༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ

སུ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༤. ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜ་སྶ ཝི་ཀྐི་ཎ་ནཾ ཨི་ཎ་དཱ་ན་ཉྩ བྷ་ཎྜ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ཛི་ཏ་སྶ མཱུ་ལ་སྶ ས་ཧ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ. ཨ་སུ་ཀ་དི་ཝ་སེ དི་ནྣནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་མུ་ཊྛ་སྶ ས་ཏུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི སཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ས་མ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཡ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སཱིཏི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཨ་ཡཾ དི་སྭཱ་ན-ས་དྡོ ཨ་ས་མཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ གྷ་ཏཾ པི་ཝི་ཏྭཱ བ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ. བྷ་བྦ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་མ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝ་སྶ མཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་ག་མ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཛཱ་ཏོ. པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ པུ་བྦ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་སུ ལ་དྡྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ ན ས་ཀྐཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་དྷི་ག་མ་ས་མྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཧེ་སུ་ནྟི. ཙ་རི་མ་ཀ་ཙི་ཏྟནྟི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ. ས་ངྑཾ ཝི་ཡ ལི་ཁི་ཏཾ གྷཾ་སི་ཏྭཱ དྷོ་ཝི་ཏཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ དྷོ་ཏཨི་ཙྩཱ་དི. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱཏི ཨ་དྷི-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨ་གཱ་ར་ནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ’’ཏི. ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་ར་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་སཱ་ཡ་ར་ས་པཱི་ཏ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀ་སཱ་ཡ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ཧི ར་སོ་པི ‘‘ཀ་སཱ་ཡ་ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

༢༦. ཡ་དཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི-ས་དྡོ བོ་དྷ་ན་ཏྠོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཏ་སྶ པ་ཡོ་གེ ས་པྤི་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏི མ་དྷུ་ནོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཨི་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑེ་ན ནཱ་ནུ་བྷོ་སཱི’’ཏི. ཀེ་ན་ཙི དུ་ཀྑེ་ན ནཱ་ནུ་བྷོ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀི་ཉྩཱི་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཧི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ ལོ་པོ ཀ་ཏོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ་པི པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ན ས་མཱ་ན་ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ཛཱ་ནཱ་ཏི-ས་དྡོ ས་ར་ཎ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ མཱ་ཏུ ས་ར་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑཾ ན་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི, ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ན་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ་པཱིཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་ར་ཎ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤ་དྭ་ཡེ. པུ་རི་མ་པ་ད་སྶཱཏི ཀི་ཉྩཱི་ཏི པ་ད་སྶ. ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དེ་ནཱཏི དུ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི་པ་དེ་ན. ས་མཱ་ནཱ་ཡ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཀ་སྶ་ཙི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཀི་ཉྩི དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི ལོ་པོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. མ་ར་ཎེ་ན་པི མ་ཡཾ ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཏེཏི པ་ད་སྶ ས་ཧ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཡཱ ཝི་ཡོ་གཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱཏི ཨ་ཏྠ་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟཾ.

༢༨. ག་ནྡྷ་བྦཱ ནཱ་མ གཱ་ཡ་ན་ཀཱ. ན་ཊཱ ནཱ་མ ར་ངྒ་ན་ཊཱ. ནཱ་ཊ་ཀཱ ལ་ངྒྷ་ན་ཀཱ་ད་ཡོ. སུ་ཁཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཙ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཡ་སྨཱ ལ་ལ༹་ནྟོ ཀཱི་ལ༹་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ལ་ལཱ༹ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ན་པྤ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཙྩ་དཱ་ནཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཝི་སེ་ས་དཱ་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སཱི་ལཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.

༣༠. ཙུ་དྡ་ས བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ ས་ལཱ་ཀཾ པ་ཀྑི་ཀཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ག་མི་ཀཾ གི་ལཱ་ནཾ གི་ལཱ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར-དྷུ་ར-ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཏྠ ཙ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟ་ཡ་ནི་སྶི་ཏེ་སུ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་ངྒཱ་དི་པ་དྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན སེ་ས་དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཛྫཱི་ནནྟི ཝ་ཛྫཱི་རཱ་ཛཱུ་ནཾ. ཝ་ཛྫཱི་སཱུཏི ཛ་ན་པ་དཱ་པེ་ཀྑཾ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཝ་ཛྫཱི་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱ, ཨི་ཏྠི་ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི ཙ ཏ་དུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ཧི ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི སེ་ས་དྷུ་ཏ་ངྒ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་དྷུ་ཏ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རཾ ཙ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི.

༣༡. དོ་སཱཏི ར་ཏྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཝུ་ཏྠཾ པ་རི་ཝུ་སི་ཏཾ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀཾ, ཨ་བྷི་དོ་སཾ ཝཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ཀཱ་ལཾ ག་ཏོ པ་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨཱ་བྷི་དོ་སི་ཀོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་སྶ ཝཱཏི་ཨཱ་དི.

༣༢. ཨུ་ད་ཀ་ཀ་ཉྫི་ཡནྟི པཱ་ནཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཨུ་ད་ཀ་ཉྩ ཡཱ་གུ ཙ. ཏ་ཐཱཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠེ.ཨ་ནོ་ཀ་པྤ་ནཾ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནཾ, ཨ་མ་རི་ས་ནཾ ཨ་ས་ཧ་ནཾ.

༣༤. ཏ་དྡྷི་ཏ་ལོ་པནྟི པི་ཏཱ་མ་ཧ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ‘‘པེ་ཏཱ་མ་ཧ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཏ་དྡྷི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨེ-ཀཱ་ར་སྶ ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ་སཾ ས་ནྟ་ཀཾ དྷ་ནཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏེ ཨི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ. པ་ལི་བུ་དྡྷོཏི ‘མཱ ག་ཙྪ མཱ བྷུ་ཉྫཱ’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཝ་ར་ཎོ, པཱི་ལི༹་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

༣༥. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ས་ཡཾ. ས་པ་ཏི་ནོ དྷ་ན་སཱ་མི་ནོ ཨི་དཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, དྷ་ནཾ. ཏ་དེ་ཝ ཝི་བྷ་ཝོ.

༣༦. བྷི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ནྟི. དི་ནྣཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷཱིཏི པི་ཏ་རཱ དི་ནྣཾ སུ་ཀྐཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པི ཏེ་ན དི་ནྣཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཀྐ་མེ་ཝ ཝཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁི་པྤཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ན ཧི པི་ཏུ སཾ་ཡོ་ག་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི སུ་ཀྐ་མེ་ཝ ཏ་ཐཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མ་ཏོ. སུ་ཀྐེ པ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝཱ, ཏཾ ག་བྦྷ་ས་ཎྛཱ་ན་སྶ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི མཱ་ཏུ མཾ་ས་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་ལེ་ས་སྶ ས་བྦ་དཱ་པི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. པུ་བྦེ་པི པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟེ སི་ཀྑཱ་པ་དེཏི ཨི་མ་སྶ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨ་ཊྛ་པི་ཏེ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སེ པ་ཉྩ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་སཱི’’ཏི. ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཙོ་པ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙ་ལ་ན་ཏོ.

ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཡཱ་ནི ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ཀིཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨུ་བྷ་ཡེ་སཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ ཝུ་ཏྟོ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་མ་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ ཧི མཱ་ཏཱ པུ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྫཱ་ཏཱ་ད་རཱ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ན་ཀཱ་ལེ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་མཱ་ཀུ་ལ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧོ་སི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པུ་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ‘‘ས་ཀྐོ ཙ་སྶཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི, ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཏཾ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ཏོ ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. མཱ་ཏ་ངྒ་པ་ཎྜི་ཏ་སྶ དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན མ་ཎྜ་བྱ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ཏུ ནཱ་བྷི་ཡཾ ཝི་ཙྪི་ཀཱ ཕ་རི་ཏྭཱ ག་ཏཱ, ཏེ་ན ཙ་ཎྜ་པ་ཛྫོ་ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ཡནྟི སུ་དི་ནྣ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཙ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཀྐ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, མཱ་ཏཱ ཙ ཨུ་ཏུ་ནཱི ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ སོ་ཎི་ཏ་སྶ. ག་ནྡྷ་བྦོཏི ཏ་ཏྲུ་པ་གོ ས་ཏྟོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ག་ནྟ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ-ཀཱ་ར་སྶ ཙེ་ཏྠ དྷ-ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ ནཱ་མ ར་ངྒ་ན་ཊཱ, ཏེ ཝི་ཡ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ བྷ་ཝེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཝེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཨ་ཡ་མྤི ‘‘ག་ནྡྷ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, སོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཀྑ་ཎ་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཏ་ཏྲ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ‘‘པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ག་བྦྷ་སྶཱཏི ཀ་ལ་ལ་རཱུ་པ་ས་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཏ་ཉྷི ཨི་དྷ ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ སཱ ཏེ་ན ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༣༦) ཝི་ཡ. ཨ་སྶ ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་ར་བྦུ་དོ ཝ་ཏ བྷོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ནི་རཱ་དཱི་ན་ཝོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ སུ་དི་ནྣེ་ན…པེ… ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་ཏི་ཧཱཏི ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཝ་ནཾ. མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཁ་ཎེ་ནཱཏི པ་ད་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ་པི དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་མ་ཧ་ནྟོ ས་དྡོ ཏེ་སཾ རཱུ་པཾ ཝི་ཡ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ གོ་ཙ་རོ ན ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་ཙྪཱ སུ་དི་ནྣེ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཛཱ་ནིཾ་སཱུ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

༣༧. མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི མ་གྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀོཏི ཨུ་དྡེ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊོ. ཝ་ཧ་ཙྪི་ནྣོཏི ཚི་ནྣ་པཱ་དོ, ཚི་ནྣ་ཁ་ནྡྷོ ཝཱ. ཙི་ནྟ་ཡཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱིཏི པ་ད་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་པ་ད་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘ཀི་སོ ཨ་ཧོ་སི…པེ… པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི ཙཱ’’ཏི ཙ-ཀཱ་རཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པཱ་ལི༹་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.

༣༨. ག་ཎེ ཛ་ན་ས་མཱ་ག་མེ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ནཾ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ, སཱ་ཝ པ་པ་ཉྩཱ, ཏེ་ན ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་པ་པ་ཉྩེ་ན. ཡ་སྶཱཏི ཡེ ཨ་སྶ. ཀ་ཐཱ་ཕཱ་སུ་ཀཱཏི ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཕཱ་སུ་ཀ་ཀ་ཐཱ, སུ་ཁ་ས་མྦྷཱ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ བྷཱུ་ཏ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ མ་ནྡ་ནཾ པཱི་ན་ན་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ པ་སཱ་དཨི་ཙྩཱ་དི. དཱ་ནཱིཏི ནི་པཱ་ཏོ ཨི་དྷ པ་ན-ས་དྡ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་ཀྐཱ་ལ་ཝཱ་ཙི་ནོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི-པ་ད་སྶ ཝི་སུཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ པ་ན ཏྭ’’ནྟི. ནོ-ས་དྡོ་པི ནུ-ས་དྡོ ཝི་ཡ པུ་ཙྪ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཏྭ’’ནྟི. ཏ་མེ་ཝཱཏི གི་ཧི་བྷཱ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལཱ ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་རི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟནྟི ས་དྡ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ན་མ་ཏྟཾ.

ཏ་སྨིནྟི དྷ་མྨེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ དེ་སི་ཏེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མཱཏི ག་ར་ཧཱ་ཡཾ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་བྦཱ་ནནྟི ཝི་རཱ་གཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཀི་ལེ་ས་ཀྑ་ཡ་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏི. ཛཱ་ཏིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ མ་ད་ཛ་ན་ན་ཊྛེ་ན མ་དོ་ཏི མཱ་ན་མ་དོ. ‘‘ཨ་ཧཾ པུ་རི་སོ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟོ མཱ་ནོ པུ་རི་ས་མ་དོ. ‘‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སེ་ཝ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནོ, རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཝཱ པུ་རི་ས་མ་དོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བ་ལ་མ་དཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚནྟི ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་པཱ་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཝ་ཊྚཾ. ཝི་ར་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ་ནི་ཡོཏི ཨ་ཎྜ་ཛཱ་ད་ཡོ, ཏཱ པ་ན ཡ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་མི་སྶི་ཏཱ་པི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ མི་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཡོ་ནི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.

ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ ནཱ་མ. ཨི་དྷ པ་ན ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་ན་མྤི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་པི པ་རི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ནནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་གཱ་ཧི་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ས་ཡ་མུ་ཁེ་ན ཧེ་ཏྠ ཝི་ས་ཡི་ནོ ག་ཧི་ཏཱ. ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ‘‘ཝི་རཱ་གཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ…པེ… ནོ ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ.

༣༩. ཀ་ལི་སཱ་ས་ནཱ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི དོ་སཱ་རོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཀ་ལཱི་ཏི ཀོ་དྷ་སྶ ནཱ་མཾ, ཏ་སྶ སཱ་ས་ནཾ ཀ་ལི་སཱ་ས་ནཾ, ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ག་ར་ཧཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ་ཝ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ས་མ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀ་ཐཾ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ན ས་ཀྑི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ‘‘ནཱ་མ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ནཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀནྟི ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་ཏི་སཱ་ཝ་ཛྫ་མྤི ཀ་མྨཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ ཙེ་ཝ ས་མཱ་དི་ནྣ་སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཙ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ད་ཀེ བྷ་ཝཾ ཨོ་ད་ཀཾ, དྷོ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་པ་ཛྫི་སྶ་སཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་མ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཨི་དྷ དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཀཱ་ར་ཎེ ཀཱ་རི་ཡོ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦྷ་ར་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་སཾ་ཝ་ར་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. དུ་བྦྷ་ར་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀེ་ཧི ཙ དུ་ཀྑེ་ན བྷ་རི་ཏ་བྦ་ཏཾ. ས་ཏྟེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙ ས་ངྒ་ཎ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛ་ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཀཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི, མ་གྒོ ག་ནྟ་བྦོ་ཏི ཨ་ག་མཱ་སི་ནྟི, ནཱ་ལ་ཏྠཾ བྷོ་ཛ་ན་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་ནྟི, ཨ་ལ་ཏྠ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣོ མེ ཨཱ་བཱ་དྷོ་ཏི, ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཀུ་སཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀོ་ས་ཛྫཾ ཀུ་སཱི་ཏ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནཱ་པི ཧི བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་ཊ་སྶ སུ་ཀྐ་ནྟི. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ཙ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ཡཱཏི རཱ་གཱ་དི་ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝ་ར་པྤ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟནྟི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི སཾ་ཝ་རེ་ཧི ཙེ་ཝ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་དཱི་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཧཱ་ནེ་ཧི ཙ ཨུ་པེ་ཏཾ. ཨ་སུ་ཏྟ་ནྟ ཝི་ནི་བ་དྡྷནྟི ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ པཱ་ལི༹་ས་ངྑཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཙི་ཏཾ, ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ཙ ཨ་ནཱ་རོ་པི་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ལི༹་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཧི པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དེ་ས་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ མཱུ་ལཾ. ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པ་ས་ངྒེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་རཱཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙ་ཏྟ་མྤི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ‘‘ཀི་མེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི མ་དྡ་ན་ཙི་ཏྟཱ.

ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཨཱ་ར་ཏི ཝི་ར་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༧༠༦) ནི་དྡི་ཊྛ་ཝི་ར་ཏི་ཡོ ཙེ་ཝ, ཡཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༧༠༤) ནི་དྡི་ཊྛ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཕ་སྶོ…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༧༠༥) ནི་དྡི་ཊྛ་ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཡོ ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ པ་ད་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨི་དཾ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོཏི ནཱ་མ་ས་མཱུ་ཧོ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, སེ་སཱ་ནི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་སོཏི ཝི་ར་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀ་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ.

