ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝི་བྷ་ངྒེ ཝི་ཡ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, ཝི་ཏྠཱ་ར་མ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ;
ཨ་ཀ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་མྤི, ཝ་ཀྑེ ག་ཎྛི་པ་ད་ཀྐ་མཾ.
ཡོ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ངྒོ ཨ་སྶ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀྐ་མོ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥༦-༧. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པ་ཉྙཱ ཝཱི་མཾ་སཱ. པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ད་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཝུ་ཏྟནྟི ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་པྤ་ནཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
༦༥༨. ‘‘ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨ་ཉྙ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀེ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ས་མྦྷ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཚཱ་ཡཱ་དི་སྶ་ན་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ་ཧ དྷ་མྨ་པ་དེ ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡. ཝི་སཱ་ཁཱ་ཝ་ཏྠུ) ‘‘ཏ་སྶ ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ན་སྶ ནི་སྶ་ནྡེ་ན ཨི་མཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ལ་བྷི. ཨི་ཏྠཱི་ན་ཉྷི ཙཱི་ཝ་ར་དཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ལ་ཏཱ་པ་སཱ་དྷ་ན་བྷ་ཎྜེ་ན མ་ཏྠ་ཀཾ པ་པྤོ་ཏི, པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨི་དྡྷི་མ་ཡ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཉྙ་བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀ་དཱ་ཙི སི་ཡཱ, ན་ཏྠེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ. དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནི་ནི་དྡེ་སོ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཨི་མཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ –
‘‘ཨུ་བྷོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ,
ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཧ་ཏྠ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ;
སི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་ནཱ,
པ་ཉྷཱ མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༩);
ཨ་ཐ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་ཝ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏཱ པུ་རི་སཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི, ‘‘ཏཱི་ཧི ས་ར་ཎ་ག་མ་ནེ་ཧི ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི’’ཏི ཙ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ནོ ཙེ, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཀེ, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཝི་ཉྙཱུ པ་ཊི་བ་ལོ’’ཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨཱ་མི་སཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཏྠཱ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཀ་དཱ་ཙི མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཝ་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ པུ་རི་སཱ་ནཾ སི་རཱ་ནི ཨ་གྒ་པཱ་དེ་ཧི མི་སྶི་ཏཱ་ནི ཀ་དཱ་ཙི ཧོ་ནྟི, ཀེ་ས་ཙྪེ་ད་ན་ཀཱ་ལེ ཝཱ སི་རཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ་ཧི མི་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་ཏི་ར་དྡྷ་ག་ཝེ་སི, དུ་ར་ཀྑི་ཡཾ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ ཨ་ཏི་ལ་ཧུཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཀཱ་རུ་ཉྙེ་ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀྑེ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་ཀྑེ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དེ་སེ་སུ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༦༥༩. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན སཱ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡ་མ་ནུ་ག་ཎྛི་པ་ད་ཀྐ་མོ – ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ན ‘‘སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘མ་ནུ་སྶི་ཏྠི་ཡཱ ཏ་ཡོ མ་གྒེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ‘‘བྷི་ཀྑུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ…པེ… སོ ཙེ པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༥༦) ན་ཡེ་ན ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ་པི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ་པི ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི པ་ཝེ་ས་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཱ་དི་མྷི ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ དི་སྶ་ཏི. ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཙ་ལ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ན སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘སོ ཙེ པ་ཝེ་ས་ནཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, པ་ཝི་ཊྛཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཋི་ཏཾ ན སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༥༨) ཨེ་ཏྠ ཋི་ཏ ན སཱ་དི་ཡ་ནེ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ་པི པ་རི་པུ་ཎྞ་ཙ་ལ་ན་ཏྟཱ. སཱ་དི་ཡ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧི སེ་ཝ་ན་ཙ་ལ་ན་ཉྩེ་ཏྠ ན དི་སྶ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཀ་སྨཱ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡོ ཨ་ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཙེ? ‘‘ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩, ༤༢) མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་རཱུ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ངྒ་ན་ཡ་མ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’མི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ་སུ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ སུ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ, ན ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ, སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟེ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ནི་ཡ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སི་དྡྷི ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་སྶཱ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ. སེ་སཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ནེ་ཝ པཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ སུ་རཱ་པཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༨) ‘‘མ་ཛྫ་པཱ་ནེ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་པི བཱི་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མ་ཛྫཾ པི་ཝ་ནྟ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, སཱ་མ་ཎེ་རོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པི་ཝ་ནྟོ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཨ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ སི་དྡྷི་ཀ་ར་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ས་ཏི་པི སཱ་མ་ཎེ་རོ སཱི་ལ་བྷེ་དཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ སུ་རཱ་པཱ་ན་སྶ. ‘‘སུ་རཱ་ད་ཡོ པ་ནི་མེ’’ཏི ཝ་ཏྠུཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྶ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀི་ཉྩེ་ཏྠ ཡུ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཏོ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མོ་ཏི ཙེ? ན, དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སེ་ཀྑཱ་ན་མྤི ཨ་པྤ་ཝི་ས་ན་ཏོ. ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སུ་པ་ནྟ་སྶ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་ཏྟ་ཛ་ལ་བི་ནྡུ་མི་ཝ སུ་རཱ་བི་ནྡུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན ཧི ཨ་ཏྠེ ག་ཧི་ཏེ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་མེ་ཏི. ‘‘ས་དྡྷིཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏྠོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་དི ཝ་ཏྠུ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཀྑེ ཝི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ན མ་ཛྫ་པཱ་ནཾ སི་ཡཱ, ཀ་སྨཱ ནཱ་ལི༹་མ་ཛ྄ཛྷཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པཱ་ན་ཀཱ་དི་ས་ཉྙཱི་ན་ནྟི? སཱི་ལ་བྷེ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཝི་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙེ, ན, ཙ་ཀྑུ་པཱ་ལ་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ (དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡) ཨཱ་དི་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ་ཏི. ཨ་པི་ཙ བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཝི་ཡ སུ་རཱ་པཱ་ནཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཀ་སྨཱ ན ཛཱ་ཏ་ནྟི? ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ, སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མྤི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏེ. མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ན་མྤི ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ. སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ, ཨི་ཏ་རཾ ད་ཎྜ་ཀ་མྨ་ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཙེ? བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི མ་ཛྫ་པཱ་ནེ ན་ཏྠི. ཨེ་ཏྠ ཏི་ཀ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡེ་ན ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. མ་ཛྫེ ཨ་མ་ཛྫ་ས་ཉྙི་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཱ་པ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. བྷི་ཀྑུ་སྶ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་ཏྠུ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏ་སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཙེ? ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྤི མ་ཛྫ་པཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ སཱ་མ་ཎེ་རཱ་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ནཱ་ཙི་ཏྟ་ཀཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫ་མྤི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི. ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་ར་པ་ཀྑེ ཨ་ཡ་མེ་ཝ དོ་སོ. ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྷི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ མ་ཛྫ་པཱ་ན་ནྟི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ སུ་རཱ་པཱ་ན་མེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡཱ ན ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི? ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་རཱ་པཱ་ན་མེ་ཝ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡཱ ན ཀ་རོ་ནྟི, པཱ་ཎེ་སུ་པི ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཡ སཱི་ས་ཙྪེ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ན ཀ་རོ་ནྟི, ས་དཱ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ར་དཱ་རཾ ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟི, ཨ་ན་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀ་མུ་སཱ ན ཝ་ད་ནྟི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཉྙཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་པི སུ་རཱ་པཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ག་ཎྛི་པ་དེ ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ་དྷི་ཀཱ་རེ ‘‘ས་ཙི་ཏྟ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི སུ་རཱ་པཱ་ནཱ་དི་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཡ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ པ་ན་སྶ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡ་མེ་ཝ, ན པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ. ཀ་ཐཾ? ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ཡ་ངྒ་མ་ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ་པི ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ནྟཱི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ. བྷི་ཀྑུ པ་ན ཙོ་པ་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་པི ཙོ་པ་ནེ ས་ཏི ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ས་ཏི. པ་ཝེ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཝེ་ས་ན་སཱ་དི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ སེ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟ་སྶུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ‘‘ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏྭཾ ཨ་ཡྻེ ཛཱ་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༦༦༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨ་ནྟེ ‘‘ཨུ་དྡི་ཊྛཱ ཁོ ཨ་ཡྻཱ་ཡོ ཨ་ཊྛ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་ཙི. ༦༧༧), པ་རི་ཝཱ་རེ ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི (པ་རི. ༢༠༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒཾ པ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ‘‘ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཚ་ནྡ་སོ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ་ན་པི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ཧོ་ཏི ཨ་སཾ་ཝཱ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཝི་སེ་ས་མྤི ཨ་ཝི་སེ་ས་མྤི མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དཾ, ཏི་ཀ་ཙྪེ་དཾ, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་སི. ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི པ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ་ཡེ་ཝ ཨི་དྷ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༦༦༦. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ན་ཡ་ཏོ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཚ་ཊྛ་ས་ཏྟ་མ་ཊྛ་མཱ་ནཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྟཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ན ཨི་དཾ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་མཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཚ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨི་ད་ཉྩ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ པ་ཙྪཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘ཨ་ཊྛ་ནྣ’ནྟི ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་ཏེ་ན སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ངྒཱི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ཉྙཱ་སི’’ནྟི པཱ་ཋོ. ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ‘‘དུ་ཊྛུ་ལླ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཾ ཡཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, སཱ་པི ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀ་ཨཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ཛྫ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙི་ཏྟཾ དོ་མ་ན་སྶི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦༩. ཨི་མཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྟནྟི ‘‘ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཡོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡོ, ཀ་མྨཱ་ཀ་མྨེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ཝི་ཡ ན ག་ཎ་པཱུ་ར་ཎོ, ས་ཧ་སེ་ཡྻ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི. སཱ ཧི ཡཱ་ཝ ན ས་མ་ནུ་བྷ་ཊྛཱ, ཏཱ་ཝ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀཱ ཙ ཧོ་ཏི, སཾ་ཝཱ་ས་ཉྩ ལ་བྷ་ཏི. ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་པི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཀྑི་ཏྟོ ཙེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཝི་བྦྷ་ནྟེ་པི ཏ་སྨིཾ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་ཀྐ་ནྟ་ཀེ་པི སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏེ་པཱི་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་པི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏ་བྦཱ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨཾ ས་ངྒྷཱ་ཡ་ཏྟཾ, ས་ངྒྷེ་ན ས་ཉྩི་ཙྩ པུ་རི་མ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ ན ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏི. ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨ་མ་ཏྟེ, ཀུ་དི་ཊྛི་ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟེ ཙ ཀ་རི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཏྭཱ སཱ་ས་ན་ཏོ ཙཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཙེ? ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ, ཨི་དཾ ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ་པི ཏ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཙ ཝི་ན་ཡ་སྶ.
ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧༥. ‘‘ལོ་ཀ་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ཏི་སྶི་ཏྠི་ཡོཏི ཏཱི་སུ ཨི་ཏྠཱི་སུ, ཏི་སྶོ ཝཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ. ཏཾ ན སེ་ཝེཏི ཏཱ་སུ ན སེ་ཝ་ཏི. ཨ་ན་རི་ཡཱཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནཱ. བྱ་ཉྫ་ན་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ བྱ་ཉྫ་ནེ. ན སེ་ཝེཏི ན སེ་ཝ་ཏི. ན ཙཱ་ཙ་རེཏི ནཱ་ཙ་ར་ཏི. ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞོཏི དྭཱི་ཧི་པི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི. ག་མ་ནུ་པྤཱ་ད་ནནྟི ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ.
