ཏྠུནྟི་ཨཱ་དི. གྷཱ་ཏ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན བ་དྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དྷ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་རུ་ཎཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ལོ་ཧི་ཏ་ཀནྟི ལོ་ཧི་ཏ་མ་ཀྑི་ཏཾ. ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེཏི ཡུ་དྡྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ. ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ག་ཏེཏི ཡོ་དྷཾ ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པི་ཏ་རི ཝི་དྡྷེ, ཡོ་དྷཾ པ་ན ཨ་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ པི་ཏ་རི ཝི་དྡྷེ་པི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ པི་ཏ་རི་པི ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཡོ་དྷེ ཝི་དྡྷེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ པ་ན ན་ཏྠཱིཏི པི་ཏུ་ཝི་ས་ཡཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཀ་མྨཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨེ་ཝཾ པཱ་དེ་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ དྷ་ནུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ན་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཧ་རཱཏི ད་ལ༹ྷཾ ཨ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཧ་ར. ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ཏེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཧི. ཏ་ཏྟ་ཀཱ ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱཏི ཨ་ནུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི མཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་བྷོ་ཧི པ་ཡོ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཧི ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་དྡྷེ ཨ་སུ་ཀོ ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶེ་ཝ མ་ར་ཎེ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ཙེ ཨཱ་ཎ་ཏྟོ ‘‘ཨ་སུ་ཀ’’ནྟི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡི་སྶ ས་རཾ ཁི་པ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི མ་ར་ཎེ་པི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ, ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ པ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་མ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཧ་ཏྠི་ནོ པི་ཊྛི་ནོ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་པ་ཡོ་གེ.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ, ཨེ་ཝཾ པ་ཧ་ར, ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༧༤) ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་སྶ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ ཨཱ་ག་ཏཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་མྤི པཱ་ལི༹་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་པ་རོ ན་ཡོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནནྟི ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ཚེ་ད་ནནྟི ཨ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཙྪེ་ད་ནཾ. བྷེ་ད་ནནྟི མུ་གྒ་རཱ་དཱི་ཧི སཱི་སཱ་དི་བྷེ་ད་ནཾ དྭི་དྷཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ངྑ་མུ་ཎྜ་ཀནྟི སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧེ ཙ་མྨཾ ས་ཧ ཀེ་སེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཐཱུ་ལ་ས་ཀྑ་རཱ་ཧི སཱི་ས་ཀ་ཊཱ་ཧཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ ས་ངྑ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑ་མུ་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བི་ལ༹་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨུ་རེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ པི་ཊྛི་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ གཱི་ཝཱ་ཡཾ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝ་པྤ་དེ་སེ་སུ པ་ཧ་ར་ཎ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དི་ནི་ཡ་མོ་པི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ས་ངྑ་མུ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་ས་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ་པི གྷཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ པ་ཝེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༡༧༤ པ་ཡོ་ག་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པུ་ར་ཏོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་སྶ ‘‘པུ་རི་མ་པ་སྶཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏྠུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ པུ་ར་ཏོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐ་ནཾ, ཏཾ ས་ངྑ་མུ་ཎྜ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སེ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་མཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཝ་ཏྠུ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དོ, ན པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟཾ ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་ས་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཝི་སཾ ཝཱ་དེ་ཏྭཱ…པེ… ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ མཱ་རེ་ཏི. པུ་ར་ཏོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཝཱ…པེ… ན་ཏྠི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ’’ཏི, ཨི་དཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་བ་དྡྷཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་ས་ནི་ཡ་མོ་པི ད་སྶི་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སྶ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཝ་ཏྠུ་ནི་དྡེ་སེ ཙ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ་ཏི མཱ་རེ་ཏ་བྦོ ས་ཏྟོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༤) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ པ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ས་རཱི་ར་པྤ་དེ་སོ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ པུ་ར་ཏོ པ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་པི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སེ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི མཱ་ཏུ་ཨཱ་དི་མ་ཏ་ས་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་ན. ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སོཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་སོ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ.
ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི པུ་བྦ་ཎྷེཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དི་ཝ་ས་སྶ པུ་བྦ་ཎྷེ. ཨེ་ཏཾ གཱ་མེ ཋི་ཏནྟི གཱ་མོ པུ་གྒ་ལ་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟོ, ན ཨོ་ཀཱ་ས་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི མཱ་རེ་ཏི, ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ལོ་ཀཱ་ས་ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཨི་ཨ་ཡཱ་པ་ཐ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ནི་ཡ་མི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དི་ནི་ཡ་མ་སྶ ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་པི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཉཱ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན མ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ནྟོ་པི ཀཱ་ལཱ་དི་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏོ ཙོ་ད་ན་ཏོ ཝཱ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མོ ལེ་སེ་ན ཀཱ་ལཱ་དི་ནི་ཡ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཀཱ་ལཱ་དི་ཝི་ས་ངྐེ་ཏེ་པི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏཾ ན ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏུ་ཎྜེ་ནཱཏི ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཱ. ཐ་རུ་ནཱཏི ཁ་གྒ་མུ་ཊྛི་ནཱ. ཨེ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟནྟི ག་མ་ནེ་ན པུ་གྒ་ལོ་ཝ ནི་ཡ་མི་ཏོ, ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏ’’ནྟི.
‘‘དཱི་གྷཾ མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི དཱི་གྷ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་ཉྩ དཱི་གྷ’’ནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཏཱ་དི་སཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙི་ཏྟེ་ན བ་ཧཱུ་སུ དཱི་གྷ་ས་ཎྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ་པི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཏཱ་དི་སེ མཱ་རི་ཏེ ན་ཏྠི ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ པ་ར་པཱ་ཎི་མྷི པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་ངྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཝ་ཏྠི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སི་ནྣ’’ནྟི ཨོ་ཀཱ་ས་ནི་ཡ་མེ ཏ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣ་སྶ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནེ་ཝ ཝ་དྷ་ཀོ མུ་ཙྩ་ཏི ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ’’ཏི. ཨོ་ཀཱ་ས་ཉྷི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ས་ནྟོ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཡཾ པ་ན ཏ་དཱ ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སེ་ན ས་ཧ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣ་སྶེ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན ས་ཡཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཉྙོ ཏ་ཏྠ ནི་སི་ནྣོ མཱ་རི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ར་སྨིཾ ཏ་ཏྠ མཱ་རི་ཏེ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡོ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ ན ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ས་ཙེ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཙེ པ་ན སོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡཾ པ་ར་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཏ་དེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ སོ ཨ་ཝ་སྶཾ གྷཱ་ཏེ་ཏི, ཡཾ པ་ར་ཏོ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༧༤) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ན དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་ནཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ས་མྤི དུ་ཀྐ་ཊནྟི བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏཱ་དཱི་ན་མྤི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཝོ་རོ་པ་ནེ ས་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་རོ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེཏི ཨི་དཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ཙེ ཧི སོ ཨ་ཝ་སྶཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ན ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ན པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེཏི་ཨཱ་དི, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱཏི ཝ་དྷ་ཀ་སྶ ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི མ་ར་ཎ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི ནེ་ཝ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝི་ས་ཡེ་པི ཏཱ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན མ་ར་ཎ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི ནི་ད་སྶི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཧ་ཏོ ཨ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ར་ཎཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་བྷི་ན་ནྡ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊེ ས་ཏི པ་གེ་ཝ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི མ་ར་ཎ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ན་ཏྠེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན དྭི་ནྣཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ. པུ་རི་མ་ན་ཡེཏི ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ཝི་ས་ཀྐི་ཡ་དཱུ་ཏ་ནི་དྡེ་སེ. ཨེ་ཏནྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན ཝུ་ཏྟཾ ཨོ་ཀཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ན པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༧༥. ས་ཡཾ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་ར་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི མ་མ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ མཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ར་ཎཱ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙོ་རཱ་པི ནཱ་མ ཏཾ ན ཧ་ན་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི་ཝཱ་ཙཱ་ཡ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དྭི་ནྣཾ ཨུ་དྡི་སྶཱཏི དྭེ ཨུ་དྡི་སྶ, དྭི་ནྣཾ ཝཱ མ་ར་ཎཾ ཨུ་དྡི་སྶ. ཨུ་བྷོ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ར་ཎཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ནྟ་སྶ པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་པི ‘‘དྭེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟཱི་སུ མ་ཧཱ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, བ་ཧཱུ ཨུ་དྡི་སྶ མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྟ་ཀཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ སུ་ཏྭཱ མ་རི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ན་མྤི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏ་ཏྟ་ཀཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧི དཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ཨེ་ཀཱ་ཝ སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ས་ཡ་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༡༧༦. ཡེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོཏི ཡེ་སཾ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ, ཨི་ད་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱུ་པི་ཡ་མཱུ་ལ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝ དྷ་ན་ཉྩེ, ས་ཡ་མེ་ཝ མཱུ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མུ་ཉྩ་ཏི, མཱུ་ལཾ པ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི པོ་ཏྠ་ཀ་སྶ པོ་ཏྠ་ཀ་སཱ་མི་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ་པཱ་ད་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ལེ་ཁཱ་ད་སྶ་ན་ཀོ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཀཱཏི སུ་ནྡ་ར་ཀྑ་རཾ དི་སྭཱ ཝཱ ‘‘ཀཱི་དི་སཾ ནུ ཁོ པོ་ཏྠ་ཀ’’ནྟི ཝཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ.
པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱཏི ས་རཱི་ར་ཏོ པཱ་ཎ་ཝི་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ནི་ཊྛཱ་པ་ཀ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ. ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཀུ་དཱ་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡོ་བཱི་ཛ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝིཾ ཝཱ ཀུ་དཱ་ལ་ད་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ ཝི་ཀོ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པུ་བྦ་པ་ཡ་ཨོ་གེ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊ་ཊྛཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་མཱ་ཎེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ལླ་ཀྑི་ཏེ པ་མཱ་ཎེ. ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ནྣ་ཏ་པྤ་དེ་སཾ ཏ་ཙྪེ་ཏྭཱ. པཾ་སུ་པ་ཙྪིནྟི ས་བྦ་ནྟི་མཾ པཾ་སུ་པ་ཙྪིཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ལནྟི ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ནྟི་མ་པ་ཡ་ཨོ་ག་སཱ་དྷི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ, མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན ཁ་ཎི་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་བྦ་ནྟི་མཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རཱ་སུ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཏི་ཏྭཱ མ་ར་ནྟཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཀི་ཉྩི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་སྨི་མྤི དི་ཝ་སེ ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཁ་ཎི་ཏྭཱ ནི་ཊྛཱ་པེ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རོ་དྷོ ཉཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ, པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཝཱ. ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི པཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ན་མྤི ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེཏི ‘‘མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཨི་དྷ མ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ. ཝི་ས་ངྐེ་ཏོཏི མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ མཱ་རེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ ཨུ་དྡི་སྶ ཁ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ མ་ར་ཎེ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏཾ བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ པ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཝཱ་ཊེ པ་ཏི་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཙི་རཱ་ཡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རི་ཏེ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཏ་རོ་གེ་ན པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ག་ཙྪ་ཏོ པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ པ་ཏ་ནེ་ནཱ་པི མ་ར་ཎེ་པི ཨོ་པཱ་ཏ་ཁ་ཎ་ཀོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎི་ཏྭཱ མ་ཏེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཏ་ནཾ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ཏ་ཏྠ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡེ་ཝ པ་ཏ་ན་ནྟི ན་ཏྠི ཝི་རོ་དྷོ. ཡ་སྨཱ མཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཏི་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ལི་ངྒཱ་ཡ མ་ཏཱ་ཡ སོ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནུ་སྶ་པུ་རི་ས་གྷཱ་ཏ་ཀོ, ཏ་སྨཱ པ་ཏི་ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཏ་ན་རཱུ་པཾ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་པི ཨེ་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ. མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ’’ནྟི ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ་ན པ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཏྟཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ མ་ར་ནྟི, སོ་ཝ ཏེ་སཾ རཱུ་པ་ནྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་པི ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ‘‘མ་ར་ཎ་རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཙྪི་མོ ཝཱ་དོ པ་མཱ་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ ཝཱ ཏ་སྨིཾ པ་ཏ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. པ་ཏི་ཏེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. མ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ‘‘ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཧི པ་ཋ་མཾ ས་ཀ་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ རཱུ་པ་ནྟ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ཋི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཡ་ཀྑ་པེ་ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་ཝི་གྒ་ཧོ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ ཝཱ ཡ་ཀྑོ ཝཱ པེ་ཏོ ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཋི་ཏ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནོ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་ཝི་གྒ་ཧོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་ཀྑ་པེ་ཏ་རཱུ་པེ་ན མ་ཏེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ མ་ར་ཎ་རཱུ་པ་སྶེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
