༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ

ཨ་དུ་ཏི་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ས་དི་སེ་ན ཛི་ནེ་ན ཡཾ དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨི་དཱ་ནི ཡ་སྨཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ པ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨ་སྶ དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.

དྷ་ནི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨༤. རཱ་ཛཱུ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནྡྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. རཱ་ཛ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི རཱ་ཛ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡགྒ་ཧ་ཎཾ, ན་ག་ར་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧ’’ནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ. ཨ་ཉྙེ་པེ་ཏྠ པ་ཀཱ་རེཏི སུ་སཾ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཏྟཱ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ག་ཧཾ གེ་ཧ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཀཱ་རེ. ཝ་ས་ནྟ་ཝ་ནནྟི ཀཱི་ལཱ༹་ཝ་ནཾ, ཝ་ས་ནྟ་ཀཱ་ལེ ཀཱི་ལཱ༹་ཡ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏྟཱ པ་ན ཝ་ས་ནྟ་ཝ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཱཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ན་ཡོ་གྒ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ. ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དནྟི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ (སུ. ནི. ༦༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ནཱ་ལ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ དེ་སི་ཏཾ མོ་ནེ་ཡྻ་པ་ཊི་པ་དཾ. པ་ཉྩ་ནྣཾ ཚ་ད་ནཱ་ནནྟི ཏི་ཎ་པ་ཎྞ་ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་སུ་དྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ. ནོ ཙེ ལ་བྷ་ཏི…པེ… སཱ་མ་མྤི ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ཝ་ཛེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སེ་ནཱ་ས་ནི་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༤) ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ནཱ་ལ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ནཱ་པཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ནཱ་ཝཱ་ས་ཏྠ་ཝ་ཛེ་སུ་ཡེ་ཝ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༣) ཨ་ས་ཏི་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨཱ་ལ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ, ནཱ་ཉྙ་ཏྠཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི སཱ་མཱི་ཙི་ཝ་ཏྟཾ. ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱིཏི བྷ་སྶཱ་རཱ་མ་ཏཱ་དིཾ ཝི་ཧཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀ་ཏི་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དི་ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ.

ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཏཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ‘ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནི་མི་ཏྟེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ, ནཱ་ས་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་དོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་མཾ ཏེ་མཱ་སཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པེ་མཱི’’ཏི ཧི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་རི་མཾ ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཙྪི་མཾ ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༥) ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷེ་ཝ ཙ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན…པེ… པ་ཀྐ་མིཾ་སཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སོ་པི ཏེ་མཱ་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཱི་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པ་ཝཱ་རེ་ཏུ་ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠༩) པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨ་སྶ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ་པི ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ན་ཉྷི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ཚི་ནྣ་ཝ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ, ན པ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཨི་དྷ པ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝཱ, པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཨི་དྷ ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི, ཡེ ཙ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཝ་སྶ་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སཱ ཝ་སིཾ་སུ, ཏེ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ པ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཀཾ ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཉཱ་ཡ་ཏོ, ན ཀ་ཐི་ན་ཀ་མྨཾ པ་ཏི ཏེ་མཱ་ས་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་པི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༠༦) ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པུ་རི་མཾ ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ པ་ཙྪི་མཾ ཝཱ ཏེ་མཱ་སཾ ཨ་ཝ་སི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ཀཱ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༥) ཙ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཾ པ་ཀྐ་མ་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཝཱ་རེ ཙ ‘‘ཀ་ཐི་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ར་མཱ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པ་རི. ༤༡༢) ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ’’ཏི (པ་རི. ༤༡༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཧི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་སྶ ཀཱ་ལོ, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡེ་ཝ ཙཱ་རི་ཀཱ་པ་ཀྐ་མ་ན་སྶཱ་པི ཀཱ་ལོ, ན ཏ་ཏོ པུ་རེ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་པི ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶཱ ན ཧོ་ནྟི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་ས་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ.

ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༨༤) ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྠ་མྤི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཝུ་ཏྠ་བྷཱ་གཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝུ་ཏྠ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཏཾ་དི་ཝ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝ་ས་ནྟོ་ཝ ཧི ཏཾ དི་ཝ་སཾ ཝུ་ཏྠོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཨུ་པ་རི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ.

མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་རི་ཏཱཏི པུ་རི་མི་ཀཱ་ཡ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཝ་སྶ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ ཨེ་ཏཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་མྤི ཝུ་ཏྠ་ཝ་སྶ་ཏྟཱ. ན ཨོ་ཝ་སྶི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀནྟི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ན ཏེ་མི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ཝ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་དྡོ ཝི་ཙྪཱ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨ་ཝ་ཡོཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀ་མྨེ’’ཏི. ཀ་ཊྛ་ཀ་མྨཾ ཐ་མྦྷཱ་དི. ཏེ་ལ་ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡཱཏི ཏེ་ལ་མི་སྶཱ་ཡ ཏ་མྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ.

༨༥. ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡ ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝནྟི ཀུ་ཊི་ཡཱ ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ. ཀིཾ-ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཐེ་ར་སྶ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ན་ཏྠི, ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ན བ་ཧཱུ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་ཏྟཱ པཱ་ཎེ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཏ་བྱ་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་ནཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཾ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནནྟི ཐེ་རེ་ན ཨ་ཀ་ཏེ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ལེ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ‘‘མ་མ ཏཱ་དི་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིནྟི དི་ཊྛ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀི་རི་ཡཾ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ག་མ་ནཾ གཱ་ཧཾ. གྷཾ་སི་ཏ་བྦེཏི མ་དྡི་ཏ་བྦེ, ཝི་ནཱ་སི་ཏ་བྦེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ས་ནྟཱ་ན་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཀུ་ཊི་ཡཱ བྷེ་དཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན སི་དྡྷཾ, སཱ་པི ཏི་ཎ་ད་བྦ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི ཏུ་ལཱ་ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་མི་སྶཱ སུ་དྡྷ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཱ་པི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཀ་ཏཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཀེ་ཙི ཧི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཐ་མྦྷེ ཙི་ནི་ཏྭཱ ཏ་དུ་པ་རི ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཝི་ཏཱ་ནཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནེ་ན ཏུ་ལཱ་དི་དཱ་རུ་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཚ་ད་ན་མྤི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་མ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཀ་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ གི་ཉྫ་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨི་ཊྛ་ཀཱ, ཏཱ་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ས་ཐོ གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐོ. ཝ་ཡ་ཀ་མྨ་མྤཱིཏི མ་ཏྟི་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཨི་ཊྛ་ཀ་དཱ་རུ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ དི་ནྣ་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྦ་ཡེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་ཀ་མྨ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཏེ་ན ཀུ་ཊི་བྷེ་ད་ཀཱ་ནཾ གཱི་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ས་ངྐ་ཏི. ཏི་ཏྠི་ཡ་དྷ་ཛོཏི ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ས་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ནྟི. ཨ་ཉྙཱ་ནི་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་དྭ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་མ་ཏྟི་ཀཱ་མ་ཡཱ ཀུ་ཊི སཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏི་སཱི་ཏཱ ཨུ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ ཙ ཨུ་ཎྷཱ སུ་ཀ་རཱ ཙ ཧོ་ཏི ཙོ་རེ་ཧི བྷི་ནྡི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཋ་པི་ཏ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཀཾ སཱི་ཏུ་ཎྷ་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གུ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཚི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ བྷི་ནྡཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཡཾ ཀུ་ཊི ཝི་ཡ ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ནུ་པ་ཡོ་གཱ་ར་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན པ་ཉྩ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་ན་དྡྷ་ཚ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་གོ་ཝ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦོ, ན ཏ་ད་ཝ་སེ་སོ ཏ་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ, ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨུ་པ་ཝ་ཛྫོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘གྷ་ཊ་ཀ་མྤི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པ་མྤི བྷི་ནྡི་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གྒཱ་ཧ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ པ་ཉྫ་ར་ས་ལཱ་ཀཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛོ བུ་ནྡེ པུ་ཐུ་ལོ ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་ས་དི་སོ ཨ་གྒེ ས་ཚི་དྡོ ཡ་ཏྠ ད་ཎྜ་ནྟ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཡོ ཝཱ ས་ཡ་མེ་ཝ དཱི་གྷ་ཏཱ་ཡ ག་ཧ་ཎ་ད་ཎྜོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜོ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཨ་པ་རི་ག་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཚ་ཏྟ་ས་ལཱ་ཀཱ་ནཾ མཱུ་ལ་པྤ་དེ་ས་ད་ཎྜ་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ ད་ལ༹ྷ་པ་ཉྫ་རཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཏྟེ་ཧི ཝི་ན་ནྡྷ་ནྟི, སོ པ་དེ་སོ ཚ་ཏྟ་ད་ཎྜ་གཱ་ཧ་ཀ་ས་ལཱ་ཀ་པ་ཉྫ་རཾ ནཱ་མ, ཏཾ ཝི་ན་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཐི་ར་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟེ་ན ཝི་ན་ནྡྷི་ཡ་མཱ་ནཾ ཡ་དི ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ དོ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ར་གྒེ་ནཱཏི ནི་ཁཱ་ད་ན་མུ་ཁེ་ན. ད་ཎྜ་བུ་ནྡེཏི ད་ཎྜ་མཱུ་ལེ ཀོ་ཊི་ཡཾ. ཚ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལི་ཀནྟི ཚ་ཏྟ་པ་ཉྫ་རེ མ་ཎྜ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཝ་ལ་ཡཾ. ཨུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱཏི ནི་ནྣཾ, ཨུ་ནྣ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ.

ནཱ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ཧཱིཏི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི. ཨི་ད་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ‘‘པ་ཀ་ཏི་སཱུ་ཙི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊྚ་མུ་ཁེཏི དྭི་ནྣཾ པ་ཊྚཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡ་ནྟེཏི ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ཎིནྟི ཝ་ར་ཀ་སཱི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ. ས་ངྑ་ལི་ཀནྟི དི་གུ་ཎ་ས་ངྑ་ལི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན སི་བྦ་ནཾ, ཝེ་ཎིཾ ཝཱ ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཀ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་གྒྷི་ཡཾ ནཱ་མ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཡཾ ཨ་གྒྷི་ཡ་ཏྠ་མྦྷོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨུ་ཀྐི་ར་ནྟཱིཏི ཨུ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟ་པི་ལ༹་ཀཱཏི ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎེ་ཧི བ་ཧི ནི་གྒ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་ནཾ པི་ལ༹་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པི་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡོ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ པི་ལ༹་ཀེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ ཙ པི་ལ༹་ཀཱ་ཏི དྭེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ག་ཎྛི་ཀ་པཱ་ས་ཀ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཀོ་ཎ་ཏོ ཀོ་ཎེ་ཧི ནཱི་ཧ་ཏ་སུ་ཏྟཱ ཀོ་ཎ་སུ་ཏྟཱ ནཱ་མ. ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ན པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཀ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶ་སུ་ཏྟཱ པི་ལ༹་ཀཱ ནཱ་མ. ཏཾ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཀེ་ཙི ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཝི་སུཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ནི་སེ་དྷཱ་ཡ ‘‘དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན སི་བྦ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་སི་བྦ་ན་སྶ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཀ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་རོ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སི་བྦི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ར་ཛ་ན་ཀ་མྨ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཝི་སེ་སོ ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རེ ར་ཏྟེ’’ཏི. མ་ཎི་ནཱཏི ནཱི་ལ་མ་ཎི་ཨཱ་དི་མ་ཊྛ་པཱ་སཱ་ཎེ་ན, ཨཾ་ས་ཝ་དྡྷ་ཀ་ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ཀཾ པ་ན ཨ་ཙཱི་ཝ་ར་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་དཱི་ཧི གྷཾ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་ཀནྟི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ དཱི་གྷ་ཏོ ཏི་རི་ཡ་ཉྩ སི་བྦི་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ཀ་ཎྞེ་སུ ཀོ་ཎེ་སུ ཙ ནི་ཀྑ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་སཱི་སཱ་ན་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ པཱ་རུ་པི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ཛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཚི་ནྡི་ཏ་བྦ’’ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཀ་ཎྞ་སུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏཾ པ་ན ནཱ་མེ་ན ས་དི་ས་མྤི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཡཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་གྒ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛྫུ་ཡཾ ཙཱི་ཝ་ར་བ་ནྡྷ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ག་ཎྛི་ཀེཏི ད་ནྟཱ་དི་མ་ཡེ. པཱི་ལ༹་ཀཱཏི བི་ནྡུཾ བི་ནྡུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦ་པཱི་ལ༹་ཀཱ.

