༡༢. ས་ཙྩ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ས་མཱ་དྷི་ཝ་གྒོ
༡. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧༡. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ག་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་མ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཙྪེ་དོ ཀ་ཏོ ‘‘ཏ་ཐཱ ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི. ཝ་ཎྞཱཏི ཨ་ཀྑ་རཱ, ‘‘གུ་ཎཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཱིཏི ནཱ་མཱ་དི་པ་དཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཙ.
༣. པ་ཋ་མ་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༧༣-༧༥. སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མེ་སུ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན ཏེ་ན ཨ་བྷི་ལཱ་པེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༠. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨༠. དུ་གྒ་ཏི་ཏོ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ས་གྒ་མ་གྒོ མོ་ཀྑ་མ་གྒོ ཙ. ཏ་སྨིཾ ནི་ཡྻཱ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཏཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱི-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ ཡ-ཀཱ་ར་སྶ ཀ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཾ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏནྟི ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ. སཱ་ཏྠ་ཀནྟི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཧི་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ.
ཝི་སི་ཁཱཏི གྷ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་སོ. ཝི་སི་ཁཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙ གཱ་མཱ་དི་ག་ཧ་ཎེ ཝི་ཡ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་ནོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ གཱ་མོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི. ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཀ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏི་སཾ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀོ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ. ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཀཱ་རེ་ན བྷ་ཝོ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷ་ཝོ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ.
ས་མཱ་དྷི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་གྒོ
༡. དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨༡. ‘‘ཨི་སཱི་ནཾ པ་ཏ་ནུ་པྤ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་སཱི་ད་ན་ཨུ་པྤ་ཏ་ན་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ‘ཨི་སི་པ་ཏ་ན’ནྟི ‘ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘ཨེ་ཏྠ ཧཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་མ་ནྟེ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཡཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ས་མུ་དཱ་ག་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྠུ པུ་བྦ་ཙ་རི་ཏཾ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ‘‘དཱི་པ་ངྐ་ར་པཱ་ད་མཱུ་ལེ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ མཱ་ར་བ་ལཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི མཱ་ར་ཉྩ མཱ་ར་བ་ལ་ཉྩ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ. ཨ་ཐ ཝཱ མཱ་ར་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཾ བཱ་ཧི་ར་ཉྩཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཾ བ་ལཾ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ-ས་དྡོ ‘‘པུ་བྦ་ནྟེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་པ་ར་ནྟེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༠༦༣) ཝི་ཡ བྷཱ་ག་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཨི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊྛཱ་སཱ’’ཏི. ས་ཧ ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ས་མ་ཀཱ་ལཾ. པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. བྲ་ཧྨཱ་ནོ ས་མཱ་ག་ཙྪིཾ་སུ པ་རི་པ་ཀྐ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ.
གི་ཧི་ས་ཉྙོ་ཛ་ནནྟི གི་ཧི་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཚི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཧ་རི་ཏྭཱ. ན ཝ་ལ༹་ཉྫེ་ཏ་བྦཱཏི ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫེ་ཏ་བྦཱ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སུ་ཁ་སྶཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ཡུ་ཏྟ་སྶ སུ་ཁ་སྶ. ཨ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝོ. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་ནྟ་ཀོ. ཨ་ཏྟ་ནོཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྟཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. དུ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎནྟི དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཨ་ཏྟ་མཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྟ་བཱ་དྷ་ནེ་ཧི. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་ད་ཏྠ་ས་མྤ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་སཱུ་པ་ས་མ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ པ་རི་ཝ་ཊྚཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ, ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩ་ཉཱ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ཧ. ཏེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ཙྩེ་སུ. ཉཱ་ཎེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ ཙ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སྶ ཙ ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ, ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་གེ་ཝཱ’’ཏི ཀེ་ཙི. པ་ཙྪཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཏ་ཐཱ ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ. དྭཱ་ད་སཱ་ཀཱ་རནྟི དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཾ. ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ.
པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་མྤི དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་མྤི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐནྟི ཨི་དཾ ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ པ་དྷཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡོ པ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨཱ་ཎཱ, དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་པེ་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཉྩ, དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི་པི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཙ་ཀྐ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, ཙ་ཀྐ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི དྷ་མྨ་ཉྩཱ་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ, དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་ཊི. མ. ༢.༤༠-༤༡). ཨུ་བྷ་ཡ་མྤཱིཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི. ཨེ་ཏནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ. ཨི་མཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ སུ་ཏྟེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཏི་ཊྛི་ཏེཏི ཨ་ཉྙཱ་སི ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་ཏྠེ་རེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ. པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་པུ་བྦ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མོ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ར་ས་ཉྙི་ཏེ་ན ཀཱ་ལེ་ན. དི་ཝ་ས་སྶ ཧི ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ པ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཏེ་ན ལ་ཡེ་ན ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ཧཱ་ར་ཀྑ་ཎ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎོ་བྷཱ་སོཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྦྷེ ཝི་ཡ པ་རི་ས་མཱ་པ་ནེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ་པི ཨུ་དཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༩. ས་ངྐཱ་ས་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༨༩. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནེ ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ནྟེ་ཏི ཝ་ཎྞཱ. ཏེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི. ཨ་ཏྠཾ བྱ་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ཀཱ་རཱ་དི་ཀེ ས་ར་ས་མ་ཉྙཱ, ཀ་ཀཱ་རཱ་དི་ཀེ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མ་ཉྙཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཎྞཱ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཱ ཡ་དི་དཾ བྱ་ཉྫ་ནཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ནེ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཝཱ་ཀྱེ བྱ་ཉྫ་ན་ས་མ་ཉྙཱ. བྱ་ཉྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ངྐཱ་ས་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཉཱ་པ་ནཱ བྷཱ་ག་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི. ས་ངྐཱ་ས་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ པ་ཀཱ་ས་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཡོ ཧི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཏཱ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི, ཏཱ་ཧི་པི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ནེ་ཏྟི་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་གཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནནྟི ཏ་སྨིཾ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ. ཏ་སྨཱཏི ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ ཝ་ཎྞཱ བྱ་ཉྫ་ནཱ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
༡༠. ཏ་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༠. ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནེ་ན ཏ་ཐ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ཉྷི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ས་བྷཱ་ཝ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨ་མོ་གྷ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ཝ་ཉྫྷ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཏ་ཐནྟི ན ཝི་ཏ་ཐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི དུ་ཀྑཾ ཨ་དུ་ཀྑཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མེ་ནཱཏི ས་མུ་ད་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་པ་ག་མ་ནེ་ན མུ་སཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ཀོ་ཊི་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༡. ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱཏི ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཝེ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་ཊི་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༢. ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ནནྟི ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཨ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ནཾ.
༧. ཏ་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༧. ཨ་རི་ཡཱ་ནནྟི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
༨. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༩༨. པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡ་ས་ནྟ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་རི་ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༡༠. ག་ཝ་མྤ་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠༠. ཨེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ.
ཀོ་ཊི་གཱ་མ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. སཱི་ས་པཱ་ཝ་ན་ཝ་གྒོ
༣. ད་ཎྜ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠༡. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ.
༥. ས་ཏྟི་ས་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠༥. བྷ་ཝེ་ཡྻ ཙེཏི དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཧི་ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་ཙྩཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
༩. ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༠༩. ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡནྟི ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. སོ ཧི ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི གཱ་ཧ་སྶ མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ མུ་ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཏ་ཉྩ ཨ་པ་རེ ཨ་དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི, དི་ཊྛ་ས་ཙྩཱ པ་ན ནེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟི.