༦༧༦. ‘‘ནི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝཱ པཱ་རུ་ཏ་སྶ ཝཱ ཝ་ཏྠ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨༡. ཨཱ་ཧ་ཏ་ཀོཏི ཨཱ་ནཱི་ཏོ, ནི་ཡ་ཏ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨ་ཌྜོ ནཱ་མ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་སོ དཱ་སོ, དཱ་སཱི, ཝཱ་པཱི, ཁེ་ཏྟཾ, ཨཱ་རཱ་མོ, ཨཱ་རཱ་མ་ཝ་ཏྠུ, གཱ་ཝོ, གཱ་ཝཱི, མ་ཧིཾ་སཱི, ཨ་ཛཱ, ཀུ་ཀྐུ་ཊཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ ཨཱ་རཱ་མི་ཀཱ, ཨ་ཡཾ ཝཱ་པཱི ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ ཧ་ཏྠེ དོ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ དི་ནྣཱ. ཨི་ཏོ ཁེ་ཏྟ་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ཏོ གཱ་ཝི་ཏོ མ་ཧིཾ་སི་ཏོ ཨ་ཛཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་གོ་ར་སཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མེ་ན ས་ངྒྷ་སྶ དི་ནྣཱ’’ཏི པུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཀི་ར ཨ་ནེ་ན་ཀ་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. གཱི་ཝཱཏི ཀེ་ཝ་ལཾ གཱི་ཝཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷ་ཎྜཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དྷཱ་རཱ ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཉྙེ་ན པ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝེ་ད་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨༣. བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་མཱ་ར་བྷ་ཊི་ཀཱ་ནཾ ག་ཎཱ བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎཱ. ཀ་པྤནྟི ཀ་པྤི་ཡཾ. ཀ་པྤ་ག་ཏི་ཀནྟི ཀ་པྤི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ. པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ་པཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རཱ་སུ པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ. པ་ཎྞ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་རི་ཡཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ‘‘ཏི་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་བྦཱ་ཛ་ནེ ན དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨༧. བྷ་དྡཱ་ཀཱ་པི་ལཱ་ནཱི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡཱ ཀི་ར. ཉཱ་ཏཱི་ནཾ ཀུ་ལཾ ཡ་སྨིཾ གཱ་མ་ཀེ, ཏ་དེ་ཏཾ གཱ་མ་ཀཾ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ, ཀུ་ལ་ས་ནྣི་ཧི་ཏཾ གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ཛཾ གཱ་མཾ ནེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཝཱ དྭི་ཀ་མྨི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ག་མཱ་སི ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི.
༦༩༢. ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན་པི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ནེ དྭི་ནྣཾ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏྠ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨེ་ཀོ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏོ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ‘ཨུ་པ་ཙཱ་ར’ནྟི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་རི་ཀྑེ་པ་པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’ཏི ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཝི་སེ་ས་མ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨི་དྷ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ པ་རི་ཀྑེ་པོ ཡ་ཐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶ. དུ་ཏི་ཡཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ་ཏི་པི ཨེ་ཀ་ཙྩེ་སུ དི་སྶ་ཏི, ཏཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘པཱ་ལི༹་ཝི་སེ་ས་མ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི དུ་ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་སྨཱ? ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི, སོ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ཋ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཋོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ. ཀ་སྨཱ? བ་ཧཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ར་ཉྙེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ན གཱ་མེ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ནི་ད་སྶ་ན་མྤི ‘‘སི་ཀྑཱ་པ་དཱ བུ་དྡྷ་ཝ་རེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༧༩) གཱ་ཐཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ན་དིཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩ བྷི་ཡྻོ ‘‘ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཙ་ཏ་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཋི་ཏ་སྶ ཙཱ་པི ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (པ་རི. ༤༧༥) པ་རི་ཝཱ་ར་གཱ་ཐཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཧི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་ཀྐ་མ་ན་མེ་ཝ པཱ་ཋོ་ཏི ནི་ཊྛཾ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ, སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པ་ད་སཱ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཀཱ་ལ་གཱ་མ་པྤ་ཝེ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་དཱི་སུ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཡཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏོ, ཨ་དྡྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏོ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་སཱ་རུ་པྤ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་མོ་ཀྑོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀེ, ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་ཧཱ་ར་བྷཱུ་མི ‘‘གཱ་མ་ནྟ་ར’’ནྟི ན ཝུ་ཙྩ་ཏི གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ་པི ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཏྟཱ. ‘‘པ་ར་ཏོ ‘ས་ཙེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ བ་ཧི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་རོ ན ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཉྩི་ན་ག་རེ ཁ་ནྡྷ་དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ, ཀཱ་ཝཱི་ར་པ་ཊྚ་ནེ སཱ་རཱི་དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རོ ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཉྙོ་པི སོ ཝི་ཧཱ་རོ, ཏ་སྨཱ སཱི་མ་བ་དྡྷ་སུ་ཁ་ཏྠཾ གཱ་མ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ ནི་ར་ནྟ་རཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ, ནི་ཀྑ་མ་ནྟི་ཡཱ་པི གཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་རེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་གཱ་མ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ ཝི་ཧཱ་རེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཏེ གཱ་མཱ སོ་དྷེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཝཱ ཐེ་ཡྻ་ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟི་ཡཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ནྟི. ‘‘གཱ་མ་ནྟ་རེ གཱ་མ་ནྟ་རེ ཨཱ་པ་ཏྟི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཀེ.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་དུ་དྡྷཱ་རེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ དུ་ཏི་ཡོ པཱ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཏཱི་རེ་སུ ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་སྶེ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝཱ’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ, ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ. ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཧེ་ཏྠ ན་དཱི་པཱ་རེ, གཱ་མ་ནྟ་རེ ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི. ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ར་ཏཱི་ར་ཏོ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དཱ་རཱུ་ནི, པ་ཎྞཱ་ནི་ཝཱ མ་གྒི་ཏྭཱ ཨཱ་ནེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི པ་ར་ཏཱི་རེ ཨོ་ཏཱ་པེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནྷཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྠེ་ཝཱ་ལ་ཡ་ས་མྦྷ་ཝཱ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་མ་ནྟ་རེ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ར་ཏཱི་ར་ཏོ ན་དིཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དཱ་རཱུ་ནི པ་ཎྞཱ་ནི ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཐོ་ཀ་མྤི ཏ་ར་ཎ་ཝཱ་རེ་ན ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཀི་ར ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ པ་ཝི་སི་ཏུཾ.