ཐཱ་ལ་ཀེ ཝཱཏི ཏ་མྦཱ་དི་མ་ཡེ པུ་གྒ་ལི་ཀེ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཀ་པྤི་ཡ་ཐཱ་ལ་ཀེ. ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི མ་ཎི་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏེ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལེཏི ཏི་པུ་སཱི་སཱ་དི་མ་ཡེ. ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཏྟ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི རཱུ་པ་ཀཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནི བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘བྷི་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ ཚི་ནྡི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མ་ཀ་ར་ད་ནྟ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ལ་དྡྷ་མྤི ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཱ མུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་མྤི ཨཱི་དི་སཾ.

ལེ་ཁཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨཱ་ར་གྒེ་ན དི་ནྣ་ལེ་ཁཱ་ཝ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཛཱ་ཏི་ཧི་ངྒུ་ལི་ཀཱ་དི་ཝ་ཎྞེ་ཧི ཀ་ཏ་ལེ་ཁཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཚ་ཏྟ་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡནྟི དྷ་མ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཚ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་སྶ མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཾ, ‘‘པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་ཙོ་ལ༹་བ་ནྡྷ་ན་ཊྛཱ་ནེ’’ཏི ཀེ་ཙི.

དེ་ཌྜུ་བྷ་སཱི་སནྟི ཨུ་ད་ཀ་ས་པྤ་སཱི་སཾ. ཨ་ཙྪཱི་ནཱིཏི ཀུ་ཉྫ་ར་ཙྪི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་ནི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཛྫུ་ཀཾ དི་གུ་ཎཾ ཏི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ་པི བ་ནྡྷི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ས་ཏ་ཝཱ་ར་མྤི ས་རཱི་རཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ན ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ‘‘བ་ཧུ་ར་ཛྫུ་ཀ’’ནྟི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏཾ མུ་ར་ཛ་ས་ངྑཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མུ་ར་ཛ་ཉྷི ནཱ་ནཱ་ཝ་ཎྞེ་ཧི སུ་ཏྟེ་ཧི མུ་ར་ཛ་ཝ་ཊྚི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ, ཨི་དཾ པ་ན མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པཱ་མ་ངྒ་ས་ཎྛཱ་ན་ཉྩ ད་སཱ་སུ ཝ་ཊྚ་ཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ད་སཱ ཛཱི་ར་ནྟི; ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མུ་ར་ཛཾ མ་དྡ་ཝཱི་ཎ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.

ཝི་དྷེཏི ད་སཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ད་ནྟ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦེ ཝི་དྷེ. ཨ་ཊྛ མ་ངྒ་ལཱ་ནི ནཱ་མ ས་ངྑོ ཙ་ཀྐཾ པུ་ཎྞ་ཀུ་མྦྷོ ག་ཡཱ སི་རཱི་ཝ་ཙྪོ ཨ་ངྐུ་སོ དྷ་ཛཾ སོ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. མ་ཙྪ་ཡུ་ག་ལ༹་ཚ་ཏྟ་ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ལེ་ཁཱ་མ་ཏྟནྟི ད་ནྟཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཝི་དྷ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ ཀོ་ཊཱི་སུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་ད་རཱ་ཛི་མ་ཏྟཾ.

‘‘ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶཱ་དི་ས་ཎྛཱ་ནཱ་པི ཨ་ཉྫ་ནཱི ཝ་ངྐ་ག་ཏི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. སི་པཱ་ཊི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝཱ་སི་ཨཱ་དི་བྷ་ཎྜ་ནི་ཀྑི་པ་ན་པ་སི་བྦ་ཀེ. ཨཱ་ར་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ནཱ་མ པོ་ཏྠ་ཀཱ་དི་ཨ་ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏ་དཱི་གྷ་མུ་ཁ་ས་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘བྷ་མ་ཀཱ་རཱ་ནཾ དཱ་རུ་ཨཱ་དི་ལི་ཁ་ན་ས་ཏྠ་ཀ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཝ་ཊྚ་མ་ཎི་ཀནྟི ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཾ པུ་པྥུ་ལ༹་ཀཾ. ཨ་ཉྙནྟི ཨི་མི་ནཱ པི་ལ༹་ཀཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པི་པྥ་ལི་ཀེཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཚེ་ད་ན་ཀེ ཁུ་དྡ་ཀ་ས་ཏྠེ. ཝ་ལི་ཏ་ཀནྟི ན་ཁ་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཝ་ལཱི་ཧི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་རོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཀཱ་རཾ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི, ན ཝ་ཎྞ་མ་ཊྛ་ཏྠཱ་ཡ, ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ, ཏེ་ན ཙ ཀ་ཏྟ་ར་ད་ཎྜ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མྤི གྷ་ཊྚ་ནེ་ན ས་དྡ་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ཨ་ཡོ་ཝ་ལ་ཡཱ་དི་ཀཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ཀ་པྤི་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. མ་ཎྜ་ལནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎི་ཡཱ པ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཝཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཨུ་བྷོ་སུ ཝཱ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་སྶེ ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཝཱ་སི་ད་ཎྜ་སྶ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ད་ཎྜ་ཀོ་ཊཱི་ནཾ ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏྠཾ བ་ནྡྷི་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་མ་ཎྜ་སཱ་ར་ཀེཏི ཨཱ་མ་ལ་ཀ་ཕ་ལཱ་ནི པི་སི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཀ་ཀྐེ་ན ཀ་ཏ་ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ. ཏ་ཏྠ ཀི་ར པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཏེ་ལཾ སཱི་ཏ་ལཾ ཧོ་ཏི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎེཏི ཀ་ཊ་སཱ་རཱ་དི་མ་ཡེ པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་རི་ཏ་བྦ་ཨ་ཏྠ་ར་ཎེ. པཱ་ནཱི་ཡ་གྷ་ཊེཏི ས་བྦཾ བྷཱ་ཛ་ན་ཝི་ཀ་ཏིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦཾ…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ མ་ཉྩཱ་དཱི་སུ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏེ་ལ་བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ས་ཧ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན མ་ཉྩཱ་དཱི་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ན ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པ་མེ་ཝེ་ཏྠ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི སཱི་མ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ. རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷེ་ཧཱིཏི ལ་ཛྫཱི་པེ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཏེ་ཧི ས་ཧ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀ་ར་ཎཱ་ཡོ་གཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘སཱི་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སཾ ལ་ཛྫཱི་པ་རི་སཱཏི ཏེ་སཾ སཱི་མཱ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལཾ དཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ ལ་ཛྫཱི་པ་རི་སཱ. བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏནྟི ཡཾ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དི་ཀཾ ལ་ཛྫཱི་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏཾ, ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦ་ཏོ.

༨༨. ཨ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ནཱི་ཙ་ཏོ ཙི་ནྟེ་ནྟི. ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏྠོཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཐེ་ཡྻ་ཀ་མྨ་ནི་ནྡ་ན་ཏྠོ ‘‘ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི, ན པ་ན དཱ་རུ-ས་དྡ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠོ ཏ་སྶ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དེཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ བྷེ་དེ. ས་བྦཱ་ཝ་ནྟནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨཱ་དི་ས་བྦཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་ནྟཾ. བི་མྦི་སཱ་རོ་ཏི ཏ་སྶ ནཱ་མནྟི ཨེ་ཏྠ བི་མྦཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་སྨཱ སཱ་ར་སུ་ཝ་ཎྞ་ས་དི་ས་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ‘‘བི་མྦི་སཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ས་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་མཱ་ས་པྤ་མཱ་ཎ་ཨུ་ཏྟ་མ་སུ་ཝ་ཎྞ་གྒྷ་ན་ཀོ ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ནཱི་ལ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. རུ་དྲ་དཱ་མེ་ན ནཱ་མ ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ རུ་དྲ་དཱ་མ་ཀོ. སོ ཀི་ར ནཱི་ལ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཏི་བྷཱ་གཾ ཨ་གྒྷ་ཏི. ཡ་སྨིཾ པ་ན དེ་སེ ནཱི་ལ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎཱ ན ས་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཀཱ་ལ༹་ཀ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ནི་དྡྷ་ནྟ་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ པ་ཉྩ་མཱ་ས་གྒྷ་ན་ཀེ་ན བྷ་ཎྜེ་ན པཱ་ད་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱཏི ནཱི་ལ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏེ་ན. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ཝཱཏི་ཨཱ་དི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ས་བྦ་བུ་དྡྷེ་ཧི པ་ཉྙ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨི་ཏ་རཱ་པ་ཏྟཱི་སུ་པི ཏ་བྦ་ཏྠཱུ་སུ ཙ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠེ་ཝ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཀེ་ཙི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི.

པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༢. པུ་ན་པི ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ས་བྦ་ཐཱ མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦེ ཨ་བྷི་ན་ཝ་མཱ་པི་ཏེ, ‘‘པུ་ན ན པ་ཝི་སི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ནི་རཱ་ལ་ཡེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟེ ཙ གཱ་མེ གཱ་མ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རེ་སུ ད་སྶི་ཏེ་སུ ཏ་ད་ཉྙཾ ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ཨ་ར་ཉྙ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེཏི ཨུ་མྨཱ་རེ. ཨ་ར་ཉྙ་ས་ངྑེ་པཾ ག་ཙྪ་ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ས་ཏི་པི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན དྭཱ་ར་བཱ་ཧཱ་པི ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠ པཱ་ཀཱ་ར་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་མེ་ཝ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ལུ་ཋི་ཏྭཱཏི པ་ཝ་ཊྚི་ཏྭཱ.

མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ སུ་པྤ་པཱ་ཏོ ཝཱཏི་ཨཱ་དི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཀཱ་ཀུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མོ བྷཱ་ཛ་ན་དྷོ་ཝ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ཚ་ཌྜེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༢) ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ སུ་པྤ་པཱ་ཏོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡ་ཉྩ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ གཱ་མོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏ་པ་རི་ཀྑེ་པོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ བ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སུ་པྤ་མུ་ས་ལ་པཱ་ཏོ་པི ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་གེ་ཧ་སྶེ་ཝ, སོ ཙ ཡ་ཏོ པ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ཨ་པྤ་ཧོ་ན་ཊྛཱ་ནེ པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་སྶ པ་ན གྷ་ར་སྶ ས་མ་ནྟ་ཏོ པཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ སོ་ཝ པ་རི་ཀྑེ་པོ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་གཱ་མེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. ས་ངྐ་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི མི་སྶཱི་ཡ་ཏི. ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༥༡༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ གཱ་མ་གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཙཱཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨེ་ཀ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ གཱ་མཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ ‘‘གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཋི་ཏ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མོ ནཱ་མ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༩༢) ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྷི ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༥༡༢) ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ ཨ་ཏི་དི་སི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡམྤི ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཉྩ ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻཱ་ཏི གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝི་ཀཱ་ལེ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན གྷ་ར་གྷ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལཱ་བྷ་བྷཱ་ཛ་ནཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱཏི ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཡཾ ཋཱ་ནཾ ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནུ ནཱ་མ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠེ་ན ན་ཝ་ཝི་ད་ཏྠི་པ་མཱ་ཎཾ, ཛི་ཡཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟ་ཊྛ་ཝི་ད་ཏྠི་མ་ཏྟ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི.

ཀ་པྤི་ཡནྟི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཏྟཱ. པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དི་མྷི ཨ་ཀ་ཏེ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཝ་ཏྠུ་སཱ་མི་ནཱ ཨ་ཝི་དི་ཏ་མྤི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ བཱ་ལུ་མྨ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཝི་ཡ, ཏཱ་དི་སཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟོ་པི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྪཱ ཉ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་སཱ་མི་ནཱ ཙ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་རི་སོ ཐེ་ནོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཐེ་ཡྻ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་པ་ཉྩ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ. ཨེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོཏི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀོ ཨེ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཊྚ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་ཎོ ཨ་པ་ད་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ‘‘པ་ད་སཱ ནེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ (པཱ་རཱ. ༡༡༡), བྷི་ཀྑུ དཱ་སཾ དི་སྭཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝཱ ‘‘ག་ཙྪ, པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སོ ཙེ པ་ལཱ་ཡ་ཏི, དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡༤) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཡོ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ པ་ན ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་སུ ལ་བྦྷ་ཏི, སོ ཡ་སྨཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་སུ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཀོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་མི་སྶ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ན ཙ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨཱ་དི་ཡ་ནཱ་དཱི་ནི ཚ་པི པ་དཱ་ནི ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཝི་ཀོ་པ་ན་སྶ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཀཱ་རཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨཱ་རཱ་མནྟི ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ དཱ་སཱ་དི་ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་སྶཱ་པི ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ནཱ་ནཱ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ད་སྶི་ཡ་ཏི. པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཊྛཱ་ནནྟི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ་ཀཱ་སཾ. སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ས་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནཱི་ཡ་མཱ་ན་བྷ་ཎྜ་ཏོ ར་ཉྙོ དཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་གོ སུ་ངྐོ ནཱ་མ, སོ ཨེ་ཏྠ ཧ་ཉྙ་ཏི ཨ་ད་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཝ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཝཱ ཧ་ནྟི ཨེ་ཏྠ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཨ་ད་ད་ནྟཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ནཱ་ཏི སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏོ, ‘‘ཨེ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛེ་ཧི སུ་ངྐོ དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཎེ་ན ནི་ཡ་མི་ཏ་པྤ་དེ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ.

པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ད་སྶི་ཏནྟི ‘‘པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི, པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙཱི ཙ, ག་རུ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རོ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ ཝཱ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༢༢) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི ད་སྶི་ཏཾ. དྭེ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནཱིཏི ‘‘ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ན ཙ ས་ཀ་ས་ཉྙཱི, ན ཙ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧཱི, ན ཙ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ, ག་རུ་ཀོ ཙ ཧོ་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རོ པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀོ ཝཱ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༢༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི པ་ཉྩ པ་དཱ་ནི ཨེ་ཀཾ པ་ཉྩ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཀ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྭེ པ་ཉྩ་ཀཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ པ་ནཱཏི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ས་བྦེ་ཧི་པི པ་དེ་ཧཱིཏི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི.

པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ པ་ཉྩ་ཀཾ. ས་ཀོ ཧ་ཏྠོ ས་ཧ་ཏྠོ, ཏེ་ན ནི་བྦ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཝཱ ས་མྦ་ནྡྷཱི་ཏི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་དི པ་ཉྩ་ཀཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀནྟི་ཨཱ་དི་པ་ད་ཝ་སེ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་སུ པ་ཉྩ་ཀེ་སཱུཏི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀེ་སུ. ལ་བྦྷ་མཱ་ན་པ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་གྒི་ཡཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན, ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཉྩ་ཀེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ད་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ནཱ་མ…པེ… པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱཏི ཨི་མི་ནཱ བ་ཧི་སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་པཱ་ཏ་ནཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པ་ཡོ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཧ་ཏྠེ བྷཱ་རཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟོ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༠༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་ར་བྷ་ཎྜ་སྶ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན གུ་མྦཱ་དི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཁི་པ་ན་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པ་ཡོ་གེ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་རི་ཡཱ་སི་དྡྷི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཀི་རི་ཡཱ་སི་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ. ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སཱིཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ པ་ར་སྶ ཏེ་ལ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཡོ་ག་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –

‘‘ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོ ནཱ་མ ‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱ’ཏི ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙེ པ་རོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་ར་སྶ ཝཱ པ་ན ཏེ་ལ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀ་ཏེ་ལཾ ཨ་ཝ་སྶཾ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ནི ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ).

ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི? ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ག་ཧ་ཎེ ནི་ཡུ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་པ་ཡོ་གོ, ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ནི་ཡོ་གོ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀོཏི ཨ་ཡཾ ནེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ བྷ་ཎྜཾ ཡ་དཱ ས་ཀྐོ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ པ་ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཨཱ་རཱ་མཱ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པུ་བྦ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་ཡོ་གེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཨི་ད་ཉྩ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ས་ཏི ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཁཱི་ལཱ་དཱི་ནི ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ).

ཏུ་ལ་ཡི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏྭཱ. སཱ་མཱི་ཙཱིཏི ཝ་ཏྟཾ. ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་མྨ་དྡོཏི ནི་ཝི་དྡྷ་ཏཱ་ས་ངྑོ་བྷོ. བྷ་ཊྛེ ཛ་ན་ཀཱ་ཡེཏི ཨ་པ་ག་ཏེ ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧེ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ དེ་ཧཱིཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཧི ‘‘མ་ཡཱ ས་ཧ་ཏྠེ་ན ན དི་ནྣཾ, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཨེ་ཏ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ‘‘མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་དི་ནྣཾ ག་ཧི་ཏ’’ནྟི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི.

ས་མ་གྒྷནྟི ཨ་པྤ་གྒྷཾ. དཱ་རུ་ཨ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏཱིཏི དཱ་རཱུ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཙྪེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ ཡཱ ཨ་ཡཾ ཨ་གྒྷ་ཧཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ས་བྦཱ བྷ་ཎྜ་སཱ་མི་ནཱ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་སཱ་ཎ་ཉྩ ས་ཀྑ་ར་ཉྩ པཱ་སཱ་ཎ་ས་ཀྑ་རཾ.

ཨ་ཀྑ་ད་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཀྑ-ས་དྡེ་ན ཀི་ར ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སཱ་ལཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫཾ ནི་རཱུ་པ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཀྑ་ད་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི དྷ་མྨ་ཝི་ནི་ཙྪ་ན་ཀཱ. ཧ་ན་ནཾ ནཱ་མ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ཧི པོ་ཐ་ན་ཉྩེ་ཝ ཧ་ཏྠ་ནཱ་སཱ་དི་ཙྪེ་ད་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧ་ནེ་ཡྻུ་ནྟི པོ་ཐེ་ཡྻུ་ཉྩེ་ཝ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ་ཉྩཱ’’ཏི.

པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ‘‘ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ པཱ་དེ་ན ཝཱ ཀ་སཱ་ཡ ཝཱ ཝེ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་ཌྜྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཚ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༩༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཌྜྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ནཱཏི དྭི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ར་སྶ་མུ་གྒ་རེ་ན, ཝེ་ལུ༹་པེ་སི་ཀཱ་ཡ ཝཱ. ཚེ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱཏི ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ནཾ ཚེ་ད་ནེ་ན. ཚི་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ཚེ་ཛྫཱ, ས་ཏྠཾ, ཏེ་ན ས་ཏྠེ་ནཱ་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻུནྟི ར་ཊྛ་ཏོ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻུཾ. ‘‘ཙོ་རོ་སི…པེ… ཐེ་ནོ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻུ་ནྟི པ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་རོ་སི…པེ… པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི. ཡཾ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༩༣. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏནྟི བྷཱུ་མི་ཡཱ་དཱི་སུ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.

བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༤. ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏྠ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ. ཨུ་པ་ལ་དྡྷོཏི ཉཱ་ཏོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ སེ་ས་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ ཀུ་དཱ་ལཾ ཝཱ པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ དྭ་ཡཾ ཝ་ཏྭཱ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སཱུ་ནཾ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་ས་མྤི ས་ངྑེ་པ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ངྑེ་པ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཧེ་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ནཱ་མ ཐེ་རེ་ཧི དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་ནྟི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་བྦེ་ས་མྤི དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཨི་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ་སུ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨི་ཏ་རེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི དུ་ཀྐ་ཊེ་ཧི ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ད་ས་ཝི་དྷཾ ར་ཏ་ནནྟི ‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ས་ངྑོ སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀོ མ་སཱ་ར་ག་ལླ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ར་ཏ་ནཾ.

‘‘མུ་ཏྟཱ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ ཙ ས་ངྑོ,

སི་ལཱ པ་ཝཱ་ལ༹ཾ ར་ཛ་ཏ་ཉྩ ཧེ་མཾ;

ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩ མ་སཱ་ར་ག་ལླཾ,

ད་སེ་ཏེ དྷཱི་རོ ར་ཏ་ནཱ་ནི ཛ་ཉྙཱ’’ཏི. –

ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ དྷ་ཉྙནྟི སཱ་ལི ཝཱི་ཧི ཡ་ཝོ ཀ་ངྒུ ཀུ་དྲཱུ་སཾ ཝ་ར་ཀོ གོ་དྷུ་མོ་ཏི ཨི་མཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཾ དྷ་ཉྙཾ. ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་དིནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏ་བྦེ ཝ་ཏྠུ་མྷི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊཾ. དུ་རཱུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊནྟི ‘‘ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝཱ་རི་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཙི་ཎྞཾ ཙ་རི་ཏ་ནྟི དུ་རཱུ་པ་ཙི་ཎྞཾ, ཏ་སྨིཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རཱུ་པ་ཙི་ཎྞ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཝི་ན་ཡེ པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝི་ན་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨ་རི་ཊྛ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི པ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ཨེ་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཙ་ཎྜ་ཀཱ་ལཱི༹་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི ཚ.

ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ཐ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི. ‘‘དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ཁ་ཎ་ནྟ་སྶ པུ་རི་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཚེ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཧ་པ་ཡོ་གེ པ་ཏྟེ པུ་བྦ་པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པ་ར་དྡྷཾ ཝི་ར་དྡྷཾ ཁ་ལི་ཏནྟི ས་བྦ་མེ་ཏཾ ཡ་ཉྩ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཾ མ་ནུ་སྶོ ཀ་རེཏི་ཨཱ་དི པ་ནེ་ཏྠ ཨོ་པ་མྨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. སཾ་ཡོ་ག་བྷཱ་ཝོཏི དྭི་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ན ར་སྶ་ཏྟ་སྶཱ་པི ནི་མི་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་སྶ མཱུ་ལེཏི ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་མ་ས་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཕ་ནྡཱ་པ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་མ་ས་ན་ཕ་ནྡཱ་པ་ན་པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ པ་ན ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ, ན དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨཱ་མ་ས་ན་ཕ་ནྡཱ་པ་ནཱ་ན་མྤི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ས་ཀྐཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏུཾ. ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི པཾ་སུ་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ས་མཱ་ན་པ་ཡོ་གེ་པི པུ་རི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨུ་ཏྟ་ར་མུ་ཏྟ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་རུ་ནྡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན ཁ་ཎ་ན་པ་ཡོ་ག་བྷེ་དེ་ཧི པ་ཡོ་གེ པ་ཡོ་གེ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་ཏྟ་ར་མུ་ཏྟ་རཾ པ་ཏྭཱ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཏྭཱ ཏཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི ཝི་ས་དི་ས་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ཧི ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣཾ ཨོ་རི་མ་ནྟཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི.

ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡ་མེ་ཝ. བུ་ནྡེ་ནཱཏི ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལེ་ན. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝ་ནཾ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི ཙ ས་ངྑ་ལི་ཀ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ཁཱ་ཎུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏི. ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨ་ཝ་སྶཾ ཙེ པ་ཏ་ཏི, ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. པ་རི་ཙྪེ་དོཏི པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཱ་དི་ག་རུ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཨ་པ་བྱཱུ་ཧ་ནྟོཏི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཡཱུ་ཧ་ནྟོ རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱཏི བྷཱ་ཛ་ན་མུ་ཁ་ཝ་ཊྚི་ཡཱ ཀུ་མྦྷི་ག་ཏེ་ན བྷཱ་ཛ་ན་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀུ་མྦྷཱི་ཡནྟི ཨུ་པ་ཌྜྷ་པུ་ཎྞཱ་ཡ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ. ཝི་ན་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ལཱ་བྷེ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ག་རུ་ཀ་ཏཱ་ཝ, སུ་ཏྟཱ་ནུ་ག་མ་ན་མྤི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་པི་ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་ཎྛེ་ན པ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལེཏི མུ་ཁ་ག་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊ་ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, ན ཀ་ཎྛ་པི་ད་ཧ་ནཾ. ཙི་ཀྐ་ནནྟི ཐ་དྡྷཾ, བ་ཧ་ལཾ གྷ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཡོ་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ར་སྶ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ས་པྤིཾ ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཨ་ཝ་སྶཾ པི་ཝ་ན་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི དུ་ཀཱུ་ལ་སཱ་ཊ་ཀཾ ཝཱ ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཙ དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ས་པྤི་ཏེ་ལཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་ཏེ་ལཱ་དི་ནོ ཀུ་མྦྷི་ག་ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ བྷཱ་ཛ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘བྷཱ་ཛ་ནཾ པ་ན ནི་མུ་ཛྫཱ་པེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཡཱ་ཝ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཏེ་ལཱ་དི་ཝི་ནཱ་སེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་དཱ་པི ཏི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀཾ ཏེ་ལཱ་དིཾ པཱི་ཏཾ དུ་ཀཱུ་ལཱ་དིཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན སི་ཡཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཏེ་ལཱ་དི་ནོ ཝི་ན་ཊྛ་ཊྛེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ་ན ཙ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཏི. ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཙ དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀྑི་པ་ནེ ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཡུ་ཏྟི པ་ནེ་ཏྠ པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི པུ་བྦཱ་པ་རཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.

པ་ལི་བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱིཏི ནི་ཝཱ་རེ་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ན གཱི་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཛ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བ་ཧི་ག་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱིཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ བ་ཧི་ག་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཚི་དྡེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཏེ་ལ་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ན་ས་ངྑྱ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ པཱ་ད་གྒྷ་ན་ཀེ ག་ལི༹་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཀ་ཏ་སྶཱཏི བཱ་ཧི་ར་ནྟ་ཏོ ཝཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནྟ་ཏོ ཝཱ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀ་ཏ་སྶ. མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཚི་དྡེཏི མ་ཛ྄ཛྷེ ཐོ་ཀཾ ཀ་པཱ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ་ན ཀ་ཏ་ཚི་དྡེ.

