བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ
ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཝི་ན་ཡེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ‘‘ཏཾ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཾ ཝི་ན་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ན་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཏ་ཏྠཱཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་སུ གཱ་ཐཱ་སུ. ཏཱ་ཝ-ས་དྡོ པ་ཋ་མ་ནྟི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ད་ཊྛ་བྦོ, ཏེ་ན པ་ཋ་མཾ ཝི་ན་ཡཾ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོཏི ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ ཨེ་ཏཾ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཝི་ན་ཡ་སྶ. མཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨུ་དྡེ་སོ. སོ ཧི ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཛ་ན་ནཱི་ཋཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ མཱ་ཏཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘‘མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ མཱ་ཏི་ཀཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཏཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ར་ཉྫཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཡེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡེ་ན དྷཱ་རི་ཏཾ, ཡེ་ན ཙ ཨཱ་བྷ་ཏཾ, ཡེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་ན་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ན བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་པི ཝི་སུཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ནི་དཱ་ནེ་ན ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ནི་ག་མ་ནེ་ན པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་དཱ་ན་ནི་ག་མ་ནཱ་ནི་པི ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ནི་དཱ་ན་སྶཱ་པི ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ན ཡ་དཱ ཡ་སྨཱ་ཏི ཨི་ད་མྤི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ མཱ་ཏི་ཀཾ ཋ་པེ་ཏི. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཧི ཨེ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ་ཡེ་ཝ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷ་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི པ་ན ཏཾ ཝི་སུཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཡེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་དེ་སུ. ཨི་དནྟི ཏེ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཧི-ས་དྡོ ཡ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཡ་སྨཱ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀཱ་ལེ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མ ཙེ་སཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་བྦ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ས་ཏྠོ ཝཱ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་སོ་ཏི ཙ ཝཱ་ཀྱཱ་ར་མྦྷོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་སཱ ཧི ག་ནྠ་ཀཱ་རཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏི, ཡ་དི་དཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨ་པ་རཾ ཝ་ཏྟུ་མཱ་ར་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ཙ-ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གོ. ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ག་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ གཱ་ཡ་ནཾ ཀ་ཐ་ནཾ ས་ངྒཱི་ཏི, མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧ་ཏཱི ས་ངྒཱི་ཏི མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཱ་དིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙེ་སཱ ‘‘པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ནི་ད་དཱ་ཏི དེ་ས་ནཾ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཝི་དི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ནི་དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ.
ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ཀི་རི་ཡཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཉྷི ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཙ་ཀྐ་ནྟི ཝཱ ཨཱ་ཎཱ, ཏཾ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཀ་ཏ་བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩེཏི ནི་ཊྛི་ཏ་བུ་དྡྷ་ཀི་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡནྟི ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ མ་ལླཱ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནེཏི ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱུ་ཏཾ མ་ལླ་རཱ་ཛཱུ་ནཾ སཱ་ལ་ཝ་ནུ་ཡྻཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ ཨུ་པེ་ཙྩ ཝ་ཏྟ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ ཙ ན་ག་ར་སྶ ཙ མ་ཛ྄ཛྷེ སཱ་ལ་ཝ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡ ཧི ད་ཀྑི་ཎ་པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ཏཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་ཏོ སཱ་ལ་ཝ་ན་རཱ་ཛི་ཝི་རཱ་ཛི་ཏོ མ་གྒོ པཱ་ཙཱི་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ག་ནྟྭཱ ན་ག་ར་སྶ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ནི་ཝ་ཏྟོ, ཏེ་ན མ་གྒེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ན་ག་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ‘‘ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཨུ་པ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སཾ་ས་ཊྛ་ཝི་ཊ་པཱ་ནཾ ས་མྤ་ནྣ་ཚཱ་ཡཱ་ནཾ སཱ་ལ་པ་ནྟཱི་ན་མ་ནྟ་རེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་མ་ཀ་སཱ་ལཱ་ན་མ་ནྟ་རེ’’ཏི. ཨུ་པཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དི, ཝི་པཱ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཾ. ཏ་དེ་ཝ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ སེ་སོ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དི་སེ་སོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ, ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, ཏཱ་ཡ. ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཙཱ་ཡཾ ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ནེཏི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷ་སྶ ཐེ་རོ ཛེ་ཊྛོ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྒྷ་ས་དྡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་དྡ་སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟེ་པི ག་མ་ཀ་ཏྟཱ ཐེ་ར་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་སོ ཡ་ཐཱ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་སྶ ག་རུ་ཀུ་ལ་ནྟི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཏྠཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཏ་ཐཱ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ན་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེཏི་ཨཱ་དི. ས་ཏྟ ཨ་ཧཱ་ནི ས་མཱ་ཧ་ཊཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཧཾ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ སུ་བྷ་དྡེ་ན ཝུ་ཌྜྷ་པ་བྦ་ཛི་ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་མ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ལཾ, ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ལནྟི པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ན མ་ཧཱ་ས་མ་ཎེ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཀྐེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎ་ཏོ སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ མ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཙ ཧོ་མ ཏ་དཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ, ཧོ་མཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཧུ་མྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋཱ་ནཾ, ཧེ་ཏུ. ཁོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ, ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏེ་ཝ, ནོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི? ཨཱ་ཧ ཡཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཡནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ ཝཱ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཡྻུཾ, ཏ་དེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ས་ཏྠུ་ཀཾ, པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་དྷཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཨ་ལ་ཛྫཱི་པ་ཀྑཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ. ན ཙི་ར་སྶེ་ཝཱཏི ན ཙི་རེ་ནེ་ཝ. ཡཱ་ཝ ཙ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ ལ་ཛྫཱི་པུ་གྒ་ལེ་སུ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་མ་ཉྩེ ནི་པ་ནྣེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོཏི སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙེ་ཝ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ དེ་ས་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ནཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཋ་པ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ. སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱཏི སོ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ མ་ཡི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ས་ཏྠུ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏི. སཱ་ས་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཝི་དྷཾ སཱ་ས་ནཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན ས་ཏྟ་ཏྟིཾ་ས བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ. ཨ་དྡྷ་ནི་ཡནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མཾ, ཏ་དེ་ཝ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཨ་སྶ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་དཱ་ནི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཏཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཡ་ཉྩཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཉྩཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཡནྟི ཡ་སྨཱ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཀི་རི་ཡཱ་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ཏེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་རཱ་མ་ས་ཏི. དྷཱ་རེ་སྶ་སཱིཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. དྷཱ་རེ་སྶ་སི པ་ན མེ ཏྭཾ ཀ་སྶ་པཱཏི ‘‘ཀ་སྶ་པ, ཏྭཾ ཨི་མཱ་ནི པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི པཱ་རུ་པི་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ ན ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་པཱུ་ར་ཎཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སཱ་ཎཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱིཏི མ་ཏ་ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནི ཏུ་མྦ་མ་ཏྟེ ཀི་མ་ཡོ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ་ནི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་མ་ཡཱ་ནི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ར་ཐི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི པཾ་སཱུ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏ་ཊྛེ་ན ཏེ་སུ ཀཱུ་ལ་མི་ཝཱ་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པཾ་སུ ཝི་ཡ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་ལ་ཏི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནི་བྦ་ས་ནཱ་ནཱིཏི ནི་ཊྛི་ཏ་ཝ་ས་ན་ཀི་ཙྩཱ་ནི, པ་རི་བྷོ་ག་ཛི་ཎྞཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་ན་པ་རི་བྷོ་གེ་ན, སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཙ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་དཱ་ནི ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་བྷེ་དེ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ཀ་སྶ་པ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༢.༡༥༢) ཨཱ་ག་ཏཾ པཱ་ལི༹ཾ པེ་ཡྻཱ་ལ་མུ་ཁེ་ན ཨཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་དེ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མཱིཏི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་མི, ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨི་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་བྷེ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ན་ཝཱ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧ ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ ནཱ་མ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཡ་ཏྟ་ཀེ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་ཧཱ་རེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཙ ཝ་ལ༹་ཉྫེ་མི, ཏ་ཐཱ ཀ་སྶ་པོ་པཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མ་ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པ་ནེ་ན, ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཐེ་ར་སྶ པ་སཾ་སཱ་མ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་མ་ཏཱ་ཡ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཀ་ལ་མྤི ཀ་ལ་བྷཱ་ག་མྤི ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཏ་སྶ ཀི་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒཱ་ཡ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་སྶ, ཏ་སྶ མེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཧི ཀེ་སུ་ཙི ‘‘ཏ་སྶ མེ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. ཨཱ་ཎ་ཎྱཾ ཨ་ཎ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཀ་ཀ་ཝ་ཙ་ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཝ་ཙ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཡ་ཐཱ་ཧཱཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པཱ་ཝཱ་ཡཱཏི པཱ་ཝཱ་ན་ག་ར་ཏོ. ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོཏི དཱི་གྷ་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. དཱི་གྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧེ་ཏྠ ཨ་དྡྷཱ་ན་ས་དྡོ. ས་བྦཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦནྟི པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཨི་དྷ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ པ་རནྟི སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜ་ཏོ པ་རཾ. ས་བྦཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཡཾ ན ཨི་ཙྪི་སྶཱ་མ, ན ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཡ་ནྟཾ སུ་བྷ་དྡ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹ཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཧ་ནྡ མ་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རེ ཨ་དྷ་མྨོ དི་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་དྷ་མྨོ’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཛ་ན་ན་པྤ་ས་ངྒ་ཏྟཱ པ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཧེ་ཏུ་དོ་ས་ག་ཎོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, སོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷ་མྨོ དི་པྤ་ཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ དྷ་མྨོ ཙ པ་ཊི་བཱ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨ་པི ཙ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡེ་ན ཨ་དྷ་མྨེ་ན ཏེ སུ་བྷ་དྡ་ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ, ཡེ་ན ཙ དྷ་མྨེ་ན ཨི་ཏ་རེ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནོ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ’’ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀོ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་དི་དོ་ས་ག་ཎོ ཨ་དྷ་མྨོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མཱུ་ཧོ དྷ་མྨོ་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་རེ དི་པྤ་ཏཱིཏི ཨ་པི ནཱ་མ དི་པྤ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཝ ཨ་དྷ་མྨོ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་པྤ་ཏཱིཏི དི་པྤི་སྶ་ཏི. པུ་རེ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྠེ ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པྤ་ཡོ་གོ, ཡ་ཐཱ པུ་རཱ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝོ་ཏི. ཨ་ཝི་ན་ཡོཏི པ་ཧཱ་ན་ཝི་ན་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཝི་ན་ཡོ.