ཨ་གཱ་མ་ཀེ ཨ་ར་ཉྙེཏི ཨ་གཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨ་ར་ཉྙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཡཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡ་ཏོ གཱ་མ་སྶ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, སཱ ཨ་ས་ནྟེ གཱ་མེ ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་པི པ་གེ་ཝ གཱ་མེ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཏྠི, ཏ་སྶཱ ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ར་ཉྙ་མ་གྒ་ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཝཱ་ཡཾ ཝི་དྷཱི་ཏི ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. གཱ་མ་ཏོ པ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟཱི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་གཱ་མ་ཀཾ ཨ་ར་ཉྙ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨཱ་རཱ་དྷི་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ ལ་ཛྫི་ནི་ཡོ, ཏཱ ཀོ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ག་ནྟ་བྦཾ. ག་ཙྪ་ཏི ཙེ, གཱ་མ་ནྟ་ར་ན་དཱི་པཱ་ར་ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ན མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ‘‘ག་ཎ་མྷཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཀིཾ་ཡེ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏ་རཱ གཱ་མེ གཱ་མེ པཱ་རེ པཱ་རེ ཨ་རུ་ཎེ ཨ་རུ་ཎེ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་སཱ་དྷ་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ‘‘མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎནྟི་ཨཱ་དི ཨེ་ཝཾ གཱ་མ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩༤. པ་ཊི་ཝ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟི. ཀ་མྨ་དོ་སནྟི ‘‘ཨ་ན་ཉྙཱ་ཡ ག་ཎ་སྶ ཚ་ནྡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཀ་ཏྟ་བྦ་ཊྛཱ་ན་དོ་ས་ནྟི པོ་རཱ་ཎཱ. ཀཱ་ར་ཀ་ག་ཎ་སྶཱཏི ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷོ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཙེ? པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷཾ ན ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏྭཱ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ནཱ་ཡཾ ཐུ་ལླ་ན་ནྡཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨོ་སཱ་རེ་སཱི’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་མ་ཏིཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཀ་མྨཾ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ཏ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན ན ཀཱ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པི དི་ཊྛཱ་ཝི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ.
༦༩༨. ཨ་ས་ནྟེ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ས་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཨི་དཾ ས་བྦ་ཏྠ ན ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ. ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ར་ཛྫེ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀ་ར་ཊྛེ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀ་གཱ་མེ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཡ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ནྟི ཨེ་ཀེ. ཨ་ནྟོ་ཨ་དྡྷ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཏི ཨེ་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ ཨ་ས་ནྟེ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷེ ཨོ་སཱ་རེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་དཾ པ་སཾ་ས་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཡ་ཏྠ ས་ཀྐཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏུ་ནྟི སཱ་མཱི་ཙི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཉྩ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠༡. ཨེ་ཏཾ ན ཝུ་ཏྟནྟི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཏཾ ནི་ཡ་མ་ནཾ ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ཀ་ཏ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ་ཏི? ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ. ཡ་དི ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ན པ་མཱ་ཎཾ, ཀིཾ ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨུ་བྷོ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ པ་མཱ་ཎ་ནྟི. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཨུ་བྷོ ཙེ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ, ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་མྤི ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨ་ཐ སཱ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ ཨ་ཡྻེ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་སཱི་ཏི. ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ ཨ་ཡྻེ་ཏི…པེ… ནཱ་ཧཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི.