པ་ཏྠཱི་ན་སྶ ཁཱ་ད་ནཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ པཱ་ན་ཉྩ ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཁཱ་དི་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཨ་པཱ་ཏ་བྦཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི. པུ་རི་མ་དྭ་ཡནྟི བྷེ་ད་ནཾ ཚ་ཌྜ་ན་ཉྩ. ཀུ་མྦྷི་ཛ་ཛྫ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི པུ་ཎྞ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཛ་ཛྫ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ན. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཎྞཱ་ཡ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི བྷེ་ད་ནཾ ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཛ་ཛྫ་ར་ཀ་ར་ཎེ་ན, ཚ་ཌྜ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. པ་ཙྪི་མཾ པ་ན དྭ་ཡནྟི ཛྷཱ་པ་ནཾ ཨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ. ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཀེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཝ་ད་ནྟི. པ་ཙྪི་མ་དྭ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪི་མ་པ་ད་དྭ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ར་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན. ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟ་སྶ ཝཱཏི མུ་གྒ་རེ་ན པོ་ཐེ་ཏྭཱ བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙེཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ པུ་རི་མ་དྭ་ཡེ་པི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པུ་རི་མ་དྭ་ཡེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཡ་དི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠ་ཏོ’’ཏི.

ཨེ་ཝ་མེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ན་བྷི་མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐ་ཉྩ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་རོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝཱཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ. ཨ་ཚ་ཌྜེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྷི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་པ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པ་ཀྑ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ནཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པ་ཀྑེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༦. ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུ་མྷཱིཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཨ་ནྟོ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨ་ནྟོ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཏྠུ་མྷི གཱ་མེ ཝཱ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ. ཨ་ཊ་ཝི་མུ་ཁཾ ཀ་རོ་ཏི…པེ… ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཏ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ར་ཀྑ་ཏི. གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶཱཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་གཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་སྶ. ཀ་པི་ཉྫ་རོ ནཱ་མ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཡུ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བཱ་ལ་ཛ་ནེ་ཧི པོ་སཱ་ཝ་ནི་ཡ་པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏི.

ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༧. ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཚི་ནྣ་མ་ཏྟེ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེཏི ཡ་ཐཱ ཚི་ནྣཾ མུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཀ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཚེ་ད་ནཾ མོ་ཙ་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨུ་ད་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༨. ཨུ་ད་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ནྡ་མཱ་ན་ཨུ་ད་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ནྡ་ན་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ’’ཏི. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཧ་ཏྠ་ཝཱ་ར་པ་ད་ཝཱ་རེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི. ས་ཀ་ལ་མུ་ད་ཀནྟི ད་ཎྜེ་ན ཕུ་ཊྛོ་ཀཱ་ས་ག་ཏཾ ས་ཀ་ལ་མུ་ད་ཀཾ. ན ཨུ་ད་ཀཾ ཋཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ. པ་དུ་མི་ནི་ཡནྟི པ་དུ་མ་ག་ཙྪེ. ཀ་ལཱ་པ་བ་ནྡྷནྟི ཧ་ཏྠ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཁུ་དྡ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷཾ ཀ་ལཱ་པ་བ་དྡྷཾ. བྷཱ་ར་བ་དྡྷཾ ནཱ་མ སཱི་ས་བྷཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་དྡྷཾ. མུ་ལཱ༹་ལནྟི ཀ་ནྡཾ. པ་ཏྟཾ ཝཱ པུ་པྥཾ ཝཱཏི ཨི་དཾ ཀ་དྡ་མ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་དྡྷ་མ་ན་ཏུ་མྦནྟི ཝཱ་པི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶ ནི་ཀྑ་མ་ན་ནཱ་ལ༹ཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ཧ་ཀནྟི མ་ཧཱ་མཱ་ཏི་ཀཾ. ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན སོ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཏྠ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. མ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཏི་ཊྛ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཏ་མ་ཙྪཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་མ་ཏེ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ.

ནཱ་ཝ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩༩. ནཱ་ཝ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མྤི ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ མུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, པ་ཋ་མཾ པ་ན ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏྭཱ མུ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་སེ བ་དྡྷ་སཱུ་ཀ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཝི་པ་ནྣ་ཊྛ་ནཱ་ཝཱཏི ཝི་ས་མ་ཝཱ་ཏེ་ཧི དེ་ས་ནྟ་རཾ པ་ལཱ་ཏཱ, བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ཝཱ ཝི་ནཱ་སཾ པ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ བྷཱུ་མི་ཏ་ལཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཙ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. བ་ལ་ཝཱ ཙ ཝཱ་ཏོ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཏི ཝཱ་ཏེ ཨ་ཡཾ པ་ཡོ་གོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པུ་གྒ་ལ་སྶ ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོཏི སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དེ་ན ཨ་ན་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཙ ཨ་ནུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ད་ཎྜཱ་དཱི་སུ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་དེ་ན ཨ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠེ་ན ཙ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ པ་ན བ་ལ་ཝ་ཝཱ་ཏེ་ན ཚ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཧ་ཊེ་སུ པ་ཀ་ཏིཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ག་ཧ་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་གོ ཨ་བྷི་ན་ཝོ ཀཱ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཚ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ ཝཱ ས་ཡཾ པ་ཏི་སྶ་ཏི, ནཱ་ཝཱ ཙ ཏ་དཱ ན ག་མི་སྶ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨཱི་དི་སེ ཨ་བྷི་ན་ཝ་པྤ་ཡོ་གེ ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཀྑ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཛུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀཱ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཾ ཨི་དྷ ནི་ད་སྶ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. དཱ་སཾ པ་ན པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟཾ ‘‘སཱི་གྷཾ ཡཱ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ན་ཏོ ཏུ་རི་ཏ་ག་མ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝཱ་ཏེ ཨཱ་ག་ཏེ་པི ཡ་ཏྠ ཨ་ཏི་ལ་ཧུ་ཀ་ཏྟཱ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཀ་ཉྩི པ་ཡོ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀོ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏྠི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཡཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༠. ཡཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སཱུཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཐ་མྦྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ར་སྶཾ དཱ་རུ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝཱ་མ་ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶེ་སུ ཨུ་བྷོ་སུ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ག་རུ་ལ༹་པ་ཀྑི་ནོ ཨུ་བྷོ པ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ ས་ནྡ་མཱ་ནི་ཀཱ. དུ་ཀ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱཏི དྭཱི་ཧི གོ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་སྶ. ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀནྟི གོ་ཎེ་ཧི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་པྤ་ཀ་ཏཱཏི དྭི་ནྣཾ སི་ཁཱ་ནཾ ས་ནྡྷི་ཊྛཱ་ནེ གོ་སི་ངྒཱ་ནི ཝི་ཡ དྭེ ཀོ་ཊི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནཱི ཀ་པྤ་ཀ་ཏཱ ནཱ་མ, སཱ དྭཱི་ཧི་པི ཀོ་ཊཱི་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཚ ཋཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཏཱི་ཎི ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝཱ ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀ་པྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནི་ཡཱ ཙ དྭི་ནྣཾ ཙ་ཀྐཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི ཋཱ་ནཱ་ནི, ཀ་པྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཋཱ་ནཱ་ནི, ཏ་ཐཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་སྶ ཏཱི་ཎི ཋཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཀྑ་སཱི་སེ་ཧཱིཏི ཨ་ཀྑ་དཱ་རུ་ནོ དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊཱི་ཧི. ཨ་ཀྑུ་དྡྷཱི་ཧཱིཏི ཨ་ཀྑ་དཱ་རུ་ནཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཀཱ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་གེ ཀ་པྤ་ཀ་ཏཱ དྭེ དཱ་རུ་ཁ་ཎྜཱ ཨ་ཀྑུ་དྡྷི་ཡོ ནཱ་མ, ཏཱ་སཾ ཀ་པྤ་ཀ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ཀ་པྤ་སཱི་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨི་དྷ ‘‘ཨ་ཀྑུ་དྡྷི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཙ ཨ་ཀྑུ་དྡྷཱི་ཧཱི’’ཏི. ཏཱ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི དྷུ་རེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟི པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨུ་དྡྷི་ཡོ་ཝ ‘‘ཨུ་དྡྷི་ཁཱ་ཎུ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨུ་དྡྷི་ཁཱ་ཎུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཀྑ་སཱི་སཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནོ་ཀཱ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ས་མ་མེ་ཝ བཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་མ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་དྡྷི་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ནོ་ལ་མྦེ་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ནོ ཧེ་ཊྛི་མ་བྷཱ་གཾ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ བཱ་ཧུ་དཱ་རཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་ཀྑ་སཱི་ས་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཚི་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྑ་སཱི་སཱ་ནི པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་ན བཱ་ཧཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གཾ ས་བྦཾ བྷཱུ་མིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦཾ པ་ཐ་ཝིཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. སེ་སཾ ནཱ་ཝཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་དི པ་ན ཏཾ ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ཀ་ཏི་ག་མ་ནཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ དི་སཱ་བྷཱ་གཾ ནེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཡ་མེ་ཝ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཋཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཱ ཨ་ཙཱ་ལེ་ནྟོ་ཝ ཝི་ཀྐི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ནེ་ཝ་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ན་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.

བྷཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༡. བྷཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ བྷཱ་ར་ཊྛ་ནྟི མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་སྶ བྷཱ་རོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་རོ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ར་ཊྛ’’ནྟི. པུ་རི་མ་ག་ལེཏི ག་ལ་སྶ པུ་རི་མ་བྷཱ་གེ. ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀོཏི གཱི་ཝཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་ག་ལ་ཝཱ་ཊ་ཀོ. ཨུ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་མ་ཛ྄ཛྷེཏི ཨུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ. སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟོཏི ཨི་དཾ ཡ་དི སཱ་མི་ཀེ་ཧི ‘‘ཨི་མཾ བྷཱ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཏེ་ན ག་ཧི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཉྩ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན སཱི་སཱ་དི་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན སི་ཡཱ, སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པ་ན དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི. གྷཾ་ས་ནྟོཏི སཱི་ས་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྑི་པ་ནྟོ, ཡ་དི ཨུ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ སཱི་ས་ཏོ ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི. ཡོ ཙཱ་ཡནྟི ཡོ ཨ་ཡཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.

ཨཱ་རཱ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༢. ཨཱ་རཱ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎཾ པ་རེ་སཾ བྷཱུ་མ་ཊྛ་བྷ་ཎྜཱ་དཱི་སུ་པི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་ཐཱ་ཝ་རེ་སུ པ་ན ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་བྷི་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏྠེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་བྷི་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་སྶ པ་ཡོ་ག་ཏྟཱཏི ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ཝ་ཏྠུ་མྷི་ཡེ་ཝ ཀ་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཧེ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ཀོ་པི. ‘‘ཀིཾ ཀ་རོ་མི ཀིཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀི་ངྐཱ་ར་མེ་ཝ པ་ཊི་སྶུ་ཎ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཀི་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀི་ངྐཱ་ར་པ་ཊི་སྶཱ་ཝི་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཀྐོ་ཙནྟི ལ་ཉྫཾ. ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཀཱུ་ཊ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་སཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཨུ་བྷི་ནྣཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ནོ པ་ཡོ་ག་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན སཱ་མི་ཀ་སྶ ཝི་མ་ཏི ཙ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ཙ ཀ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. ཡ་དི ཝི་མ་ཏི་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་དཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རཱ་ཛ་ཡོཏི སཱ་མི་ཀོ ‘‘ཨ་ཧཾ ན མུ་ཙྩཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་རཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨ་ཊྚོ པ་རཱ་ཛི་ཏོ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༣. ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ཧཱ་རནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ཀ་ལཾ ཝི་ཧཱ་རཾ. པ་རི་ཝེ་ཎནྟི ཏ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པཱ་ཀཱ་རཱ་དི་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ཝཱ་སནྟི ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཝ་ས་ཐ་མ་ཏྟཾ. ག་ཎ་ས་ནྟ་ཀེ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སཱ་མི་ཀ་ཏྟཱ ས་ཀྐཱ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ པ་ན ག་ཎ་སྶཱ’’ཏི. ཨི་དྷཱ་པི ས་ཙེ ཨེ་ཀོ་པི དྷུ་རཾ ན ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ ས་བྦ་ཏྠ.