ཏེ་ན ཧཱིཏི ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་རེཏི ས་ཀ་ལཾ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ན་ཝ་ངྒཾ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒཾ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ. ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མེ་ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་པུ་རི་ས་ཏྠ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘པ་རི་ཡ་ཏྟཱི’’ཏི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ས་ཀ་ལ་ན་ཝ་ངྒ་ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་པ་ཨ་ཡ་ཏྟི་དྷ་རཱ, ཏཱ་དི་སེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཀྑཱ ལཱུ་ཁཱ ཨ་སི་ནི་དྡྷཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ. ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རེཏི ཏི་ཎྞཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཏི་པི་ཊ་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ ན་ཝ་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཾ ས་བྦཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་དཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་པྤ་བྷེ་ད་དྷ་རཱ.
ཀི་སྶ པ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ པ་ན. སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ. ཏ་མེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་ཀི་ཙྩོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྶཱཏི ཨ་ནེ་ན. བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏྟཱཏི བ་ཧུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶ་ཏྠོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ. ནནྟི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏཱིཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ན་ཝ་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ཛ་ན་པ་ད་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཙ་ར་ཎཾ, ཏེ་ས་ཉྩ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་བྦ་ཛྫ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཝཱ-ས་དྡོ པ་ད་པཱུ་ར་ཎོ, ཨ་ཡཾ ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎཾ ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རཾ ཏ་ཛྫེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏི.
ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོཏི ཨི་དཾ ན སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སེ་ཀྑཱ་ན་ཉྙེ་ཝ པ་ན ཨུ་ཙྩི་ནི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ, ཏ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟ་མྤི ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨུ་ཙྩི་ན་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ན ཀི་ཉྩཱ་པི སེ་ཀྑོ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷ་བྦོཏི་ཨཱ་དི པ་ན་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡཱཏི ཚ་ནྡེ་ན སི་ནེ་ཧེ་ན. ཨ་ག་ཏིཾ ག་ནྟུནྟི ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟོཏི ཨ་དྷཱི་ཏོ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏོ.
རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཁོ མ་ཧཱ་གོ་ཙ་རནྟི ཨེ་ཏྠ གཱ་ཝོ ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ, གུ་ནྣཾ གོ་ཙ་ར་ཊྛཱ་ནཾ. གོ་ཙ་རོ ཝི་ཡཱ་ཏི གོ་ཙ་རོ, བྷི་ཀྑཱ་ཙ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. སོ མ་ཧ་ནྟོ ཨ་སྶཱ་ཏི མ་ཧཱ་གོ་ཙ་རཾ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ. ཨུ་ཀྐོ་ཊེ་ཡྻཱཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཡྻ.
ས་ཏྟ་སུ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ན་དི་ཝ་སེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུཾ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ཏྭཱ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨེ་ཝ པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱི་ལ༹་ན་ཏོ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལ༹་ནཾ. ཨུ་པ་ཀ་ཊྛཱཏི ཨཱ་ས་ནྣཱ. ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ.
ཏ་ཏྲ སུ་དནྟི ཏ་སྶཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ, སུ་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཨུ་སྶ་ནྣ་དྷཱ་ཏུ་ཀནྟི ཨུ་པ་ཙི་ཏ་པི་ཏྟ་སེ་མྷཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ. ས་མ་སྶཱ་སེ་ཏུནྟི ས་ནྟ་པྤེ་ཏུཾ. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ན་ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝི་རི་ཙྩ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རེ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ས་དྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཁཱི་ར་མེ་ཝ ཝི་རེ་ཙ་ན་ནྟི ཁཱི་ར་ཝི་རེ་ཙ་ནཾ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ བྷེ་ས་ཛྫ་པཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཏྟཱཏི ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ. ཨ་པྤ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ མ་ཏྟཱ-ས་དྡོ མ་ཏྟཱ སུ་ཁ་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༢༩༠) ཝི་ཡ.
ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཁ་ཎྜནྟི ཚི་ནྣཾ, ཕུ་ལླནྟི བྷི་ནྣཾ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ.
པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཡ་ཏི དི་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཝེ་ཎཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཝི་ཧཱ་རེ་སུ ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཋ་མཾ མཱ་སནྟི ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ མཱ་སཾ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཙེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. སེ་ནཱ་ས་ན་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ, སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༤ ཨཱ་ད་ཡོ) སེ་ནཱ་ས་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… ཝ་ཎྞི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི ‘‘ཁ་ཎྜ་ཕུ་ལླ་པྤ་ཊི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཙི་ནྟི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ཏེ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སུཾ. སི་རི་ཡཱ ནི་ཀེ་ཏ་ན་མི་ཝཱཏི སི་རི་ཡཱ ནི་ཝཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པཱ་ནཱི་ཡ་ཏི་ཏྠེ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟཱ པ་ཀྑི་ནོ ཝི་ཡ ས་བྦེ་སཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑཱུ་ནི མ་ཎྜ་པེ་ཡེ་ཝ ནི་པ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘ཨེ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏི་ཏྠ་མི་ཝ ཙ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ན་ཡ་ན་ཝི་ཧ་ངྒཱ་ན’’ནྟི. ལོ་ཀ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀནྟི ལོ་ཀེ ར་མ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ, ར་མ་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ལོ་ཀ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ. ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜནྟི ད་ཊྛ་བྦེ་སུ སཱ་རཾ ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་རཾ, ཏ་ཏོ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ད་ཊྛ་བྦོ སཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རོ མ་ཎྜོ མ་ཎྜ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ་སཱ་ར་མ་ཎྜོ, མ་ཎྜ་པོ. མ་ཎྜཾ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨིཾ པཱ་ཏི ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི མ་ཎྜ་པོ. ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཀུ་སུ་མ་དཱ་མཱ་ནི ཙེ་ཝ མུ་ཏྟོ་ལ་མྦ་ཀཱ་ནི ཙ ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟཾ ཝ་མེ་ནྟཾ ནི་ཀྑཱ་མེ་ནྟ་མི་ཝ ཙཱ་རུ སོ་བྷ་ནཾ ཝི་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཝི་དྷ་ཀུ་སུ་མ་དཱ་མོ་ལ་མྦ་ཀ་ཝི་ནི་གྒ་ལ་ནྟ་ཙཱ་རུ་ཝི་ཏཱ་ནོ. ནཱ་ནཱ་པུ་པྥཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙི་ཏྟ་སུ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱུ་མི་ཀ་མྨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ‘‘ར་ཏ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟ་མ་ཎི་ཀོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལ་མི་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ཎི་ཡོ ཀོ་ཊྚེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཏ་ལཾ མ་ཎི་ཀོ་ཊྚི་མ་ཏ་ལཾ ནཱ་མ, ཏ་མི་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨཱ་ས་ནཱ་ར་ཧནྟི ནི་སཱི་ད་ནཱ་ར་ཧཾ. ད་ནྟ་ཁ་ཙི་ཏནྟི ད་ནྟེ་ཧི ཁ་ཙི་ཏཾ.
ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་སཱིཏི ཨུ་པ་ནཱ་མེ་སི. ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཀ་ཐཱ་དོ་སོཏི ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྩཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷནྟི ཝུ་ཌྜྷ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ. ཨེ་ཀེཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀེ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཧི ས་བྦཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ ཝ་ད་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ པ་ན ‘‘པ་ད་སཱ་ཝ ཐེ་རོ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སུ ཀེ་ཙི ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སེ་ནཱ’’ཏི, ‘‘ཏེ ས་བྦེ་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝ་དིཾ་སཱུ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཀཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཀཾ ཛེ་ཊྛ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱི་ཛ་ནཱི་ག་ཧ་ཎཾ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་མུ་ཁ་ཝི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ཉྙ་ཏ་པྤ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་པི སཱ་ཝ་ཀཱ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་བཱི་ཛ་ནིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. པ་ཋ་མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཱ པུ་བྦེ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ་ཏི? པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཝ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ་ནི, ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་མེ་ན པ་ཙྪཱ་པི ས་ངྒཱི་ཏཱ་ནི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ནི་མི་ཏྟ་ཏྠེ བྷུ་མྨཾ. ཨ་ནྟ་རཱ ཙ, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧ་སྶ ཙ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ, ཝི་ཝ་རེ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡེ་ན པ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀེཏི ར་ཉྙོ ཀཱི་ལ༹་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏེ ཨ་གཱ་ར་ཀེ. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡནྟི ར་ཉྙོ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ. ཀེ་ན ས་དྡྷིནྟི ཨི་དྷ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ར་ཉྙཱ་པི ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་མཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝེ་དེ་ཧི་པུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ཡཾ ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ པུ་ཏྟོ, ན ཝི་དེ་ཧ་ར་ཉྙོ དྷཱི་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ མཱ་ཏཱ པ་ན་སྶ པ་ཎྜི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སཱ ཝེ་དེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨཱི་ཧ་ཏི གྷ་ཊ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཝེ་དེ་ཧཱི’’ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ནཱ་མཱ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཝཾ ནི་མི་ཏྟ་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ཀཱ་ར་ཀ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏེ་སུ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷཱ་དི་བྷེ་དེ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་དེ་ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན ཝཱཏི ཨུ་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཝི་མུ་ཏྟི་ར་སནྟི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སྶཱ་དཾ, ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཀཾ ཝཱ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ, ཝི་མུ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ དྷ་མྨོཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི་པི དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ཝི་ན་ཡོ་པི པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ན་ཡ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཡུ་ཏྟོ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཝི་ན་ཡ་ཏ་ནྟི་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཏ་ནྟིཾ དཱི་པེ་ཏི, ཡ་ཐཱ པུ་ཉྙ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རོ གོ་བ་ལི་བ་དྡ་ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རནྟི ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཀཱ་ར་ཀཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཌྜྷ་ཀིཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཏཾ ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐཱ, ཏཾ བོ་དྷི་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནི་བྦི་སཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་ངྑྱཾ ཨི་མཾ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚཾ ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶཾ སཾ་ས་རིཾ, ཡ་སྨཱ ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་མི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ཏི ནཱ་མེ་སཱ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ དུ་ཀྑཱ, ན ཙ སཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་དི་ཊྛེ ནི་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ས་ནྡྷཱ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛོ་སཱིཏི ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན དི་ཊྛོ ཨ་སི. པུ་ན གེ་ཧནྟི པུ་ན ཨི་མཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་མ གེ་ཧཾ. ན ཀཱ་ཧ་སཱིཏི ན ཀ་རི་སྶ་སི. ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ས་བྦཱ ཏེཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཝ ས་བྦཱ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀི་ལེ་ས་ཕཱ་སུ་ཀཱ མ་ཡཱ བྷ་གྒཱ. ཨི་མ་སྶ ཏ་ཡཱ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་གེ་ཧ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཀཱུ་ཊཾ ཀ་ཎྞི་ཀ་མ་ཎྜ་ལཾ ཝི་ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏཾ. ཝི་ས་ངྑཱ་རཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཏཾ མ་མ ཙི་ཏྟཾ. ཨ་ཧ་ཉྩ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཕ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ པ་ཏྟོ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཾ ཙི་ཏྟ་མེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཁ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་གཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི.