པ་ཉྩ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཚ་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠༥. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ. ཡ་སྨཱ ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ ན དེ་ཏི ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་གྒ་ཧོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་རི་བྷོ་ག་པ་ཙྩ་ཡཱ. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི བཱ་ཧུ་ལླེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ད་ནྟི་ཡཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཚ་ཊྛ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཏྟ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡༢-༤. ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙ་ཏོ པུ་བྦེ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི. ཉ་ཏྟི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ པ་ཏྟེ་ཏི པོ་རཱ་ཎཱ. ཏཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི. ‘‘སུ་ཏྭཱ ན ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ ཛཱི་ཝི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟ་རཱ་ཡ་བྷ་ཡཱ ན ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨ་ས་ཉྙཱ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨ་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི་ཡཱ’’ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ཏྟ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཊྛ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡༥. པ་ཙྩཱ་ཀ་ཏཱཏི པ་རཱ་ཛི་ཏཱ. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ, ཨི་མ་སྶ ཙ ནི་དཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ, ན ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨུ་བྷོ་པེ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་བྷཱ་ག་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་དི་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨི་དཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་སེ་ས་ཏོ, ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨ་ཊྛ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ན་ཝ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢༣. ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ན སཾ་ས་གྒེ་ནཱ’’ཏི པཱ་ཋ་སེ་སོ.
ན་ཝ་མ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. པ་ཋ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༣༣. པ་ཋ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤༠. ཝ་ཏྠུ་ས་མྤ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ན ཏ་སྶཱ ཨ་ནཱ་པ་ནྣ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ནཱ་ཎ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མ་དཾ་སུ. ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦཾ པུ་གྒ་ལི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨི་ཏ་ར་མྤི ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨ་ཡྻཱ་ཡ ད་མྨཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ནྟི ནི་སྶ་ཊྛ་པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ. ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེཏི དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ནེ་ན. ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཛེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དྷ བྷཱ་ཛཱ་པི་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཨ་ཏྟ་ནཱ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ལི་ཁི་ཏཾ. ཡ་དི ནི་སྶ་ཊྛ་པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ, ‘‘ནི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ག་ཎ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ད་དེ་ཡྻ, ད་དེ་ཡྻུཾ, ཨ་ཡྻཱ་ཡ ད་མྨཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏཱི་ཎི་པེ་ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཏ་སྨཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནི་སྶ་ཊྛ་པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཱ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ལ་དྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་མྤི ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ.
༧༤༡. ‘‘ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རེ ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི པ་ན བྷཱ་ཛ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟིཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན པ་ཊི་ལ་དྡྷཾ, ན ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ དཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ལེ་སེ་ན པ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི ཙེ, བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤༤. ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ བྷ་ཎྜ་གྒྷེ་ན ཀཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༢. ལེ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝི་ཉྙུ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི, ཏ་སྨཱ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཉྙ་ཏྟཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་ར་མྤི ལ་བྷེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི.
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་ཉྩ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༣. ‘‘ཏེ་ལཾ གོ་པེ་ཏྭཱ ས་པྤི་མྤི མེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀུ་ལ་གྷ་རཱ’’ཏི ཀི་ར པཱ་ཋོ.
པ་ཉྩ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཚ་ཊྛ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥༨-༧༦༢. པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶཱཏི དུ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ཀ་སྶ. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏཾ, ཏ་སྶཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ནི་སྶ་ཊྛ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ. ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་སཾ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཝ་སྶ་གྒེ་ན པ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ན་མྤི ན ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ, ཀེ་ཝ་ལཾ ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ ཨེ་ཝ ཏཱ་ཧི་པི ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ་པི ཡ་ཐཱ་དཱ་ནེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་སཱ་ཧི ག་ཧི་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཏྠ གི་ལཱ་ནཱ་ཡ་པི ན མོ་ཀྑོ.