མུ་དྷཱཏི ཨ་མཱུ་ལེ་ན. སོ ནི་དྡོ་སོཏི ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་དི པ་ན སོ་པི ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ཏི, ན མུ་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཏཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ མ་ཡཱ ཀ་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ན་སྶི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ན ག་མི་སྶ་ནྟི, ན པ་ལཱ་ཡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཨུ་དྡྷ་རཱ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ག་མྦྷཱི་ར་སྶ ཨོ་པཱ་ཏ་སྶ པཱུ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ན་ད་སྶ་ནཾ. ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཀ་ཏེ ཨོ་པཱ་ཏེ སཱི་གྷཾ ཨ་མྷེ་ཧི ག་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་རེ་ཏུཾ སུ་ཨུ་དྡྷ་རཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེཏི མཱུ་ལ་ཊྛཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི པ་ན པ་ཙྪི་མོ་པི ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི ཛཱ་ཏཱཏི ཨཱི་དི་སེ པུ་ན ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་པཱ་ཏེ ཁ་ཏེ ཏ་དཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཛཱ་ཏ་པ་ཐ་ཝཱི་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན སུ་ཊྛུ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ པཱུ་རི་ཏེ་པི མུ་ཙྩ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཐ་དྡྷ་ཏ་རནྟི ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཱ་ཡ པཱ་ས་ཡ་ཊྛི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཝཱ སི་ཐི་ལ་བྷཱུ་ཏ་པཱ་སཾ ཐ་དྡྷ་ཏ་རཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏི. ཁཱ་ཎུ་ཀནྟི པཱ་ས་ཡ་ཊྛི་བ་ནྡྷ་ན་ཁཱ་ཎུ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཡ་ཊྛིཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་མེ་ཝ ད་ཎྜཾ མཱུ་ལེ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པཱ་ས་བ་ནྡྷ་ན་ཡོ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི པཱ་སཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻ, མཱུ་ལ་ཊྛོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པ་ན མཱུ་ལེ་པི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཱ་ཁ་ཎྜཾ ཀ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཛྫུ་ཀེཏི ཝཱ་ཀེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཝ་ཊྚི་ཏ་ར་ཛྫུ་ཀེ. ས་ཡཾ ཝ་ཊྚི་ཏནྟི ཏ་ནུ་ཀ་ཝ་ཊྚི་ཏཾ དི་གུ་ཎ་ཏི་གུ་ཎ་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝ་ཊྚི་ཏཾ. ཨུ་བྦ་ཊྚེ་ཏྭཱཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. གོ་པེ་ནྟོ་པཱིཏི ཧཱི་རཾ ཧཱི་རཾ ཀ་ཏྭཱ གོ་པེ་ནྟོ་པི.
༡༧༧. ཨཱ་ལ་མྦ་ན་རུ་ཀྑོ ཝཱཏི ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱཏི མཱ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨ་ཡོ་བཱི་ཛ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ་སི་ཨཱ་དིཾ ས་ཏྠཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ས་ཏྠ་མེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི མཱུ་ལ་ཊྛོ མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ས་མ་ཎྜ་ལནྟི མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ལི་ཏྟཾ ཝི་ས་མ་ཎྜ་ལཾ.
ཝ་ཏྭཱ ཨ་སིཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་པ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཡེ་སཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་རོ་གོ ནཱ་མ ཀུ་ཊྛཱ་དི་ཝི་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ག་ཎྜ་པཱི་ལ༹་ཀཱ་དི ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏྟཱ.
༡༧༨. མ་ནཱ་པི་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་ནཱ་པི་ཡཾ རཱུ་པཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝཱ མ་ནཱ་པ་རཱུ་པཾ, ཏ་སྶ ས་མཱི་པེ ཋ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ མ་ནཱ་པི་ཡེ་ན རཱུ་པེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ལཱ་བྷ་ཀེ་ན སུ་སྶི་ཏྭཱ མ་ར་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་ཙེ ཨུ་ཏྟ་སི་ཏྭཱ མ་ར་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ལཱ་བྷ་ཀེ་ན སུ་སྶི་ཏྭཱ མ་ར་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ཧཱ་ཀ་ཙྪུ ནཱ་མ ཝ་ལླི་ཕ་ལ་ཝི་སེ་སོ, ཡ་སྶ མ་ཛྫཱ་ར་པཱ་ད་སྶེ་ཝ ས་ཎྛཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་མྥ་སྶཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ལོ་མཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. ཧཾ་ས་པུ་པྥནྟི ཧཾ་སཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑ་ལོ་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ མ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ ན མུ་ཙྩ་ན་ཏོ.