༡༠. ཝཱ་ད་ཏྠི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༠. ཀུ་ཀྐུ་ཀོ པ་མཱ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ཀྐཱུཏི ཏ་སྶེ་ཝ ནཱ་མཾ.
སཱི་ས་པཱ་ཝ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. པ་པཱ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ལོ་ཀ་ཙི་ནྟཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༡. ལོ་ཀ་ཙི་ནྟནྟི ལོ་ཀ་ས་ནྣི་ཝེ་ས་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ཝ. ‘‘ལོ་ཀ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ, ཏཾ་ཏཾ་ལོ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ལི༹་ཀེ་རཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ས་དྷི་ཏི་ཎ་ཝ་ན་པྤ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཨེ་དི་སཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཏཾ་ཏཾ་ལོ་ཀ་ཙི་ཏྟཾ.
ཝི་ག་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠ་ཏོ ཨ་པ་ག་ཏ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་དྡ་ས ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་མྦ་རི་མཱ་ཡནྟི ས་མྦ་རེ་ན ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཨ་སུ་ར་མཱ་ཡཾ, ཡཾ ‘‘ཨི་ནྡ་ཛཱ་ལ’’ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨི་ནྡ་སྶ མོ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ. ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱཏི པ་རི་དྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ནེཏི ནེ ཨ་སུ་རེ ཡ་ཐཱ སོ པུ་རི་སོ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སུ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི? ཏཾ པུ་རི་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ དེ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ས་མུ་ལཱ༹་ལ་ཚི་དྡེ་ཧི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་སུ་ར་བྷ་ཝ་ནཾ ག་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ མོ་ཧ་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི.
༢-༣. པ་པཱ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༢-༣. མ་རི་ཡཱ་ད་པཱ་སཱ་ཎོཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་པ་བྦ་ཏ་སྶ མ་རི་ཡཱ་ད་པཱ་ཀཱ་ར་ས་དི་སོ མ་ཧ་ནྟོ པཱ་སཱ་ཎོ. ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ རཱུ་པ-ས་དྡོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ‘‘པི་ཡ་རཱུ་པེ སཱ་ཏ་རཱུ་པེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༤༠༨-༤༠༩) ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ནི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི.
༥. ཝཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༥. ཨུ་པཱ་ས་ནནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཨུ་པཱ་ས་ནཾ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ ཝཱ དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ སི་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པཱ་ས་ན་ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཀ་ཎྜ་ཁི་པ་ན་སི་པྤཾ. ཀ་ཎྜཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟེཏི ས་རཾ ཁི་པ་ནྟེ. པོ་ངྑཱ་ནུ་པོ་ངྑནྟི པོ་ངྑ་ས་དྡ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀ་ཎྜཾ ཁི་པི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པོ་ངྑནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཎྜཾ. ཨ་ནུ་པོ་ངྑཾ ནཱ་མ ཨི་ད་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པོ་ངྑཾ ནཱ་མ དུ་ཏི་ཡ་སྶ པོ་ངྑ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་རེ་ན ཝི་ཛ྄ཛྷཱི་ཡ་ཏི. པུ་ན ཨ་པ་རཾ ཏ་སྶ པོ་ངྑནྟི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏ་རནྟི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏ་རཾ. ཝཱ་ལནྟི ཀེ་སཾ. ས་ཏྟ་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཕཱ་ལེ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀཾ བྷེ་དནྟི ཏ་སྶ ཀེ་ས་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨཾ་སུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷེ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་ཕ་ལ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨ་པ་རཾ བྷེ་དནྟི ཨ་པ་རཾ ཀེ་ས་སྶ ཨཾ་སུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ བྷེ་དཾ. ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཝཱ་ལ་བྷེ་ད་སྶ ཨཱུ་ཀཱ་མ་ཏྟཾ ལི་ཁཱ་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཎྜ་སྶ ཨ་གྒ་ཀོ་ཊིཾ ཨ་དྷི་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ཨུ་ས་བྷ་མ་ཏྟེཏི ཝཱི་ས་ཏི་ཡ་ཊྛི་མ་ཏྟེ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏོ. ཀ་ཎྜ་བ་དྡྷཱ་ཡ ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཀ་ཎྜ་བ་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཝཱ་ཏི་ངྒ་ཎ་བ་ནྡྷ་ན་ཝཱ་ལ་སྶ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཚི་གྒ་ལ༹་ཡུ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༡༨. ཨ་དྷི་ཙྩུ་པྤ་ཏྟི་ཀནྟི ཡ་དི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ. ཚི་གྒ་ལེ༹་ནཱཏི ཚི་གྒ་ལ༹་པ་དེ་སེ་ན. ཚི་གྒ་ལུ༹་པ་རཱིཏི ཧེ་ཊྛི་མ་ཡུ་ག་སྶ ཚི་གྒ་ལ༹་པ་དེ་ས་སྶ ཨུ་པ་རི. ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་སྶ ཚི་གྒ་ལེ༹་ནཱཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཚི་དྡེ་ན. གཱི་ཝ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཡུ་གཱ་ནཾ ཚི་དྡ་པ་དེ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཋི་ཏཱ་ནཾ ཚི་དྡ་ནྟ་རེ་ན ཀཱ་ཎ་ཀ་ཙྪ་པ་སྶ གཱི་ཝ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝཾ. ཏ་ཏོ་པི ཨ་དྷི་ཙྩ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝོ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཙྩ་ཏ་མ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཙྩ་ཏ་ར་ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི.
པ་པཱ་ཏ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༢༡. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༧. པ་ཋ་མ་ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༣. པ་ཉྙཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༣༣. ལོ་ཀི་ཡ་མྤི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྠེ་ན ‘‘ཨ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༤. སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༣༤. པི་ཊྛ་སུ་རཱཏི པི་ཊྛེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་སུ་རཱ, ཏ་ཐཱ ཨོ་ད་ན་སུ་རཱ པཱུ་ཝ་སུ་རཱ, མ་ཛྫ་ར་སཱ་དི་བྷཱུ་ཏེ ཀི་ཎྞེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ སུ་རཱ ཀི་ཎྞ་པ་ཀྑི་ཏྟ་སུ་རཱ. ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. པུ་པྥཱ་ས་ཝོཏི ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་པུ་པྥཱ་དི་ཏོ ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཀ་ཨཱ་ས་ཝོ. མུ་དྡི་ཀ་ཕ་ལཱ་དི་ཏོ ཨ་སྶ་ཝ་ན་ཀ་ཨཱ་ས་ཝོ ཕ་ལཱ་ས་ཝོ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན མ་དྷྭཱ་ས་ཝ་གུ་ལཱ༹་ས་ཝ་ས་མྦྷཱ་ར་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སུ་རཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སུ་རཱ་ས་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ.
༡༠. པ་ཙཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༤༠. ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ནོཏི ཀུ་ལེ ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཧཱ་པི་ཏུ་ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨ་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ནོ.
༨. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༨. བཱི་ཛ་གཱ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༤༨. ‘‘མཱུ་ལ་བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མཱུ་ལ་མེ་ཝ བཱི་ཛ་ནྟི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ, མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘བཱི་ཛཱ་ནཾ ས་མཱུ་ཧོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ, དུ་ཏི་ཡེ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ. དུ་ཝི་དྷོ་པེ་སོ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན, ‘‘མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཉྩ མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཉྩ མཱུ་ལ་བཱི་ཛ’’ནྟི ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ བཱི་ཛ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛནྟི པ་བྦ་བཱི་ཛཾ. བཱ་ཧི་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་དི་ས་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ-ས་དྡོ. ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ་བཱི་ཛ’’ནྟི ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ, དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༧) ཙ ཡ་ཐཱ. ནཱི་ལ་ཏི་ཎ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀ་སྶཱཏི ཨ་ལླ་ཏི་ཎ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ལླ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀ་སྶ ཙ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨོ་ས་དྷི་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.