ཨ་ཏྠ་ཝ་སེཏི ཧི་ཏ་ཝི་སེ་སེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་སེ་སེ, ཏེ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ’’ཏི. སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ ས་ཧ་ཛཱི་ཝ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཧ་ཛཱི་ཝི་ཏཱཏི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལཱཏི ནི་སྶཱི་ལཱ དཱུ་སི་ཏ་སཱི་ལཱ ཙ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པྤ་ས་ངྒེ ཧི ནི་སྶཱི་ལཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ས་ངྒེ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ཧི ཁ་ཎྜ་ཚི་དྡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དཱུ་སི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ན་པི ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘དུ་སྶཱི་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་མྤི ད་ས ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ པ་ཊི་ཙྩེ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་རི དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལེ ནི་སྶཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཡེ མ་ངྐུ་ཏཾ…པེ… ནི་གྒ་ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ མ་ངྐུ་ཏནྟི ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་ཏཾ. དྷ་མྨེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨོཏི བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ. ཝི་ན་ཡོཏི ཙོ་ད་ནཱ ཙེ་ཝ སཱ་ར་ཎཱ ཙ. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནནྟི ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ ཙ. ས་ནྡི་ཊྛ་མཱ་ནཱཏི སཾ་ས་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཱ. ཨུ་བྦཱ་ལ༹ྷཱཏི པཱི་ལི༹་ཏཱ. དུ་སྶཱི་ལ་པུ་གྒ་ལེ ནི་སྶཱ་ཡ ཧི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སཱ་མ་གྒཱི ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ས་ཀ་ལ་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝ་སྶཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཏོ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཀི་ཏྟི ག་ར་ཧཱ. ཨ་ཡ་སོ པ་རི་ཝཱ་ར་ཧཱ་ནི.

ཙུ་དྡ་ས ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ནཱ་མ ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ག་མི་ཀ་ཨ་ནུ་མོ་ད་ན་བྷ་ཏྟ་གྒ་པི་ཎྜ་ཙཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་ཝ་ཙྩ་ཀུ་ཊི་ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས ཝ་ཏྟཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ ས་བྦེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་བྦ་དཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. དྭེ ཨ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཙ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི, ན ས་བྦ་དཱ. ཏ་སྨཱ ཝི་སུཾ ག་ཎི་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ‘‘པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥) ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ…པེ… ན ཚ་མཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནྟེ ཙ་ངྐ་མེ ཙ་ངྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སཱ་ནཱ་ནི ཚ་ས་ཊྛི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ, མཱུ་ལཱ་ཡ་པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཱ་ར་ཧེ་ན, མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རི་ཀེ་ན, མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧེ་ན, ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཝ་ཏྠ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༢) ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཙ་རི་ཏ་བྦེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཱ ཝི་སུཾ ཨ་ག་ཎེ་ཏྭཱ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་དཱི་སུ པུ་གྒ་ལ་ནྟ་རེ་སུ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎི་ཏཱ་ནི པ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ས་ཏྟ་ཏི་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ…པེ… ན་ཧཱ་ནེ པི་ཊྛི་པ་རི་ཀ་མྨཾ སཱ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༦) ཨི་དཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ‘‘ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༥༡) ཙ ད་སཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ནི་ཙི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་དི་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན དྭཱ་སཱི་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་དེ་སེ ཨ་པྤ་ཀཾ ཨཱུ་ན་མ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་སཱི་ཏི་ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི ཝི་ན་ཡཱ་ག་ཏཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ཝ་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ དྭཱ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ་ནི, ཨ་སཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ནི.

སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡོཏི སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ ས་ཏི་སཾ་ཝ་རོ ཉཱ་ཎ་སཾ་ཝ་རོ ཁ་ནྟི་སཾ་ཝ་རོ ཝཱི་རི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ་ཏི པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི སཾ་ཝ་རོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ སཾ་ཝ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་ནེ་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྩ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཏོ ཝི་ན་ཡོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོཏི ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ནྟི པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི པ་ཧཱ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཙཱ་ག་ཊྛེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ, ཝི་ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་ན་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་མ་ཐ་ཝི་ན་ཡོཏི ས་ཏྟ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཐཱ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ན་ཡོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ. ཏ་མྤི ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝེ ཨེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ངྑ་ལི་ཀ་ན་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་དེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཡོ་ས་ངྑ་ལི་ཀ་ས་དི་ས་ནྟི ‘‘ས་ངྑ་ལི་ཀ་ན་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ པ་དཾ ཏ་ད་ཝ་སེ་སེ་ཧི ན་ཝ་ན་ཝ་པ་དེ་ཧི ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་པ་ད་མཱུ་ལི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ཏྠ་ས་ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཧི སོ པ་རི་ཝཱ་རེ (པ་རི. ༣༣༤) ཡཾ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛུ, ཏཾ ས་ངྒྷ་ཕཱ་སཱུ་ཏི ཨཱ་དིཾ་ཀ་ཏྭཱ ཡཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱ, ཏཾ ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཁ་ཎྜ་ཙ་ཀྐ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ངྑ་ལི་ཀ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ ཨཱ་ག་ཏ་བ་དྡྷ་ཙ་ཀྐ་ན་ཡེ་ན ཡཾ ཝི་ན་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ, ཏཾ ས་ངྒྷ་སུ་ཊྛཱུ་ཏི ཨི་ད་མྤི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ཙ་ཀྐེ ཀ་ཏེ པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་ནི ད་ས དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི, པ་ཙྪི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནི ད་ས ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི པ་དཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ན་ཝེ་ཝ ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི ན་ཝུ་ཏི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ན་ཝུ་ཏི དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི ཙ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ས་ངྑ་ལི་ཀ་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ད་ས་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི ད་ས་ཧི དྷ་མྨ་པ་དེ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཏྠ་ས་ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ཏ་ཉྩ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༣༩) ས་ངྑ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་པི ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ན་ཡེ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ཏྠ་ས་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ས་ཏ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཱ་མུ་ཁཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ སི་དྡྷེ་པི ཨ་ཏྠ་ས་ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ཏ་ནྟི (པ་རི. ༣༣༤) གཱ་ཐཱ་ཡ ན ས་མེ་ཏི དྭེ ཨ་ཏྠ་ས་ཏཱ་ནི དྭེ དྷ་མྨ་ས་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ས་ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དྭེ ཙ ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཾ, དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏ་ནྟི དྭེ ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏཱ་ནི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནཱིཏི ཨ་ཏྠ་ས་ཏེ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཾ, དྷ་མྨ་ས་ཏེ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཾ, དྭཱི་སུ ནི་རུ་ཏྟི་ས་ཏེ་སུ དྭེ ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཉཱ་ཎ་ས་ཏཱ་ནི. ཨ་ཏི་རེ་ཀཱ་ན་ཡ་ན་ཏྠོཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ.

པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

སུ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

མ་ཀྐ་ཊཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༠. པ་ཙུ་ར་ཏྠེ ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནནྟི ཨེ་ཀ་དཱ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནོ་ར་མི་ཏྭཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ སེ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏྟཱ སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨི་ཧ མ་ལླཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣ་ཏཾ བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ཏ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱཏི ཝི་ཙ་ར་ནྟཱ.

༤༡. ས་ཧོ་ཌྜྷ་གྒ་ཧི་ཏོཏི ས་བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་ཝི་སེ་སཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་པ་ཎྜ་ཀ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཏིཾ་ས་ཝི་དྷེ་པི མ་གྒེ མེ་ཐུ་ནཾ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཏཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན ཡཾ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་མཱུ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན སུ་བོ་དྷ་ཏྠཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་མ་ས་ནཾ ཨཱ་མ་ཊྛ་མ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཕུ་ས་ནཾ. གྷ་ཊྚ་ནཾ པ་ན ཏ་ཏོ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་རཱི་རེ་ན ས་རཱི་ར་སྶ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཾ. ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཨ་ནུ་རཱ་གེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶ་ནཱ་དི་ས་བྦ་མྤི.

༤༢. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱདི་ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སུ་རཱ་པཱ་ནཱདི་ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ཉྩ (པཱ་ཙི. ༣༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེཏི ཨི་དཾ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་མྤི ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ཙ་ངྐ་མ་ནཱ་དཱི་སུ ལོ་ཀེ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ན ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མོ, ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ སི་ཡཱ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེཏི ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ ས་ཏི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་མྤི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ. ‘‘པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མི་དཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཧི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ་པི ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝཱ་ཀྱཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ནི་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ སུ་རཱ་པཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ན ས་ཀྐཱ ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ, ན ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ནི་ཡ་མོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ལི་མྤ་ནྟཱི་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ལི་མྤ་ན་ཉྩ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ ཙ ས་མ་ཏྠི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༤༢) ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀེ་སུ ཧི ཏེ་ར་ས་སུ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མོ, ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནི་ཙྪ་མཱ་ནཾ ས་དྡ་ཏོ་པི ཨ་པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ན་མི་མཾ ནི་ཡ་མཾ པ་རཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི ཧི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མ་སྶ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧི ཀོ་ཙི ས་དྡ་ས་ཏྠ་ཝི་དཱུ ནི་ཡ་མཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ཡེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཏི ཨི་དཾ ཝི་སེ་ས་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀི་ནྟུ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ པ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཝཱ སི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེཏི ཝི་སེ་ས་ན་མྤི སཱ་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མེ་ན ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་སུ ཙ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝཱ་དོ་པི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་པ་ནྣཾ ནཱ་མ.

ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶ…པེ… ཝི་ནཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ…པེ… སུ་རཱ་པཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ན སི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏུཾ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ བ་ཧུཾ པ་པ་ཉྩི་ཏཾ, ཏཾ ན སཱ་ར་ཏོ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཉྩེ་ཏ་སྶ ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ས་བྦེ་སཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཨི་དྷེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཧི ‘‘སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཝ ཨ་ཏྠོ པུ་ན སུ་རཱ་པཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པུ་ན ཝ་ཙ་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཏ་ད་ཉྙེ་སུ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ, ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ ན་ཡོ ཏ་ད་ཉྙེ་སུ་པི ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཡེ་ཝ (པཱ་ཙི. ༣༢༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མེ ཨུ་ཡྻུ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཡེ་ཝ (པཱ་ཙི. ༣༡༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཝ་ཏྭཱ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏི་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ.

ཨ་པི་ཙ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟེ་ན ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་ནྡེ་ཧཱ་དི་ཝི་ག་མ་ཏྠ་ཏྟཱ པུ་ན ཝ་ཙ་ན་སྶ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ས་ཡེ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦཾ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝི་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙཱ’’ཏི གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨེ་ཝ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཝཾ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ. ཏ་སྶ པ་ན པ་ཀྑ་དྭ་ཡ་སྶཱ་པི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ. ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ སུ་རཱ་པཱ་ནཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑ་དྭ་ཡེ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཝི་སུཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི སུ་ཊྛུ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཡཾ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སྶ པ་ཊི་པཱ་ད་ཀ་མེ་ཏ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གི་ར་གྒ་ས་མ་ཛྫཾ ཙི་ཏྟཱ་གཱ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་ངྒྷཱ་ཎི ཨི་ཏྠཱ་ལ་ངྐཱ་རོ ག་ནྡྷ་ཝ་ཎྞ་ཀོ ཝཱ་སི་ཏ་ཀ་པི་ཉྙཱ་ཀོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨུ་མྨ་དྡ་ན་པ་རི་མ་དྡ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ད་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝི་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི པ་ཊི་སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་མེ་ཝ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏྠཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ཀཱ་རོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཨ་པི་ཙཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཉྙེ་སུ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ ཝི་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཙཱ་ཏི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཏྠ སུ་རཱ་པཱ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཝི་སེ་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སོ ཀ་ཏ་རོ་ཏི ཙེ? ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ན་ཏྠེ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སོ. ཀི་ནྟུ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཨི་དྷ ཧི ‘‘ཙི་ཏྟེ པ་ན ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑེ་པི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ སི་དྡྷཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.པ་ཙྪི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙཱ་ཏི དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་རཱ་ཏི ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཀེ་ཝ་ལོ་པི ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པི་ཝ་ཏི, སཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མཱ ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཛྫ་ཏོ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡོ, སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ངྒེ་སུ ཙ ཛཱ་ན་ན་ངྒཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ན སུ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི མ་ད་ནཱི་ཡཾ, པཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཛྫ་ཉྩ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱི་ཏེ ཙ པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན སུ་རཱ་ཏི ཛཱ་ན་ན་ངྒེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩཱ་ཏི. ཡ་དི ཧི སུ་རཱ་ཏི ཛཱ་ན་ན་མྤི ཨ་ངྒཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙཱ་སུ་པི སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཛཱ་ན་ན་ངྒཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ཡཾ ག་ཎྛི་པ་དེ་སུ ‘‘ཨེ་ཏཾ ས་ཏྟཾ མཱ་རེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པ་དེ་སེ ནི་པ་ནྣཾ ཨ་ཉྙཾ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཾ མ་ཛྫཾ པི་ཝི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཉྙཾ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ མ་ཛྫ་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ པ་ན ཀ་ཊྛ་ས་ཉྙཱ་ཡ ས་པྤཾ གྷཱ་ཏེ་ནྟ་སྶ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པཱ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ས་བྦེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཧི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ཙ མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་སུ. ཏ་སྨཱ པ་ཡོ་ག་ངྒཱ་དཱི་ཧི་པི བྷི་ནྣཱ་ན་མེ་ཝ སཾ་ས་ཊྛཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཝི་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་ནི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ ཏཾ ཀི་ནྟི ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཙེ? ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཏ་ཐཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ས་དི་སཾ སུ་རཱ་པཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨི་ད་མྤི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཀི་ཉྩི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཉྙུ་ནཱ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དཱི་ཧི ཏ་སྶ ཝི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན པ་ན པ་ཡོ་ག་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་བྷི་ནྣེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟ་རེ་ན ས་ཧ ས་མཱི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ན ཧི ‘‘སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏྟཱ་དི་ཝི་རོ་དྷོ ཨ་ཏྠི, ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་རུ་དྡྷཾ སུ་ཏྟཱ་དི་ཀཾ ན དི་སྶ་ཏི, ནཱ་པི སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀཱ་དཱི་སུ.

ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ་ཏི (དྷ. པ. ༡, ༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི པུ་བྦེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏཾ ཏེ་སཾ སུ་ཏྟཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ན་བྷི་ཉྙཱ་ཏ་མེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ན ཧི ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་བྦེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱུ་ཏཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཝི་ནཱ ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ན ཧེ་ཏྠ ‘‘སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ་པི ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ་ན ཏཾ ནི་སེ་དྷཱ་ཡ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡཾ སི་ཡཱ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ་པེ་ཏྠ ན་ཏྠི པུ་བྦེ ནཱ་མ་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.