༡༧༩. ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱ་ཏི ཨི་དཾ མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་ན མ་ར་ཎ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཝི་སཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཡཾ མ་རི་སྶ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི. ན མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶཱ་ཏི ཨི་དཾ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟི ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ་པི མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ མ་ར་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝཱཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཝཱི་ཐཱི་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝཱ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨༠. ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན པཱ་སེ བ་དྡྷ་སཱུ་ཀ་ར་མོ་ཙ་ནཾ (པཱ་རཱ. ༡༥༣) ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཡུ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ’’ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཊྛཱ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ སཱ་ཊ་ཀཾ ཝ་ལིཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཝ་ལི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཊི་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ གི་ཧཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ མུ་ས་ལེ ཨུ་སྶི་ཏེཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ དྭཱི་སུ མུ་ས་ལེ་སུ བྷི་ཏྟིཾ ཨ་པ་སྶཱ་ཡ ཋ་པི་ཏེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་བྷ་ཎྜི་ཀནྟི ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ནཱི་ཏཾ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜཾ. པ་རི་བ་ནྡྷནྟི བྷོ་ཛ་ན་པ་རི་བ་ནྡྷཾ, བྷོ་ཛ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
༡༨༡. ཨ་གྒ་ཀཱ་རི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་རི་ཀ-ས་དྡ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨ་གྒ་ཀི་རི་ཡ’’ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཡ་སྨཱ ཀི་རི་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་མེ་ཝ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཡུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ པ་ཋ་མཾ ལ་དྡྷ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏནྟི་ཨཱ་དི.
༡༨༢-༣. ད་ཎྜ་མུ་གྒ་ར་ནི་ཁཱ་ད་ན་ཝེ་མཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ད་ཎྜོ ནཱ་མ དཱི་གྷ་ད་ཎྜོ. མུ་གྒ་རོ ནཱ་མ ར་སྶོ. ཝེ་མཾ ནཱ་མ ཏ་ནྟ་ཝཱ་ཡཱ་ནཾ ཝ་ཏྠ་ཝཱ་ཡ་ན་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ, ཡེ་ན ཝཱི་ཏཾ ཏ་ནྟཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟི. ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏྟ་ཡེ་ནཱཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོཏི ས་མཱ་དྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ. ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱཏི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, ཨི་ད་ཉྩ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སཱ ཧི དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ ལ་ཛྫཱི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨ་དྷི་ག་མཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་རི་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་དྷི་ག་མ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་དྷི་ག་མེ སོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཝ. ཀིཾ པ་ནཱ་དྷི་ག་མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ས་བྷཱ་གཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི. བྷ་ཎྜ་ཀཾ ཝཱ དྷོ་ཝ་ནྟཱཏི ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ དྷོ་ཝ་ནྟཱ. དྷོ་ཝ་ན་ད་ཎྜ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ན་ད་ཎྜཾ.
༡༨༥. མ་དྡཱ་པེ་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་དི པ་ན ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀོ མ་དྡ་ན་མྤི མ་དྡཱ་པ་ན་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་དྡི་ཏྭཱ པཱ་ཏེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཝི་ས་ངྐེ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘མ་ར་ཎ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༧༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་མོ་ཀྑོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ བྷེ་ས་ཛྫཾ དེ་ནྟ་སྶ ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ག་བྦྷོ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དི་ནྣེ ཏ་ཐཱ་མ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ, ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན དི་ནྣེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ མ་ར་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, ནེ་ཝ་ཏྠི ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ.
ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནེ ས་ཧ་སི་ཀྑ་མཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ས་ཧ་དྷ་མྨེ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ སི་ཀྑ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ས་མ་སཱི་ལ་ས་དྡྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཀཱ་ཏུ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་སཾ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་ཏ་པུ་བྦཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི.
པ་ཊི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ས་མྤཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཡུ་ཏྟོ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀཱ པ་སྶ་ནྟཱིཏི ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ ཉཱ་ཏ་ཀཱ པ་སྶ་ནྟི.