༩. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༤༩. ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀོ, ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་དི་ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ, ཏ་ད་ཉྙོ ཝི་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་བྷོ་ཛ་ནཱ’’ཏི.
༡༠. ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥༠. ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་པྥནྟི ག་ནྠི་མཾ ཨ་ག་ནྠི་མཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་པྥ་ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ པི་སི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཾ.
༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥༡. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (དཱི.ནི. ༢.༩༠; དྷ.པ. ༡༨༣) བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ན་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རེ་ཧི ཙ པ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཡོ་ཛཱ་པི་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཙྩ-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ས་དྡེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན་ཙྩ་ན་ན་ཙྩཱ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན གཱ་ཡ་ན-གཱ་ཡཱ་པ་ན-ཝཱ་ད་ན-ཝཱ་དཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ད་སྶ་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཝ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་པི ད་སྶ་ན་ས་ངྑེ་པ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ད་སྶ་ནཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ གཱི་ཏ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ད་སྶ་ནཱ ཙཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.པ་ཙྪི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) – ‘‘དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ གཱི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, གཱི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏོ དྷ་མྨོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
༢. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥༢. ཨུ་ཙྩཱཏི ཨུ་ཙྩ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ ས་དྡ་ནྟ་རཾ. སེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཡ་ནཾ, ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་ར་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨཱ་ས་ནྡཱ་དི་ཨཱ་ས་ན་ཉྩེ་ཏྠ ས་ཡ་ནེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་དྷཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཏ་དུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏ་ནི་ས་ཛྫཱ་ནི་པ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཝི་ར་ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ཉྩ ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཡ་ཐཱ – ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡). ཨཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཡ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཡ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ས་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༣. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥༣. ཨ་ཉྙེ་པི ཨུ་གྒ་ཧཱ་པ་ནེ ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སཱ་དི་ཡ་ནེ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་པེ་ནྟི, ན ཨུ་པ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཏི་ཝི་དྷཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧཱ་པ་ཎཾ, མ་ན་སཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་དི་ཡ་ནཾ. ཏི་ཝི་དྷ་མྤི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན, ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནེ་ཝ ནཾ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
༤. ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥༤. ནཱི་ཝཱ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྷ་ཉྙ་སྶ སཱ་ལི་ཨཱ་དི་མཱུ་ལ་དྷ་ཉྙ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སྶཱ’’ཏི.
༥. ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༥༥. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཝ་སཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི – ཨ་ཙྪ་ཝ་སཾ, མ་ཙྪ་ཝ་སཾ, སུ་སུ་ཀཱ་ཝ་སཾ, སཱུ་ཀ་ར་ཝ་སཾ, ག་དྲ་བྷ་ཝ་ས’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༦༢༣) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ པ་ན ‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༦༢) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་དྡི་སྶ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི. ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༢-༣. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦༢-༦༣. ཀ་སྶ་ཙི བྷ་ཎྜ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཡོ, དཱ་ནཾ ཝི་ཀྐ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི གཱ་མ་ནྟ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙ ག་མ་ནཾ དཱུ་ཏ་ཀ་མྨ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཾ ཁུ་དྡ་ཀ་ག་མ་ནཾ.
༤. ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦༤. རཱུ་པ་ཀཱུ་ཊཾ ས་རཱུ་པེ་ན ས་དི་སེ་ན ཚ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཨ་ངྒ་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠཱ་དི་ནཱ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཚ་ལ་ཀ་ར་ཎཾ. ག་ཧ་ཎ་ཀཱུ་ཊཾ མཱ་ནེ་སུ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀཱུ་ཊཾ ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ཚ་ལ་ཀ་ར་ཎཾ. མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ཏུ་ལཱ་ཡ. པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེཏི ཏུ་ལཱ་ཡ པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་གེ. ཧ་ཏྠེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠ་པ་དེ་སེ་ན. ཨ་ཀྐ་མ་ཏཱིཏི ཨུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ ག་ཎྷཱ་ཏི. ད་ད་ནྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི པ་རེ་སཾ ད་ད་ནྟོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཧ་ཏྠེ་ན ཏུ་ལཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི. ཏནྟི ཨ་ཡ་ཙུ་ཎྞཾ.