ཁེ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༤. ཁེ་ཏྟ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ནི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠ ནི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ ཝཱི་ཧི་སཱི་སཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋི་ཏ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀནྟི ཨེ་ཀཾ ཝཱི་ཧི་སཱི་སཾ. ཡ་སྨིཾ བཱི་ཛེ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ནི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙི་ཏ་མ་ཏྟེ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་སྨིཾ བཱི་ཛཱ་དི་མྷི བ་ནྡྷ་ནཱ མུ་ཏྟེ ས་ཏི ཏ་ཏོ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏེ་པི ཋཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན སཱི་སཱ་དི་ཀ་སྶ ས་ནྟ་རཱ་དི་ནཱ ས་ཧ སཾ་སི་བྦ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ བ་ནྡྷ་ནཱ མོ་ཙི་ཏེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨི་ཏ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ མོ་ཙི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཝཱི་ཧི་ནཱ་ལ༹ནྟི་ཨཱ་དི. ས་བྷུ་སནྟི པ་ལཱ་ལ་ས་ཧི་ཏཾ. ཁཱི་ལེ་ནཱཏི ཁཱ་ཎུ་ཀེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ་པ་ཡོ་གོ. ཏ་སྨི་ཉྩ ཀ་ཏེ ཡ་དི སཱ་མི་ཀཱ དྷུ་རཾ ན ནི་ཀྑི་པ་ནྟི པུ་ན ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཏཱ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ‘‘ཁཱི་ལཾ ས་ངྐཱ་མེ་ཏྭཱ ཁེ་ཏྟཱ་དིཾ ཨ་སུ་ཀོ རཱ་ཛ་ཝ་ལླ་བྷོ བྷི་ཀྑུ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་སྶ བ་ལཾ ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ནི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ སཱ་མི་ཀཱ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ནྟི, ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་ནི་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ དྷུ་ར་སྶ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དཱ པ་ན ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི་པ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཁཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྐ་མི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མྤེ་ཏྠ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ར་ཛྫུ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ཡ་ཊྛིནྟི མཱ་ན་ད་ཎྜཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ག་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ས་ཙེ དཱ་རཱུ་ནི ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ དཱ་རུ་མྷི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་ཁཱ་དཱི་ཧི པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པྤ་ཝེ་སཱ་ར་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝ་སཱ་ན་སཱ་ཁཱ་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི, དཱ་རཱུ་ནི ཙ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ སཱ་ཁཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁེ་ཏྟ་མ་རི་ཡཱ་ད་ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་དཱ་ར་པཱ་ལི༹’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཁཱི་ལ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི་ནཱ ག་ཧ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་མཱ་དཱི་སུ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ.

ཝ་ཏྠུ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༥. ཝ་ཏྠུ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་ཀཱ་རཱ་ནནྟི ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལཱ་དཱ་རཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞཾ པཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ.

༡༠༦. གཱ་མ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘གཱ་མོ ནཱ་མཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦ་སོ གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.

ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༧. ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ལ་ཀྑ་ཎ་ཙྪི་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཉྙ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཀི་ཎི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཚ་ལླི་ཡཱ པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷནྟི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ནི་རཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙི་ར་ཚ་ཌྜི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་དི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏཱ་ནི གེ་ཧཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏཱ་ནི པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏཱ་ནི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི. དཱ་རཱུ་ནཱིཏི གེ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་དཱ་རཱུ་ནི. ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་ལ་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ ཙ ཡ་དི ག་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ དི་སྭཱ སཱ་ལ་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝཱ་རེ་ནྟི, ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟེ ཨ་ད་ཏྭཱ ག་མ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི ན་ཏྠི. པ་ཙྪཱ་པི ཏེ་ཧི ཙོ་དི་ཏེ དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ.

ཨ་དི་སྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻནྟི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཏ་སྶ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ. ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་མྤི སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནཱི་ཏཱ་ན་མྤི དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱ་མི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ པུ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི’’ཏི, ས་ཧ་སཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༧) ཙ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ པ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩ ‘‘ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནཱི་ཏཱ་ན་མྤི དཱ་རཱུ་ནཾ ཨ་ར་ཉྙ་སཱ་མི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཛྫ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ཏེ་སཾ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི བ་ཧི ཀ་ཏ་སྶཱ་པི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཙ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མྤི ན སི་ཡཱ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཝི་ཡ. ཨ་དྡྷི་ཀེ་ཧི དི་ནྣ་མེ་ཝ སུ་ངྐི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དི་ནྣཾ, ཏེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མྤི ན ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཉྙ་སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཾ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཏོ་པི ག་རུ་ཏ་རཾ ཛཱ་ཏཾ. ཡ་དི ཧི ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཋཱ་ན་ནི་ཡ་མོ ནི་ར་ཏྠ་ཀོ སི་ཡཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བ་ཧི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཧ་ར་ནྟ་སྶཱཏི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ ཏེ་སཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༨. ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཀུ་ཙྪི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀ་ཙཱ་ཊི ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ, ‘‘ས་མེ་ཁ་ལཱ ཙཱ་ཊི ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎི་ཀོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ བྷཱ་ཛ་ནེ་སུ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷི་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་ཐ་ཝི་མྤི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ལཱ༹་ཀ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ‘‘མ་ཧོ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏ་ལཱ༹་ཀ་མ་རི་ཡཱ་དཾ མཱ ཚི་ནྡཱི’’ཏི ཏ་ལཱ༹་ཀ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ. ནི་བྦ་ཧ་ན་ཨུ་ད་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་ལཱ༹་ཀ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན ཨུ་ནྣ་ཏེ་ན པ་སྶེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ཛ་ལཾ ནི་བྦ་ཧ་ཏི ནི་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ‘‘ནི་བྦ་ཧ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ཛ་ལ་ནི་ཀྑ་མ་ན་མཱ་ཏི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་མཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ནི་བྦ་ཧ་ན་ཨུ་ད་ཀཾ ནཱ་མ. ནི་དྡྷ་མ་ན་ཏུ་མྦནྟི ས་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ན་པ་ནཱ་ལི༹. མ་རི་ཡཱ་དཾ དུ་བྦ་ལཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་བྦ་ལཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གེ ཀ་ཏེ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨུ་ད་ཀ་གྒྷཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ. ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི བཱི་ཛ་ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དི་བྦ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ལཱ་བྷཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཝ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མྤི ཨེ་ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཏ་རུ་ཎ་ས་སྶེ ཛཱ་ཏེ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟ་སྶ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ས་སྶེ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟེ་ན ཙ ཨུ་ད་ཀ་གྒྷ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཀ་ལཾ ས་སྶཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ་སི་ཏ་བྷ་ཎྜ་སྶེ་ཝ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རེ་ཧི ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་གྒྷཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་ཉྩ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི. སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀེ ཏ་ལཱ༹་ཀེ ཁེ་ཏྟེ ཙ ཛཱ་ཏེ ཏ་སྶེ་ཝ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཡ་དི པ་ན ཏཾ ཏ་ལཱ༹་ཀཾ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ, ཁེ་ཏྟཱ་ནི པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ནི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཨ་ཐ ཁེ་ཏྟཱ་ནི་པི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ས་བྦེ་སཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨ་ནི་གྒ་ཏེཏི ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ, ཏ་ལཱ༹་ཀེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་མུ་ཁནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་མུ་ཁཾ. ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཝཱཏི ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ ཋི་ཏེ. ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ བ་དྡྷཱ སུ་བ་དྡྷཱཏི ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏོ ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མྤི ན ཧོ་ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨུ་ད་ཀ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནི་ཀྑ་ནྟེ པ་ན པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྑ་ནྟེ བ་དྡྷཱ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཁུ་དྡ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན ཛཱ་ཏོ, ‘‘ཏ་ལཱ༹་ཀ་ཏོ ཨ་ནི་གྒ་ཏེ པ་རེ་སཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་མུ་ཁཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟེ་ཝཱ’’ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡ་སྶ ‘‘ཨ་ནི་ཀྑ་ནྟེ བ་དྡྷཱ སུ་བ་དྡྷཱ, ནི་ཀྑ་ནྟེ བ་དྡྷཱ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྠུཾ…པེ… ན ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ལཱ༹་ཀ་ག་ཏ་ཨུ་ད་ཀ་སྶ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ད་ནྟ་པོ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠༩. ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ་ཝ ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪ་ཀཾ ག་ཧ་ཎ་ཏྠ་མེ་ཝ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཉྙཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝི་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཁཱ་ད་ནྟུ, པུ་ན སཱ་མ་ཎེ་རཱ ཨཱ་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཀེ་ཙི ཐེ་རཱ ཝ་དེ་ཡྻུ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.

ཝ་ན་པྤ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༠. ཝ་ན་པྤ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི ཚི་ནྣ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཏི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་སྶ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན མ་རི་ཙ་ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི པུ་བྦེ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏཱ་དི་སེ ཧི ཚི་ནྣེ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི ཨ་ར་ཉྙ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝེ་ཋི་ཏ་ཝ་ལླི་ཡཾ ཝི་ཡ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་སོ ཚི་ནྡ་ན་མེ་ཝ ཝ་ལླི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་མྦ་དྡྷ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དཱི་སུ ཕུ་ཊྛ་ས་ཀ་ལ་པ་དེ་ས་ཏོ མོ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་མི་དྷ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘རུ་ཀྑ་བྷཱ་རེ་ན ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ བྷ་སྶི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ནྣ, རུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ས་ཀ་ལ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ས་པ་དེ་ས་སྶ པ་ཉྩ་ཧི ཚ་ཧི ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་ཏྟཱ. ཝཱ་ཏ་མུ་ཁཾ སོ་དྷེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཝཱ་ཏོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ རུ་ཀྑཾ པཱ་ཏེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཏ་སྶ ཨཱ་ག་མ་ན་མ་གྒཾ རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ་ནི སཱ་ཁཱ་གུ་མྦཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པ་ནེ་ནྟོ སོ་དྷེ་ཏི. མ་ཎྜཱུ་ཀ་ཀ་ཎྚ་ཀཾ ཝཱཏི མ་ཎྜཱུ་ཀཱ་ནཾ ན་ངྒུ་ཊྛེ ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋི་ཏ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཀེ ‘‘ཝི་ས་མ་ཙྪ་ཀ་ཎྚ་ཀ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི.

ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༡. ཧ་ར་ཎ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཧ་ར་ཎ་ཀནྟི ཝ་ཏྠུ་སཱ་མི་ནཱ ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ. སོ ཙ པཱ་དཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟཾ ན ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘ག་ཎྷི་སྶཱ་མི ཨེ་ཏ’’ནྟི ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཊ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་མྤི ག་ཎྷི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝཱ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀནྟི ས་ཧ་བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀཾ, ས་ཀཱ་རཱ་དེ་ས་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ས་ཧ ས་དྡོ་ཝ ཋི་ཏོ, བྷ་ཎྜ་ཧཱ་ར་ཀེ་ན ས་ཧ ཏཾ བྷ་ཎྜ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ས་ངྐོཏི ‘‘ཡ་དི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་དྷེ་ན མཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཡེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ས་ངྐོ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ པ་ཊི་ཀྐ་མྨཱཏི བྷ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟྭཱ མ་གྒ་ཏོ ས་ཡཾ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ. ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ས་ནྟ་ཛྫེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ. ཨཱ་ལ་ཡེ་ན ཨ་ན་དྷི་མུ་ཏྟ་མྤི བྷ་ཎྜཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ་ལ་ཡཱ་ན་མྤི ཡ་དི པ་ཙྪཱ་པི ས་ཀ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ནཱ་པི ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠི, ཨ་ད་ད་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི པ་ན སཱ་མི་ནོ ‘‘པ་རི་ཙྩ་ཏྟཾ མ་ཡཱ པ་ཋ་མཾ, ཨི་དཱ་ནི མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ནོ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐཱ ཧོ་ཏི, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་བ་ལེ་ནེ་ཝ པུ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་དེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙོ་ར་སྶ ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ་པི སཱ་མི་ཀེ་སུ སཱ་ལ་ཡེ་སུ ཨ་དཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སཱུཏི མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ. ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏྠཱ་པི པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨུ་པ་ནི་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༢. ཨུ་པ་ནི་དྷི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎྜ་སྶ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཊི་སཱ་མ་ན་པྤ་ཡོ་གཾ ཝི་ནཱ ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཡོ་གེ ཨ་ཀ་ཏེ ར་ཛྫ་ས་ངྑོ་བྷཱ་དི་ཀཱ་ལེ ‘‘ན དཱ་ནི ཏ་སྶ ད་སྶཱ་མི, ན མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ནི ད་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་བྷོ་ཧི་པི ས་ཀ་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ ཀ་ཏེ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མ་ན་པྤ་ཡོ་ག་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ, ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་སཱ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཧི་སྶ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ‘‘ན དཱ་ནི ཏ་སྶ ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ པ་ན སཱ་མི་ནོ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ན་ཏྠི, ཡེ་ན སོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ན ཧི ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. དཱ་ནེ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧོ, ར་ཀྑ་ཏི ཏཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ནཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི་པི མུ་ཁེ་ན ད་སྶཱ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི…པེ… པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཏ་ར་པ་ཡོ་གེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཏཱ་ཝ པ་ཋ་མེ་ན བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་སཱ་མ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཏ་དཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ, ནཱ་པི ‘‘ད་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཀ་ཐ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཏ་དཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི པ་ཡོ་ག་སྶ ཀ་པྤི་ཡ་ཏྟཱ་ཏི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ – སཱ་མི་ནཱ ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི བ་ཧུ་སོ ཡཱ་ཙི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཨ་ད་ཏྭཱ ཡེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ ཉཱ་པེ་ཏི, ཡེ་ན ཙ སོ ‘‘ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཡཾ ཝི་ཀྑི་པ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཡོ་གེ་ན་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི. ན ཧེ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜེ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མུ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཧི ཀ་དཱ ཏེ དི་ནྣཾ, ཀ་ཏྠ ཏེ དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པི སཱ་མི་ཀ་སྶ དྷུ་རེ ནི་ཀྑི་པཱ་པི་ཏེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཀིཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ཎ་ཐ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡༡). པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ པ་རེ་ཧི ག་ཎྷཱ་པ་ནེ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟི, ན ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠེ སཱ་མི་ནཱ དི་ནྣ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནེ་པི ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ག་ཧ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཙོ་ར་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཀ་སྨཱ? ཨ་ཉྙེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟེ ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ས་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཨོ་ཀཱ་ས་ཏོ ཙ ཏེ་ན ས་དི་ས་མེ་ཝ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷ་ནྟེ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཙོ་རེ་ན ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་པྤ་དེ་ས་ཏོ ཏཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀེ་ཧི་ཙི ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་སེ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཏྟེ ཋ་པི་ཏེ ཏཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ན ཙོ་རེ་ན དི་ཝཱ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་པ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙེ ཏཱ་དི་སེ པ་ཏྟེ ཏ་ཏྠ ཋ་པི་ཏེ་པི ཙོ་ར་སྶ པ་ཙྪཱ ར་ཏྟི་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ དི་ཝཱ ས་ལླ་ཀྑི་ཏ་པྤ་དེ་སེ ཋ་པི་ཏཾ ཨ་ཉྙཾ ཏཱ་དི་སཾ པ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. པ་ད་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཐེ་རེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དི་ནྣཾ པ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏོ ཙོ་ར་སྶ པ་ད་ཝཱ་རེ་ན. ཨ་ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟེ ཡུ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཏཱ་དི་ས་སྶ ཐེ་རེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཧ་ཏྠ་པ་ཏྟཾ ‘‘ཏ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་ཉྙ’’ནྟི ཝཱ ས་ཉྙཱ་ཡ ‘‘ཨི་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི ག་མ་ནེ པ་ད་ཝཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠཱིཏི པ་ད་ཝཱ་རེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠི ཨུ་པ་ནི་དྷི་བྷ་ཎྜེ ཝི་ཡཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་མ་དྭཱ་རནྟི བ་ཧི་གཱ་མེ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་སྶ ཨཱ་ར་མྦྷ་པྤ་དེ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནྟོ་གཱ་མ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྭི་ནྣ་མྤི ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཐེ་ར་སྶ ཨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི སོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་བྦ་མྤི ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜེ ཙ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ཏོ་པི ན ཏཱ་ཝ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཙོ་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙོ་ར་སྶ སཱ་མི་ཀེ་ན དི་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན ཛཱ་ཏོ, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨ་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཐེ་རེ་ན ཀ་ཏ་ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨ་ཊ་ཝིཾ པ་ཝི་ས་ཏི, པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ‘‘པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ, ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ གཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ གཱ་མ་མ་གྒེ་པི ས་ཀ་ལེ་པི གཱ་མེ ཝི་ཙ་ར་ཎ་སྶ ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྟཱ མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཧི པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་ར་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ, ཏཱ་ཝ ས་བྦཾ ད་ཧ་ར་སྶ ཐེ་རཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནེ ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ པེ་ས་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ཨ་ནི་སཱི་དི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ སཱི་སཱ་དཱི་སུ བྷཱ་རཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཝཱ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ཝཱུ་པ་ས་ནྟེ པུ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི ཙེ, པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོ. ཀ་སྨཱ? ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཡཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་སུ་ཀཾ ནཱ་མ གཱ་མ’’ནྟི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟོ་གཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མ་ནྟཱ པུ་བྦེ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་པུ་བྦཱ ས་བྦེ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཱ་པི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་སནྟི མ་གྒུ་ཀྐ་མ་ན་ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁ་ག་མ་ནཱ་དི ས་བྦཾ. པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ག་ཧི་ཏེ་པི སཱ་མི་ཀ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་དི ས་བྦཾ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡༢) ཝུ་ཏྟཾ ན་ཡཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.

ནི་མི་ཏྟེ ཝཱ ཀ་ཏེཏི ཙཱི་ཝ་རཾ མེ ཀི་ལི་ཊྛཾ, ཀོ ནུ ཁོ ར་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཏེ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ཐེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. ཨེ་ཀ་པ་སྶེཏི ཝི་ཧཱ་ར་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་སྶེ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏཱིཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྠ་པཱ་རུ་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཛཱི་རཱ་པེ་ཏི, ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ པ་ན ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ སཱི་སེ བྷཱ་རཾ ཁ་ནྡྷེ ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ (པཱ་རཱ. ༡༠༡). ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ན་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་གྒི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཝཱ ཀོ་ཙཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཡེ་ན ཋ་པི་ཏཾ, སོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨི་ཏ་ར་སྶཱཏི ཙོ་ར་སྶ. ཨི་ཏ་རཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཝ སཱ་ཊ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨུ་པ་ནི་དྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ, སཱ་མི་ཀ་སྶ ཨི་ཏ་རཾ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་ཊ་ཀེ ཨཱ་ལ་ཡ་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མི་ཀོ ཙེ ‘‘མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཨི་དཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ, ཀིཾ ཏེ་ན, ཨ་ལཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སུ་ཊྛུ ནི་རཱ་ལ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཙོ་ར་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ན ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟཱ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་ར་སྶ ས་མཱི་པེ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. མ་ཡི ཙ མ་ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝི་ན་ཊྛེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི གི་ལཱ་ན་པ་ཀྑེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. མ་ར་ཎ་ཏོ ཧི པ་རཾ གེ་ལ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟ་ཉྩ ན་ཏྠི. ‘‘དྭཱ་རཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་པི ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦནྟི ཏེ་ཧི་པི བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་པི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ སཱ་མཱི་ཙཱིཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨི་དཾ ཝ་ཏྟཾ.

ལོ་ལ་མ་ཧཱ་ཐེ་རོཏི མ་ནྡོ མོ་མཱུ་ཧོ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རཱི. ཨི་ཏ་རེ་ཧཱིཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ག་བྦྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ཧི ཨི་ཏ་ར་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི. ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རི་ཀོ, ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ་རེ ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཀྑ་ཎ་ཀོ. ནི་ཝཱ་པནྟི བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཾ. ཙོ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཐཾ ག་ཏེ་སཱུཏི ཙོ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མ་ཏ་ར་ཉྙེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ས་དྡཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཏེ་སུ, ‘‘ཙོ་རེ་ཧི ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜཾ ཨཱ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏ་ད་ནུ་པ་ཐཾ ག་ཏེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་བ་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཀུ་ལེ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་རི་ཀཱ་ན་ཉྙེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. དྭེ ཏི་སྶོ ཡཱ་གུ་ས་ལཱ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཱ་ནི ཙ ལ་བྷ་མཱ་ནོ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ཀ་ར་སྶ ཙ ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟཾ ལ་བྷ་ན་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནི་སྶི་ཏ་ཀེ ཛ་གྒེ་ནྟཱིཏི ཏེ་ཧི ཝི་ཧཱ་རཾ ཛ་གྒཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶཱཏི ས་ཧཱ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ. ཨ་ཏྟ་དུ་ཏི་ཡ་སྶཱཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་སྶ ཨ་ཏྟཱ ས་རཱི་ར་མེ་ཝ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་སྶ ནཱ་ཉྙོ་ཏི ཨ་ཏྟ་དུ་ཏི་ཡོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཡ་སྶཱཏི་ཨཱ་དི, ཨེ་ཏེ་ན ས་བྦེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཝཱ་རོ ན པཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པཱ་ཀ་ཝ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནི་ཙྩཾ པ་ཙི་ཏ་བྦ་ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡ. ཋ་པེ་ནྟཱིཏི དཱ་ཡ་ཀཱ ཋ་པེ་ནྟི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ་དཱི་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ བྷཱ་གཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་དྷི་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ ཝཱ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཏྠི, ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ས་ངྒྷི་ཀ་བྷཱ་གེ་པི ཨཱ་ལ་ཡོ ཝཱ ཨ་ཏྠི, སོ་པི གཱ་ཧཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཝ. དི་གུ་ཎནྟི ཨ་ཉྙེ་ཧི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏོ དི་གུ་ཎཾ. པ་ཀྑ་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་ཝཱ་རེ་ན.

སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༣. སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སུ་ངྐཾ ཡ་ཏྠ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ ཧ་ན་ནྟི ཨ་ད་ད་ནྟཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་པི ག་ཎྷ་ནྟི, ཏཾ ཋཱ་ནཾ སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ཏ་ཉྷཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པཱ་དཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དེ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ བ་ཧི ཨ་ཊྛ་པི་ཏེ་པི བ་ཧི ཋི་ཏོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ པ་ད་ཝཱ་རེ་སུ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཾ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨི་དཾ ས་ཡཾ བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ ས་མ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟེ ཧི ས་བྦཾ བ་ཧི་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ པ་ན སོ བ་ཧི ཋ་ཏྭཱ་པི བཱ་ཧི་ར་པུ་ཊ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ནྟོ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ་པི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན དི་སྶ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཏི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ནྟཾ པུ་ན ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ས་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བཱ་ཧི་ར་པུ་ཊ་ཀེ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་པི བ་ཧི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ག་ཏཾ པ་ན པུ་ཊ་ཀཾ པ་ཋ་མཾ, པ་ཙྪཱ ཨེ་ཝ ཝཱ བ་ཧི ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ཝཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. བ་ཧི བྷཱུ་མི་ཡཾ པཱ་ཏི་ཏ་སྶ ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ན ས་མེ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟོ་བྷཱུ་མི་ག་ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷ་ཡ་སྶཱ་པི བ་ཧི་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ སཱ་དྷི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཡེ པ་ན པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་ཧི པ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རི་མཾ བ་ཧི ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ས་ངྐཱ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷནྟི ཀཱ་ཛ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀཱ་ཛ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི བ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཀཱ་ཛ་ཀོ་ཊི་ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ ཡ་དི པཱ་དཾ ཨ་གྒྷ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ, ཨ་ནྟོ་ཋ་པི་ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ག་ཙྪ་ནྟེ ཡཱ་ནེ ཝཱ…པེ… ཋ་པེ་ཏཱིཏི སུ་ངྐ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝཱ ཋ་པེ་ཏི. སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་སྶ བ་ཧི ཋི་ཏནྟི ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ནཱི་ཧ་ཊ་ཏྟཱ བ་ཧི ཋི་ཏཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘བ་ཧི ཋ་པི་ཏ’’ནྟི པཱ་ཋཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པུ་བྦེ་ཝ བ་ཧི ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ; སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ནེ ཋ་པི་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཏེ ཝི་ཡ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡོ པ་ན སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ་ཝ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ‘‘སུ་ངྐ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་མ་གྒེ་ན པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཡ་དི ཏེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱ་ན་མྤི ཧ་ཏྠ་ཏོ སུ་ངྐཾ ག་ཎྷ་ནྟི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཡཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ཎེ. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༥༧༡ ཨཱ་ད་ཡོ).

པཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༤. པཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཋ་པི་ཏོཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི ཨི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟེ་ཧི ‘‘ཡཱ་ཝ ཨི་ཎ་དཱ་ནཱ ཨ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་ཎ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏོ. ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱིཏི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ཧི པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི. དྷ་ནཾ པ་ན ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ཌྜྷ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཋ་པེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དྷ་ནཾ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ ཨཱ་ཋ་པི་ཏ་པུ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ གཱི་ཝཱ་ཏི ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི. དཱ་ས་སྶ ཛཱ་ཏོཏི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་སི་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ པ་ན ཨ་དཱ་ས་སྶ ཛཱ་ཏོ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ. པ་ར་དེ་ས་ཏོ པ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི པ་ར་དེ་ས་ཝི་ལུ་མྤ་ཀེ་ཧི རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཧ་རི་ཏྭཱ. སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ཏཱིཏི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀ་ཏོ པ་ལཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན ‘‘སུ་ཁཾ ག་ནྟྭཱ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ, གཱི་ཝཱ པ་ན ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཝཱ་རེཏི ཡ་དི དུ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་སྶ ‘‘པ་ལཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཁཾ ཛཱི་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝེ་ག་ཝ་ཌྜྷ་ནེ ཨ་ཀ་ཏེ་པི དུ་ཀྐ་ཊཱ ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༨༩, ༩༡) ཨཱ་དཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན མུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༧. ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཝ་སེ་སཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ཧ་ཏྠི ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ པ་སུ-ས་དྡ་སྶ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. བྷི་ངྐ་ཙྪཱ་པནྟི ‘‘བྷི་ངྐཱ བྷི་ངྐཱ’’ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཧ་ཏྠི་པོ་ཏ་ཀཾ. ཨ་ནྟོ་ཝ་ཏྠུ་མྷཱིཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ. བ་ཧི་ན་ག་རེ ཋི་ཏ་སྶཱཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ན་ག་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་ན་ག་རེ པ་ན ཨ་ནྟོ་ན་ག་རེ ཋི་ཏ་སྶཱ་པི ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཋཱ་ནཾ. ཁ་ཎྜ་དྭཱ་རནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཁ་ཎྜི་ཏ་དྭཱ་རཾ. ཨེ་ཀོ ནི་པ་ནྣོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི བ་ནྡྷོ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་པ་ནྣ་སྶ དྭེ’’ཏི. གྷཱ་ཏེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ནྟ་སྶ ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི.

ཨོ་ཙ་ར་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༨. ཨོ་ཙ་ར་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་པ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་བྷི་ཡུ་ཉྫ་ནཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི མོ་ཀྑོ ན་ཏྠི.

ཨོ་ཎི་ར་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨོ་ཎི་ར་ཀྑ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨོ་ཎིནྟི ཨོ་ཎཱི་ཏཾ, ཨཱ་ནཱི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཎི་ར་ཀྑ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཋ་པི་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ནི་དྷི (པཱ་རཱ. ༡༡༢) ཝི་ཡ གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ མུ་ཧུ་ཏྟ་མ་ཏྟཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ བྷ་ཎྜ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨོ་ཎི་ར་ཀྑ་ཀ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི.

སཾ་ཝི་དཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

སཾ་ཝི་དཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱཏི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ. ཏེ་ན ནེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཧི ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཧ་ར་ནྟི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༡༨) ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟི ‘ག་ཙྪེ་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ’ཏི, ཏ་སྶུ་དྡྷཱ་རེ ས་བྦེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི.

ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༡༩. ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨོ་ཙ་ར་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སྶཾ ཧཱ་རི་ཡེ བྷ་ཎྜེ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡༨) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏཾ ས་ངྐེ་ཏཾ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ’’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྐེ་ཏ་སྶ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༠. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ པ་ན ལ་ཧུ་ཀཾ ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཏྟཱ ཏེ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གོ་ཝ ཨེ་སོ་ཏི ཝཱ་དོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ (པཱ་རཱ. ༡༡༩) ཝི་ཡ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ‘‘ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ པུ་རེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཏཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ཏི, མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པུ་རེ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨེ ཙ ཀ་ཏེ་པི ག་ཎྷི་ཏུཾ ཨ་ནཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༡. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠནྟི ཡ་སྨཱ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཱ་དི་ཀཱ་ལ་ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, བྷ་ཎྜ་ནི་ཡ་མ་མྤི ཀ་རོ་ཏི, ཏྭཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ པཱ་ཝ་ད, སོ ཨ་ཉྙ་སྶ པཱ་ཝ་ད་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ པུ་བྦ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན བྷ་ཎྜ་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ ཨེ་ཏེ་སུ ས་ངྐེ་ཏ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨེ་སུ ཝི་ས་ངྐེ་ཏཱ ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་མྨོ་ཧོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ད་པ་ག་མེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏྠཾ. ཡཾ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟནྟི པུ་བྦ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀྑི་ནི་ཁ་ཎ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟེ་ན ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ནཱ་དི་ཡུ་ཏྟཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ བྷ་ཎྜཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཡུ་ཏྟི ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་རི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒེ་སུ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ན་ཡ་ཡུ་ཏྟི, སཱ ཙ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཀ་སྶ པ་ཡོ་གེ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡུ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏེ་པི བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ, ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཛ་ནོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཧཱ་ཛ་ནོ་ཏི ཙ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊནྟི བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨི་ད་ཉྩ མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་ས་མྦྷ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ན ཧི སོ ཨེ་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ན དུ་ཀྐ་ཊ་དྭ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝི་ས་ངྐེ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘མཱུ་ལ་ཊྛ་སྶཱ’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི, པཱ་ལི༹་ཏོ པ་ན ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི. ན ཧི ཏ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པྤ་ཡོ་གེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་རེ་སུ་པི པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཎྞེ ཝཱ སི་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ‘ཙོ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏ་བྦ’ནྟི ལི་ཁི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ བྷ་ཎྜ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ལི་ཁི་ཏེ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ལི་ཁི་ཏེ་ཏི ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. མ་གྒཱ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལ་ས་དི་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རེ ཕ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥ་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ ནི་པྥ་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ’’ཏི, ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༢༢. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི བྷཱུ་མ་ཊྛ་ཐ་ལ་ཊྛཱ་དཱི་སུ. པཱ་ལི༹་ཡཾ མ་ནུ་སྶ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་མ་ས་ཏི ཕ་ནྡཱ་པེ་ཏི ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ས་ཧི་ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ངྒཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨི་དཾ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་ད་ཡོ ས་བྦེ་པི པ་ཡོ་གཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པོ ཙ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༡༢༥. ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནནྟི ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་ཨ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨུ་པ་རི་པི ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་ཏྠ ཧི ན ཙ ས་ཀ་ས་ཉྙཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཙ ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧཱི ན ཙ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཏཱི་ཧི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀནྟི ‘‘མ་མེ་ད’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙེ དཱ་རུ་ཏི་ཎ་པ་ཎྞཱ་དི. ཚ་ཌྜི་ཏནྟི པ་ཋ་མཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི. ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀནྟི ན་ཊྛཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མཱུ་ལ་སྶ ཚི་ནྣ་ཏྟཱ ཚི་ནྣ་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཨ་སྶཱ་མི་ཀནྟི ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་སྶི་ཏཾ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཝ་ཏྠུ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་སྶཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཉྩ.

ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༡. ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ མ་ཏ་ས་རཱི་རེ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་བྦ་ཏྟཱ. རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ལ་གྒི་ཏ་སཱ་ཊ་ཀེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱིཏི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་གོ་པི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཙེ པ་ནེ་ཏཾ དེ་ཝཱ་ལ་ཡ་ཙེ་ཏི་ཡ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ནི་ཡུ་ཏྟེ་ཧི པུ་རི་སེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ག་ཧེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཐོ་ཀེ ཁཱ་ཡི་ཏེ…པེ… ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཛི་གྷ་ཙྪི་ཏ་པཱ་ཎི་ནཱ ཁཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་མཾ་ས་སྶ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཁཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་རུ་ཉྙ་ཧཱ་ནི་ཏོ ལོ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་མེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏྟེ བྷ་ཏྟཾ ཁཱ་ད་ནྟ་མྤི སུ་ན་ཁཱ་དིཾ ཏ་ཛྫེ་ཏྭཱ ན ཝཱ་རེ་ནྟི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནེ ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཨཱ་མི་ས་སྶ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘པ་རཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༠).

པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

བ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཏོ དཱ་རུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ བྷ་ཎྜ་སྶ ཨུ་ཀྑི་པ་ན་ཀཱ་ལེ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨུ་ཀྑི་པ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་ག་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏྭཾ ཨེ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ག་ཎྷ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ པ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་མེ་ཝ, པ་རེ་ན གཱ་ཧཱ་པི་ཏཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་མེ་ཝ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་གྒྷེ་ན པ་ཉྩ་མཱ་སེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀེ་ཀ་བྷ་ཎྜ་གྒྷ་ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཾ ཝཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨ་ངྒཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜཾ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ཉྩ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘དེ་མི ད་མྨཱི’’ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧེ་ཋེ་ནྟོ་པི ཏེ་ན ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ར་སྶ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པཱ་པེ་སཱི་ཏི ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༥. ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ནི་རུ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཐོ་ཏི ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐོ, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་ཏོཏི ཏ་ཏོ པེ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་བྦྷུ་ཎྷེཏི ཨཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་རཱི་ར་སྶ ཨུ་ཎྷ་ས་མ་ངྒི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལླ་ས་རཱི་རེ’’ཏི. ཀུ་ཎ་པ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏ་མྤི བྷི་ནྣ་མེ་ཝ ཨ་ལླ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ས་རཱི་རེཏི ཨི་ཏྠི་ས་རཱི་རེ. སཱི་སེ ཝཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀེ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལེ པ་དེ་སེ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནཱ་མ་ས་ནྟེ་ན ཀ་ཏཾ སུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ. མ་ཏ་ས་རཱི་ར་མྤི ཧི ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ ཕུ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ནཱ་མཱ་ས་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ན ཧི ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་པི ཙི་ཏྟཱ་དི་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པེ བྷ་ཝ་ནྟཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ མ་ཏི་ཏྠི་ས་རཱི་རེ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི.

ཀུ་ས་ས་ངྐཱ་མ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༣༨. བ་ལ་སཱཏི བ་ལེ་ན. སཱ་ཊ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱིཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་སི་བྦ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ ས་མུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ཀ་པྤ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ‘‘སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ, ག་ཎྷཱ་མཱི’’ཏི པ་སི་བྦ་ཀཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ན བ་ཧི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷཱ་རེ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ’’ནྟི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ན ག་ཎྷཱ་མི, པ་ཙྪཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཛཱ་ཏེ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ ག་ཎྷི་སྶཱ་མི, ཨི་དཱ་ནི ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀ་རོ་མཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ན ཙ ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ཏ་དཱ ག་ཧ་ཎེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝི་ཡ. ན ཧི ‘‘པ་ཙྪཱ ཝ་དྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྨིཾ མ་ཏེ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཝ་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཱ ཙཱ་ཝི་ཏེ་པི ཏ་དཱ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན ཧོ་ཏི ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤེ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༣༨) ཝི་ཡ, ཏ་སྨིཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ག་ཏེ བྷ་ཎྜཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཙྪ་ཏོ པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཁཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤོ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤོ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཀ་པྤོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ་པི པ་རི་ཀ་པྤོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཀ་པྤོ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁ་ནྟི, ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་ད་ཝཱ་རེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨ་ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨ་ནུ་བ་དྡྷོ.

པ་རི་ཀ་པྤོ དི་སྶ་ཏཱིཏི ག་ཧ་ཎ་ཀྑ་ཎེ པ་རི་ཀ་པྤོ དི་སྶ་ཏི, ན ཏ་དཱ ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དི་སྭཱ ཧ་ཊ་ཏྟཱ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ན དི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཙྪཱ པ་ན བ་ཧི ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ སཱ་ཊ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་ཙྪཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧ་ཊ་ཏྟཱ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ན་ངྒ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཏྟ’’ནྟི ཉ་ཏྭཱ ཧ་ར་ཎེ ཝི་ཡ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ ན དི་སྶ་ཏི. སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་སྶ ཏ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝ, ན པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་ར་སྶ ‘‘སཱ་ཊ་ཀོ ཙེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ག་ཧེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཎྜ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ, ཏཾ ཨ་དི་ཊྛཾ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་ས་པ་ཨ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ བྷ་ཎྜཾ དི་སྭཱ ཨ་ཝ་ཧ་ར་ནྟ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤཱ་ཝ་ཧཱ་རོ སི་ཡཱ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ ཨ་བྷ་ཎྜ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་སྶ, པུ་བྦེ་ཝ དི་སྭཱ ཉཱ་ཏ་བྷ་ཎྜ་སྶེ་ཝ ཧི ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏཾ ཨ་ཝ་ཧ་རཱིཏི ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏ’’ནྟི ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཏ་ཉྩེ ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ ཨི་མ་སྨིཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་པི ‘‘ག་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཧ་ཎེ ནི་ཡ་མ་ས་བྦྷཱ་ཝཱ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ས་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཀེ་ཙཱིཏི མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་པི ཀེ་ཙི་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧོ, མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝཱ་དོ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷ་ཎྜནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་མུ་དྡི་ཀཱ་དི. ཀུ་སཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱཏི ཝི་ལཱི་ཝ་མ་ཡཾ ཝཱ ཏཱ་ལ་པ་ཎྞཱ་དི་མ་ཡཾ ཝཱ ཀ་ཏ་ས་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཏེ་ཏྭཱ. པ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཀུ་སེ ཨུ་དྡྷ་ཊེ་པི ན ཏཱ་ཝ ཀུ་ས་སྶ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་དྡྷཱ་རེ ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི. ཧ་ཏྠ་ཏོ མུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི ཨི་མི་ནཱ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཉྩ ཝི་ནཱ ཀུ་ས་ས་ངྐཱ་མ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀོ་ཡཾ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྦེ་པི ཧི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་གེ་ཧི ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ཀུ་ས་ས་ངྐཱ་མ་ནེ་སུ ཏཱི་སུ ས་མོ་ས་ར་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་ཏ་རོ ཏ་སྶ བྷཱ་གཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨཱ་ལ་ཡ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ལ་ཡེ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ནི་ཏཱ་ཝ་སེ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠེ་ཝཱ’’ཏི.