པི་ཏུ་བྷ་གི་ནཱི པི་ཏུ་ཙྪཱ. མཱ་ཏུ་བྷཱ་ཏཱ མཱ་ཏུ་ལོ. ན་པྤ་ཧོ་ནྟཱིཏི ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ན ཡཱ་ཙ་ནྟཱིཏི ལ་ཛྫཱ་ཡ ན ཡཱ་ཙ་ནྟི. ‘‘ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༨༧) ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ སུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི སི་དྡྷཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ‘‘ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་ལ་པ་རི་ཝ་ཊྚོཏི ཀུ་ལ་སྨིཾ ཉཱ་ཏི་པ་ར་མྤ་རཱ. བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི་ནཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, ‘‘ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ དེ་ནྟ་སྶཱ་པི པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ནཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨཾ ཝཱ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟ་ཀཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ་པི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི ན སི་ཡཱ. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཙཱུ་ལ༹་མཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་དེ་སུ.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ‘‘མ་མ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ ཙ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ་པི པ་ར་ཛ་ན་སྶ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་ཝ་ཏྟེ་ན ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ, ‘‘ཉཱ་ཏི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ནཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ནཱ་པི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏེ་ཧི ལཱ་བྷཾ ཨ་པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ན. པ་ཙྩཱ་སཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པ་ན ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི་དོ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རེ ཀ་ཏེ སཱ་ས་ན་གུ་ཎཾ ཉ་ཏྭཱ པ་སཱི་ད་ནྟི, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཀ་ར་ཎེ པ་ན དོ་སོ ན་ཏྠི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་པུ་གྒ་ལཱ་དཱི་ན་མྤི དཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏྟ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ‘‘ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན ས་བྦེ་སཾ དཱ་ཏུཾ ཀཱ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཉྩ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ནཱ་དི་དོ་ས་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཙོ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ དཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མུ་ཙྩ་ན་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་དྡྷཾ ཀུ་ལནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛ་དི་ཊྛ་རོ་གཱི་ནཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པུ་ཙྪི་ཏ་སྶཱ་པི པ་ན པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ས་མུ་ལླ་པེ་སཱིཏི ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀ་ཐཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོཏི ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཱ་ཙི་ཀྑ་ཎེ་ན ཝེ་ཛྫཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ཡ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནཾ རཱུ་པི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟ་བྷ་ཛ་ནེ་ན ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི, ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱུ་པི་ཡཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, པུ་པྥ་པཱུ་ཛ་ན་ཏྠཾ པུ་པྥཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡེ་ན ཀ་མྨེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་དི ‘‘པ་རི་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཀ་རོ་ནྟི, བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ གི་ཧི་ཀ་མྨཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ན ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ན་ཏྟཱ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ན་པི བྷ་ཎི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ, པ་གེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷི་ཊྛེ་ནཱ་པཱི་ཏི ‘‘ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ པ་རི་མ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ‘‘པ་རི་ཏྟཱ་ཎཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཝེ་སེ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝེ་སི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ…པེ… དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ག་ཧ་ཊྛེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་དེ་སུ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱཏི ཨི་དཾ ཏ་སྨིཾ དེ་སེ ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཏ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཱ ནི་སི་ནྣཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ་སུ རོ་ག་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ པ་རི་ཏྟཾ ཀཱ་ཏུཾ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘པ་རི་ཏྟཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཡ་དི པཱ་དེ ཨ་པ་ནེ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ ཏཾ ཨ་ཝ་མ་ངྒ་ལ་ནྟི མ་ཉྙ་ནྟི, རོ་གོ ཝཱ ན ཝཱུ་པ་ས་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན པཱ་དཱ ཨ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. མ་ཏ་ས་རཱི་ར་ད་སྶ་ནེ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་སཱ་ན་ད་སྶ་ནེ་པི ‘‘ཨི་དཾ ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀ་ད་སྶ་ནེ…པེ… ‘མ་ར་ཎ་སྶ་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་སྶཱ་མཱ’ཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ལེ་ས་ཀ་པྤཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ‘‘པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏོཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་གྒོ, ཨ་པ་རི་བྷུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་གྒྷ་ན་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བ་ཧུ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏྭཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཐཱ་ལ་ཀེཏི ས་ངྒྷི་ཀེ ཀཾ་སཱ་དི་མ་ཡེ ཐཱ་ལ་ཀེ, པ་ཏྟོ་པི ཨེ་ཏྠ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. དཱ་མ་རི་ཀ་ཙོ་ར་སྶཱཏི ར་ཛྫཾ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཙོ་ར་སྶ. ཨ་དཱི་ཡ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ན དེ་ནྟཱི’’ཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་མི་ས་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཚི་དྡ་སྶ ཙ ཝི་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཎཾ པི་ད་ཧ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ, སོ པ་ན དྷ་མྨཱ་མི་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་སྶ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཀ་སྶ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་སྶ ཝཱ…པེ… ཀ་ཏྟ་བྦོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཏཱ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཁཱི་ཎ་པ་རི་བྦ་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ག་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་རུ་ཉྙ་བྷཱ་ཛ་ན་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཏ་བྦི་དྷུ་རཱ་ནཾ ས་མི་དྡྷཱ་ནཾ དཱ་ཡ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྟེ་པི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་མྷི དཱ་ཏ་བྦེ ས་ཏི ‘‘ཨ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ…པེ… ན ཝ་ཏྟ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་ནུ་སྶཱ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ནཱ་པི དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ, པ་ཙྩཱ་སཱི་སཱ་ཡ པ་ན ས་ཏི ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་མྤི ཧོ་ཏི.