ཨ་པི་ཙ བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀུ་ས་ལཱ་ནི པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ་དི་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བ་ལེ་ན ཨ་པྤ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ནི་དྡཱ་ཡི་ཏྭཱ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ན་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ན་སྶེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཧི ཝི་ས་ཡཱ་ནུ་གུ་ཎཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ནུ་གུ་ཎ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ པུ་བྦེ ཛཱ་ན་ནཱ་ཛཱ་ན་ན་ནི་བ་དྡྷེ་ན. ཡེ པ་ན ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ, ཡེ ཙ ཛཱ་ན་ནཱ་དིཾ ཝི་ནཱ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ སུ་རཱ་པཱ་ན་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ, ཏེ ཏེ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎེ ཀོ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་དི་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟོ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ སཱི་ལ་བྷེ་ད་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ནཾ སཱི་ལ་བྷེ་དོ ཝི་ཡ. ན ཧི ཏཱ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ སཱི་ལ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ཡ་ཏྟ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ན་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནེ ཨེ་ཝ ཝི་ཧི་ཏོ, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནེ. ཨ་ཉྙོ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་ས་ཡོ, ཨ་ཉྙོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ས་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པུ་རི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷི་ནྣེ ས་བྦཱ་ནི་པི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ཡཾ བྷི་ནྣཾ, ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནཱ་ཉྙེ་ཧི. ཏ་སྨཱ སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶ སཱི་ལ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༤༢) ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཧི་ཙི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟོ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནེ ཨེ་ཝ སཱི་ལ་བྷེ་དོ, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཀ་ཐ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ པ་ས་ངྒཱ་བྷཱ་ཝཱ, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ན ཙ ཏེ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨི་མཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ སཱི་ལ་བྷེ་ད་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝོ་ཙུཾ, ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ག་ཏ་ཉྩ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི་ནཾ པ་ར་མྤ་རོ་པ་དེ་ས་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝོ་ཙུཾ. བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་ཏ་ཉྷེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་སྨཱ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀེ་ཧི་ཙི ‘‘སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ སུ་རཱ་ཏི ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན་ཏྠི, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

ཡ་ཉྩ སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༤༢) ‘‘ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ མུ་ཁཾ སུ་རཱ ན པ་ཝི་ས་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ’’ཏི ཀེ་ཧི་ཙི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ན སུ་ནྡ་ར’’ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟེ ཀུ་ཙྪི་ག་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ སཱི་ལཾ ཝི་ཡ ཧི ཨི་ད་མྤི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི ནེ་ཝ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ན སུ་རཾ པི་ཝ་ཏི. ས་ཙེ པི་སྶ སུ་ར་ཉྩ ཁཱི་ར་ཉྩ མི་སྶེ་ཏྭཱ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པ་ནྟི, ཁཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ན སུ་རཱ. ཡ་ཐཱ ཀིཾ? ཡ་ཐཱ ཀོ་ཉྩ་ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཁཱི་ར་མི་སྶ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ཁཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀཾ. ཨི་དཾ ཡོ་ནི་སི་དྡྷ་ནྟི ཙེ, ཨི་ད་མྤི དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་མྤི ན ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ཧི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ སཱི་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ དྷ་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པཱ་ར་མི་ཏཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ ཨེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མྤི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཨ་པཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ཡ་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཏཾ་སཱི་ལ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ ཨེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ. ན ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨ་ཏཱ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ན་ཡེ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ བྷཱ་ཝེ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙ ཀཱ་རི་ཡ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཙ དྷ་མྨ་ཏཱ, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ད་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ནོ བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝོ ཙ དྷ་མྨ་ཏཱ, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་པཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ནོ རཱ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི སུ་རཱ་ཡ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ནྟི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝི་དཾ ཀེ་ཧི་ཙི ‘‘ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ མུ་ཁཾ སུ་རཱ ན པ་ཝི་ས་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ’’ཏི, ཏཾ ཀེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ན སུ་ནྡ་རཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ན ཉཱ་ཡ་ཏི, དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ་ནྟི ཝཱ ཀ་ཐ་ནེ་ན ཀ་ཐཾ ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི.

ཡ་མྤི དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༥༢) ‘‘སུ་ར་ཉྩ ཁཱི་ར་ཉྩ མི་སྶེ་ཏྭཱ…པེ… ཨི་དཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་མྤི སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ སཱ་དྷེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧེ་ཏུ་པི པཱ་ཎཾ ན ཧ་ན་ཏི, ནཱ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི…པེ… ན སུ་རཾ པི་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ར་མ་ཎཾ སུ་ཀ་རཾ, པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ན སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ཝི་ར་མ་ཎཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟ་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ སུ་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ, ཏཱ་དི་སཱི ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཧ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ར་ག་ལཾ སུ་རཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ ག་མྱ་མཱ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ད་ཏཱ ‘‘ས་ཙེ པི་སྶ སུ་ར་ཉྩ ཁཱི་ར་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་ས་ཏི, ན སུ་རཱ་ཏི ཨི་དཾ སུ་རཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ་པི པ་ར་ག་ལ་པྤ་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ, ན པ་ན སུ་རཱ་མི་སྶ་ཁཱི་ར་སྶ སུ་རཱ་ཡ ཝི་ཡོ་ཛ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ. ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – ཡ་དི ཧི སུ་རཱ་མི་སྶེ ཁཱི་རེ ཀི་ཉྩི པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཁཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ན སུ་རཱ. ཁཱི་རེ པ་ན སུ་རཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཡུ་ཏྟེ ན ཀི་ཉྩི པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི. ཨི་དཾ ཡོ་ནི་སི་དྡྷནྟི ཨུ་ད་ཀ་སྶ མུ་ཁེ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ནཾ ཡོ་ནི་སི་དྡྷཾ. ཡོ་ནཱི་ཏི ཙེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཏ་སྨཱ ཀོ་ཉྩ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཁཱི་ར་མི་སྶ་ཨུ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ནཾ སི་དྡྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཁཱི་ར་མི་སྶཱ་ཡ སུ་རཱ་ཡ ཁཱི་རེ པ་ཝི་ས་ནྟེ་པི པ་ར་ག་ལཱ་པ་ཝི་ས་ན་ནྟི. དྷ་མྨ་ཏཱ་སི་དྡྷནྟི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་རཱ་པི་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་ཀི་ལེ་ས་ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ སི་དྡྷཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི སུ་རཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་པི་ཝ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ནཱ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏྟེ་པི སུ་རཱ་ཡ ཨ་པི་ཝ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཏི ས་མ་ཏྠ་ན་པ་ར་མེ་ཏ་ནྟི, ཏཾ ན, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རེ་ཧི ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

ཨ་པི་ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་སཱི་ལ་མེ་ཝ, ཏེ་ས་ཉྩ ཡ་དི ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ས་མཱ་ནཾ. སུ་རཱ་པཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་ནི་པི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཏ་ཐཱ ཙ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ཧི་པི ཝི་ར་མ་ཎ་པ་ར་མཱ་ར་ཎ་པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཝ་ཏྟི ན ས་མྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ནོ ཙེ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་སྶ ཙ་ངྐ་མ་ནེ་ན པཱ་ཎ་ཝི་ཡོ་ག་སྶ, ཨུ་པྤ་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠེ་རི་ཡཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་ཕུ་ས་ན་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ སུ་རཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་ག་ལཾ ན པ་ཝི་ས་ཏཱི་ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ན་ནུ ཝ་ཏྠུཾ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ས་བྦེ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ན, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ ཨ་ས་བྦ་ཉྙུཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དིཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ཙ ག་ཧ་ཎ་ནྟཱི དི་ཊྛི ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་དི ཧི ཛཱ་ནེ་ཡྻ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ན སི་ཡཱ. སཱ ཙ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ག་ཎི་ཏཱ་ཏི ཀུ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཡ་མོ. ཨ་ཐ ས་བྦ་ཉྙུཾ ས་བྦ་ཉྙཱུ་ཏི ག་ཎྷ་ནྟཱི་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ཏྟོ’’ཏི ཏ་སྶ ས་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ དི་ཊྛི་པི ཝ་ཏྠུཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ན སུ་རཱ’’ཏི ས་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྠུ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་པི ‘‘སུ་རཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཏྟཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི་པི ‘‘ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི་པི ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ དི་ཊྛི་པི ཝ་ཏྠུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ་སཾ བུ་དྡྷཱ་ཏི ཨ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཧི་ཏཾ ཝཱ པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་དིཾ ཧི་ཏོ པ་ཊི་གྷ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་སྶ ཝཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་པ་ལླཱ་ས་པུ་བྦ་ཀ་ཉྷི ས་བྦཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ.

ཨ་པི་ཙ སུ་རཱ་ཡ པཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་ད་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ པཱི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཡ. ཁཱི་རཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ཡ པཱི་ཏ་སུ་ར་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མཱ་ཏུ་བྷ་གི་ནི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི རཱ་ག་དོ་སཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཡ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི ཏི་ཁི་ཎོ རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ཏེ་ནེ་ཝ སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་དི་ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི, པ་ཙྪཱ ཙ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་བ་ནྡྷོ ཡཱ་ཝ སུ་རཱ་ཝི་ག་མཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ་པི ཏ་སྶ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་དི་ཨ་ཀ་ཨུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན སུ་རཱ་དོ་སཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་སི. ན ཧི པ་ཉྩ་ནཱི་ཝ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟིཾ ཝི་ནཱ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱ་པི སུ་རཱ པཱི་ཡ་མཱ་ནཱ པཱི་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་དི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་ག་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ་པི, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན མུ་ཁེ་ན སུ་རཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ་པི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧི ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དཱི་མ་ཏཱ་ནུ་སཱ་རཾ.

ཡཾ པ་ན ‘‘ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ག་ཧ་ཎཾ, ཏཾ བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་གི་རི་ཀཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ མ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ག་ཎྛི་པ་ད་ཀཱ་ར་ཀཱ་དཱི་ཧི ‘‘པ་ར་ཝཱ་དོ’’ཏི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ལི་ཁི་ཏཾ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དཱི་མ་ཎྜ་ལ་མྤི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ཏ་ནཱ སཱ་ས་ནཾ དཱུ་སེ་ཏི, པུ་རཱ་པི ཀི་ར ཨི་མ་སྨི་མྤི ད་མི་ལ༹་ར་ཊྛེ ཀོ་ཙི བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀོ ནཱ་ག་སེ་ནོ ནཱ་མ ཐེ་རོ ཀུ་ཎྜ་ལ་ཀེ་སཱི་ཝ་ཏྠུཾ པ་ར་ཝཱ་ད་མ་ཐ་ན་ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ད་མི་ལ༹་ཀ་བྦ་རཱུ་པེ་ན ཀཱ་རེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ པི་ཝ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ན་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཉྩ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་ན་ནྟ་མྤི ཉེ་ཡྻཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟེ་ན ཉེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ཏྟ་ཧཱ་ནི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ན ཉཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨེ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝི་ཡ པུ་གྒ་ལཱ་དི་ས་མྨུ་ཏི་པི ཝི་སུཾ ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ བ་ཧུཾ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠ་ན་ཡཾ ཀ་བྦཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཀ་ཝི་ནོ ཨུ་པ་དི་སི་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ པ་བ་ནྡྷེ ཀཱ་ར་ཎཱ་བྷཱ་སེ་ཧི ས་ཏིཾ ས་མྨོ་ཧེ་ཏྭཱ པ་བ་ནྡྷཱ་པེ་སི, ཏ་ཉྩ ཀ་བྦཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མཾ བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀ་མ་ཏཾ ཨི་དྷ ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དཱི་མ་ཏེ ས་མྨི་སྶཾ ཙི་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ཏཾ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་པྤི་ཡ་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན བཱ་ཧི་ར་བྦྷ་རི་ཀཾ དི་ཊྛི་ཛཱ་ལཾ ཝི་གྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཨི་དྷ པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟེ་ན སོ་དྷི་ཏ་མྤི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཱ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༤༢) ཝི་ན་ཡ་ཊཱི་ཀཱ་ཡ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ས་མ་ཏྠ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀེ་ཧི་ཙི ཝི་པ་ལླ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ཧི པུ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་སི་རཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏྭཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧ་ཝཱ་དཾ ཀ་ཏྭཱ མ་དྡི་ཏྭཱ ལ་དྡྷི་གཱ་ཧ་ཀེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ ཝཱུ་པ་ས་མི་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨི་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་མྷ ‘‘མཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དི་ནོ ཨ་ཡཾ ལ་དྡྷི དཱུ་སེ་སཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཙ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ག་མ་ཝི་རོ་དྷོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

སེ་སནྟི ཡ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་པི ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, ཏཾ ས་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. རུ་ནྡྷ་ནྟཱིཏི ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱི. དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟཱིཏི ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༡) ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧ་ནྟཱི. སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ནྡ་མཱ་ནཱཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ལེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ནྡ་མཱ་ནཱ. གཱ་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་སི་དྡྷཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྙེ་ཝ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་རོ་ནྟཱི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ད་ད་མཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཱ ཙ ཡ་སྨཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝེ, ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་པི སི་ཐི་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་དྷི་མཱ་ནཱ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ སུ་པི་ན་ནྟཱ་ཏི ཨི་མི་སྶཱ ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་བྷཱ་ཝཱཏི པཱ་པི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏོ པ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀ་སྶ ཧི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ན་ཏྠི. ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏ་ནཱ, སཱ ཙ ཁོ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༣༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ན་སྶ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟེ་པི ཐི་ན་མི་དྡྷེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ས་ཏྟེ་ན ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ‘‘ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཝུ་ཏྟཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཙེ་སཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེཏི ཨཱ་པ་དཱ་སུ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཨ་ཀ་ཏེ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ན བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སི་ཐི་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ བ་དྡྷ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སི་ཐི་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱི. དྭཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་ར་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱཏི དི་ནྣེ་ན ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ནྟཱི. པ་ཉྙ་ཏྟེ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨུ་དཱ་ཡི་ནཱ ‘‘མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝེ་སི་ཡཱ ན དོ་སོ’’ཏི ལེ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༢༩༦ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཀ་ཏེ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ག་ཏི་ཀཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ མཱུ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

མ་ཀྐ་ཊཱི་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ས་ནྠ་ཏ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ

ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༣-༤༤. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཐཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཝེ་སཱ་ལི་ཀཱ…པེ… མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝིཾ་སཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘གི་ཧི་བྷཱུ་ཏཱ མ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝིཾ་སཱུ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཉཱ་ཏི་བྱ་ས་ནེ་ན་པི ཕུ་ཊྛཱཏི་ཨཱ་དི. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ རཱ་ཛ་ད་ཎྜཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ རཱ་ཛ་ད་ཎྜཨི་ཙྩཱ་དི. དྷ་ཉྙ་ཧི་ར་ཉྙ་དཱ་སི་དཱ་ས་གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི་དྷ་ནཱ་ནི བྷོ་གཱ ནཱ་མ, ཏེ་ས་མྤི རཱ་ཛ་ད་ཎྜཱ་དི་ནཱ་ཝ ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་པཱི’’ཏི. ན ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་པྤ་ས་ནྣཱ་ཝ སཱ་ས་ནེ ཨ་བྷ་བྦཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་བྦ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟཱ ན མ་ཡནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཾ་སཱུ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ལོ་ཀཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ཧི པ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཧོ་ནྟི. ཝི་བྷ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་བྷཱ་ག་སོ ད་སྶི་ཏཱ ས་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. གི་ཧི་པ་ལི་བོ་དྷནྟི ས་ཧ་སོ་ཀི་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན གི་ཧཱི་སུ བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏཾ. ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷནྟི སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ན་ཝ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཙྩ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏཾ. དུ་པྤ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི པ་ལི་བོ་དྷཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་སཾ་ཝཱ་སོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀེ་ན་ཙི་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ ཧུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སཾ་ཝཱ་སོ’’ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ས་མཱུ་ཧ་ནེ་ཡྻཱཏི ‘‘སོ ཨཱ་ག་ཏོ ན པ་བྦཱ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ན ཋི་ཏོཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ (པཱ་རཱ. ༣༩) པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏ་སི་ཀྑོ ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ ན ཧོ་ཏི, མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝ་ནེ ཙ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ་སྶ ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ན ས་མཱུ་ཧ་ན་ཏི ནཱ་མ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ.

ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤༥. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི པཱ་ལི༹་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ, ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘པ་ཉྩ་ཧུ་པཱ་ལི, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? སུ་ཏྟཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཏོ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉྩ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ. ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཏི བྷ་ཎ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཾ. ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པཱ་ལི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་པི་ན་ནྟེ་ནཱ’ཏི’’ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏིཾ ནཱི་ཧ་རིཾ་སུ, སཱ ཙ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི སུ་ཏྟེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ སུ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཉྙཱ་པི སུ་ཏྟཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ, ནེ་ཏ་རཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་དེ་སེ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་སུཾ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝུ་ཏྟནྟི ནཱ་ག་སེ་ན་ཏྠེ་རེ་ན མི་ལི་ནྡ་པ་ཉྷེ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཎྛཱ་དི་ཝ་ཎྞུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པ་དཾ. ར་སོཏི སཱ་རོ ‘‘པ་ཏྟ་ར་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༦༢༨-༦༣༠) ཝི་ཡ, པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་སཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ར་སོཏི ཝཱ ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཱ་དི་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ཨཱ་བྷ་ཏཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཾ་སོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ’’ཏི.

ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ པཱ་ལཱི༹ཏི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ས་པི་ཊ་ཀེ་སུ་པི སུ་ཏྟཱ་དི་ཙ་ཏུ་ན་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ལ་བྦྷ་ནྟེ་ཝ. མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱཏི མ་ཧཱ་ཨོ་ཀཱ་སཱ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡཱ, ཏེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཙ པུ་གྒ་ལེ་ཧི ན་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨ་ཏྠ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ. ཏེ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་སུ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ་སུ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནུ་ལོ་མེ་སུ ཙ སེ་སེ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ནི་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་གོ་ཙ་རཱ་ཏི ‘‘མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ ཏ་སྶཱ སུ་ཏྟེ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ. ‘‘སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་མྤི སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ…པེ… སུ་ཏྟ་མེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཧེ་སཱ སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ པཱ་ལི༹ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡེ་ནཱ་ཡཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ པཱ་ལི༹་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པུ་གྒ་ལེ་ཧི ག་ཧི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠཱ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ. ཏ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹་པི སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཡེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི. ཡཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ་ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལེ་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ. ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྠེ་རེ་ཧི པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ་སུ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨེ་སཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་པི པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉྩ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ཀ་ཉྩི ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷེ་དཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྟུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་མྤི ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྟེ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཙ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཝི་སུཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་དྷཱ ཝི་ན་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛོ. སུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི ཏེ་སུ ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་ནུ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ བུ་དྡྷི་ཡཱ ཏེ་ཧི ལ་དྡྷ་ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཐེ་ར་ཝཱ་དོཏི མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ གཱ་ཧོ. སུ་ཏྟཱ་དིཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཏཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ན་ཡ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན. པཱ་ལི༹ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ཧ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ པཱ་ལི༹ཾ. པཱ་ལི༹་ཡཱཏི ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏྠཾ པ་རེ་ནཱ་ཧ་ཊཱ་ཡ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ནི་སྶཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཉྩ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དེཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རེ་ན ཙ ས་མུ་དྡྷ་ཊ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ. ཨོ་ཏ་ར་ཏི ཙེ་ཝ ས་མེ་ཏི ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཊེ་ཧི སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, པ་རེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊེ་ན ས་མེ་ཏི. ས་བྦ་དུ་བྦ་ལཱཏི ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ དོ་ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ས་མྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. པ་མཱ་ད་པཱ་ཋ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་ད་སྶ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཨ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི.

ས་མེ་ནྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཡེ སུ་ཏྟེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཝ ཨ་ཏྠཱ མ་ཧཱ་པ་དེ་ས་ཏོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཨ་ཏྠཱ་ན་མེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཧི སུ་ཏྟ་མེ་ཝ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི. ཨ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡཾ. ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་ས་དི་སནྟི པ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་ས་དི་སཾ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལ་ས་དི་སནྟི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀ་ཝཱ་དཱི སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་སཱི་ལོ, སོ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི. སུ་ཏྟནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷཾ པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ར་ཝཱ་དཱིཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཉྙ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་སཱི ཝཱ, ཡོ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་སཱི་ལོ, སོ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘པ་ར་ཝཱ་དཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཾ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏོ ཝཱ ཝ་ཉྩ་ནཱ་ཡ ཝཱ ‘‘ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་ག་ཏ་མི་ད’’ནྟི ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ཨ་ཉྙ་ནི་ཀཱ་ཡེ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ས་ཀ་ཝཱ་དཱི་པ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་རུ་ལ༹ྷ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏི་སྶོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཾ པཱ་ལི༹་ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན ཧི ས་ཀ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཉྙ་ནི་ཀཱ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དིཾ པ་མཱ་ཎ་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཡེ་ན ཏེ་སུ སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏེ་སུ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཝ་ཀྑ་ཏི ཙ ‘‘པ་རོ ཏ་སྶ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧུཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི…པེ… ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༥). ཏ་སྨཱ པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡེ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་མྤི ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷ་མི་ཙྩེ་ཝ ད་སྶཱི་ཡ་ཏི, ཀེ་ཝ་ལཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ སུ་ཏྟཱ་དི་ནོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱུ་ཊ་ཏཱ, ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཙ ཝི་སེ་སོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཡཾ ཀཱུ་ཊཾ, ཏཾ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི. ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡོ་ཛི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏ་ད་ཉྙེ་ན སུ་ཏྟཱ་དི་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི. ཡོ པ་ན པ་ར་ཝཱ་དི་ནཱ ག་ཧི་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་དི་ནཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི, སོ ས་ཀ་ཝཱ་དི་ནཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ཧཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ སུ་ཏྟཱ་དི་པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུཔྤ་ཀ་ར་ཎེ ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི པ་ར་ཝཱ་དེ པ་ཉྩཱ་ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་ནཱ་ན་ཏྟེ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཏྟ་ཡཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ, ན ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རེ ཀི་ཉྩཱི་ཏི.

ཁེ་པནྟི ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ ཚ་ཌྜ་ནཾ. ག་ར་ཧནྟི ‘‘ཀི་མེ་ས བཱ་ལོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ནི་ནྡ་ནཾ. སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཡ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཏ་སྨིཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པེ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ སཾ་ས་ནྡ་ཏཱི’’ཏི སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡནྟི ས་ཀ་ཝཱ་དཱི. པ་རོཏི པ་ར་ཝཱ་དཱི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ སུ་ཏྟེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦོཏི ཡ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏ་སྨིཾ, ཏཱ་དི་སེ ཙ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སུ་ཏྟེ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཨ་ཏྠ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དོཏི པ་མཱ་ད་ལི་ཁི་ཏོ, བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀེ་ཧི ཝཱ ཋ་པི་ཏོ, ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ.

ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ སུ་ཏྟཾ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གུ་ལ༹ྷ་ཝེ་སྶ་ནྟ་རཱ་དཱི་ནི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཀཱ་དི་བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ནཾ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན གུ་ལ༹ྷ་ཨུ་མྨ་གྒཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ས་ཀ་ཝཱ་དཱི སུ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི, པ་ར་ཝཱ་དཱི་པི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙེ་པི ཝཱ་དཱ་ལ་མྦ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུ་ནྟི ཨི་དྷ ན ཝུ་ཏྟཱ.

ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་མུ་ཁེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝི་ཝཱ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ཝཱ་ད་ཝ་ཏྠུཾ ཏ་བྦི་ནི་ཙྪ་ཡ་མུ་ཁེ་ན སུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ཐ པ་ནཱ་ཡཾ ཀ་པྤི་ཡནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟེ ཙ སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མེ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ཀཱ་རོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎནྟི སུ་ཏྟཱ་དི་ན་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི་ཡཱ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ཧེ་ཏུཾ. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱཏི སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི གཱ་ཧ་སྶ, ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི གཱ་ཧ་སྶ ཙ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཀི་ཙྪེ་ན པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪཱ་ཡཱ, ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ན་ཡ་ཉྷི པ་ཏྭཱཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་མཱ་ག་མྨཱཏི. རུ་ནྡྷི་ཏ་བྦནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀ་ར་ཎཾ རུ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཙི་ཏྟཾ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. སོ་ཏཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦནྟི ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི པ་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱ་ཝེ. སུ་ཏྟ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི སུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ཙ ལ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎནྟི སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ, བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ.

ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏནྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ ནི་ར་ནྟ་རཾ ཋི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ལཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པུ་ན སུ་ཏྟ་ཏོ་ཏི ཏ་ད་ཏྠ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀཾ སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཏོ ཙཱཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཙྪཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ས་ཝ་ནཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱཏི པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧི པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ནུ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྠ་སྶ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ན་ཡེཏི ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་རེ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ཝི་ན་ཡཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཝོ་ཀྐ་མ་ནྟོཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ’’ཏི, ཏེ་ན ལ་ཛྫཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་སྶ ལ་ཀྑ་ཎེ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨ་ལ་ཛྫཱི ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ཏི. ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡེ ཋི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ པ་ཋ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡོ་གོ ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་རོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཀ་ལ་ཧོ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི.

ཝི་ཏྠུ་ན་ཏཱིཏི ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ཏི, ནི་ཏྠུ་ན་ཏི ཝཱ ས་ནྟི་ཊྛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ཡཾ ཡནྟི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏིཾ པ་ཧཱ་ཡ…པེ… ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ཙ་རི་ཡོ ཙ པཱ་ལི༹་ཉྩ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཉྩ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ན ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཏོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཛཱ་ན་ནེ པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠི. པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཏོཏི པུ་བྦ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་པ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཧ ཨ་ཏྠ་ས་མྦ་ནྡྷ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པ་ད་ཏྠ་པི་ཎྜ་ཏྠ་ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཱ་དི་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཏ་ད་ཏྠུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ངྒནྟི ཐེ་ར་ཝཱ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ, ཏེ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

ཨི་མེ་ཧི ཙ པ་ན ཏཱི་ཧི ལ་ཀྑ་ཎེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མེ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་ན་ཡ་སྶ སུ་ཊྛུ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡེ་ན་སྶ ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ཙ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཏ་ད་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི དི་ནྣ་ན་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ. ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ. ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་བྦེཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཏི་ཎྞེ ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཙོ་ད་ཀེ་ན ‘‘དི་ཊྛཾ སུ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙུ་དི་ཏ་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ་ནཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊནྟི ‘‘ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱི ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཝཱ ཁཱི་ཡ་ཏི ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༡༠༦ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ) ཨཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟིནྟི ‘‘ཀཱ་ལེ ཝི་ཀཱ་ལ་ས་ཉྙཱི ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ, ཀཱ་ལེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ (པཱ་ཙི. ༢༥༠) དུ་ཀ་དུ་ཀྐ་ཊཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིནྟི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་དཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ག་ཧི་ཏཱ. པ་ཊི་ལཱ་ཏཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཝི་སི་བྦ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་ཙི. ༣༥༠-༣༥༡) ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་ཏཾ ཨ་གྒི་ཀ་པཱ་ལཱ་དི་ཏོ བ་ཧི པ་ཏི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཾ པ་ན པ་ཀྑི་པ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་པི ཨ་ཏྠི, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་མ་སྶ ཨི་དྡྷི་ཝི་ས་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༡༥༩) ཝི་ཡ སཱ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི.

པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ན ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལེ་ན ལ་ཛྫཱི་དྷ་མྨེ ཋ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ར་ཎེ་པི དུ་བྦི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན མེ་ཐུ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ, ཏཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ, ཏེ་ནཱ་ཧ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཡོ པ་ན ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཉྙཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཝི་ཀྑེ་པཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ན ས་ཀྐཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་པི ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ, ཡཱ་ཝ སོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ནྡེ་ཧོ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སུ་ཁུ་མཱཏི ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཁུ་མ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ལ་ཧུ་ཀཱ’’ཏི, ཙི་ཏྟཾ ཏ་སྶ ལ་ཧུ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ. ཏཾ་ཝ་ཏྠུ་ཀནྟི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དི་མཱུ་ལ་ཀཾ. ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ བྷ་ཎ་ཏི, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ལ་ཛྫཱི་པེ་ས་ལཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷི་མེ་ཝ ག་ཝེ་ས་ཏི, ཏེ་ནཱ་པི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀོ་སཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི ས་ངྐི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏྭཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ས་ངྐཱ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དེ་ས་ནཱ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན སཱི་ལཱ་ནི སོ་དྷེ་ཏྭཱ. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རནྟི པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏེ་ཝ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཁ་ཎྜཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་ངྒྷ་ཊི་ཡ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཧི པ་གུ་ཎ་མྤི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, པ་གེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ. ཏ་སྶ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ནི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་དི་བ་ཧུ་ལ་སྶ སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ་པི ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མཱུ་ལ་ཀ་ནྟི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏ་པཱ་པ་མཱུ་ལ་ཀེ་ན ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་མཱ་དྷི་ཡ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་གྒི་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནཱཏི ཙི་ཏྟེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཏྟཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟེ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྟཱ ས་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཡོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་དི་སོ, ཡཾ-ས་དྡ་ཏྠེ ཡ་ཐཱ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ ཡུ་ཏྟོ’’ཏི. ཡེ་ན ཏེ་ནཱ་ཏི ཧི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཡཾ-ས་དྡ་ཏྠོ་ཝ ད་སྶི་ཏོ. ཝཱ་ས་དྷུ་ར་ཡུ་ཏྟོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷུ་ར་ཡུ་ཏྟོ. ཡཱ ཛཱ་ཏི ཨ་སྶཱ་ཏི ཡཾ་ཛཱ་ཏི, པུ་གྒ་ལོ, སོ་ཝ ཡཾ་ཛ་ཙྩོ ས་ཀ་ཏྠེ ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཡེ་ན ཝཱ ཏེ་ན ཝཱ གོ་ཏྟེ་ན ཡ་ཐཱ་གོ་ཏྟོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་གོ་ཏྟོ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱི་ལེ་སཱུཏི པ་ཀ་ཏཱི་སུ. ཨ་ཐ ཁོཏི ཨི་དཾ ཀི་ནྟཱུ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེཏི ཨི་མ་སྨིཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝི་ས་ཡེ. ཨེ་སོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ. ཨ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་རི་ཡཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་སཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ, ན, ‘‘དེ་ཧི མེ’’ཏི ཀ་པ་ཎཱ་ཡ. ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ནཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑཾ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་པི བྷི་ཀྑཱ་ཧཱ་ར་ནི་སྶི་ཏ་པ་བྦ་ཛྫཱ་ལི་ངྒ་སྶ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནེ་ན. ཀཱ་ཛ་བྷ་ཏྟནྟི ཀཱ་ཛེ་ཧི ཨཱ་ནཱི་ཏ་བྷ་ཏྟཾ. ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་དི་བྷི་ཀྑུ་གུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ, ན ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ‘‘མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་སྶཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘མ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཧི བྷི་ཀྑུ་ཝོ་ཧཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ལི་ངྒ་སྶ ག་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ནཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ –

‘‘‘ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ’ཏི ཨ་ཉྙེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ སུ་ནི་ཝ་ཏྠེ སུ་པཱ་རུ་ཏེ སུ་མྦྷ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ གཱ་མ་ནི་ག་མ་ཛ་ན་པ་ད་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟེ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏཱ་དི་སེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ‘ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ དེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ‘ཨ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་གྒཱ་དཱི་ནི པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷི་ཀཾ ལཱ་བྷཾ ག་ཎྷ་ནྟོ’’ཏི (པུ. པ. ཨ་ཊྛ. ༩༡).

ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྦྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫཱི་པ་རི་བྷོ་གོ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཉྩི་ཙྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཨ་ལ་ཛྫཱི་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཝོ་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ལ་ཛྫཱི་སཱ་མ་ཎེ་རེ་ཧི ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨ་མྤི ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཏི་ཊྛ་ན་ཉྷི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ལ་ཀྑ་ཎཾ. དུ་སྶཱི་ལཱ ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟཱ ལ་ཛྫི་ནོ་ཝ མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཀཱ་དི་ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རི་ཀཱ ཝི་ཡ, ལི་ངྒ་ཏྠེ་ན་ཀཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ, ཙ. ཡཱ་ཝ ༡༡ ཙ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ, ཏེ་ཧི ཙ པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཨ་བྷོ་གོ་ཝ, ཏེ་ས་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ དི་ནྣཾ ས་ངྒྷེ དི་ནྣཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –

‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སུ དུ་སྶཱི་ལེ་སུ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ་པཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༨༠).

བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དི་ནྣ་ཏྟཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཱ ཛཱ་ཏཱ. དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ དི་ནྣ་ཏྟཱ ནཱ་ཏི ཙེ? ན, ཏེ་སུ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶཱ་ཏི གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ནཾ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟེ་ན པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཡེ་སུ ཀེ་སུ་ཙི ག་ཧ་ཊྛེ་སུ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏེ་སུ ཝཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་པ་ས་ངྒ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཙ ‘‘ཏ་དཱ་པཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ད་སྶ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ གོ་ཏྲ་བྷཱུ་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝེ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཏེ་སུ་པི དི་ནྣཱ ས་ངྒྷ་ག་ཏཱ ད་ཀྑི་ཎཱ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཏེ་པི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

བྲ་ཧྨ་གྷོ་སནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་གྷོ་སཾ, བྲ་ཧྨུ་ནོ གྷོ་ས་ས་དི་སཾ ཝཱ གྷོ་སཾ. ཨེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུཏི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ས་མྦོ་དྷ་ནཾ. སཾ་སཱ་རེ བྷ་ཡ་ཨི་ཀྑ་ཀ ཏ་སྶ བྷ་ཡ་སྶ ས་བྦ་སོ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏྠཾ ཏི་ས་ར་ཎཾ, སཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཧི མ་ན་སཱ ‘‘ཏཱ་ཎཾ ལེ་ཎ’’ནྟི པ་ཝི་ས ཨུ་པ་ག་ཙྪ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་པི ཙ་ར བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཉྩ ཙ་ར་སྶུ. བྷ་ཎྜཱུཏི མུ་ཎྜི་ཏ་ཀེ་སོ. ཝཱ་སཱིཏི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཱ་དི་ཙྪེ་ད་ན་ཝཱ་སི. བ་ནྡྷ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཡུ་ཏྟོ ཡོ་གོ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན སོ ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ, ཏ་སྶ ཨ་ཊྛེ་ཏེ པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ཏི སེ་སོ. ས་རཱི་རེ པ་ཊི་མུ་ཀྐེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ་ཏི སེ་སོ. ‘‘ཏཱི་ཎི ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ‘‘ཏཱི་ཎི ས་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

ཏ་སྨཱཏི བྷ་ག་ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཧེ་ཊྛཱ ཧི ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ན, ཀ་སྶ་པ, ཛཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཝ་དཱ་མི ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶ་ཉྙེ་ཝ ཝ་དཱ་མི ‘པ་སྶཱ་མཱི’’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི, ཡ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཾ ཝ་དཱ་མི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཧཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ. ཏི་བྦནྟི མ་ཧ་ནྟཾ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི ཐེ་རཱ་དི་ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ན་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཏེ་སུ ཡཾ་ནཱུ་ན མེ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་ཊྛི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ‘‘ཨེ་ས མེ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོཏི དྷ་མྨེ ནི་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, ཀ་སྶ་པ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦནྟི ཉཱ་ཎ་སོ་ཏ་ཉྩ པ་སཱ་ད་སོ་ཏ་ཉྩ ཨོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་ཙྩ་མེ་ཝ སུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏ་ཡཱ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. སཱ་ཏ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཙ མེ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏཱིཏི ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཙེ་ཝ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནེ ཙ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ས་ཀྐ་ཙྩ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཐེ་ར་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ ཙ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཙ ཨ་ཧོ་སི (སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༥༤).

ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ. ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ. ཨི་མེཏི ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ ཨི་མེ དྭེ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ. སོ་པཱ་ཀོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་ཊྛོ ‘‘རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྠཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. ག་རུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ཨུ་པ་རི ས་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ས་བྦ་ནྟི་མེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན. ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཋཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཨ་ར་ཧཾ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ནྟི ཝ་ཏྠུ་དོ་སཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ‘‘ཋཱ་ནཱ་ར་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཱ་དི་དོ་ས་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ར་ཧ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཋཱ་ན་ནྟི ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ སཱ་ས་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཀ་མྨཾ ཋཱ་ནཱ་ར་ཧཾ. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཧི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཧི ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ས་བྦཾ ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཾ ཋཱ་ནཱ་ར་ཧཾ ནཱ་མ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ་ར་ཧེ་ནཱ’’ཏི, སཱི་ལཱ་དི་ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེཏི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶེ་ཝ ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ སུ་དྡྷ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་པི ཨ་བྷ་བྦ་ཏཱ ཝཱ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ས་དྡ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་ས་མྤི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ་སུ, ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སུ་པི ཝཱ སུ་རཱ་པཱ་ནཱ་དི་ལ་ཧུ་ཀེ་སུ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་བྷ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ. དྭེ པུ་གྒ་ལཱ བྷ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཙཱ’’ཏི (པ་རི. ༣༢༢) ཝུ་ཏྟཾ. ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ར་ཧེ ས་བྦ་ཀཱ་ལི་ཀེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. གུ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་ཝོ་ཧཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན.

སཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ལོ་ཀི་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏ་མཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་ངྒ་ད་ས་ངྒ་སཱི་ལནྟི ཨ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ཀཱ་ལེ སཱི་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཡཾ པ་ན བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཾ ཏ་ཐ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ སུ་ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷཱ་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀོ་པཱ་སི་ཀཱ་ཧི ཙེ་ཝ སཱ་མ་ཎེ་ར་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཧི ཙ ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ངྒ་ཨ་ཊྛ་ངྒ་ད་ས་ངྒ་སཱི་ལཾ, ཏ་མྤི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མེ་ཝ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ སཱི་ལེ་ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ཛཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ. ན ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནཱ་དི་མ་ཏོ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ཏྟཱ་དི་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་བྦྷཱ་ཧ་ཏ་ཏྟཾ, ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་དི་དོ་ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟ་ཉྩ, ཏཾ་དོ་ས་མཱུ་ལ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་བ་ལོ་པ་ཏྠ་དྡྷཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་སྶ ཝི་ག་མ་ཉྩ, ཏ་དུ་པ་དེ་ས་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་དི་ཨ་པ་རི་མི་ཏ་གུ་ཎ་ག་ཎ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་དེ་ས་ཀ་ཏྟ་ཉྩ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ཛཱ་ཏཾ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཾ ཡ་དི སཱ་ས་ནེ པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་དི་སྶཱ་པི ས་མཱ་ནཾ, ཀི་མི་དཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ན སི་ཡཱ. པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་དི་མ་ཏྟེ ཋི་ཏཱ་ན་ཉྷི ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ན་མྤི མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཧེ་ཏུ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨ་ཝ་སྶཾ ཧོ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མེ་ཝ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཝི་ཡ, ཏེ་ནཱ་ཧ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ར་ཀྑི་ཡ་མཱ་ན་མྤི པ་ཉྩ་སཱི་ལཱ་དི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ཧི ཏཾ པ་ཉྙ་ཏྟིནྟི་ཨཱ་དི པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ས་བྦཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དི་ག་ཧ་ཊྛ་སཱི་ལ་མྤི. བུ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ན་ཡེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་སུ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་སོ་ཏཾ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙེ. མ་གྒུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧི་སྶ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་ཏོ་པི ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ’’ནྟི. ཏ་སྶེ་ཝ ཧི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ནྟི ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན མ་གྒཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་དྷ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏནྟི ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝི་ས་ཡེ ‘‘སི་ཀྑཱ’’ཏི ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཾ.

ལོ་ཀི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི སཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ནི ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི མ་ཧ་གྒ་ཏེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བྷེ་དོ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ སི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ སཱ་ས་ནི་ཀེ་ཧི ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི པ་ན ཨ་ཊྛ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ བྷེ་དོ, ཡཾ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་པི སཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་དཱི་ན་མྤི སཱི་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ས་མ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ན ཝི་ནཱ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ དེ་ས་ནཱ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝཱ་ས་ནཱ་ཧེ་ཏུཾ པ་ན སཱི་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཏེ་པི དེ་སེ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཏ་ཉྩ མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དྷི་ཙི་ཏྟ་མྤི ཧོ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ནྟི ‘‘བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཏཾ་ས་མཱ་པ་ནྣོཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ནི་དྡེ་སེ, ཨུ་པ་རི ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནི་དྡེ་སེ ཙ མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡཱ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏཱ, ཏཾ དྭ་ཡཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པི མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཨེ་ཝ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ ལོ་ཀི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཙ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ པ་ན ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལ་སི་ཀྑཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་མྤི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ས་བྦ་སོ ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ན་མྤི ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀུ་པྤ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧི ཏཾ་ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཏྠི དི་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ དི་ནྣནྟི དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྶ དི་ནྣ་སྶ ཕ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་ཏྠ ཡི་ཊྛནྟི མ་ཧཱ་ཡཱ་གོ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ མ་ཧཱ་དཱ་ན་མེ་ཝ. ཧུ་ཏནྟི པ་ཧོ་ན་ཀ་ས་ཀྐཱ་རོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏུ, པ་རེ་སཾ ཝཱ ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ, ས་བྦེ་པི ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྠུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ན ས་ཀཾ ཀ་མྨཾ ནཱ་མ, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་ཀཾ ནཱ་མ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ་མྷཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་ཏི སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨུ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ. སཱ་ས་ན་ནི་སྶི་ཏཱ པ་ན ས་བྦཱ་པི ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ནི་ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ པ་ཝི་ཊྛཱ. སཱ་ས་ན་ནི་སྶི་ཏཱ ཧི ཝི་ཝ་ཊྚ་གཱ་མི་ནཱི ས་བྦཱ་པི པ་ཉྙཱ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ ཏ་ད་ཝ་སེ་སཾ ས་བྦཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ས་བྦ་མྤི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་སི. ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཾ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎནྟི ཨི་དཾ པ་ན མ་གྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་དི་ཏ་རཱ་ས་ཉྷི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་དི་པ་ཉྙཱ་ན་མྤི མ་གྒ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་པ་ཉྙ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.

སཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

དུ་བྦ་ལྱེ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏེཏི ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡྻ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ. མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱཏི ལོ་ཀ་ཛ་ནཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ མུ་ཁཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཉཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟནྟི (པཱ་ཙི. ༥༢) ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཝ་སེ་ན ཏི་ར་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ར་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཏི་སྶོ ར་ཏྟི་ཡོ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཨ་རུ་ཎུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་ར་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ‘‘དི་ར་ཏྟ་ཏི་ར་ཏྟ’’ནྟི ཨ་བྱ་ཝ་དྷཱ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི དི་ར་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ས་ཀྐཱ ག་ཧེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱཏི ཨི་མ་སྶཱ་པི ག་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་སྨཱ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་སྶཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨི་དཱ་ནི དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ་པི ཝི་སུཾ ཨ་ཏྠ་ས་བྦྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་པི་ཙཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་སེ་སཱ་ཝི་སེ་སནྟི ཨེ་ཏྠ ཡེ་ན ཝཱ་ཀྱེ་ན དུ་བྦ་ལྱཱ་ཝི་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་དུ་བྦ་ལྱཱ་ཝི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི. ཡེ་ན པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ ཨ་ཝི་སེ་སོ་པི, ཏཾ ཝི་སེ་སཱ་ཝི་སེ་སཾ. ‘‘ཀ་ཋ ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝ་ནེ’’ཏི དྷཱ་ཏཱུ་སུ པ་ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ན་ཉྷི ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ, ཏཾ ཨི་ཏོ ག་ཏོ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ, ཀི་ཙྪ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་དྡྷཾ ག་ཏོ ཀ་ཎྛོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝ་ཛེ ནི་རུ་དྡྷ་གོ་ག་ཎོ ཝི་ཡ ག་མ་ན་མ་གྒཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཀྐ་ཎྛོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཨི་ཏོ་ཏི་པི ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཎྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་མཱ་ནོ’’ཏི. སཱ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏཱ ཝི་ཀྑེ་པེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟོཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ. བྷཱ་ཝ་ཝི་ཀ་པྤཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ གི་ཧི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སྶ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ནཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན གི་ཧི་ཨཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨ་ཏྟ་ནོ བྷ་ཝ་ན་སྶ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

༤༦. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཡ་དི པ་ནཱ་ཧནྟི ཨ་ཧཾ ཡ་དི བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡྻཾ, སཱ་དྷུ ཝ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པཱ་ཧཾ, ཧ་ནྡཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཧོ་ཏི མེ བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.

༥༠. ན ར་མཱ་མཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ནཱ་བྷི་ར་མཱ་མཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.

༥༡. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཡོ་གེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཡཾ སཱ་ས་ནཾ ཛ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་སཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་སོ པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨི་མཾ ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ཙེ་པི སོ ཏཱ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ད་པ་ཙྪཱ་བྷ་ཊྛནྟི པ་ད་པ་རཱ་ཝ་ཏྟི, མཱ་ག་དྷ་བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ས་བྦཱ་པི བྷཱ་སཱ ‘‘མི་ལ་ཀྑ་བྷཱ་སཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞནྟི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་སྶ རུ་ཧ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨོ་ཏི་ཎྞཾ.

དཱུ་ཏནྟི མུ་ཁ་སཱ་ས་ནཾ. སཱ་ས་ནནྟི པ་ཎྞ་སཱ་ས་ནཾ, བྷི་ཏྟི་ཐ་མྦྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཀྑ་རཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ དྷ་ར་ནྟེ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ས་མུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ཡ་དི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་བྷཱ་གོ ཝ་ད་ཏི ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྶ ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ལ་དྡྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ཧེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་ད་ཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ‘‘ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཛཱ་ན་ནྟེ་པཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘དྭེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟུ ཨེ་ཀོ མཱ ཛཱ་ནཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཛ་ནཱ་ནཾ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ་པི ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཛཱ་ན་ནྟེ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ས་ངྐ་མཱ་ནོཏི ‘‘ཝཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་མཱ་ནོ. ས་མ་ཡ་ཉྙཱུཏི སཱ་ས་ན་ས་ངྐེ་ཏ་ཉྙཱུ, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ཛཱ་ན་ནེ་ནཱ་པི ས་མ་ཡ་ཉྙཱུ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ཁེ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ་པི ས་ཙེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ས ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨ་ཏྠཾ པ་ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ས་དྡ་མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ, ཨ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཏ་ངྑ་ཎ་ཉྙེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དི.

༥༣. ཝ་ཎྞ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ས་ཏྠུ་གུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨུ་པཱ་ལི་གཱ་ཐཱ་སཱུཏི ཨུ་པཱ་ལི་སུ་ཏྟེ ཨུ་པཱ་ལི་ག་ཧ་པ་ཏི་ནཱ དྷཱི་ར་སྶ ཝི་ག་ཏ་མོ་ཧ་སྶཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་སུ. ཡ་ཐཱ་རུ་ཏནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ནྟ་བུ་དྡྷཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎྞ་པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ནཱ་མཱ་ནི. དྷཱི་རནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (མ. ནི. ༢.༧༦) པ་ན ཨུ་པཱ་ལི་གཱ་ཐཱ་སུ. ཏ་ཏྠ བོ་དྷི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ, སཱ ཛཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བོ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཎོ. སྭཱ་ཀྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨ-ས་དྡོ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྨཱ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ན ས་ཧ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟེ པ་ན ཡ་ཐཱ་རུ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ས་ངྒྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ་ཏི་ཨཱ་དི་དྷ་མྨ་མེ་ཝ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡) ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནཱ་མཱ་ནི, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ་ཏི, ཏེ་ནཱ་ཧ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཧ་སྶེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ.

ཡ་སྶ མཱུ་ལེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་བྦཱ་ཛེ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཡོ མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ མཱུ་ལེ་ནཱཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ. ཨོ་ཀ་ལླ་ཀོཏི ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི་དུ་ཀྑཱ་ཏུ་རཱ་ནཾ ཀི་ས་ལཱུ་ཁ་ས་རཱི་ར་ཝེ་སཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. མོ་ལི༹་བ་དྡྷོཏི བ་དྡྷ་ཀེ་ས་ཀ་ལཱ་པོ ག་ཧ་ཊྛོ. ཀུ་མཱ་ར་ཀོཏི ཀུ་མཱ་རཱ་ཝ་ཏྠོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ད་ཧ་རོ སཱ་མ་ཎེ་རོ. ཙེ་ལླ་ཀོཏི ཏ་ཏོ ཀི་ཉྩི མ་ཧ་ནྟོ. ཙེ་ཊ་ཀོཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མོ. མོ་ལི༹་ག་ལློཏི མ་ཧཱ་སཱ་མ་ཎེ་རོ. ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨ་སུ་ཙི ཧུ་ཏྭཱ ‘‘མ་ཡཱ ཀ་ཏཾ པ་རེ ཛཱ་ན་ནྟི ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ, ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ནུ ཁོ ཨི་དཾ ཀ་ཏ’’ནྟི པ་རེ་ཧི ཙ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏ་བྦེ་ན ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན ཡུ་ཏྟོ. ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཏྟཱ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ཀོ་ཎྛོཏི དུ་སྶཱི་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ.