ནཱ་ཡཾ མ་མཱ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཏྠ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. སི་ཝེ་ཡྻ་ཀནྟི སི་ཝི་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏཾ.

༡༤༠-༡. ཀ་པྤི་ཡཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི པ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཧ་པ་ཡོ་ག་སྶཱ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ས་མྨ་ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ཧི. ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ནཱཏི སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན. བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻནྟི ས་མྨ་ཏཱ་དཱི་ཧི དི་ནྣ་ཏྟཱ ན པ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨ་ས་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙེ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ནནྟི ས་མྨ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ན དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ. ག་ཎྷ་ནྟོཏི ‘‘ཨ་པ་ར་སྶ བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ. ཨ་པ་ར་སྶཱཏི ཨ་ས་ནྟཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘ཨ་པ་རཾ བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ཏོ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀེ སཱ་མི་ནཱ ཙ ‘‘ཨི་མ་སྶ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཙ དི་ནྣེ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མྤི ན ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀེ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ས་མྨ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཝཱཏི་ཨཱ་དི པུ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི དི་ཡྻ་མཱ་ནནྟི ས་མྨ་ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཝཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ག་ཎྷ་ཏོཏི ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ཏོ. སཱ་མི་ཀེ་ན པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཏེ་ན ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟེ སཱ་མི་ཀེ་ན ས་ཡཾ དེ་ནྟེ ཝཱ དཱ་པེ་ནྟེ ཝཱ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སུ་དི་ནྣནྟི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན སཱ་མི་ཀེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན ཝཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ གི་ཧི་ས་ནྟ་ཀཾ ‘‘ཨ་པ་ར་སྶ བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏོ ཨ་པ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཱ་མི་ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ དི་ཡྻ་མཱ་ནཾ ‘‘ཨ་པ་ར་མྤི བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཝཱ ཀཱུ་ཊ་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཎེ་ཏྭཱ ཝཱ ག་ཎྷ་ཏོ ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སུ་དི་ནྣ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱ་མི་ཀེ་ན པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟེ་ན དི་ནྣཾ བྷ་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཏོ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, པ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝི་ཡ ཨ་ཝ་ཧཱ་ར་ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟཱ, ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀེ པ་ན ‘‘དེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི སཱ་མི་ཀ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨ་ཏེ་ན དི་ནྣེ་པི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

༡༤༦-༩. ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟེ་སུ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻནྟི ‘‘ག་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧི་ཏ་མྤི པུ་ན དཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻནྟི ཨུ་བྷི་ནྣཾ སཱ་ལ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་པི ཙོ་ར་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ ཙོ་རེ་ནཱ་པི སཱ་མི་ཀ་སྶེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧི་ཏེ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟེ་སཱུཏི གཱ་མཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ པ་ལཱ་ཡ་ནྟེ་སུ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ཨ་པ་རཱ་མ་སི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ སཱ་མི་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏོཏི ག་ཎ་ས་ནྟ་ཀཱ་དི་ཏོ. ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ དེ་ཏཱིཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཝི་སྶཱ་སི་ཀཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཏ་དཱ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ཉྩ, ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ག་ཎྷ་ཏོ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷིཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནི. སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏནྟི ཨི་དཾ ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ད་ད་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣ་མྤི ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ད་ད་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊཾ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ཉྩ ཧོ་ཏེ་ཝ. ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི ‘‘མ་ཡི དེ་ནྟེ ཀོ ནི་ཝཱ་རེ་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་སྶ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡནྟི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ད་ད་ཏོ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏ་སྶ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་ཏཱ་ཡ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་ཉྩ. གཱི་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ སེ་ནཱ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མི་ཏེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ གཱི་ཝཱ, ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ དུ་ཀྐ་ཊེ་ན ས་དྡྷི་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཁཱ་དི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྒྷི་ཀ་ཉྷི ཝི་ཧཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཝེ་བྷ་ངྒི་ཡཾ བ་ཧི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མ་ཊྛཾ བྷ་ཎྜཾ ཨ་ནྟོ་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཊྛེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ན བ་ཧི ཋི་ཏེ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི.

༡༥༠. ‘‘ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཛྫེ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ ‘‘ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་དོ་སཱ་རོ་པ་ན་ཏོ, ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ‘‘བྷ་ད་ནྟཱ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དོ་སཱ་རོ་པ་ན་ཏོ.

༡༥༣-༥. ཚཱ་ཏ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཏེ་ན ཚཱ་ཏེ་ན ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ ཨུ་ད་ར་གྒི་ནཱ ཛྷ་ཏྟཾ, ད་ཌྜྷཾ པཱི་ལི༹་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷ་ནུ་ཀནྟི ཁུ་དྡ་ཀ་དྷ་ནུ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ལ་གྒ་ན་ཀ་ད་ཎྜཾ. མ་དྡ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སཱུ་ཀ་ར་གྒྷ་ན་ཀ་བྷ་ཎྜཾ དཱ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བ་ནྡྷེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨ་དཱུ་ཧ་ལནྟི ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་ཎོ, ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊ་ཏྟཱ མི་གཱ པ་ལཱ་ཡི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. པ་ཙྪཱ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཀ་ཏ་པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ག་ནྟྭཱ པ་ཙྪཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ་པི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱཏི རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་ནུ་དྡི་སྶ ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ. ཀུ་མཱི་ན་མུ་ཁནྟི ཀུ་མཱི་ན་སྶ ཨ་ནྟོ མ་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཝི་ས་ན་མུ་ཁཾ.

༡༥༦. ཐེ་རཱ་ནནྟི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ནཾ. ཏེ་ས་མྤཱིཏི ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི. པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡཱཏི ས་ངྒྷི་ཀེ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ག་ཧ་ཎེ་ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ. ཨ་ཉྙེ་སནྟི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ. ཏེ་སུ་པི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ ཨ་ནི་སྶ་རཱཏི སེ་ནཱ་ས་ནེ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ དི་ནྣ་ཏྟཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཁཱ་དི་ཏུཾ ཨ་ནི་སྶ་རཱ, ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི་པི ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སྶཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་སཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཋཱ་ཏ་བྦནྟི ས་བྦཱ་ནི ཕ་ལཱ་ཕ་ལཱ་ནི ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་སུ རུ་ཀྑེ་སུ ཕ་ལཱ་ནི བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མ, ཨ་ཉྙེ་སུ ཕ་ལཱ་ཕ་ལེ་ཧི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཛ་གྒི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཀི་ཉྩི་པི ཨ་བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་མཱ’’ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཋཱ་ཏ་བྦཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ནི་སྶ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན དཱི་པི་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ, མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏོ. པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ, པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཏ་མེ་ཝ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ, ར་ཊྛེ ཝཱ.

སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཡནྟི སེ་ནཱ་ས་ན་ཉྩ ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཉྩ. ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པུ་ན བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱུ་ལ་ཝ་ཏྠུ་ཙྪེ་དཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ནོ མཱུ་ལ་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་བྦཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཝཱ དྭེ ཝཱ ཝ་ར་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཋ་པེ་ཏྭཱ ལཱ་མ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ཧི་པི སེ་ནཱ་ས་ན་བྷཱུ་མི་ཡོ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་མྤི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶཱ་པི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཝ་སྶཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཀེ་ཙི ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་པི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ.

པ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ རུ་ཀྑེ ར་ཀྑི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ཎྞཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. ནི་མི་ཏྟ་ས་ཉྙཾ ཀ་ཏྭཱཏི ས་ངྐེ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ. དཱ་ར་ཀཱཏི ཏེ་སཾ པུ་ཏྟ་ན་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཡེ ཀེ་ཙི གོ་པེ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ཨི་དྷ ‘‘དཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དཱ་རུ་ས་མྦྷཱ་ར་ཏོ. ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷཾ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཨི་སྶ་རོཏི་ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ་ཧི དཱ་རུ་ས་མྦྷཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཙ ཀཱ་རཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ས་ངྒྷི་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ནེ བྷཱ་གི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨི་སྶ་རོ, ན ཙ སོ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་པཱུ་ཛནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ སི་ཉྩ་ནཱ་དི་པཱུ་ཛཾ. ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ་ནཱཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་ཡ, ན ཝེ་ཏ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ. ས་ཝ་ཏྠུ་ཀནྟི ས་ཧ བྷཱུ་མི་ཡཱ. ཀུ་ཊྚནྟི གེ་ཧ་བྷི་ཏྟིཾ. པཱ་ཀཱ་རནྟི པ་རི་ཀྑེ་པ་པཱ་ཀཱ་རཾ. ཏ་ཏོཏི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི སཱ་མ་ནྟ་གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ དཱ་རུ་ས་མྦྷཱ་རཱ་དིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི.

༡༥༧. ‘‘པུ་གྒ་ལི་ཀ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ་ཡེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་ཨུ་ད་ཀ་ས་མྦྷི་ནྣེཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གེ་ན ས་མྦྷི་ནྣེ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༧) སཱ་མི་ཀེ་ཧི ཐུ་ལླ་ན་ནྡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཧ་ཏྠེ དི་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟེ་ན པ་རི་བྷུ་ཏྟེ་པི ཙ་སྶཱ བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བྷ་ཎྜ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏྟཱ. ཨོ་ད་ན་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ‘‘ཨ་པ་ར་སྶ བྷཱ་གཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༡༤༡).

༡༥༩. ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པ་སཱ་དཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ནཱ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཝ དཱ་ར་ཀཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཱ་ཝ པཱ་སཱ་དོ ཏེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པུ་བྦེ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ པཱ་སཱ་དོ ས་ཡ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨི་དྡྷི་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཐེ་རོ ཨི་དྡྷིཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གཱ ན ས་ནྟི ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ ན་ཏྠི པཱ་སཱ་ད་སྶེ་ཝ ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཐེ་རོ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དཱ་ར་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨཱ་ན་ཡ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ པཱ་སཱ་དེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ པཱ་སེ བ་དྡྷ་སཱུ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་མི་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏེ་སུ དཱ་ར་ཀེ་སུ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷེ་སུ་པི པུ་ན པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཎེ ཙ ཨི་དྷ ཨ་ཝ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠི ཀཱ་རུ་ཉྙཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྟཱ, བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻ་མྤི ན ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི བྷ་ཎྜ་དེ་ཡྻཾ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དིཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༡༥༩) ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡེཏི ཙེ་ཏྠ པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་དཱ་ཡ་ཀ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་སྶ ཨ་ཐེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ས་ཡེ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀིཾ པ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་དི་སཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ, ‘‘ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༣༨, ༢༣༩; མ. ནི. ༡.༡༤༧; པ་ཊི. མ. ༡.༡༠༢) ཨཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་པྥ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ, ‘‘སོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཝཱ ད་སྶེ་ཏི, ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཾ…པེ… ཝི་ཝི་དྷ་མྤི སེ་ནཱ་བྱཱུ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༣.༡༣) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཨི་དྡྷི པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན པ་ཀ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཝ བ་ཧི ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་རཱུ་པེ་ན ནི་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་རཱ་ཛི་ཏ་ཀི་ལེ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཛི་ཏ་ཀི་ལེ་སེ་ན, ནི་ཀྐི་ལེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ, ཏེ་ན དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ས་མཾ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ནེ་ཀ་ན་ཡ་ཝོ་ཀི་ཎྞཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀི་ཉྩི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ནཱ་མ པཱ་ལི༹་ཨ་ཏྠོ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏེ ག་མྦྷཱི་རཱ ཡ་སྨིཾ, ཏཾ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. ཝ་ཏྠུ་མྷི ཨོ་ཏི་ཎྞེཏི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་རོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་མྷི. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ནི་ཡ་མ་ནཾ. ཀ་པྤི་ཡེ་པི ཙ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀེ་པི.

ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ

དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.