ཨུ་བྦཱ་སེ་ཏྭཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟེ མ་ནུ་སྶེ པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ. ཝ་ར་པོ་ཏྠ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་མ་རཱུ་པ་ཝི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་ར་ཎཾ.
༡༨༧. ས་ཏྟ་ར་ས་ཝ་གྒི་ཡེ་སུ པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་ཏོ་ད་ཀེ་ན མཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ སེ་སེ་སུ སོ་ལ༹་ས་ཛ་ནེ་སུ ཨུ་ད་རཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་མེ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སེ་སཱ་པི པ་ནྣ་ར་ས ཛ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དཱུ་ཧ་ལ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཝི་ཡཱཏི ཨ་དཱུ་ཧ་ལེ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་པཱ་སཱ་ཎཱ ཝི་ཡ. ཀ་མྨཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ.
ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ཝི་སཱ་པེ་ཏྭཱ. རཱུ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟཱིཏི ཏ་སྨིཾ པི་ཊྛཱ་དི་མ་ཡེ རཱུ་པེ ཨ་མ་ནུ་སྶཾ ཨཱ་ཝཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟི. ས་ཀྐཾ དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ་ནཾ མཱ་རེ་ཡྻཱཏི ཨི་དཾ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏཱ་དི་སཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཡ་ཀྑཱ ས་ཏྠ་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧཱ ཧོ་ནྟི དེ་ཝཱ་སུ་ར་ཡུ་དྡྷེ་པི ཏེ་སཾ ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན མ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ.
༡༨༨. པ་ཧཱ་རོ ན དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་མ་ནུ་སྶཾ ཀོ་དྷ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཙི་ཀི་ཙྪཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཾ…པེ… བ་ནྡྷི་ཏ་བྦནྟི ཨ་མ་ནུ་སྶཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པ་ལཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྩ གི་ཧཱི་ནཾ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
༡༨༩. ཡོ རུ་ཀྑེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཏོ་པི ན མ་ར་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
༡༩༠. ད་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱིཏི ཀེ་ཧི་ཙི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནི ས་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཁི་ཌྜཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊནྟི སུ་ཀྑ་ཏི་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་གྒི་ཀ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ལླེ་སུ པ་ན ཀཱི་ལཱ༹་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་པི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ, པ་ཊི་མུ་ཁཾ ག་ཙྪ་ནྟོ ཝཱ ཨ་གྒི པ་ཊ་གྒི, ཏ་སྶ ཨ་ལླ་ཏི་ཎཱ་དཱི་སུ་པི དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏཾ དེ་ནྟེ་ན དཱུ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ དཱ་ཝ་གྒིཾ དི་སྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་ཎི་ཀཾ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ མ་ཧ་ནྟོ་པི ཨ་གྒི ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊ་གྒི དཱ་ཏ་བྦོ, སོ དཱ་ཝ་གྒི་ནོ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཏེ་ན ས་ཧ ནི་བྦཱ་ཏི. པ་རི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎནྟི ས་མ་ནྟཱ རུ་ཀྑ་ཏི་ཎཱ་དི་ཙྪེ་ད་ན་པ་རི་ཁཱ་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཨཱ་ར་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཏི་ཎ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ནྟཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ཙྪ་ནནྟི་ཨཱ་དི.