ཀེ་ཙཱིཏི ཁ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི ཨི་དཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ, ན ས་བྦ་ཉྙུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཏེ་ན. སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ་ན. ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མཱིཏི ནི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི, བོ་དྷེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟ་རེཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ལེ༹, ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀནྟི ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟཾ, ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་མེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ས་ངྒཱི་ཏནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༣༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཀཾ. སོ་ལ༹་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སོ་ལ༹་ས པ་རི་ཝཱ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཾ (པ་རི. ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཋ་མཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝཱ་རོ ཀ་ཐཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ ཝི་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རོ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝཱ་རོ ས་མ་ཐ་ཝཱ་རོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རོ་ཏི ཨི་མེ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རཱ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཀ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི (པ་རི. ༡༨༨) ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་ན པུ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷི་ཀྑུ་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒ་སྶ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ སོ་ལ༹་ས་ཧི ཝཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏོ པ་རི་ཝཱ་རོ ‘‘སོ་ལ༹་ས་པ་རི་ཝཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་སི་ཐི་ལ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱཏི ཨི་དཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཉྙ་མ་ཝེ་ལཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་ཙཱ་རོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་རོ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཏེ་ནཱཏི ཝི་ཝི་དྷ་ན་ཡ་ཏྟཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ནཱ. ཨེ་ཏནྟི ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་སེ་ས་ན་ཡ་ཏྟཱཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ཝི་ན་ཡ་སྶ.
ཨི་ཏ་རཾ པ་ནཱཏི སུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠཱ་དི་བྷེ་དེཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠེ ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཝེ་ནེ་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཝི་ན་ཡཾ ཝི་ཡ ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཎཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་དེ་སེ་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ལོ་མེ་ན ཙ་རི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་སི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་དེ་སེ་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་སྶ་མི་ཝ ཕ་ལ’’ནྟི. ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་པྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷེ་ནུ ཝི་ཡ ཁཱི་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ན ཧི དྷེ་ནུཾ ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་སུ, ཨ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་ཝི་ཛཱ་ཏཾ ཝཱ དོ་ཧ་ནྟོ ཁཱི་རཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི.
ཡནྟི ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེཏི སུ་པི་ན་ནྟེ་ན སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ, ‘‘པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨེ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་པ་ཊི་པ་དཱ་དཱི་ཧི. ལ་ཀྑ་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱཏི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཝི་སི་ཊྛནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ ས་དྡེ་སུ ཡཾ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཾ ས་མཱ་ནཾ, ཏཾ པི་ཊ་ཀ་ས་དྡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི པཱ་ལི༹་ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན མཱ ག་ཎྷི་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་དྷ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
དེ་ས་ནཱ་སཱ་ས་ན་ཀ་ཐཱ་བྷེ་དནྟི ཨེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དཾ སཱ་ས་ན་བྷེ་དཾ ཀ་ཐཱ་བྷེ་ད་ནྟི བྷེ་དས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. བྷེ་དནྟི ཙ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་སཱུཏི པི་ཊ་ཀེ་སུ. སི་ཀྑཱ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ་ནི ཙ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་ཧཱ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་དཱི་པ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དནྟི པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་བྷེ་དཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་ཧིཾ ཡ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཀེ ཡཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ ཝི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཡ་ཐཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཝི་པ་ཏྟི་ཉྩ ཡ་ཧིཾ ཡ་ཐཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏ་མྤི ས་བྦཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ཡེ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པ་རི་དཱི་པ་ནཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙཱཏི ཧེ་ཊྛཱ གཱ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ.
ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧེ་ནཱཏི ཨཱ་ཎཾ པ་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཎཱ་ར་ཧོ, བྷ་ག་ཝཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟཱ. སོ ཧི མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ དེ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་མཱ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཎཾ པ་ཎེ་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཝོ་ཧཱ་ར་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ན་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཎཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ’’ཏི. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཋ་མནྟི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ. པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ སེ་ཡྻ་ས་ཀ་ཏྠེ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཧི དོ་ས་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ‘‘པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙུ་རོ བ་ཧུ་ཀོ བ་ཧུ་ལོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ དོ་སོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཡེ་ས་ནྟེ པ་ཙུ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ དི་ཊྛི ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཙ་རི་ཡཱཏི རཱ་ག་ཙ་རི་ཡཱ་དི་ཀཱ ཚ མཱུ་ལ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་རི་ཡཱཏི ཙ་རི་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ནཱ་མ ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་བྦ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་རུ་ཙི, སཱ དུ་ཝི་དྷཱ ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་བྷེ་དེ་ན. ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨནྟི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ.
སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོཏི ཨེ་ཏྠ ཁུ་དྡ་ཀོ མ་ཧ་ནྟོ ཙ སཾ་ཝ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཌྜྷི་ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ཨ-ཀཱ་རོ. དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་མོ་ཙ་ནཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡༥༢) ས་མཱ་དྷི་དེ་ས་ནཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ‘‘ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཡོ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ཧི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ, ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་ན་མ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་པི སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶཱ’’ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟེ ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཋཱ་ནཾ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧཱ ཐཱ་མ་ག་ཏཱ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ས་ཏྟ ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཾ.
ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཏེ་ན ཏེ་ན དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་ཀུ་ས་ལ་ངྒེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ངྒ་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་པྤ་ཧཱ་ནཾ. དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནནྟི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་མེ་ཝ ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ས་ནྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ ཀི་ལེ་སེ་ཏི ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏ་སྶ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟཱ་དི་སུ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨི་ཉྩེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ པི་ཊ་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ་ཏི པཱ་ལཱི༹ཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་ཝི་སི་ཊྛ་ཏྠ་ཡོ་ག་ཏོ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པྤ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ལི༹ པ་ནྟཱི་ཏི པཱ་ལི༹, པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷེ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝཱ་ཙ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ས་དྡེ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏོ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་པྤ་བ་ནྡྷོ པཱ་ལི༹་དྷ་མྨོ ནཱ་མ. དེ་ས་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཀོ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཙེ? ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་རེ་སཾ བོ་དྷ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཀཱ་ས་ནཱ ‘‘དེ་ས་ནཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཏི ཏ་སྶཱ མ་ན་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ དེ་ས་ནཱ’’ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་དྡོ ཨེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨི་མ་མེ་ཝ ན་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀེ་ཙི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘དྷ་མྨོ ཙ དེ་ས་ནཱ ཙ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་དྡོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ་པི ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀཱ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་པུ་བྦ་ཀཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་པི ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ པ་ན་སྶ པ་རི་ཀ་པྤ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ ས་ཀྐཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏུཾ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏཱི་སུ་པི ཙེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ག་མྦྷཱི་རཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠ ཙ པི་ཊ་ཀཱ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝོ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ པི་ཊ་ཀ་སྶཱ་པི ཝུ་ཏྟོ ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཀྑེ་ན ཨོ་ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, དུ་ཀྑོ ཝཱ ཨོ་གཱ་ཧོ ཨོ་གཱ་ཧ་ནཾ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ས་ན་མེ་ཏེ་སཱུ་ཏི དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཧེ་ཏུ་ནོ ཕ་ལཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལཾ. དྷ་མྨཱ་བྷི་ལཱ་པོཏི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་བྷི་ལཱ་པོ. ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཝ་བོ་དྷ་པྤ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ, ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ལོ་ཀི་ཡོ ཧི དྷ་མྨ་ཏྠཱ་དིཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ པ་ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨ་ནཱ་ལ་མྦ་མཱ་ནོ་པི ཏ་བྦི་ས་ཡ་མོ་ཧ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ་ན དྷ་མྨཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་ནུ་རཱུ་པཾ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཀཱ་རི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཀཱ་ར་ཎེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སཱུཏི ཚ་བྦི་དྷ་ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཐོ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐོ, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏནྟི ཀཱ་ར་ཎ་པྤ་བྷེ་དོ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝཱ. ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏནྟི ཀཱ་རི་ཡ་པྤ་བྷེ་དོ, ཀཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡོ ཙེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏཱ་སུ དྷ་མྨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ་སུ ཡོ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ.
ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ལ་ག་དྡ་ས་དྡེ་ན ཨ་ལ་ག་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ནཾ ཝཱི་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ག་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཌཾ་ས་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨི་ཏ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་སྨཱ ཨ་ལ་ག་དྡ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་མཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མཱ. ཨ་ལ་ག་དྡོ་ཏི ཙེ་ཏྠ ཨཱ་སི་ཝི་སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཧི ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟོ, ཛཱི་ཝི་ཏ་ཧ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠོ ཝཱ ཝི་ས་ས་ངྑཱ་ཏོ ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ‘‘ཨ་ལཾ་ག་དོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཨ་ལ་ག་དྡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠོ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡཱ་ཏི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི. དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི དུ་ཊྛུ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དི་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཊཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷོ ནཱ་མ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཡཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཝུ་ཏྟནྟི ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ༡.༢༣༨) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཏ་ཉྩ ཨ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ སཱི་ལ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ དུ་གྒ་ཧི་ཏ་གཱ་ཧི་ནོ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི ན ཝི་ནྡ་ནྟི. པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ་ཀུ་པྤོཏི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལོ.
ཨི་དཱ་ནི ཏཱི་སུ པི་ཊ་ཀེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཝི་ན་ཡེ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡེ པ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜེ (པཱ་རཱ. ༡༢) ཧི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟཱ. དུ་ཏི་ཡེ ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀ་ཏཾ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཝི་ཛྫཱ་ནཾ ཚ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ. ཏཱ་ས་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ ཧི ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མྨཱ ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཕ་སྶོཏི མ་གྒེ་ན མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཕ་སྶོ. ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ. ཨེ་ཏནྟི ཨེ་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟཱཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཡ་སྶ ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ སུ་ཏྟ་ག་ཎ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་ཏྟིཾ་སེ་ཝ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཝ་གྒ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཝ་གྒཱ ཡ་སྶ ས་ངྒ་ཧ་སྶཱ་ཏི ཏི་ཝ་གྒོ ས་ངྒ་ཧོ, ཨེ་ས པ་ཋ་མོ ནི་ཀཱ་ཡོ ཨི་དྷ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡོ་ཏི. ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀོཏི ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ, ཨ་ཏྠཱ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ཨ་ནྭ་ཏྠ་ནཱ་མོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ་མྤཱིཏི ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་མྤི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཙི་ཏྟཾ. ཡ་ཐ་ཡི་དནྟི ཡ་ཐཱ ཨི་མེ. པོ་ཎི་ཀ་ཙི་ཀྑ་ལླི་ཀཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ‘‘པོ་ཎི་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ ཙི་ཀྑ་ལླི་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཉྩ་ད་ས་ཝ་གྒ་པ་རི་གྒ་ཧོཏི པ་ཉྩ་ད་ས་ཧི ཝ་གྒེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ. སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱཏི པཱ་ཋེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ‘‘ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ས་ཏྟ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི ཙཱ’’ཏི པཱ་ཋོ. པུ་བྦེ ནི་ད་སྶི་ཏཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་ནི་དྡེ་སེ ནི་ད་སྶི་ཏཱ.