ལོ་ཧ་པཱ་ཏི་ཡོཏི ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་པཱ་ཏི་ཡོ. སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཀ་རོ་ནྟཱིཏི ཨ་ས་ནི་ཁཱ་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ན་ཀ་ལི་མྤི་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ཀ་རོ་ནྟི. མཱ་ན་བྷཱ་ཛ་ན་སྶ ཧ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ བྷི་ནྣཾ ཧ་ད་ཡ་བྷེ་དོ. ནི་མི་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཏི་ལ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ་དི་ཀ་སྶ སི་ཁཱ་ཡ ཨ་གྒ་ཀོ་ཊི་ཡཱ བྷི་ནྣཾ སི་ཁཱ་བྷེ་དོ. ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ མི་ན་ན་ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཀ་ར་ཎཾ ར་ཛྫུ་བྷེ་དོ. ར་ཛྫུ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ད་ཎྜ་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༦-༡༡. ཚེ་ད་ན་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡༦༦-༧༡. ཝ་དྷོཏི མུ་ཊྛི་པྤ་ཧཱ་ར་ཀ་སཱ་ཏཱ་ལ༹་ནཱ་དཱི་ཧི ཧིཾ་ས་ནཾ, ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཏྠོ་པི ཧི ཝ་དྷ-ས་དྡོ དི་སྶ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་དྷི་ཏྭཱ རོ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘མཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན པོ་ཐ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ མཱ་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཝི་ཧིཾ་ས་ནེ་པི དི་སྶ་ན་ཏོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཀ་ལ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་མྨ་ས་ནེ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ཝི་ས་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་ནི་པུ་ཎ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ སུ་སཾ་ཡ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ས་མྨ་དེ་ཝ ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཙ ཡ་ཏཱི་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ས་ཙྩི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་བྷེ་དེ པ་ར་མ་ཏྠ་དྷ་མྨེ ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན བ་ཧུ་ཀཱ་ར་སྶ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ག་མ་ཝ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་པུ་ཎཱ ཡཱ མ་ཡཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཉྙཱ་ཝ་ཧ་གུ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི་སྶ ག་ནྠཱ་ར་མྦྷེ ཨཱ་དི་ཏོ་པི ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་བྷེ་ད་ཛ་ན་ན་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རནྟི སཾ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རཾ. ཨེ་ཀཱུ་ན་ས་ཊྛི་མ་ཏྟོཏི ཐོ་ཀཾ ཨཱུ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཏྟ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་ར་མེ་ཝ པུ་ན ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རནྟི པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨ་ཏྠ་སཱ་རཾ. ཏེ་ན ཨེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘སཾ་ཡུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨི་མཾ སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནིཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན སེ་ས་མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ན་མྤི མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཨི་དྷ ཝི་ཡོ་ག་ཀྑ་མཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཀཱ་སི’’ནྟི. ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཝཱ་སཱི་ན’’ནྟི ཙ ཨི་དཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཝཱ་སཱི་ནཾ ས་མ་ཡཾ པ་ཀཱ་ས་ཡ་ནྟིཾ མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཝཱ་སཱི་ནཾ མཱུ་ལ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ སཱ་རཾ ཨཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ. ཏེ་ན པུ་ཉྙེ་ན. ཧོ་ཏུ ས་བྦོ སུ་ཁཱི ལོ་ཀོཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ ས་བྦོ ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ བོ་དྷི་ཏྟ་ཡཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁེ་ན སུ་ཁི་ཏོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ ས་མ་ཏྟཱ.