ཚ་ཊྛ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ས་ཏྟ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༤. ས་ཏྟ་མེ ‘‘ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠི་ཀེ་ན ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀེ་ན ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཏེ་ན ཙ པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན ས་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་སྶཱ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠེ་ན སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་སྶཱ་ཡ་མ་ཏྠོ – ཏེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཙ-ས་དྡེ་ན ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀེ་ན ཙ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ དཱི་པེ་ནྟོ ‘‘ས་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཏེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མྤི ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫིཾ་སཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པཱ་ལི༹ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ.
པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན ‘‘སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀེ་ནཱ་ཏི ས་ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ’’ཏི ཏ་སྶེ་ཝ པ་ད་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ ཧི པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་དྷ་མྨ་ཏཱ. ‘‘ས་ངྒྷི་ཀཾ ལཱ་བྷཾ པ་རི་ཎ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ན སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀ་པ་དེ་ན ཀོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ སི་ཡཱ, སོ ན དི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཏ་དེ་ཝ པ་དཾ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པུ་རི་མེ་ན ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ས་ནྟ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷཾ སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏོ པ་རེ་ན སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀ-ས་དྡེ་ན ཨི་དཾ ནི་བྦི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་གྒ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝི་སུཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ན ཙ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་དྭ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མི་སྶེ་ཏྭཱ ཙེ་ཏཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཧི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ? ན, སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀ་པ་ད་སྶ ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཧཱ་ཛ་ནི་ཀ་པུ་གྒ་ལི་ཀཱ་ནི མི་སྶི་ཏྭཱ ཙེ་ཏཱ་པ་ནེ ཨེ་ཀཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ ཙ.
ས་ཏྟ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཊྛ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༦༩. ག་ཎ་སྶཱཏི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ག་ཎ་སྶ, ཨཱུ་ན་ཙ་ཏུ་ཝ་གྒ་སྶ ཙ.
ཨ་ཊྛ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ན་ཝ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧༤. ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀེ་ནཱཏི ག་ཎ་ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷེ་ནེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙེ་ན.
ན་ཝ་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༧༩. ད་ས་མེ པ་ན ‘‘ཡཱ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠི་ཀེ་ན པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན ཨ་ཉྙུ་དྡི་སི་ཀེ་ན པུ་གྒ་ལི་ཀེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ‘‘པུ་གྒ་ལི་ཀེ་ན སཾ་ཡཱ་ཙི་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་མ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ངྒྷ་ག་ཎ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ, པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཚཱ་ཡཱ དི་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ས་བྦཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཏ་ཀྐཱ་ནུ་སཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ན སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ནི་ཙྩ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ དི་སྭཱ ཡཾ ཝཱ ཝི་ན་ཡ་ཀྐ་མ་ཀོ་ཝི་དཱ ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨཱ་པ་དཱ་སུ་པི ཨ་ཉྙཾ ག་རུ་བྷ་ཎྜ་མེ་ཝ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦཾ, ཨི་ཏ་རཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་སྶ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༨༤. ‘‘དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མེ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ’’ཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ? བྷི་ཀྑུ་ནི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཏིཾ་ས་ཀ་ཀ་ཎྜཾ པ་ཏྭཱ ཝ་གྒ་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ནཱ་མ ན པ་ཊི་སེ་དྷེ་ཏ་བྦཱ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀ་ཨ་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷ་མྨ་ནི་མ་ནྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཡེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་པ་ར་མཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་རི་ཙྪེ་དཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ནི་དཱ་ནེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན ས་མེ་ཏི, སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཝཱ་རོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཀ་ཏ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་པ་ར་མཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཙ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ མཱ་ཏི་ཀཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཙེ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ ཙ ཉཱ་ཏ་ཀ་པ་ཝཱ་རི་ཏེ ཙ ཨ་ཉྙེ་ན ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ གུ་ཎེ་ན, པ་རི་ཏུ་ཊྛེ་ན ཙ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཡེ་ན་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ པ་ན ‘‘ཨི་དཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ པ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ན་ནྟི པ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཙྩ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ནཱ་མ ཡ་དཱ ཡེ་ན་ཏྠོ, ཏ་དཱ ཏཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ. ‘ཧ་ནྡ སཱི་ཏ་པཱ་ཝུ་ར་ཎ’ནྟི དེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་མྤི ག་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ན་ཡོ ད་ས་མེ་པཱི་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མ་ནི་སྶ་གྒི་ཡ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝི་བྷ་ངྒེ ཏིཾ་ས་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.