༥༤. ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི ཨ་ཏི་ཁི་པྤཾ ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ས་བྷཱ་ག་སྶཱཏི པུ་རི་ས་སྶ. ཝི་ས་བྷཱ་ག་སྶཱཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ. པོ་ཏྠ་ཀ་རཱུ་པ་ས་དི་ས་སྶཱཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་རཱུ་པ་ས་དི་ས་སྶ. ག་རུ་མེ་དྷ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ལ་ཧུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ད་ནྡྷ་ག་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ག་རུ་པ་ཉྙ་སྶ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ཨི་དཱ་ནེ་ཏྠ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཝཱ་ར་སྶ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནཾ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཏ་ཏྠ ཧི སཱ་མ་ཉྙཱ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མཾ ད་སྶེ་ཏི. བུ་དྡྷ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཁེ་ཏྟ་ནི་ཡ་མཾ, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མི དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མཾ, ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཡོ་ག་ནི་ཡ་མཾ, ཨ་ལཾ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ཀིཾ ནུ མེ, ན མ་མ་ཏྠོ, སུ་མུ་ཏྟཱ་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན་པི པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནི་ཡ་མཾ, ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པུ་གྒ་ལ་ནི་ཡ་མཾ, སོ ཙ ན་པྤ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝི་ཛཱ་ན་ན་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ད་ཝཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, སཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན སཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཡོ་ག་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཨ་ཝི་ཉྙུ་སྶ སཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཉྙུ་སྶ ན སཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧི ཡཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨུ་དྡི་སྶ སཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ས་ཝ་ནེ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི. ས་བྦ་སོ ཝཱ པ་ན ན སཱ་ཝེ་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ་ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཙི་ཏྟཱ་དི་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཙི་ཏྟ་ཁེ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་ག་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཉ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཀ་ཐཾ? ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ད་ཝཱ ཝཱ ར་ཝཱ ཝཱ བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐཱ བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་དྡ་ས་ནྣ་ཉྩེ་ཝ གི་ཧཱི་ཏི མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ གི་ཧི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཁེ་ཏྟ་པ་དཱ་ནཾ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མ་སྶ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏོ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁེ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཏྠ ཡ་དེ་ཏཾ ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི ཙ མཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི་ཏི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡཱ་ནི ཙ ‘‘ཨ་ལཾ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ཀིཾ ནུ མེ བུ་དྡྷེ་ན, ན མ་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷེ་ན, སུ་མུ་ཏྟཱ་ཧཾ བུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པུ་རི་མེ་ཧི ཙུ་དྡ་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ལཾ མེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི, ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ ས་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑཱ་སི’’ནྟི ཝཱ, ‘‘པ་ཙྩ་ཀྑི་སྶ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་སཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘མཾ དྷཱ་རེ་སྶ་སཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ན པ་ཙྩ་ཀྑེ་ཡྻ’’ནྟི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་རི་ཀ་པྤ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བྷ་ཎ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཡོ་གོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཀཱ་ཡི་ཀོ ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ, ཏ་ཏྠ བུ་དྡྷཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཀྑ་ར་ལི་ཁ་ནཾ ཝཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཀཱ་ཡ་པ་ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་པ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན.

པུ་གྒ་ལོ པ་ན དུ་ཝི་དྷོ ཡོ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཡ་སྶ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, སོ ས་ཙེ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཝེ་ད་ན་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཡ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི, སོ ས་ཙེ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏོ ཙ, སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ཨ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏ་སྶ དཱུ་ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙ་ནཾ རུ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཝི་ཛཱ་ན་ན་མྤི ནི་ཡ་མི་ཏཱ་ནི་ཡ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶ ཡེ་སཾ ཝཱ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྶ ཨི་མེ་སཾ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི, ས་ཙེ ཏེ ཡ་ཐཱ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ལོ་ཀེ མ་ནུ་སྶཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མ་ཡེ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘གི་ཧི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྠ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ. ཨ་ཐ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ‘‘ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པ་ན ས་ཙེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ ཀོ་ཙི མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི སི་ཀྑཱ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨི་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནེ་ཝ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

མཱུ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༥. ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི དུ་ཊྛུ་ལླ་པ་ད་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ དུ་ཊྛུ་ལླཾ, ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ནཱ་དི་དུ་ཊྛུ་ལླ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཏྟཱ་པི དུ་ཊྛུ་ལླ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ཡ་སྨཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ནནྟི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཏི་ནྟཱ་ནཾ. པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ནནྟི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ. མེ་ཐུ་ན-ས་དྡ་སྶ ས་དི་ས་ས་དྡ་པ་ཨ་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དི་སཱ་ན’’ནྟི, ར་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་དི་སཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ རཱ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ཨི་ཏ་ར་སྶ མེ་ཐུ་ན་སེ་ཝ་ན་སཾ་སི་དྡྷི་ཏོ. མེ་ཐུ་ན-ས་དྡོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་དྡ་པ་ཨ་ཡཱ་ཡོ, མེ་ཐུ་ནཾ ཡུ་ག་ལ༹ཾ ཡ་མ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟི ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣཾ ར་ཏྟཱ་ན’’ནྟི. ‘‘དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཧི པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟེ་ནཱཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ. ཏི་ལ་ཕ་ལ་ནྟི སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཾ ཏི་ལ་བཱི་ཛཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཀོ་ས་ས་ཧི་ཏཾ ཕ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི. ཨ་ལློ་ཀཱ་སེཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ན པི་ཧི་ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ཏེ་ན ཨ་ས་མྥུ་ཊྛེ ཏི་ནྟ་པྤ་དེ་སེ. ཏཱ་དི་སོ པ་དེ་སོ ས་ཙེ་པི ཀེ་ན་ཙི ཝཱ་ཏཱ་དི་ཝི་ཀཱ་རེ་ན སུ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ན་ལློ་ཀཱ་སོ་ཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ.

ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷནྟི ཡ་ཐཱ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་སྶཱ་ནི ཨ་ཕུ་ས་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ་ཝི་ཝ་ར་སྶ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷནྟི ཨ་གྒ་ཀོ་ཊིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨུ་པ་རཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་བྦེ་ན ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ པ་ཝེ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ས་མི་ཉྫི་ཏ་ངྒུ་ལི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་བྦ་པི་ཊྛི་ས་དི་ས་ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡེ་ཝ. ཧེ་ཊྛཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟོཏི ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱ་གེ་ན ཚུ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ, ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ལློ་ཀཱ་སཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏ་ལཾ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཚུ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཚུ་པ་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ པ་ཝེ་ས་ནཾ, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. མ་ཛ྄ཛྷེ་ན པ་ཝེ་སེ་ནྟོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏ་ལེ་ན ཚུ་པི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ, ཡ་ཐཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏ་ལཾ ཚུ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཙྪུ་པ་ནྟཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏ་མེ་ཝ ནཱི་ཧ་ར་ནྟ་སྶ ན་ཏྠི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཧོ་ཏི ཚི་ནྣ་སཱི་ས་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༧༣) ཝི་ཡ. མ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ཝ ཚུ་པ་ནྟཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོཏི ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཚུ་པ་ནྟཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་བྦ་པི་ཊྛི་ཡཱ ས་ངྐོ་ཙེ་ཏྭཱཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་བྦ་པི་ཊྛི་ཡཱ ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ན ཚུ་པ་ནྟཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ་པི. ཀིཾ ཝི་ཡ? ས་མི་ཉྫི་ཏ་ངྒུ་ལི ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་བྦ་པི་ཊྛི་ཡཱ ས་མི་ཉྫི་ཏ་ངྒུ་ལི ཝི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ས་མི་ཉྫི་ཏ་ངྒུ་ལིཾ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་བྦ་པི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཝེ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡཱ་ཏི་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ་ནཱཏི ས་ངྐོ་ཙི་ཏ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་རི་ཀོ་ཊི་ཡཱ.

ཨི་དཱ་ནི པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ ‘‘ཨུ་པ་རཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཚ་ཊྛ་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པ་སྶཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ ད་ས་ཊྛཱ་ན་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཨ་ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏུ་ལཱ་ད་ཎྜ་ས་དི་སཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི ཨ་ས་མི་ཉྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ. ཙ་མྨ་ཁཱི་ལནྟི ཨེ་ལ༹་ཀཱ་དཱི་ནཾ གཱི་ཝཱ་ཡ ཝི་ཡ ནི་མི་ཏྟེ ཛཱ་ཏཾ ཙ་མྨ་ངྐུ་རཾ, ‘‘ཨུ་ཎྞི་ག་ཎྜོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨུ་པ་ཧ་ཏ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་ད’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ན་ཊྛ་ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏེ་པི ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དེ ཨུ་པ་ཧ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (པཱ་རཱ. ༧༣) ཝི་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ན ན་ཊྛེ་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི མ་ཏ་ས་རཱི་རེ ཝི་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟ་ཏཱ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མེ་ཐུ་ན་སྶཱ་དེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ ས་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བཱི་ཛཱ་ནཱིཏི ཨ་ཎྜཱ་ནི.

མུ་ཁཾ ཨ་པི་དྷཱ་ཡཱཏི པ་མཱ་དེ་ན ས་མུ་པྤ་ནྣ་མྤི ཧཱ་སཾ བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨ་གཱ་ར་ཝ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་པི་དྷཱ་ཡཱཏི པི་ད་ཧི་ཏྭཱ, བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ མུ་ཁཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཧ་ས་མཱ་ནེ་ན ན ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ནྟ་ཝི་དཾ་ས་ཀནྟི ད་ནྟེ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ག་བྦྷི་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ’’ཏི ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན, ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐ་ནེ ས་ཉྫཱ་ཏུ་སྶཱ་ཧེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཡེ་སཾ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟ་མྤི ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ཝེ་སོ་ཀཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་བྷེ་དཱ ས་བྦེ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་རེ. ཨི་དྷ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ཡཱ་ཏི-པཱ་ལི༹་པ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ན ས་བྦཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. གོ་ན་སཱཏི ས་པྤ་ཝི་སེ་སཱ, ཡེ་སཾ པི་ཊྛཱི་སུ མ་ཧ་ནྟ་མ་ཧ་ནྟཱ་ནི མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཙྪ་པ་མ་ཎྜཱུ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པྤ་ད་ཏྟེ་པི ཨོ་ད་ཀ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་པ་དེ་ཧི ས་ཧ ག་ཧ་ཎཾ. མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཨོ་ཊྛ་ཙ་མྨ་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཝ་ཎ་ས་ངྑེ་པནྟི ཝ་ཎ་ས་ངྒ་ཧཾ. ཝ་ཎེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ‘‘ཨ་མ་གྒེ་ན ཨ་མ་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༦) ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་ངྒུ་སཱཏི ན་ཀུ་ལཱ. ཨེ་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠནྟི ཡོ ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པ་རཱ་ཛེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཙ་ན་པྤ་ས་ངྒེ ཨི་མི་སྶཱ པ་རི་ཝཱ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ. བྷ་ཊྛོཏི སཱ་ས་ན་ཏོ པ་རི་ཧཱི་ནོ. ནི་ར་ངྐ་ཏོཏི ནི་རཱ་ཀ་ཏོ. ཨེ་ཏནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་རཱུ་པཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཚི་ནྣོཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཁ་ཎྜི་ཏོ.

པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ནཱ་མ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟཱ ཙ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི་པི ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཡ་དི ཧི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧེ་ཝ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ན ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི ས་ཧ་སཾ་ཝཱ་ས་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་རཾ ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ན པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝཱ་ས་ཝི་དྷཱ་ན་པ་རཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་སུ་པི ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ས་ཙེ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རོ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦོ ས་ངྒྷོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ). ‘‘ཡ་ཏྠ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གོ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གོ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧི ས་ཧ པ་རི་བྷོ་གོ ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ་པི དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ནི་ཡ་མ་ཏྠཾ ཡྭཱ་ཡཾ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན…པེ… ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ ས་བྦེ་པི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མོ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ན་མྤི སེ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀཱ ཨ་ལ་ཛྫཱི བཱ་ལ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ན པ་ན ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་ཡ་མོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ལ་ཛྫཱི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ སི་ཀྑཱ་ཀཱ་མཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ནི་ཡ་མོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཏོ. ཨ་ལ་ཛྫི་ནོ པ་ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ ན ག་ཧི་ཏཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི ས་ཧ མ་དྡི་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ ཙ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨེ་ཀོ ཨ་ལ་ཛྫཱི ཨ་ལ་ཛྫཱི་ས་ཏ་མྤི ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་བྦེ་པི ལ་ཛྫི་ནོ ཨེ་ཏེ་སུ ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ས་ཧ ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ་ཏྠོ ཨུ་པ་རི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ཏ་ཐཱཏི སཱི་མཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དིཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཝ་ནྡ་ན་བྷུ་ཉྫ་ན་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཝ་ཏྟཱ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་སཱ་མ་གྒི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སི་ཀྑ་ནཾ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ ནཱ་མ, ཏ་ཉྩ ལ་ཛྫཱི་ཧེ་ཝ ས་མཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ལ་ཛྫཱི་ཧཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟཾ པ་ན…པེ… ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ ནཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ལ་ཛྫཱི་པུ་གྒ་ལེ་ཧི ས་མཾ ཨེ་ཀ་ཏོ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ས་མ་སི་ཀྑཱ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་སཾ ས་མ་སི་ཀྑ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ལ་ཛྫཱི་ཧི སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ས་མ་སི་ཀྑ་ཏཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨེ ཨ་ནོ་ཀྐ་ནྟེ ལ་ཛྫཱི་ཧི ས་ཧ སཾ་ཝཱ་སོ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ བ་ཧི་ཡེ་ཝ ཏེ ས་ནྡི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ས་བྦེ་པི ལ་ཛྫི་ནོཏི་ཨཱ་དི.

༥༦. ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝ་ཏྠུ་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏཱིཏི སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏ་ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་སུ་པི ནི་མི་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ ཏ་ཏྠ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ལེ་པ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ.

པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༧. ཨ་སྶཱཏི ཨཱ་ཁྱཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ.

༥༨. སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་སྶཱ’’ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑནྟི ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨ་ཧི་ཏཾ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ རཱ་ཛ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ད་ཡོ་པི ཨི་དྷེ་ཝ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱཏི རཱ་ཛ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེཏི པ་ཝེ་ས་ན་ཀྑ་ཎེ. ཨ་གྒ་ཏོ ཧི ཡཱ་ཝ མཱུ་ལཱ པ་ཝེ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལོ པ་ཝེ་ས་ན་ཀྑ་ཎོ ནཱ་མ. པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཝེ་ས་ནཱ་ར་ཧཾ, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཝི་ཊྛ་ཀཱ་ལེ, པ་ཝེ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ནི་ཊྛི་ཏ་ཀྑ་ཎེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ར་མྦྷ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཋི་ཏཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶ ཋི་ཏི ཝཱ ཋི་ཏཾ ནཱ་མ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ པ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཐཱ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཏོ ཨོ་ར་མི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ས་མ་ཡེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཋི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒཱ ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ པ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ན་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པེ་ན ས་ཉྫཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཙ་ལ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ པ་རེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཀྐ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་པི ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ ཙ་ལ་ནཾ ཧོ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལི་ཀཱ (པཱ་ཙི. ༦༥༧-༦༥༨) ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཧི ‘‘ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀཾ ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨཱ་མ་ས་ནཾ ཝཱ…པེ… པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ ཝཱ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༥༧) སཱ་དི་ཡ་ན་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ པ་ན ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༧༠) ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཕུ་སི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ ཙ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ས་ཉྫ་ནི་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ནེ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡེ་པི པ་རེ་ཧི བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཧ་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་དོ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཙི་མྷི མུ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨ་མུ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུནྟི ཨ་ངྒཱ་ར་རཱ་སིཾ, ཨ་ངྒཱ་ར་པུ་ཎྞཱ་ཝཱ་ཊཾ ཝཱ. ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀྐ་མི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ན ས་བྦེ་སཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨི་མ་ཉྷཱིཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་གྒཱི་ཧི. ཨ་སྶཱཏི ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ. ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཋ་པེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ པ་ཝེ་ས་ན་པ་ཝི་ཊྛ་ཋི་ཏ་ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཨཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཀ་ཐཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘པ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ་པི ཨེ་ཀ་མ་གྒ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ཏི་ཎྞཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏཱི་ཎི སུ་དྡྷི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཏྟ་ཏི་དྭི་ས་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥༩-༦༠. མ་ཏྟནྟི སུ་རཱ་དཱི་ཧི མ་ཏྟཾ. ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཱ ཨི་དྷ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི. ཛཱ་ག་ར་ནྟིནྟི་ཨཱ་དི ཝི་སེ་ས་ན་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སུ་དྡྷི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ནཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཱ་ཐེ་རཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་དྡེ་ས་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ག་ངྒཱ་ཡ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གོ ཨ་པ་ར་ག་ངྒཾ. ཝ་ཏ་རེཏི ག་ར་ཧ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཝི་ན་ཡ་ག་རུ་ཀཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་རི ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ས་བྦཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཁེ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཡ་དི ཧི སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཉྙ་པེ་ཡྻ, ཨ་ལ་ཛྫཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ལེ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་སོ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ་ཡེ་ཝ (པཱ་ཙི. ༤༩-༥༡) སཱ་ཝ་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་པི པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ན ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫེ་སཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ཨི་ད་ཉྷཱིཏི་ཨཱ་དི. ས་ཧ་སེ་ཡྻ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཧི (པཱ་ཙི. ༤༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀི་ཉྩཱ་པི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཙྪ་ནྣེ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཙྪ་ནྣེ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཏ་ཐཱ་པི སཱ་ཝ་སེ་ས་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཙྪ་ནྣ་ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶི་ཏཾ. ཨི་དྷ པ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟཾ ན་ཏྠི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ་དི་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏི.