༡༩༡. ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི དྭཱི་སུ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ‘‘དྭཱི་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་སྶཱ་པི ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ‘‘དྭཱི་ཧི ཨེ་ཝ མཱ་རེ་ཧི ན ཨེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ནི་ཡ་མི་ཏེ པ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ མཱ་རི་ཏེ ན་ཏྠི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ དྭེ ཨེ་ཝ པུ་རི་སཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. པུ་བྦེ ཀ་ཏ་སཱི་ས་ཙྪེ་ད་པ་ཡོ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙོ པ་ཡོ་གོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, པ་ཋ་མེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏིཾ ཝི་ནཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ས་ནྣི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་དི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ག་མ་ན་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ན ཧི ཝཱ་ཡུ་ཝེ་གེ་ན པ་ཎྞ་པ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཀཱ་ཡོ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙ ཨུ་ཀྑི་པ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཝ ཙི་ཏྟ་ཛ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ་ཝ ནི་ཀྑི་པ་ནཱ་དི་ནོ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་ཧི་ཏ་ཝེ་གཱ་པི ཧི ཀཱ་ཙི ས་རཱི་ས་པ་ཛཱ་ཏི དྭི་དྷཱ ཚི་ནྣཱ ཚེ་ད་ན་མ་ཏྟཱ དྭཱི་ཧི ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀྑ་ཎཾ དྭཱི་སུ དི་སཱ་སུ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨིཾ བྷཱ་གེ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏྲ་ཊྛཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙི་ཏྟཾ དྭཱི་སུ་པི བྷཱ་གེ་སུ ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དེ གྷ་ཊྚི་ཏཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་མེ་ཀ་སྨིཾ བྷཱ་གེ ཨེ་ཀ་དཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཉྙ་དཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒ་ནྟ་རི་ཏཱ་ནི མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཙ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཡེ ཧི ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གཱ ག་ཙྪ་ནྟི ཝཱ ཙ་ལ་ནྟི ཝཱ ཕ་ནྡ་ནྟི ཝཱ. ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ན ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་གཱ་པི ཙ་ལ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཀུ་ཀྐུ་ལཱ༹་དི་ན་ར་ཀེ་སུ ནི་མུ་གྒ་ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་ར་སྶ ས་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ་པི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་ཏོ པ་ན ཡ་སྨིཾ བྷཱ་གེ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་སེ་ས་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ས་ཧི་ཏ་བྷཱ་གེ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཝ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ནི་རོ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
ན་ནུ ན་ར་ཀཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ས་རཱི་རེ ས་བྦ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏུ, དྭི་དྷཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཙྪི་ནྣེ པ་ན བྷཱ་ག་དྭ་ཡེ ཀ་ཐ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ས་རཱི་རེ ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨ་བྱ་ཏི་རི་ཏྟཱ ཀཱ་ཙི ན་ཏྠི པ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱི་ཨཱ་དི ཝི་ཡ, ཀ་མྨཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་པུ་ཉྫཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཙ ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡོ་པ་ནི་པཱ་ཏེ་ན ཝི་བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི ཀ་མྨཱ་དི་ཨེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ པུ་ཉྫཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཡཱ་ཝ སཱ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཝི་བྷི་ནྣཱ་ནཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ སེ་ས་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཡཱ་ཝ ཙ དྷ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཙ ཏེ་སཾ ཙ་ལ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་དེ་ས་ནྟ་རུ་པྤ་ཏྟི. ཏ་སྨཱ ཀ་བ་ནྡྷ་སྶ་པི དྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཏྠེ་ཝ, ཏ་ཉྩ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ཀ་པྤ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ སཱི་གྷཾ པ་ཏ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་པྤ་ཡོ་ག་སྶ ས་རཱི་རེ ཝི་སེ་སུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པ་ཋ་མེ་ནེ་ཝ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ཀ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་བ་དྡྷོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཀ་བ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ས་དི་སཱ་ནི. ཨི་མ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶཱཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྶ. ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནེཏི ཨེ་ཀེ་ན པུ་རི་སེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཝཱ མཱ་རི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ནེ.
༡༩༢. པཱ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀཾ ཡཱ་མ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་གི་ལཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘གུ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀ’’ནྟི.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ
ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.