ཝེ་དནྟི ཉཱ་ཎཾ. ཏུ་ཊྛིནྟི པཱི་ཏིཾ. དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི དྷ་མྨ་རཱ་སི་ཝ་སེ་ན. དྭཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བུ་དྡྷ་ཏོ ག་ཎྷི་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ཏོཏི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཱ ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ་ནི དྭེ ས་ཧ་སྶཱ་ནི ག་ཎྷིཾ. མེཏི མ་མ ཧ་ད་ཡེ, ཨི་ཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཡེ དྷ་མྨཱ མ་མ ཧ་ད་ཡེ པ་ཝ་ཏྟི་ནོ, ཏེ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་ད་ཉྩ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་ར་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ནཾ སུ་བྷ་སུ་ཏྟ(ད་ཨཱི. ནི. ༡.༤༤༤ ཨཱ་ད་ཡོ) གོ་པ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་ནཾ (མ. ནི. ༣.༧༩ ཨཱ་ད་ཡོ), ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཡཾ མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པྤ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ས་ཧ་སྶ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཾ སུ་ཏྟནྟི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༣༧༢ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ༡.༡༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ). ཨ་ནེ་ཀཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀནྟི པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༡༣༤ ཨཱ་ད་ཡོ). ཏ་ཉྷི ནཱ་ནཱ་ཋཱ་ནེ་སུ ནཱ་ནཱ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ. ཏི་ཀ་དུ་ཀ་བྷཱ་ཛ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཀ་ཎྜ(དྷ. ས. ༩༨༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན (དྷ. ས. ༡༣༨༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཙི་ཏྟ་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནནྟི ཨི་དཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜ་ཝ་སེ་ན (དྷ. ས. ༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠི ཝ་ཏྠཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ སུ་དི་ནྣ་ཀ་ཎྜཱ་དི (པཱ་རཱ. ༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ). མཱ་ཏི་ཀཱཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱིཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནྟ་རེ་སུ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཏི་ཀ་ཙྪེ་དོཏི ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཏི་ཀ་པ་རི་ཙྪེ་དོ. བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་སྶཱཏི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ. ས་ངྒཱི་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཙྪ་རཾ པ་ཧ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི, པུ་པྥ་ཝ་སྶ་ཙེ་ལུ་ཀྑེ་པཱ་དཱི་ནི. ཡཱ ‘‘པ་ཉྩ་ས་ཏཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཐེ་རི་ཀཱ’’ཏི ཙ པ་ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ
པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་ད་ཏྠཾ སཱ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏཱ, ཏཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨི་མི་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱཏི ཏ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཝེ་ཎཱི པ་ཊི་པཱ་ཊི. ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝི་ནོཏི ཝི་ཛི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝི་ཛི་ཏ་ཝ་ནྟོ. ཛ་མྦུ་སི་རི་ཝ྄ཧ་ཡེཏི ཛ་མྦུ་ས་དི་སོ སི་རི་མ་ནྟོ ཨ་ཝ྄ཧ་ཡོ ནཱ་མཾ ཡ་སྶ དཱི་པ་སྶ, ཏ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ཧ་ནྟེ་ན ཧི ཛ་མྦུ་རུ་ཀྑེ་ན ཨ་བྷི་ལ་ཀྑི་ཏ་ཏྟཱ དཱི་པོ་པི ‘‘ཛ་མྦཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ན་སྶ་མཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཝི་ན་ཡ་ཝཾ་སནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཏཱི་ཧི ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹་ཡེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ ཏེ་སཾ. པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏནྟི ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡཾ, པ་ཊུ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དྷུ་ར་གྒཱ་ཧོཏི པ་དྷཱ་ན་གྒཱ་ཧཱི, ས་བྦེ་སཾ པཱ་མོ་ཀྑོ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱུ་ཧོ བྷི་ཀྑུ་ས་མུ་དཱ་ཡོ.
ཡ་དཱཏི ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཛོ་ཏ་ཡི་ཏྭཱ ཙ ས་བྦ་དྷཱིཏི ཏ་མེ་ཝ ས་དྡྷ་མྨཾ ས་བྦ་ཏྠ པ་ཀཱ་ས་ཡི་ཏྭཱ. ཛུ་ཏི་མ་ནྟོཏི པ་ཉྙཱ་ཛུ་ཏི་ཡཱ ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ་ཛ་ཝ་ནྟོ ཝཱ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སཱུཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ. ཨ་ནཱ་ལ་ཡཱཏི ཨ་ས་ངྒཱ.
ཨ་ཐཱཏི པ་ཙྪཱ, ཡ་དཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡིཾ་སུ, ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤ་ཏི སི་ངྒཱི་ལོ་ཎ་ཀ་པྤོཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་པྤ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ, ཏེ་ན སི་ངྒཱི་ལོ་ཎ་ཝི་ཀ་པྤོ་པི ཀ་པྤ་ཏི. ཨི་ད་མྤི པ་ཀྑ་ནྟ་རཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་ཏྠ སི་ངྒེ་ན ལོ་ཎཾ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལོ་ཎ་ཀ་པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཀ་པྤ་ཏི, ས་ནྣི་དྷིཾ ན ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་པྤ་ཏི དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོཏི དྭ་ངྒུ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཝི་ཀཱ་ལེ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤ་ཏི གཱ་མ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོཏི ‘‘གཱ་མ་ནྟ་རཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤ་ཏི ཨཱ་ཝཱ་ས་ཀ་པྤོཏི ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་ནི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནི ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤ་ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་ཀ་པྤོཏི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཏེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཝ་གྒེ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨ་ནུ་མ་ཏིཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ཀ་པྤ་ཏི, ཝ་གྒ་ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་པྤ་ཏི ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཀ་པྤོཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ཧི ཨཱ་ཙི་ཎྞོ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་པྤ་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ན ཀ་པྤ་ཏི ཨ་དྷ་མྨི་ཀོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀ་པྤ་ཏི ཨ་མ་ཐི་ཏ་ཀ་པྤོཏི ཡཾ ཁཱི་རཾ ཁཱི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏཾ ད་དྷི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ, ཏཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ནཱ པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀ་པྤ་ཏི ཛ་ལོ༹་གིཾ པཱ་ཏུནྟི ཨེ་ཏྠ ཛ་ལོ༹་གཱིཏི ཏ་རུ་ཎ་སུ་རཱ, ཡཾ མ་ཛྫ་ས་མྦྷཱ་རཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏཾ མ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་མ་ས་མྤ་ཏྟཾ, ཏཾ པཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ར་ས་ཏོ ཝི་ཀཱ་རཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་བྦ་དཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཛཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, སུ་ཝ་ཎྞཾ. དྷ་ཝ་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛ་ཏཱི་ཏི ར་ཛ་ཏཾ, རཱུ་པི་ཡཾ. སུ་སུ་ནཱ་ག་པུ་ཏྟོཏི སུ་སུ་ནཱ་ག་སྶ པུ་ཏྟོ. ཀཱ་ཀ་ཎྜ་ཀ་པུ་ཏྟོཏི ཀཱ་ཀ་ཎྜ་ཀ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟོ. ཝ་ཛྫཱི་སཱུཏི ཛ་ན་པ་ད་ནཱ་མ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ.
ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ད་ཧཱུཏི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧ་ནི. ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཙ སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ས་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀཾ་ས་པཱ་ཏིནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་པཱ་ཏིཾ. མཱ་ས་ཀ་རཱུ་པནྟི མཱ་ས་ཀོ ཨེ་ཝ. ས་བྦཾ ཏཱ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ་ས་ཏི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༦ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏཱ ས་བྦཱ་པི པཱ་ལི༹ ཨི་དྷ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ས་ངྒཱ་ཡི་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ངྒཱི་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ་སཱུཏི ཏེ་སུ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་སུ ཐེ་རེ་སུ. ཝི་སྶུ་ཏཱ ཨེ་ཏེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀཱ ཉེ་ཡྻཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སཱ་ཎ་ས་མྦྷཱུ་ཏོཏི སཱ་ཎ་དེ་ས་ཝཱ་སཱི ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྠེ་རོ. དུ་ཏི་ཡོ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. པ་ནྣ་བྷཱ་རཱཏི པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་རཱ.
ཨ་བྦུ་དནྟི ཨུ་པ་དྡ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ ཐེ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་སྶ དཱི་པ་ན་ཏོ ཨ་བྦུ་ད་ནྟི ཙོ་ར་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨི་དནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ས་ནྡི་སྶ་མཱ་ནཱ མུ་ཁཱ ས་མྨུ་ཁཱ. བྷཱ་ཝི་ཏ་མ་གྒནྟི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. སཱ་དྷུ ས་པྤུ་རི་སཱཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷཱུཏི ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧ་ཊྛ་པ་ཧ་ཊྛོཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་ནྟུ་ཊྛོ. ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒོཏི ས་རཱི་ར་ཝི་ཀཱ་རུ་པྤཱ་ད་ན་པཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒོ, པཱི་ཏི་མཱ ཧི པུ་གྒ་ལོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་ད་གྒུ་ད་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་ཏི་ཡཾ ས་ངྒཱི་ཏིཾ ཨ་ཀ་རིཾ་སུ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སཱུཏི ཏཾ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀེ་ཧི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ནི་ཙྪི་ནི་ཏུཾ ན ས་མྤཱ་པུ་ཎིཾ་སུ ནཱ་ག་མིཾ་སུ. ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ ཋ་ཏྭཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀིཾ པ་ན ཀ་ཏྭཱ ཐེ་རཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ཏི? ཨཱ་ཧ དུ་ཏི་ཡཾ ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཝ་སནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དྷཱི་ན་ཏཾ. ཛ་མྨིནྟི ལཱ་མ་ཀཾ. དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏི་ཙྪ་ཐཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་ཙྪ་ཐ, ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཏྟ་ཝི་སྶ་གྒ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི བྷ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ, བྷུ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶོ’’ཏི ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶུ་དྡེ་སི་ཀོ, ‘‘སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་རུ་ཝེ་ད་ཡ་ཛུ་ཝེ་ད་སཱ་མ་ཝེ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ. ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཀི་ར ཝེ་དཱ ཨ་ཊྛ་ཀཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཨི་སཱི་ཧི ལོ་ཀ་སྶ ས་གྒ་མ་གྒ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཏེ ཏེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དོ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི པཱ་ཎ་ཝ་དྷཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་ཏོ. པུ་རི་མེ་སུ ཙ ཏཱི་སུ ཝེ་དེ་སུ ཏེ་ཧེ་ཝ དྷ་མྨི་ཀ་སཱ་ཁཱ་ཡོ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཡཱ་ག་ཝ་དྷཱ་དི་དཱི་པི་ཀཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་སཱ་ཁཱ པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ནི་གྷ་ཎྜཱུཏི རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཱ་མཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ཏྠཾ. ཏ་ཉྷི ལོ་ཀེ ‘‘ནི་གྷ་ཎྜཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ཊུ་བྷནྟི ཀི་ཊ་ཏི ག་མེ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ནྟི ཀེ་ཊུ་བྷཾ, ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ ཀ་ཝཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ས་ཏྠཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་རི་ཡཱ ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི ཝི་ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤོ, སོ པ་ན ཝ་ཎྞ་པ་ད་བ་ནྡྷ་པ་ད་ཏྠཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ བ་ཧུ་ཝི་ཀ་པྤོ་ཏི ‘‘ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ཝི་ཀ་པྤོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ མཱུ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་པྤ་ག་ནྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཧ ནི་གྷ་ཎྜུ་ནཱ ཀེ་ཊུ་བྷེ་ན ཙ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷཱ, ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ, ཏེ་སུ ས་ནི་གྷ་ཎྜུ་ཀེ་ཊུ་བྷེ་སུ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ནི་བྦ་ཙ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ཀྑ་རཱ པ་བྷེ་དཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དོ, སི་ཀྑཱ ཙ ནི་རུ་ཏྟི ཙ. ས་ཧ ཨ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དཱ, ཏེ་སུ སཱ་ཀྑ་ར་པྤ་བྷེ་དེ་སུ. ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎ་ཝེ་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་ས ཨི་ཏི་ཧ ཨཱ་སཱ’’ཏི ཨཱི་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨི་ཏི་ཧཱ་སོ པ་ཉྩ་མོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མཱ, ཏ་ཡོ ཝེ་དཱ, ཏེ་སུ ཨི་ཏི་ཧཱ་ས་པ་ཉྩ་མེ་སུ.