ཨུ་པ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སྶ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་པི་ཙཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནི་མི་ཏྟེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟི་ཀཱ་པི མཾ་ས་རཱ་ཛི ས་ཙེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན ས་བྦ་སོ ཁཱ་ཡི་ཏེ ནི་མི་ཏྟེ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཱ་དིཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སུ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཁཱ་ཡི་ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན་ཏྠི, ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཏ་མྤི དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་ཏྠུ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ. མ་ཏ་ས་རཱི་ར་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི མ་ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི་པི ནི་མི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་ར་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་ས་རཱི་ར་སྶ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ མ་གྒེ ས་ཙེ་པི ཏ་ཙཱ་དཱི་ནི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ས་བྦ་སོ ཚི་ནྣེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་སོ ཁཱ་ཡི་ཏནྟི ནི་མི་ཏྟ་མཾ་སཾ ས་བྦཾ ཚི་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཚི་ནྣ་མཾ་ས་སྶ ཨ་ནྟོ ཡཱ་ཝ མུ་ཏྟ་ཝ་ཏྠི་ཀོ་སཱ ཚི་དྡཱ་ཀཱ་རོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཚ་ཝི་ཙ་མྨ་མ་ཏྟོ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟཱ་ཀཱ་རོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཝེ་ས་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱཏི པ་ཝེ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཚི་དྡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋི་ཏ་ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མཾ་སཱ་དིཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ་ཝ པ་ཝེ་སོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏཱ་ཝ མ་གྒོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་ཏི་ཏཱ་ཡ མཾ་ས་པེ་སི་ཡཱཏི ཨི་དཾ ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་མཾ་ས་ཁ་ཎྜཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མཾ་ས་པེ་སི་ཡཱ པ་ན མ་ཏ་ས་རཱི་རེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་ནི་མི་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ.

ཨེ་ཝཾ ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ཀ་མ་ནུ་སྶ་ས་རཱི་རེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི མ་ཏ་ས་རཱི་རེ ད་སྶེ་ཏུཾ མ་ཏ་ས་རཱི་རེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་སཱུཏི པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ས་ཙ་མྨེ་སུ. ‘‘ན་ཝ་དྭཱ་རོ མ་ཧཱ་ཝ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མི. པ. ༢.༦.༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་དཱི་ནི ཝ་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སུ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་ཏ་ས་རཱི་རེ་པི, ཏེ་ནཱ་ཧ མ་ཏེ ཨ་ལླ་ས་རཱི་རེཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལླ་ས་རཱི་རེཏི ཨ་ཀུ་ཐི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེཏི ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཱ་དི་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་དི་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཡི་ཏེ་སུ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨུ་པ་ཌྜྷ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཱ་དཱི་སུ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་ས་མྤཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཀྑི་ཀ་ཎྞ་ཝ་ཎེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཨ་མ་གྒེ་ན ཨ་མ་གྒཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༦) ཧི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ན་ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ. ཡ་དི ཧི མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཝ་ཎེ་སུ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ སི་ཡཱ, ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་ས་ཝ་ཏྠི་ཀོ་སེ་སུ་པི པ་ཊ་ངྒ་མུ་ཁ་མ་ཎྜཱུ་ཀ་སྶ མུ་ཁ་ས་ཎྛཱ་ནེ་པི ཙ ཝ་ཎ་ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཝུ་ཏྟ་ཉྩ. ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ. མ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ་ན་ནྟི མ་ཏ་ཀེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ.

མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན ཝ་ཏྠི་ཀོ་སཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟ་སྶ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠི་ཀོ་སཾ ཨ་པྤ་ཝེ་སེ་ནྟོ’’ཏི. མེ་ཐུ་ན་རཱ་གོ ཙ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གཾ མོ་ཙ་ན་སྶཱ་ད་ཉྩ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝི་སུཾ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ རཱ་གོ, སོ ཙ པུ་རི་སཱ་དཱི་སུ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟེ ཨི་ཏྠི་ས་རཱི་རེ་པི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་སུ་ཙི་མྷི མུ་ཏྟེ་པི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ན ཧོ་ཏི, ཁེ་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པྤ་ཝེ་སེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱི་སུ མ་གྒེ་སུ པ་ཝེ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཨ་ས་ཏི་པི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན བ་ཧི གྷ་ཊྚ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཝ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ པ་ཝེ་ས་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན བ་ཧི ཚུ་པ་ནྟ་སྶ མེ་ཐུ་ན་སྶ པུ་བྦ་པ་ཡོ་ག་ཏྟཱ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ནི་མི་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟཾ ཚུ་པ་ཏི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡནྟི ཨི་ད་ཉྩ ‘‘ན ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཚུ་པི་ཏ་བྦཾ, ཡོ ཚུ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༢) ཨི་མ་སྶ ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཙ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤ་སྶ བཱི་ཛཾ ད་སྶེ་ནྟོ མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཚུ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨོ་ཊྛ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་དི་མུ་ཁཱ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཚུ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏྟཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཐུ་ལླ་ཏྟཱ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏནྟི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟ་ཉྷི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ས་ནྡྷཱ་ཡ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སུ་ཊྛུ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི པི་ཊྛིཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ཚུ་པ་ན་སྶ ས་མྦྷ་ཝཾ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གཱི་ན་ཉྩ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ཚུ་པ་ན་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏ་ཉྩ སུ་ཏྟེ ཙ ‘‘མུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་ཉྩ ན་ཡཾ ཡ་ཐཱ་བ་ལཾ སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི མ་ནུ་སྶི་ཏྠིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒནྟི ཨི་དཾ ཙ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་མ་གྒ་དྭ་ཡཾ པ་ན ནི་མི་ཏྟ་མུ་ཁེ་ན ཚུ་པ་ནྟ་སྶ ཝ་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ནེ་ཝ. ནི་མི་ཏྟ་མུ་ཁེ་ན པ་ན ཝི་ནཱ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ན མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཝཱ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཾ པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁེ་ན ཚུ་པ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁེ་ན པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁ་ཚུ་པ་ནེ ཝི་ཡ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཏ་ཏྠཱ་པི ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ན ཡུ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་ཀ་སུ་ཏྟེ་པི ཏ་ཐཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན དུ་ཀྐ་ཊནྟི ནི་མི་ཏྟ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ པ་ཀ་ཏི་མུ་ཁཱ་དིཾ ཨི་ཏ་ར་ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཚུ་པ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ.

ཨེ་ཏྠ ཙ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན བ་ཧི་ནི་མི་ཏྟེ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཡ་དི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཚུ་པ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀིཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ‘‘མེ་ཐུ་ན་རཱ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, སེ་སེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘པ་ཝེ་ས་ན་ཀྑ་ཎེ ཕ་སྶ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨི་ད་མེ་ཝ ཡུ་ཏྟ་ཏ་རཾ. མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཧི ཨ་ཉྙ་སྨིཾ པ་དེ་སེ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་རཱ་ག་བྷེ་ད་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི, ན མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཕ་སྶ་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་ཀྑ་ཎེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ, ཏེ་ནེ་ཝ པ་རོ་པ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཝེ་ས་ནཱ་དཱི་སུ རཱ་ག་བྷེ་དཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ སཱ་དི་ཡ་ན་མ་ཏྟེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ནྠ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༡-༢. པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀནྟི ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་རཱི་རེ་ན ཕུ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ན ན ཕུ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལེ་སཾ ཨོ་ཌྜེ་སྶ་ནྟཱིཏི ལེ་སཾ ཋ་པེ་སྶ་ནྟི, པ་རི་ཀ་པྤེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྠ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་ནྠ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ. ས་ནྠ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝོ་ཧཱ་རོ ད་ཌྜྷ་སྶ པ་ཊ་སྶ ཚི་དྡ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་ཊ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཝ་ཏྠ་ཏོ ད་ཌྜྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཊེ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ས་མུ་དཱ་ཡཾ ད་ཌྜྷ་པྤ་དེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་ཚི་དྡ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ད་ཌྜྷ་སྶ པ་ཊ་སྶ ཚི་དྡ’’ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཨི་ཏྠི་ཡཱ མ་གྒ་པྤ་དེ་ས་ཝོ་ཧཱ་རཾ ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ པུ་ན ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ ས་ནྠ་ཏ་མ་གྒ་ས་མྦ་ནྡྷི་ནིཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ནྠ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༦༡-༦༢) པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་སེ ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶེ་ཝ པ་ཏཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ས་ནྠ་ཏཱ་ཡ ཝ་ཙྩ་མ་གྒེ་ནཱ་ཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཏཱ མ་གྒ་ས་མྦ་ནྡྷི་ཏཱ ཙ ན སི་ཡཱ, ཨེ་ཀ་དེ་སེ ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ཙཱ་ར་སྶ པ་ན ཨེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཨ་ཏྠོ སཱ་ཁཱ་ཡ ཚི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ རུ་ཀྑོ ཚི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ.

ཝ་ཏྠཱ་དཱི་ནི མ་གྒ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ བ་ཧི་ཡེ་ཝ ཝེ་ཋ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མུ་དཱ་ཡེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་པི ས་ནྠ་ཏོ ནཱ་མཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྟ་ཀེ པ་ཝི་ཊྛེཏི ཏི་ལ་བཱི་ཛ་མ་ཏྟེ པ་ཝི་ཊྛེ. ཨ་ཀྑི་ནཱ་སཱ་དཱི་ནཾ ས་ནྠ་ཏ་ཏྟེ་པི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡནྟི་ཨཱ་དི. ཁཱ་ཎུཾ གྷ་ཊྚེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་ནྟོ ཁཱ་ཎུཾ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ས་མ་ཏ་ལཾ, ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཝཱ ཋི་ཏཾ ཁཱ་ཎུཾ ས་ཙེ གྷ་ཊྚེ་ཏི, གྷ་ཊྚེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ པ་ཝེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ནྟོ ཨ་ལློ་ཀཱ་སེ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཁཱ་ཎུ་སཱི་སཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏེ་ན ཚུ་པ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ. ཏ་སྶ ཏ་ལནྟི ཝེ་ལུ༹་ན་ལཱ༹་དི་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ་ཏ་ལཾ. བ་ཧི་དྡྷཱ ཁཱ་ཎུ་ཀེཏི ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སི་ཏ་ཝེ་ལུ༹་པ་བྦཱ་དི་ཀ་སྶ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་སཱི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒེ ཁཱ་ཎུཾ ཀ་ཏྭཱ གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཙྩ་མ་གྒཱ་དཱི་སུ་པི ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

རཱ་ཛ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་བྷེ་ད་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༥. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱཏི ཝ་ཉྩ་ཀཱ. པ་ཋ་མཾ ཨི་ཏྠི་དྷུ་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་ཏ་ར་དྷུ་ཏྟེ་པི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏྠི་དྷུ་ཏྟ་སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༦༦. པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ མ་གྒེ་ན མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. དཱུ་སི་ཏ་སྶ པ་ན མ་གྒེ་ན མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ སི་དྡྷཾ, སེ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནཾ ཨ་སི་དྡྷཾ. ཏ་སྨཱ སོ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་དི་ཡི’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཨེ་ཝ. ས་བྦ་ངྒ་ག་ཏནྟི ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་ག་ཏཾ. ‘‘ལོ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཨུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ པི་ཏྟ་ཀོ་ས་ཏོ པི་ཏྟཾ ཙ་ལི་ཏྭཱ ས་བྦ་དཱ བ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ པ་ན པི་ཏྟཾ ཙ་ལི་ཏྭཱ པི་ཏྟ་ཀོ་སེ་ཡེ་ཝ ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཀ་དཱ་ཙི ཝཱ ནི་ཀྑ་ནྟཾ པུ་ན ནི་ཀྑ་མ་ཏི, སོ་པི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཙ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་རོ་གྱཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་ཀི་ཎྞ་ཀནྟི ཝོ་མི་སྶ་ཀ་ན་ཡཾ. ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཀི་རི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧ་ཏོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཧ ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་བྦེ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ཡོ ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ. ཏཾ་ཏཾ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ནི་ཡ་ཏ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་སེ་ན ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི-ས་དྡ་སྶ ས་བྦཱ་པ་ཏྟི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཨི་མེ་སུ པ་ན ཚ་སུ ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི, པ་ཙྪི་མཱ་ནི ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ནི. ས་མཱ་ས་ཏོ ཏཾ ཨི་མཾ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཚ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.

ཨ་ཏྠི ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ར་ས ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཱ་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཙོ་རཱི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཉྩ་རི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ཉྩ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ཏྠི པ་ཉྩ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཉྷི པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠི ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡ་ཉྷི ས་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠི ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་ས་ཝ་སེ་ན དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཀ་ཐི་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ. ཡཾ པ་ན པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ ཚ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, ‘‘ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་པི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ. ཨི་ཏི ས་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཊྛ ཨཱ་པ་ཏྟི་སཱི་སཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཙོ་རཱི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཉྩ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སཱ་ནི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ཉྩ་མེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ཨི་དཾ ཙོ་རཱི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྪི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏི་ཝི་དྷཱ་ནི. དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ན པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ཧི ཝཱ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི ཝཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཝཱ པ་ཉྩ་མ་ཚ་ཊྛེ་ཧི ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.

ཨེ་ཝཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཏེ་ར་ས་དྷཱ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏྲཱ་པཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི (པཱ་ཙི. ༨༤-༨༥) ཝི་ཡ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ནི་ཏ་ཀ་མྨ་ཏོ. ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནཱ་དི (པཱ་རཱ. ༤༥༩ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ. ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི (པཱ་རཱ. ༥༠༨ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ. སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ རཱུ་པི་ཡ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི (པཱ་རཱ. ༥༨༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་ཡ, སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ཏོ, སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཱ་དི (པཱ་རཱ. ༣༤༢) ཝི་ཡ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑནྟི མ་ཛ྄ཛྷེ་པ་ད་ལོ་པཱི་ས་མཱ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙི་ཏྟ་ངྒཾ ལ་བྷ་ཏི ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧེ་ཝ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཏོ. ཨི་ཏ་རནྟི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ངྒ་ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི, ཏཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན ཙེ་ཏཾ ས་ཉྙཱ་དུ་ཀཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་དུ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མཱ་ནཱ་ཝ.

ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨེ ཝཱ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ ཝཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཏ་ཏྠ བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦཱ ཙ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༨༩) ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཏྠི པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཀུ་ས་ལནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རི་ཡེ ཀཱ་ར་ཎོ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྨུ་ཏི པ་ཉྙ་ཏྟཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༦ པ་ཀ་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ). ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ར་མ་ཏྠ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་སུ་དྡྷི་ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ. ན ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་དཱི་སུ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཙ ཏ་སྶཱ ཀེ་ན་ཙི ཝི་ནཱ་སོ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ས་ར་ས་ཝི་ནཱ་ས་ཏོ དེ་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟི ཝི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྠི, ན པ་ན ཏེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. པི་ཏུ་གྷཱ་ཏཱ་དི་ཀ་མྨེ་ན ཧི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ གི་ཧི་ལི་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ དུ་མྨ་ངྐཱུ་ནཾ ནི་གྒ་ཧཱ་དི་ད་ས་ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ (པཱ་རཱ. ༣༩; པ་རི. ༢) པ་ཊི་ཙྩ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, སཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི་པ་ཊི་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ག་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ དྭ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ བྷེ་དོ སི་དྡྷོ. ན ཧི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཏ་ཏོ ཨ་བྷེ་དོ ཡུ་ཏྟོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་བྷེ་ད་བྱ་ཝ་ཧཱ་རུ་པ་ཙྪེ་ད་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༦༦ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟ་མེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ, ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་པི རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨི་ཏ་ར་ནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༦ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ) ཨི་མཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་སེ ག་ཧི་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒཱི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ས་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨི་ཏ་ར་ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ‘‘ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཧི, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རེ་ཧཱི་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་པི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨི་ཏ་ར་ནྟི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཨེ་ཝ ཀ་ཐ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན པ་སྶཱ་མ. ཡཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱ་པི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ ན ཡུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་དི་ས་མྨུ་ཏི་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་དེ་ས་ཏོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཀུ་ས་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཨ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ པ་ན ཡུ་ཏྟོ, ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དོ་སཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. སུ་ཏྟ་སྶཱ་པི ཧི ཡ་ཐཱ སུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དཱི་ཧི ཝི་རོ་དྷོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.

ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་ན ཧི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ…པེ… རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི དེ་ས་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀ་མྨཾ ཝི་ནཱ་ཝ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. རཱུ་པ་པ་ར་མྤ་རཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ? ཏ་ནྣ, པ་ཊི་ཀ་མྨེ་ནཱ་པི ཨ་ཝི་ག་མ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ན ཧི རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ས་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨི་ཏི ས་བྦ་ཐཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ཡུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ ས་ཧ་སེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་མྤི པ་ཊི་སི་དྡྷ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དྷ པ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ན ས་ཙི་ཏྟཱ ས་ཝེ་ད་ནཱ་ཝ, ས་བྦ་ཏྠཱ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝ དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ནི་སེ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ…པེ… པ་ཎྞ་ཏྟི་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ས་ཡ་མེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ་ཏཾ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྨུ་ཏི ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི ཙ, ‘‘ཡཱ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཙ, ‘‘པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མྨུ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟེ་པི ཧི ས་ཉྩི་ཙྩ ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, པ་ཊི་ཀི་རི་ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཙ ཨ་ནཱ་ད་རེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་རཱ་སི ཙེ་ཝ ས་གྒ་མ་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ལ་ཛྫི་ནོ ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷིཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ནྟ་པྤ་བྷེ་དཱ སཱི་ལཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དྭ་ཏྟིཾ་སེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཀ་ཏོ, ན པ་ན ས་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ན་མྤི ཨེ་ཏེ་ཧེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ནི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟཱ་ན་ཉྷི ཛྷཱ་ན་ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀེ་ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཙེ་ཝ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏི.

ད་སཱཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡེ་ན ས་ཧ ཨ་ཊྛ མ་ཧཱ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་ཀུ་བྦ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ, ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་སེ་ན དྭི་ཙི་ཏྟཾ, ཀི་ཉྩི ཏི་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ བྷེ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི, ནཱ་ཉྙོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀི་རི་ཡཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནནྟི པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཙ་ལ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ན་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ས་མུ་པྤཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘སི་ཡཱ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ, སི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ.

ཡཾ པ་ན སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༦༦ པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨི་དཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ ས་ཏི སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༥༨༣-༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐ་ཉྷི ནཱ་མ པ་རཱུ་པ་ཀྐ་མེ་ན མེ་ཐུ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ནཾ ན སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, སཱ་དི་ཡ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་གུ་ཎ་མེ་ཝ པ་ན ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རེ ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་པི སུ་ཁུ་མཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏེ་ནཱ་ཧ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨནྟི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཙི་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟཾ, ན ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ མེ་ཐུ་ན་སྶ ‘‘མ་ནོ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོཏི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ. ས་བྦ་ཉྩེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཾ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་སཱི་སེ་ནཱཏི ཏཾ་ཏཾ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནི་ཡ་ཏ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ སི་ཀྑཱ་པ་ད་མུ་ཁེ་ན.

པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨི་དཾ ཀིནྟི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ. ཨི་མཱཏི་ཨཱ་དི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཝི་ནཱི་ཏཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༦༧) བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ དཱ་ན་ཏོ ད་སྶ་ན་ཏོ ཨུ་དྡཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ གཱ་ཐཱ ཨུ་དྡཱ་ན་གཱ་ཐཱ, ས་ངྒ་ཧ་གཱ་ཐཱ, ཨུ་དྡེ་ས་གཱ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ གཱ་ཐཱཏི ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ག་ནྠ་ན་ཏོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཚ་ནྡོ་ཝི་ཙི་ཏི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན. ཨུ་དྡཱ་ན་གཱ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ ཝ་ཏྠུ་གཱ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནནྟི དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ. ཡཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ སི་པྤི་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི སི་ཀྑ་ནྟི, ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་རཱུ་པཾ, པ་ཊི་མཱ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.

༦༧. པུ་རི་མཱ་ནི དྭེཏི མ་ཀྐ་ཊཱི་ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དྭེ. ཏཱ་ནི་པི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ན ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི ཏེ་སཾ པ་ཋ་མཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑཱུ་ཧི པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སུ་ནྟི་ཨཱ་དི ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན ཙ པ་ཋ་མཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏྟེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ བྷཱི་ཏཱ ཏེ ས་ཡ་མྤི ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཙྪཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི ཨེ་ཝ. ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་ཊྛཱ པ་ན ‘‘ས་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ནཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟི. བྷ་ག་ཝཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཏྭ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་སཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏྟཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏཾ ས་བྦཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་གུ་ཎ་མེ་ཝ ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷཱ་པི ཏེ་སཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝི་ནཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཀེ་ཙི ཨི་མཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ནེ་ཝེ་ཏཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀུ་སེཏི ཀུ་ས་ཏི་ཎཱ་ནི. ཀེ་སེ་ཧཱིཏི མ་ནུ་སྶ་ཀེ་སེ་ཧི.

༦༨. ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ པོ་ཀྑ་ལཾ ནཱ་མ ས་མི་དྡྷཾ སུ་ནྡ་ར་ཉྩ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ‘‘པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ’’ཏི ར-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ, ས་མི་དྡྷ་ཏཱ སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་དྷཾ་སེ་སཱིཏི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི. ན ལི་མྤ་ཏཱིཏི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི.

༦༩. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་པི ཨུ་བྷ་ཏོ་ས་ངྒྷེ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ་པི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏྟཱ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ནྟི ཐ་ནཱ་དི་ཀཾ ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘པུ་རི་ས…པེ… ཨི་ཏྠི་ས་ཎྛཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི. ཏཾ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་ཏོ པ་ན ‘‘པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཱཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏ་སྶ ཝུ་ཊྛཱ་ཏུ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ཏཱ ས་བྦཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ་པི ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོཏི པ་ས་ངྒཱ་ནུ་གུ་ཎཾ ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. བ་ལ་ཝ་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི པ་ར་དཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ. དུ་བྦ་ལ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བ་ལ་ཝཱ་ཀུ་ས་ལོ་པ་ཧ་ཏ་ས་ཏྟི་ནཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དུ་བྦ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན. དུ་བྦ་ལ་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནཱཏི པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝུ་པྤཱ་ད་ཀ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་བ་ལ་ཝ་ཀུ་ས་ལོ་པ་ཧ་ཏ་ས་ཏྟི་ནཱ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ དུ་བྦ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན པ་ར་དཱ་རི་ཀཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན. སུ་ག་ཏི་ཡཾ བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཛ་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཝི་ནཱ་སོ ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི. དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨུ་པྤ་ཏྟི ཙ ཝི་ནཱ་སོ ཙ, ཏ་ཏྠ དུ་བྦ་ལ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཝི་སེ་སོ.

‘‘ཨེ་ཧི མ་ཡཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’’ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ པ་རི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟེ་པི བ་ཧི་གཱ་མ་ཏོ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡ ག་མ་ན་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ མ་ཡནྟི་ཨཱ་དི. བ་ཧི་གཱ་མེཏི གཱ་མ་ནྟ་རེ. དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི པ་ཀྐ་ནྟཱ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༦༩༣) ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གཱ་མ་ནྟ་ར…པེ… ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཀོ་པེ་ཏྭཱཏི པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ. ལ་ཛྫི་ནི་ཡོ…པེ… ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་དུ་ཀྑ་པཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ས་ངྒ་ཧེ་པི ཨ་ས་ཏི ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ན་མྤི བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘ཨཱ་པ་དཱ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨ་ལ་ཛྫི་ནི་ཡོ…པེ… ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་སཾ་ཝཱ་སེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏཱ ཨ་ས་ནྟ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ལ་ཛྫི་ནཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་རི་བྷོ་གོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་དི ཧི ཝ་ཊྚེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ་པི དུ་ཏི་ཡི་ཀཾ ཝི་ནཱ གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ སི་ཡཱ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཏྟཱ ཏཱ་སཾ ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ལ་ཛྫི་ནི་ག་ཎ་ཏོ ཝི་ཡ. ཉཱ་ཏི་ཀཱ ན ཧོ་ནྟི…པེ… ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་སྶཱ་སི་ཀ་ཉཱ་ཏི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་མ་ནྟ་སྶ མཱ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་དཱ་ཊྛཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝེ་ན ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མྤི ཏ་ད་ཉྙེ་སཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝེ་པཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ་པི. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏཾ ནི་སྶ་ཡཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨནྟི ཝི་ཀ་པྤ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ཀཱ་ཏ་བྦནྟི པུ་ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ. པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ནྣི་དྷིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྣི་དྷིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཙ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༢༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེཏི ཨི་ད་ཉྩ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ པུ་ན་པི ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏ་ཏྟོཏི ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒོ. ར་ཀྑ་ཏཱིཏི ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ ར་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

སཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ན ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ན ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ པུ་ན ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི.

ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ‘‘པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སི་ཀྑཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ‘གི་ཧཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི གི་ཧི་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ཨ་ཉྙེ པ་ན ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙཾ པ་ཧཱ་ཡ གི་ཧི་ལི་ངྒ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་མྤི ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧི ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་པ་ཊི་ཉྙོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑཱུ་ན་མེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ སཾ་ཝཱ་སཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟོ་པི ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ན ཧོ་ཏི, ས་ཧ་སེ་ཡྻཱ་དི་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་མ་ས་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཛ་ནེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི –

‘‘ཨ་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ, ཏ་ཉྩེ སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི ས་མཱ་ནོ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྐོ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཝ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཨོ་མ་ས་ཝཱ་ད་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༩).

ཨེ་ཀེ པ་ན ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ དོ་སཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ གི་ཧི་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་མ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ཏེ་ནཱ་པི པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་དཱི་སུ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ནེ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྦྷ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ གི་ཧི་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨི་དྷ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཏཱ་སཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཱ་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་སྶཱ་པི ས་བྦ་སོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་མྤི ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ ‘‘ཨུ་པྤ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མཱི’’ཏི གི་ཧི་ལི་ངྒ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་བྦྷ་མོ་ཏི་པི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཁུ་དྡ་སི་ཀྑཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཙྪེ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་གཱ་ཧ་ཝི་བྦྷ་མཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནེ ཝི་བྦྷ་མ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ བ་ཧི ཚ་ཌྜ་ནེ་ན. ཀེ་ཙི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ པུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་མ་ཏྟ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མྤི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ཏ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ་པི ཝི་སུཾ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷེ་སུ་པི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་དྷ. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་སྶཱ་པི ཀཱ་ཡ་ཏོ མུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏུ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ན་པེ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཝི་སུཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ན ཧེ་ཏྠ པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝི་དྷཱ་ན་མ་ཏྠི. ཨ་པི་ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ ས་ཏི པུ་རེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏོ་པི ཨཱ་ཧཱ་རོ བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་བྷེ་དཱ ནི་ར་ཏྠ་ཀཱ ཨེ་ཝ སི་ཡུཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ –

‘‘ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ག་ཎྛི་ཀ་ནྟ་རེ སྣེ་ཧོ པ་ཝི་ཊྛོ ཧོ་ཏི…པེ… ཏཱ་དི་སེ པ་ཏྟེ་པི པུ་ན་དི་ཝ་སེ བྷུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༢༥༣).

ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཙ ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཏྟཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་པེ་ཀྑཱ ཀ་སྶ་ཙི་པི ན་ཏྠེ་ཝ ཏ་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་ཏྠ་ག་ཏ་ཨཱ་མི་སེ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ཏྟེ པུ་ན བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཏྟ་ག་ཏི་ཀེ ཨཱ་ཧཱ་རེ་པི ཏ་སྶཱ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ན ཧི པ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་གྒ་ཏི་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ནཱ་པི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་གྒ་ཏི་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ, ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶཱ་ཏི ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ས་ནྣི་དྷི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རེ –

‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི, ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏི, ན་སྶ་ཏི, ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི, ཝི་སྶཱ་སཾ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཙ་ཏྟེ་ན ཝ་ནྟེ་ན མུ་ཏྟེ་ན ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ད་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏཱི’’ཏི –

ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ནྟོ་ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏཱི’’ཏི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟེ་ན བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་ག་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡ་མ་ན་མྤི ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ, ཨི་ད་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ ཙ ‘‘པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ.

སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཉྷི (སཱ་ར་ཏྠ. དཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ ༢.༦༩) ‘‘ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ད་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ན་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ ‘ན་ཏྠི ཨི་མི་ནཱ ཀ་མྨཾ ན དཱ་ནི ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝཱ, ‘པུ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་བྷུ་ཉྫི་སྶཱ་མཱི’ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཝཱ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་རི་མ་མེ་ཝ པ་ན བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ‘‘ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པཱ་ལི༹་པ་ད་ཏྠེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ན་སྶ་ཏི, ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ཝི་སྶཱ་སཾ ཝཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པ་ན པ་དཱ་ནི ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ པ་དེ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རཱ་དི་ནཱ ཨ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝི་སྶཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་སུ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱཏི བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་རེ. ཨུ་པ་རོ་པ་ཀཱཏི ཏེ་ན རོ་པི་ཏཱ རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ. ཏེ་ར་ས་སུ ས་མྨུ་ཏཱི་སཱུཏི བྷ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ཀ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཡཱ་གུ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཁ་ཛྫ་བྷཱ་ཛ་ཀ་ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ཀ་སཱ་དི་ཡ་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་པ་ཏྟ་གཱ་ཧཱ་པ་ཀ་ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་པེ་ས་ཀ་སཱ་མ་ཎེ་ར་པེ་ས་ཀ་ས་མྨུ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ ཏེ་ར་ས་སུ ས་མྨུ་ཏཱི་སུ.

པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧེ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ་པི ཨ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷེ་པི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་སྶ, ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སཱ་ན་ཉྩ ཨ་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི སེ་ནཱ་ས་ན་གྒཱ་ཧ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷིཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ས་ཙེ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀེ …པེ… ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦནྟི ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ ཝཱ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཙེ པ་ན་སྶ པ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟེ ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨེ་ཝ པུ་ན ལི་ངྒཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་རི་ཝཱ་སཾ ད་ཏྭཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶེ་ཝ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ དཱ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ནཾ ན་ཏྠི བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཙེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ཀཱ་ལེ་པི ས་ཉྩི་ཙྩ ནཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཙ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་ནཾ ལི་ངྒེ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏོ པུ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ ན དཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ སཱི་ས་ཙྪི་ནྣ་པུ་རི་སཱ་ད་ཡོ ནི་ད་སྶི་ཏཱ.