ཡ་སྶ ཙི་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི པ་ཉྷ་དྭ་ཡཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟནྟི ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀིཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, ཏ་སྶཱ ཙ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཾ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙི་ཏྟ་ས་མ་ངྒིཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི བྷ་ངྒཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བྷ་ངྒཾ པ་ན པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཉྙཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི ཙེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཙཱ་ཏི. ཡ་སྶ ཝཱ པ་ནཱཏི་ཨཱ་དི དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ པ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཡ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ནུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཀིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, ཏ་སྶཱ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་མ་ནྟཱ’’ཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡྷཾ ཝཱ ཨ་དྷོ ཝཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོཏི ཨུ་པ་རི་མ་པ་དེ ཝཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་དེ ཝཱ ཨུ་པ་རི་མ་པ་དཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏུཾ གྷ་ཊེ་ཏུཾ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལ་ཏོ ན་ཏྠི པ་རི་ཧཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷ་བྦོ དཱ་ནི སཱ་ས་ན་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ’’ནྟི. ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. ད་ནྟེ པུ་ན་ནྟི ཝི་སོ་དྷེ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ད་ནྟ་པོ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ད་ནྟ་ཀ་ཊྛཾ. ཨ་བྷི་ན་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ ལ་ཛྫཱི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཁ་ནྟི་མེ་ཏྟཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མ་ངྒི་ཏ་ཉྩ ཀ་ཏི་པཱ་ཧཾ སུ་ཊྛུ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ་ཝ ཧ་ཏྠ་ཀ་མྨཱ་དི་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ ཡུ་ཏྟ་ནྟི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཉཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཐེ་རོ ཏ་སྶ བྷ་བྦ་རཱུ་པ་ཏཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཉ་ཏྭཱ་པི པུ་ན ས་མྨ་ཛྫ་ནཱ་དིཾ ཨ་ཀཱ་སི. ‘‘ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་ད་མ་ན་ཏྠ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སཱིཏི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་བྷི. ས་ཀ་ལ་ཝི་ན་ཡཱ་ཙཱ་ར་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ན་མེ་ཝ ཝི་ཧི་ཏཱ་ཏི ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་མ་པི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ’’ནྟི. ཏ་སྶ ཙི་ཏྟེ ཋ་པི་ཏ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ངྒོ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ཏི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧ་ཏྠེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཀ་ར་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀནྟི ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨེ་ཀཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ. རཱ་ཛི་དྡྷི་ཡོཏི རཱ་ཛཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ག་ཏ་པྤ་བྷཱ་ཝཱ. ཡ་ཏོཏི ཡ་ཏོ སོ་ལ༹་ས་གྷ་ཊ་ཏོ. དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དེ་ཝ་སི་ཀནྟི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ. ཨ་ག་དཱ་མ་ལ་ཀནྟི ཨ་པྤ་ཀེ་ནེ་ཝ ས་རཱི་ར་སོ་དྷ་ནཱ་དི་ས་མ་ཏྠཾ ས་བྦ་དོ་ས་ཧ་རཾ ཨོ་ས་དྷཱ་མ་ལ་ཀཾ. ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧ་ཏོཏི ཚ་དྡ་ནྟ་ད་ཧ་ས་མཱི་པེ ཋི་ཏ་དེ་ཝ་ཝི་མཱ་ན་ཏོ, ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཏོ ཝཱ, ཏ་ཏྠ ཏཱ་དི་སཱ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ཝི་སེ་སཱ ས་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སུ་ཏྟ་མ་ཡི་ཀནྟི སུ་ཏྟེ་ཧི ཨ་བ་དྡྷཾ དི་བྦ་སུ་མ་ན་པུ་པྥེ་ཧེ་ཝ ཀ་ཏཾ སུ་མ་ན་པུ་པྥ་པ་ཊཾ. ཨུ་ཊྛི་ཏ་སྶ སཱ་ལི་ནོཏི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏ་སཱ་ལི་ནོ, ས་མུ་དཱ་ཡཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, སཱ་ལཱི་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ཝ ཝཱ་ཧ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏ་སྶོ མུ་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཀུ་ཌུ་ཝོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀུ་ཌུ་ཝཱ ཨེ་ཀོ པ་ཏྠོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྠཱ ཨེ་ཀོ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ལ༹ྷ་ཀཱ ཨེ་ཀཾ དོ་ཎཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི དོ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀཱ མཱ་ནི་ཀཱ, ཙ་ཏ་སྶོ མཱ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཀཱ ཁཱ་རཱི, ཝཱི་ས་ཏི ཁཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཧོ, ཏ་དེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་ཀ་ཊ’’ནྟི སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.ཀོ་ཀཱ་ལི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཏྠུ་ས་ཀ་ཎེ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཐུ་ས་ཀུ་ཎྜ་ཀ་ར་ཧི་ཏེ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ན ནི་མྨི་ཏཾ བུ་དྡྷ་རཱུ་པཾ པ་སྶ་ནྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ཉྙ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ནི་མྨི་ཏཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ཧི ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཾ. ཝི་མ་ལ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ ནཱ་མ སཱི་ས་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི པུ་ཉྫོ ཧུ་ཏྭཱ དི་སྶ་མཱ་ན་ར་སྨི་རཱ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི.
བཱ་ཧི་ར་ཀ་པཱ་ས་ཎྜནྟི བཱ་ཧི་ར་ཀ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ ས་མ་ཡ་ཝཱ་དཾ. པ་རི་གྒ་ཎྷཱིཏི ཝཱི་མཾ་ས་མཱ་ནོ པ་རི་གྒ་ཧེ་སི. བྷ་དྡ་པཱི་ཋ་ཀེ་སཱུཏི ཝེ་ཏྟ་མ་ཡ་པཱི་ཋེ་སུ. སཱ་རོཏི གུ་ཎ་སཱ་རོ. སཱི་ཧ་པ་ཉྫ་རེཏི མ་ཧཱ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ས་མཱི་པེ. ཀི་ལེ་ས་ཝི་པྥ་ནྡ་ར་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ད་ནྟཾ. ནི་ཙྩཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་ཏཱ་ར་ཀྑ་ཏཱ་ཡ གུ་ཏྟཾ. ཁུ་ར་གྒེ་ཡེ་ཝཱཏི ཀེ་སོ་རོ་པ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི མ་དྷུ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི.
པུ་བྦེ ཝ ས་ནྣི་ཝཱ་སེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཝཱ པུ་བྦ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ས་ཧ་ཝཱ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་བྷ་ཝེ ཧི་ཏ་ཙ་ར་ཎེ་ན ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཏཾ སི་ནེ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པེ་མཾ ཛཱ་ཡ་ཏེ. ཀིཾ ཝི་ཡཱ་ཏི? ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ལཾ ཝ ཡ་ཐོ་ད་ཀེ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ལཾ ཝཱཏི ར་སྶ་ཀ་ཏོ ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ལ་ཉྩ སེ་ས་ཉྩ པ་དུ་མཱ་དི ཨུ་ད་ཀེ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནཾ དྭེ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཛཱ་ཡ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཀ་ལ་ལ་ཉྩ, ཨེ་ཝཾ པེ་མ་མྤཱི་ཏི (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༧༤).
དྷུ་ཝ་བྷ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་ནི. ཝ་ཛྫཱ་ཝ་ཛྫནྟི ཁུ་དྡ་ཀཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ ཝ་ཛྫཾ. མོ་གྒ་ལི་པུ་ཏྟ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་ར་སྶ བྷཱ་ར་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཐེ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཾ, ཏ་དཱ སཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ནཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒྷ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཏ་ཉྩ ར་ཉྙོ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ས་ངྒྷོ ཏ་སྶ བྷཱ་ར་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏཱ་ཡ. སཱ་ས་ན་སྶ དཱ་ཡཱ་དོཏི སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཉཱ་ཏ་ཀོ ཧོ་མི ན ཧོ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ པུ་ཏྟ་དྷཱི་ཏ་རོ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟི, ཏེ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ སཱ་ལོ་ཧི་ཏ་ཉཱ་ཏ་ཀཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ན པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཐེ་རོ ‘‘ན ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱ་ས་ན་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་ཐ་ཉྩ་ར་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ར་ཧཱིཏི ནི་པཱ་ཏོ ཨ་ཀྑ་ནྟིཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏི་སྶ་ཀུ་མཱ་ར་སྶཱཏི ར་ཉྙོ ཨེ་ཀ་མཱ་ཏུ་ཀ་སྶ ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ. ས་ཀྑ་སཱིཏི ས་ཀྑི་སྶ་སི. སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་སུ ཚ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎིཾ དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་མཱ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ༡༠༧༩) ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན སི་ཀྑཱ་ས་མྨུ་ཏི་དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སུཾ. ཚ ཝ་སྶཱ་ནི ཨ་བྷི་སེ་ཀ་སྶ ཨ་སྶཱ་ཏི ཚ་ཝ་སྶཱ་བྷི་སེ་ཀོ.
ས་བྦཾ ཐེ་ར་ཝཱ་དནྟི དྭེ ས་ངྒཱི་ཏི་ཡོ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷཱ པཱ་ལི༹. སཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷི་ཀཱ་དི་བྷི་ནྣ་ལ་དྡྷི་ཀཱ་ཧི ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ ‘‘ཐེ་ར་ཝཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ར་ཀྑི་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཏོ ཙཱ་ཏི ‘‘ཐེ་ར་ཝཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ས་ཐེ་ར་ཝཱ་ད’’ནྟི་པི ལི་ཁ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ཐེ་ར་ཝཱ་ད་ས་ཧི་ཏཾ སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཏེ་ཛོ་ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ.
ས་བྷཱ་ཡནྟི ན་ག་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་སཱ་ལཱ་ཡཾ. དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཱིཏི དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ས་ཀྐཱ ཨི་མེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏུནྟི ཏེ་ས་ཉྷི མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཨཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ནོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟེ་སི. ཨ་ཧོ་ག་ངྒ་པ་བྦ་ཏནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ པ་བྦ་ཏཾ. ‘‘ཨ་དྷོ་ག་ངྒཱ་པ་བྦ་ཏ’’ནྟི་པི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ. པ་ཉྩཱ་ཏ་པེ་ན ཏ་པྤེ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་གྒིཾ ཛཱ་ལེ་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ཋ་ཏྭཱ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ནྟཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ཏ་པེ་ན ཏ་པྤེ་ནྟི. ཨཱ་དི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱིཏི ཨུ་ད་ཡ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི སཱུ་རི་ཡཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནཱ ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ནཱ སཱུ་རི་ཡཱ་བྷི་མུ་ཁཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཝོ་བྷི་ནྡི་སྶཱ་མཱ་ཏི པ་གྒ་ཎྷིཾ་སཱུཏི ཝི་ནཱ་སེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧ་མ་ཀཾ་སུ.
ཝི་སྶ་ཊྛོཏི མ་ར་ཎ་ས་ངྐཱ་ར་ཧི་ཏོ, ནི་བྦྷ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མི་ག་ཝཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཙ་རི་ཏྭཱ མི་ག་མཱ་ར་ཎ་ཀཱི་ལཱ༹ མི་ག་ཝཾ, ཏཾ ཨུ་དྡི་སྶ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ མི་ག་ཝ་དྷ་ཏྠཾ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཧི་ནཱ་གཱ་དི་ཏོ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ཧ་ཏྠི་ནཱ་གེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་སྶ་ནྟ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ པ་སྶ་ནྟེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི གི་ཧི་སྶཱ་པི ཨི་མཾ ཨི་དྡྷིཾ ད་སྶེ་སི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནི་དྡྷི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞ་ཉྷི ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་ཎྞཱ་དི་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཀུ་བྦ་ནི་དྡྷི. ཚ་ཎ་ཝེ་སནྟི ཨུ་སྶ་ཝ་ཝེ་སཾ. པ་དྷཱ་ན་གྷ་རནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་ཝི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ. སོ་པཱིཏི ར་ཉྙོ བྷཱ་གི་ནེ་ཡྻཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཀུ་ས་ལཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོཏི མ་ནཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. དྭེ་ལ༹ྷ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི སཾ་ས་ཡ་མཱ་པ་ནྣོ. ཨེ་ཀེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རནྟི ཨེ་ཏྠ ‘‘ག་ཎྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཐཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ་པི ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ས་ན་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ག་ཏཱ. ཀ་པྤི་ཡ་སཱ་ས་ན་ཉྷེ་ཏཾ, ན གི་ཧཱི་ནཾ གི་ཧི་ཀ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ. ཐེ་རོ ནཱ་ག་ཙྪཱིཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘རཱ་ཛཱ པ་ཀྐོ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ན པེ་སི་ཏེ་པི ‘‘ཨ་ན་ནུ་རཱུ་པཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ’’ཏི ནཱ་ག་ཏོ, ‘‘མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཐེ་རོ ཡ་ཐཱ་ནུ་སི་ཊྛཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ར་ཉྙོ ཙེ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནི བ་ཧུ་མཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་སི་དྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཝ་ཙ་ན་ལེ་སེ་ན ནཱ་ག་ཙྪི. ཨེ་ཀ་ཏོ ས་ངྒྷ་ཊི་ཏཱ ནཱ་ཝཱ ནཱ་ཝཱ་ས་ངྒྷཱ་ཊཾ. སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི. ཡནྟི ཡ་སྨཱ. ཨ་བྦཱ་ཧིཾ་སཱུཏི ཨཱ་ཀ་ཌྜྷིཾ་སུ. བཱ་ཧི་ར་ཏོཏི ཨུ་ཡྻཱ་ན་སྶ བཱ་ཧི་ར་ཏོ. པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་དེ་ས་པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤ་ནཾ དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ པ་ནེ་ཏྠ ཝི་སུཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི.
དཱི་པ་ཀ་ཏི་ཏྟི་རོཏི སཱ་ཀུ་ཎི་ཀེ་ཧི ས་མ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པོ་སེ་ཏྭཱ སི་ཀྑེ་ཏྭཱ པཱ་ས་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པ་ན་ཀ་ཏི་ཏྟི་རོ. ན པ་ཊི་ཙྩ ཀ་མྨཾ ཕུ་ས་ཏཱིཏི གཱ་ཐཱ་ཡ ཡ་དི ཏ་ཝ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ མ་ནོ ན་པྤ་དུ་སྶ་ཏི, ལུ་དྡེ་ན ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཀ་ཏ་མྤི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཏཾ ན ཕུ་ས་ཏི. པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཧི ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐ་སྶ ནི་རཱ་ལ་ཡ་སྶ བྷ་དྲ་སྶ ས་ཏོ ཏ་ཝ ཏཾ པཱ་པཾ ན ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏི, ཏ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀིཾ ཝ་ད་ཏི སཱི་ལེ་ནཱ་ཏི ཀིཾ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀོ ཀ་ཏ་མོ ཝཱ་དོ ཀིཾ་ཝཱ་དོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀིཾ་ཝཱ་དཱི. ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ལོ་ཀ་ཉྩ ས་སྶ་ཏོ་ཏི ཝཱ་དོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་ནོ. ས་ཏྟེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩཾ ས་སྶ་ཏ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟོ ཝཱ་དོ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་སྶ་ཏི་ཀཱ. ‘‘ཨ་ནྟོ, ཨ་ན་ནྟོ, ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟོ, ནེ་ཝ་ནྟོ ནཱ་ན་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ་དཱ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟཱ, ཏེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟི་ཀཱ. ན མ་ར་ཏི ན ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་རཱ, ཨེ་ཝ་ནྟི་པི མེ ནོ, ཏ་ཐཱ་ཏི་པི མེ ནོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༦༢) པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི ཙེ་ཝ ཝཱ་ཙཱ ཙ, ཏ་སྶཱ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་མ་རཱ ནཱ་མ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི དུ་གྒ་ཧཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨ་མ་རཱ་ཡ ཝི་ཡ ཝི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་མ་རཱ་ཝི་ཀྑེ་པི་ཀཱ. ཨ་དྷི་ཙྩ ཡ་དི་ཙྪ་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ་ཏི ཝཱ་དེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣི་ཀཱ. ས་ཉྙཱི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ་དོ ཡེ་ས་ནྟེ ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི་ཝཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. ‘‘ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ས་ཏྟོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༨༥-༨༦) ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོཏི པ་ཙྩ་ཀྑོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མཾ ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་ཝཱ་དཱ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཝཱ་དོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝཱ་དཱི, བྷ་ག་ཝཱ. ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ནི་ཛྫ་ཊཾ ནི་གུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི་ས་ནྡེ་ཧཱ་ད་ཡོ ཝི་ག་ཙྪ་ནྟི, ས་མྨུ་ཏི་པ་ར་མ་ཏྠཱ ཙ དྷ་མྨཱ ཨ་ས་ངྐ་རཱ པ་ཊི་བྷ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ མ་དྡ་མཱ་ནོཏི ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཉྩ ས་བྦཾ པ་ར་ཝཱ་དཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ནི་མྨ་དྡ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཀེ་ནཱ་བྷ་ཏནྟི ཨི་མཾ པ་ཉྷཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཏཱ་ཝ ཡཱ་ཝ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི, ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་ཏོ པ་ན ཨུ་དྡྷནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨི་མཾ དཱི་པནྟི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པཾ. ཏ་སྨིཾ དཱི་པེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་མཾ དཱི་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པོ་རཱ་ཎཱཏི སཱི་ཧ་ལ༹་དཱི་པེ སཱི་ཧ་ལ༹་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཀཱ་ར་ཀཱ. བྷ་དྡ་ནཱ་མོཏི བྷ་དྡ་སཱ་ལ་ཏྠེ་རོ. ཨཱ་གུཾ པཱ་པཾ ན ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་གཱ. ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཝཱ་ཙ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་ཡཱཏི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཀཱ་ཡེ པ་ཉྩཱཏི ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ནི་ཀཱ་ཡཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. པ་ཀ་ར་ཎེཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཝཱ་ཙེ་སུནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏཱི་ཎི པི་ཊ་ཀཱ་ནི སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་སྶཱ་ཏི ‘‘ཏེ་པི་ཊ་ཀོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ‘‘ཏི་པེ་ཊ་ཀོ’’ཏི ཚ་ནྡཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ར་ཀ་རཱ་ཛཱཏི ཙ་ནྡི་མཱ. པུ་པྥ་ནཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠ མ་ཧཱ་པ་དུ་མ་ཏྠེ་རོ སུ་མ་ན་ཏྠེ་རོ ཙ ཉཱ་ཏ་བྦོ་ཏི དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘པུ་པྥ་ནཱ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ན་ཝཱ་སིནྟི ཝ་ན་ཝཱ་སཱི་ར་ཊྛཾ. ཀ་ར་ཀ་ཝ་སྶནྟི ཧི་མ་པཱ་ཏ་ན་ཀ་ཝ་སྶཾ, ཀ་ར་ཀ་དྷཱ་རཱ་ས་དི་སཾ ཝཱ ཝ་སྶཾ. ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ. ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣ་པ་ཊ་དྷ་རོཏི ས་ཏྠ་ཀེ་ན ཚི་ནྣཾ ར་ངྒེ་ན བྷི་ནྣཾ པ་ཊཾ དྷཱ་ར་ཎ་ཀོ. བྷ་ཎྜཱུཏི མུ་ཎྜ་ཀོ. མ་ཀྑཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོཏི ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་ཀྑཾ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀོ་དྷཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ. ཨ་ས་ནི་ཡོ ཕ་ལ་ནྟཱིཏི ག་ཛྫ་ནྟཱ པ་ཏ་ནྟི. མེ མ་མ བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏུཾ པ་ཊི་བ་ལོ ན ཨ་སྶ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན. ཀ་སྨཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་རཱཏི ཀ་སྨཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་ར་ར་ཊྛ་ཝཱ་སི་ནོ. ཨི་སི་ཝཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝཱ་ཏཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཙ་ལ་ན་ཀཱ་ཡ་ཙ་ལ་ནེ་ཧི ས་ཉྫ་ནི་ཏ་ཝཱ་ཏེ་ཧི པ་རི་ཏོ ས་མ་ནྟ་ཏོ བཱི་ཛ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུནྟི ཧེ་ཊྛཱ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ན་མ་ཏ་གྒི་ཡནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༢.༡༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ). ས་མ་དྷི་ཀཱ་ནཱིཏི སཱ་དྷི་ཀཱ་ནི. པ་ཉྩ ར་ཊྛཱ་ནཱིཏི པ་ཉྩ ཙི་ན་ར་ཊྛཱ་ནི. ཝེ་ག་སཱཏི ཝེ་གེ་ན. ས་མ་ནྟ་ཏོ ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སཱིཏི ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ར་ཀྑཾ ཋ་པེ་སི. ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི ས་ཧ་སྶཱ་ནཱིཏི ཨ་ཌྜྷེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཧ་སྶཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཡ་ཌྜྷ་ས་ཧ་སྶནྟི ཨ་ཌྜྷེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ དི་ཡ་ཌྜྷཾ, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་ས་ཏི་ཀཾ ས་ཧ་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནི་དྡྷ་མེ་ཏྭཱ་ནཱཏི པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱ.
རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི རཱ་ཛ་ག་ཧ་ན་ག་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ བ་ཧི ཏཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཏ་མ་གྒེ་ན, ག་མ་ནེ་ན ཝཱ. ཨཱ་རོ་པེ་སཱིཏི པ་ཊི་པཱ་དེ་སི. པ་ལི༹་ནཱཏི ཨཱ་ཀཱ་སཾ པ་ཀྑ་ནྡིཾ་སུ. ན་གུ་ཏྟ་མེཏི ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མཱ་ཧ. པུ་ར་ཏོཏི པཱ་ཙཱི་ན་དི་སཱ་བྷཱ་གེ. པུ་ར་སེ་ཊྛ་སྶཱཏི སེ་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶ. སི་ལ་ཀཱུ་ཊ་མྷཱིཏི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊེ. སཱི་ཧ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ པུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་ལི་ངྒ་རཱ་ཛ་དྷཱི་ཏུ ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ སཱི་ཧ་སྶ ཛཱ་ཏོ སཱི་ཧ་ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཛེ་ཊྛ་མཱ་ས་སྶ པུ་ཎྞ་མི་ཡཾ ཛེ་ཊྛ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝཱ མཱུ་ལ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛེ་ཊྛ་མཱུ་ལ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མི་གཱ་ནཾ ཝཱ་ན་ཏོ ཧིཾ་ས་ན་ཏོ བཱ་དྷ་ན་ཏོ མི་ག་ཝཾ, མི་ག་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱི་ལཱ༹. རོ་ཧི་ཏ་མི་ག་རཱུ་པནྟི གོ་ཀ་ཎྞ་མི་ག་ཝེ་སཾ. ར་ཐ་ཡ་ཊྛི་པྤ་མཱ་ཎཱཏི ར་ཐ་པ་ཏོ་ད་པྤ་མཱ་ཎཱ. ཨེ་ཀཱ ལ་ཏཱ་ཡ་ཊྛི ནཱ་མཱཏི ཨེ་ཀཱ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཱ ཀ་ཉྩ་ན་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ. པུ་པྥ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ ནཱི་ལཱ་དཱི་ནི པུ་པྥཱ་ནི, ས་ཀུ་ཎ་ཡ་ཊྛི་ཡཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ མི་ག་པ་ཀྑི་ནོ ཝི་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. རཱ་ཛ་ཀ་ཀུ་དྷ་བྷ་ཎྜཱ་ནཱིཏི རཱ་ཛཱ་ར་ཧ་ཨུ་ཏྟ་མ་བྷ་ཎྜཱ་ནི. ས་ངྑནྟི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཝ་ཊྚཾ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ས་ངྑཾ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནནྟི ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཙུ་ཎྞཾ, ‘‘ན་ཧཱ་ན་ཙུ་ཎྞ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཝ་ཊཾ་ས་ཀནྟི ཀ་ཎྞ་པི་ལ༹་ནྡྷ་ནཾ ཝ་ཊཾ་ས་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚནྟི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་པུ་པྥཱ་ཀཱ་རེ་ན མ་ངྒ་ལ་ཏྠཾ སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏཾ. ཀ་ཉྙནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རིཾ. ཧ་ཏྠ་པུ་ཉྪ་ནནྟི པཱི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ མ་ཧ་གྒྷ་ཧ་ཏྠ་པུ་ཉྪ་ན་ཝ་ཏྠཾ. ཨ་རུ་ཎ་ཝ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀནྟི ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ན་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཝ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ཀནྟི ཝ་ཏྠ་ཡུ་ག་མེ་ཝ. ནཱ་ག་མཱ་ཧ་ཊནྟི ནཱ་གེ་ཧི ཨཱ་ཧ་ཊཾ. ཨ་མ་ཏོ་ས་དྷནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མི་ཀཱ གུ་ལི༹་ཀ་ཛཱ་ཏི. ཨ་མ་ཏ་ས་དི་ས་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ས་ངྑེ་པེ་ནཱཏི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨུ་པྤཱ་ཏ་པཱ་ཋ་ཀཱཏི ནི་མི་ཏྟ་པཱ་ཋ་ཀཱ. ཨ་ལཾ ག་ཙྪཱ་མཱཏི ‘‘པུ་ར་སྶ ཨ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ སཱ་རུ་པྤཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཌྜྷ་ན་ཝ་མཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནནྟི (ཨ. ནི. ༦.༥༣) པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟནྟི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ མ་ཧཱ་ཨ་པྤ་མཱ་ད་སུ་ཏྟཾ, རཱ་ཛོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
མ་ཧ་ཙྩཱཏི མ་ཧ་ཏཱ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟོཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལ་ནྟ་རཱུ་པོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏུ་མྷེ ཛཱ་ན་ན་ཏྠ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྩ་པ་ཎྞཱ་སཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ཨུ་པ་རི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ་ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་མེ་ཏཱི’’ཏི སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ. ད་ས་བྷཱ་ཏི་ཀ་ས་མཱ་ཀུ་ལནྟི མུ་ཊ་སི་ཝ་སྶ པུ་ཏྟེ་ཧི དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶཱ་དཱི་ཧི ད་ས་ཧི བྷཱ་ཏི་ཀེ་ཧི ས་མཱ་ཀི་ཎྞཾ. ཙི་ར་དི་ཊྛོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོཏི དྷཱ་ཏུ་ཡོ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་བྦ་ཏཱ་ལཱ༹་ཝ་ཙ་རེཏི ས་བྦཱ་ནི ཏུ་རི་ཡ་བྷ་ཎྜཱ་ནི, ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏེ ཝཱ ཝཱ་ད་ཀེ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ. ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ན་ཀ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཱཏི པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ. པོ་ཀྑ་ར་ཝ་སྶནྟི པོ་ཀྑ་ར་པ་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨ་ཏེ་མི་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཨ་ཏེ་མེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཝ་སྶཾ. མ་ཧཱ་ཝཱི་རོཏི ས་ཏྠུ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཋི་ཏོ་ཝ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་པ་ས་ཀྐ་ནེ་ན པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟོ ཏཱ་དི་སོ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ‘‘མ་ཧེ་ཛ་ཝ་ཏྠུ ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ དེ་ཝ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི.
པ་ཛྫ་ར་ཀེ་ནཱཏི ཨ་མ་ནུ་སྶ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏེ་ན པ་ཛྫ་ར་ཀ་རོ་གེ་ན. དེ་ཝོཏི མེ་གྷོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪཱིཏི ཝི་མུ་ཙྩི. ཝི་ཝཱ་དོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་རི་ཡཱ་ཀཱ་ལ་མ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་པྤ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨེ་ཝཾ ཨཱི་དི་སེ་སུ ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་དེ་ཏནྟི ཋཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ རཾ་སི་ཡོ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ, ‘‘ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ད་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙི་ནྟི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐ་མཱ་ཧ. ར་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ལཱ་པི་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཀྑཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨཱ་ཝི་ཛྫཱིཏི པ་རི་ཡཱ་ཡི.
ར་ཉྙོ བྷཱ་ཏཱཏི ར་ཉྙོ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ལཱ༹་དེ་ཝཱི ནཱ་མ ར་ཉྙོ ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏུ ཛཱ་ཡཱ. ས་ར་ས་རཾ་སི་ཛཱ་ལ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཀེ་ནཱཏི སི་ནི་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ར་ས་ཝ་ནྟཾ ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟཾ རཾ་སི་ཛཱ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟེ་ན. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་པྤེ་སཱིཏི ལེ་ཁ་སཱ་ས་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སི. ཨུ་དི་ཀྑ་ཏཱིཏི ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི པ་ཏྠེ་ཏི. བྷཱ་རི་ཡནྟི ག་རུ་ཀཾ, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མཾ པ་ཊི་མཱ་ནེ་ཏཱིཏི མཾ ཨུ་དི་ཀྑ་ཏི. ཀ་མྨཱ་ར་ཝ་ཎྞནྟི ར་ཉྙོ པ་ཀ་ཏི་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར་ཝ་ཎྞཾ. ཏི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀྑ་མྦྷནྟི ཏི་ཧ་ཏྠ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ. ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ར་ཛྫེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ར་ཉྙོ ཨི་ད་ནྟི ར་ཛྫཾ, ས་ཀ་ལ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨཱ་ཡོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ཙ, ཏེ་ན པཱུ་ཛེ་མཱིཏི ཨ་ཏྠོ, ན ས་ཀ་ལ་པ་ཐ་ཝཱི་པཱ་སཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧཾ དེ་མཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ དཱ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི དེ་ནྟོ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཾ དེ་ཏི ནཱ་མ ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ དཱ་ན་སྶ, པ་ཐ་ཝཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཙ པུ་ན ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ནི་ཡ་མི་ཏ་ཀཱ་ལེ པ་ན ཨཱ་ཡཱ་ད་ཡོ པ་རི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཏྟཱ ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨི་ཏོ པ་ར་མྤི ཨཱ་ཡཱ་དི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ར་ཛྫ་དཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པུ་པྥུ་ལ༹་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཀེ་ཏ་ཀཱི་པཱ་རོ་ཧ་ངྐུ་རཱ ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལ༹་ཀཱ་ཀཱ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ. ག་ཝ་ཀྑ་ཛཱ་ལ་ས་དི་སནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀཾ, ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པི་ཏ་དཱ་རུ་པ་ཊ་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ, ག་ཝ་ཀྑེ་ན ཙ སུ་ཏྟཱ་དི་མ་ཡ་ཛཱ་ལེ་ན ཙ ས་དི་ས་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.
དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ དེ་ཝོ་ཏི མེ་གྷོ, ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་སུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ས་མི་ཝ ཁཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ག་ཛྫི་ཏཾ དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི ནཱ་མ, ཡཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་དུ་ནྡུ་བྷཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཕ་ལིཾ་སཱུཏི ཐ་ནིཾ་སུ. པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ན་ཙྩེ་ཧཱིཏི པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་མྤེ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ བྷ་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ན་ཙྩེ་ཧི. ཝི་མྷ་ཡ་ཛཱ་ཏཱ ཡ་ཀྑཱ ‘‘ཧི’’ནྟི་ས་དྡཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཀྑཱ་ནཾ ཧི་ངྐཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ས་ཀ་ས་ཀ་པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ སི་པྤ་ཀོ་ས་ལླེ་ཧི. ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ད་ཏྭཱཏི ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟ་ད་ཧོ་ད་ཀེ་ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ད་ཏྭཱ.
དེ་ཝ་ཏཱ་ཀུ་ལཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ནཱ་ག་ཡ་ཀྑཱ་དི་དེ་ཝ་ཏཱ་ཀུ་ལཱ་ནི ད་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. གོ་པ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀ་མྨི་ནོ ཏ་ཐཱ ‘‘ཏ་ར་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ན ས་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་མ་ལི་ཏྟིནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ པ་ཊྚ་ནཾ. ཨི་ད་མ་སྶ ཏ་ཏི་ཡནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཊཱ་ཧེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སཱ་ཁཱ་བོ་དྷི་ཡཱ ར་ཛྫ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ར་ཛྫ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ ཨ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ སཱ་ཁཱ་ཡ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛཱ ར་ཛྫེ་ན པཱུ་ཛེ་སི. ར་ཛྫེ་ན པཱུ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་སེ་སུ ཀི་ར ས་ཀ་ལ་དཱི་པ་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མེ་ཝ པཱུ་ཛེ་སི.
པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེཏི སུ་ཀྐ་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ. ཏ་ཉྷི ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་ཉྩ ཏ་སྨིཾ ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པེ ཝོ་ཧཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དྷ པ་ན པུ་ཎྞ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་པ་རཱ པུ་ཎྞ་མཱི, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀོ མཱ་སོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ. ཏ་སྨཱ ཨི་མི་ནཱ ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘དུ་ཏི་ཡ་པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་པཱ་ཊི་པ་ད་སྶ ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་པཱ་ཊི་པ་ད་ཏྟཱ. ག་ཙྪ་ཏི ཝ་ཏ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རེཏི ཁེ་དེ. ས་མ་ནྟཱ་ཡོ་ཛ་ནནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ པ་དེ་སེ ས་བྦ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་པ་ཎྞ་རཱུ་པེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་བོ་དྷིཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ག་བྷ་ཝ་ནཾ ནེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ་ནི ནཱ་ག་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་ནི ཨི་དྡྷི་ཡཱ ག་ཧི་ཏེ་ན ག་རུ་ལ༹་རཱུ་པེ་ན ས་ནྟཱ་སེ་ཏི. ཏཾ ཝི་བྷཱུ་ཏིཾ པ་སྶི་ཏྭཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཾ པཱུ་ཛཱ་མ་ཧ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མ་ཧ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ས་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ པཱུ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཐེ་རིཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ས་མུ་དྡ་སཱ་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋ་ཏྭཱ རཱ་ཛཱ ས་མུ་དྡེ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ བོ་དྷིཾ ཐེ་རཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་དྡ་ས, ཡ་ཏྠ ཙ པ་ཙྪཱ ས་མུ་དྡ་སྶ དི་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ས་མུ་དྡ་སཱ་ལཾ ནཱ་མ སཱ་ལཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ཏ་སྨིཾ ས་མུ་དྡ་སཱ་ལཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ པ་དེ་སེ. ཐེ་ར་སྶཱཏི མ་ཧཱ་མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ. པུ་པྥ་ཨ་གྒྷི་ཡཱ་ནཱིཏི ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་དི་སཱ་ནི པུ་པྥ་ཙེ་ཏི་ཡཱ་ནི. ཨཱ་ག་ཏོ ཝ་ཏ་རེཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རེཏི པ་མོ་དེ. ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་མ་ཙྩ་ཀུ་ལེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལེ་ཧི ཙཱ་ཏི སོ་ལ༹་ས་ཧི ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཀུ་ལེ་ཧི. ར་ཛྫཾ ཝི་ཙཱ་རེ་སཱིཏི ར་ཛྫཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. རཱ་ཛ་ཝ་ཏྠུ་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི རཱ་ཛུ་ཡྻཱ་ན་སྶ དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ནནྟི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་དི་ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ. ‘‘ས་ཧ བོ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ན ‘‘ས་ཧ བོ་དྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ས་ཏི ཧི ས་ཧ་ས་དྡ་པྤ་ཡོ་གེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ད་སྶིཾ་སཱུཏི པ་ཉྙཱ་ཡིཾ་སུ. མ་ཧཱ་ཨཱ་ས་ན་ཊྛཱ་ནེཏི པུ་བྦ་པ་སྶེ མ་ཧཱ་སི་ལཱ་ས་ནེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ. པཱུ་ཛེ་ཏྭཱ ཝ་ནྡཱིཏི ཨཱ་གཱ་མི་ནཾ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི. པུ་རི་མེ པ་ན མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པཱུ་ཛཱ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ས་ངྒྷ་སྶ་པི ན་ཝ་ཀ་ཏཱ ཨ་ཝ་ནྡི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པ་ན མེ་ཏྟེ་ཡྻཱ་དི་བུ་དྡྷཱ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀྑ་ཎཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཝ་ནྡི་ཏ་བྦཱ་ཝ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སི་ཊྛ་པུ་གྒ་ལ་ཏྟཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཊྛོཏི པ་ཉྩ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཡ བྷཱ་ཏུ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཙེ་ཏི་ཡ་གི་རི་མྷི པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. མེ་གྷ་ཝ་ཎྞཱ་བྷ་ཡ་ཨ་མ་ཙྩ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎ་ཊྛཱ་ནེཏི མེ་གྷ་ཝ་ཎྞ་ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ར་ཉྙོ ཨ་མ་ཙྩེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་རི་ཝེ་ཎ་སྶ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ ཋཱ་ནེ. མ་ངྒ་ལ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ ས་མུ་པྤ་ནྣོ མ་ནོ་ཧ་ར་ས་དྡོ ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ར་ཝོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཾ མ་ཧཱ་ཝི་ར་ཝཾ ར་ཝཱི’’ཏི. ན ཧི ཨཱ་ཀཱ་སོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠི, ཡོ ས་དྡཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ཏ་ཨུ་ཏུ་ཝི་སེ་ས་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ་ཝ སོ ས་དྡོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མ་ཀ་ཏྟི་ཀ་པ་ཝཱ་ར་ཎ་དི་ཝ་སེ…པེ… ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ པ་ཀཱ་སེ་སཱིཏི ཨི་དཾ ཝི་ན་ཡཾ ཝཱ་ཙེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་དི་ཝ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་སི་ཊྛི་ཀ་རཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཀ་རཱ་ནཾ. རཱ་ཛི་ནོཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ, དེ་ཝཱ་ནཾ་པི་ཡ་ཏི་སྶ་རཱ་ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙེ་པཱིཏི མ་ཧི་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་པི, ཏེ་སཾ ས་རཱུ་པཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི མ་ཧི་ནྡ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ་ནཾ ཨ་རི་ཊྛཱ་ད་ཡོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཙ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཊྛ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཀཱ་ལ༹་སུ་མ་ནཱ་ད་ཡོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་པ་ར་མྤ་རཱ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱཏི མ་ཧི་ནྡོ ཨི་ཊྚི་ཡོ ཨུ་ཏྟི་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཧི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ) པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ.
ན པ་གྒྷ་ར་ཏཱིཏི ན ག་ལ༹་ཏི, ན པ་མུ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་ག་ཏི་དྷི་ཏི་མ་ནྟེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏཱིཏི ཨུ་གྒ་ཧ་དྷཱ་ར་ཎེ ས་ཏི. ག་ཏཱིཏི ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎེ ཉཱ་ཎཾ. དྷི་ཏཱིཏི ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཝཱི་རི་ཡཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀེ་སཱུཏི ‘‘ཀ་པྤ་ཏི ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི ཝཱི་མཾ་ས་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི་སུ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ཨཱ་ཧ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟཱ་ཧཱིཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ སུ་གུ་ཏྟོཏི ལ་ཛྫི་ནོ ཝི་ན་ཡ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ལ་ཛྫི་ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ཁ་ཎྜཱ་དི་དོ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ སུ་གུ་ཏྟོ སུ་ར་ཀྑི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏཱ་ནནྟི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེ་ན པ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝི་ན་ཡཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ སུ་དྡྷ་ནྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཝི་ག་ཏོ སཱ་ར་དོ བྷ་ཡ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་སཱ་ར་དོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ དོ་སོ ཨེ་ཝཾ ན དོ་སོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ་ཝ ཀ་ཐ་ན་ཏོ ནི་བྦྷ་ཡོ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝོ་ཧ་ར་ཏི . པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེཏི ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཙེ་ཝ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་དི་སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཙ. ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ནཱཏི ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏེ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་དྡྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཡཱཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཏི་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝི་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ན་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ ཝི་ན་ཡོ, ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོཏི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ས་ནྟཱ་པཱ་བྷཱ་ཝོ. པཱ་མོ་ཛྫཾ ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏི. པཱི་ཏི ནཱ་མ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི. པ་སྶ་དྡྷཱིཏི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་སྶ་དྡྷི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧོ. ནི་བྦི་དཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ. ཝི་རཱ་གོཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ. ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ནུ་པཱ་དཱཏི ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཨ་ནྟ་རཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ ཀ་ཐཱཏི ཨ་ཡཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ནྟ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡ་མ་ནྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝཾ ན ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝི་ན་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་མ་ནྟ་ནཱ. ཨུ་པ་ནི་སཱཏི ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལ་ནྟི ཨུ་པ་ནི་སཱ, ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་ན་ཡོ སཾ་ཝ་ར་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་པ་ར་མྤ་རཱ་པི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནནྟི ཨི་མི་སྶཱ པ་ར་མྤ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ནཾ, ཏ་མྤི ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ. ཡ་དི་དནྟི ནི་པཱ་ཏོ. ཡོ ཨ་ཡཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏོ, ཏ་པྥ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་མོ་ཀྑོ, སོ་པི ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡོ ཨ་ཡཾ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་མོ་ཀྑོ ཝི་མུ་ཙྩ་ནཾ ཝི་ག་མོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཏྠཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི མ་གྒ་ཕ་ལ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཡོ་གོཏི ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨ་བྷི་ཡོ་གོ.
ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཨི་ཏི ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ
བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཡོ ནི་ཊྛི་ཏོ.