༡. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་གྒོ
༡. ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧༧. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༦. ཨ་རི་ཊྛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༢. ནོ-ས་དྡོ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ, ཏ་སྨཱ ནཱུ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝེ་ཐ ནཱུ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཨི་ཙྪཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ས་པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ ཀ་ཐེ་ཏི པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་ས་ཉྙོ་ཛ་ན་ས་མུ་ཙྪེ་ད་སྶ བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐཱ’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ.
༨. པ་དཱི་པོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༤. ‘‘ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ་པི ཀི་ལ་མ་ཏི ན ཙ་ཀྑཱུ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་དུ་དྡྷཱ་རོ ཀ་ཏོ. ‘‘ཀཱ་ཡོ་པི ཀི་ལ་མ་ཏི, ཙ་ཀྑཱུ་ནི་པི ཝི་ཧ་ཉྙ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑཱུ་ནི ཕ་ནྡ་ནྟི ཀི་ལ་མ་ནྟཱིཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙེ་པི ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ, ནེ་ཝ ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་ཏེ་ན ཐེ་ར་ཝཱ་དེ་ན སོ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏོ. ན ཧི ཏཱ་ར་ཀ་རཱུ་པ་མུ་ཏྟཱ་ཝ་ལི༹་ཀཱ་དི་ས་དི་སཾ ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཁ་ཎ་མ་ཏྟ་ཊྛཱ་ཡི་ནཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཝི་ཡ ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ’’ཏི. ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏོ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ སི་དྡྷེ ཨ་ཡཾ གུ་ཎོ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྨཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་རེ ནཱ་ག་ཏནྟི ཡ་ཐཱ པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ ‘‘བྷི་ཀྑུ ཙེ་པི ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ས་མཱ་དྷི་མྷཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཝཱ་རེ བྷི་ཀྑུ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘སོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ.
༩. ཝེ་སཱ་ལཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༥. པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ནཱཏི པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པེ་ན བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན. རཱ་ཛ་ག་ཧ་སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡོ ཝི་ཡ ཨི་ད་མྤི ཙ ན་ག་རཾ…པེ… ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཝེ་པུ་ལླ་ཏཾ པ་ཏྟཾ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ་པི ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀོ་པི ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་སུ་བྷོ ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་སུ་བྷོ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྡ་སྶ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟནྟི ཀེ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཎྞཱ་དི་ཏོ ཨ་སུ་བྷཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་བྦ་སོ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཡ་ཀ་ཐནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་སྶ ཙ ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡེ ཝི་ཙྪ་ནྡ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཀ་ཐཾ. མུ་ཏྟཾ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ, མ་ཛ྄ཛྷེ ཙ་ཏཱུ་ཧི དུ་གྒ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནྟེ ཨེ་ཀེ་ན ལེ་ས་མ་ཏྟེ་ན་པི མ་ནུ་ཉྙ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་མ་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཨ་མ་ནུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ནཾ. ‘‘ཀེ་ས་ལོ་མཱ་དཱི’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ཎྞེ་ནྟོཏི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ. ཨ་སུ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨ་སུ་བྷ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ. ཕཱ་ཏི་ཀ་མྨནྟི བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ. ཀི་ལེ་ས་ཙོ་རེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཛྷཱ་ནཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་མ་ཉྫཱུ་ས’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ ན ཀོ་ཙི བུ་དྡྷ་ཝེ་ནེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’ཏི་ཨཱ་དཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. པ་རེ ཀི་རཱཏི ཀི་ར-ས་དྡོ ཨ་རུ་ཙི་སཾ་སཱུ་ཙ་ན་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ པ་ན ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་མྨི་སྶོཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སུ་ཙི་དུ་གྒ་ནྡྷ་ཛེ་གུ་ཙྪ་པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ཝ. ས་བྦ་མ་ཀཾ་སཱུཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ ནཱ་མ སཱ་ཝ་ཛྫེ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་ཉྙི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་རཱ་པ་ན་ས་མ་ནུ་ཉྙ་ཏཱ་བྷེ་དཾ ས་བྦཾ པཱ་པཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀཱ་མཾ ད་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི ག་ཧི་ཏཱ, སཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་སུ བ་ཧཱུ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཱ སཱ་ཏྠི་ཀཱ ཙ, ཏ་སྨཱ པུ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མེ་ཝ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཀ་ཐེ་སི. ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱ ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ས་དི་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ན ཨཱ་རུ་པྤཱ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཡོ་གྱཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨི་དྷ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝེ་སཱ་ལིཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཝེ་སཱ་ལཱི་ན་ག་རཾ གོ་ཙ་ར་གཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ. མུ་ཧུ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ས་ཏྠ་རི ས་དྡྷ་མྨེ ཙ གཱ་ར་ཝེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧིཾ་སཱུ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. བུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྡེ་སཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏུཾ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.
ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་མྤི ད་སྶེ་ཏི, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ནྣ་མྤི པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ མེ སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ཨི་ཏོ ག་ཏོ་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཨུ་པྤཱ་དི་ཏོ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པྤ་ནྣོ པ་ན ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནོ བྷཱ་ཝི་ཏོ, པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོཏི བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. ཏེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཡོ ཧི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་མཱ་པཱ་དི་ཏོ, སོ ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎོ (མ. ནི. ༡.༡༣༩; ཨ. ནི. ༤.༢༤༡), ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༢༢༦; མ. ནི. ༡.༢༧༡; སཾ. ནི. ༢.༡༥༢; ཨ. ནི. ༤.༡༢༣) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ པ་ཋ་མ་པ་དེ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ས་དྡེ་ན ནི་ཡ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ནི་ཡ་མེ་ན ལ་དྡྷ་གུ་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛྷཱ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་ཉྷི ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཡོ་ག་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ཝ་ལནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན. ཛྷཱ་ན་ཉྷི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་ཏི ཙཱ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི བཱི་བྷ་ཙྪཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ལེ་ས་ནྟ་རེ་ན ཝཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ཙི་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ར་མ་སུ་ཁུ་མ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ས་ནྟེ་ཧི ས་ནྣི་སི་ནྣེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ ས་ཡ་མྤི ས་ནྣི་སི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟོ ཝཱུ་པ་ས་ནྟོ ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི, ནི་བྦུ་ཏ་ས་བྦ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ནྟ་ཏཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ནཱ་སྶ ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ཀི་ཉྩི སེ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀོ. ཨ་སེ་ཙ་ན་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོ, ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞོ, ཨ་ས་མྨི་སྶོ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝེ་ཀོ. ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ས་བྦ་མེ་ཏཾ ས་ར་ས་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝཱ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. པ་རི་ཀ་མྨནྟི ཙ ཀ་སི་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ནི་མི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཨེ་ཏྠ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་དཱ ཧི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏྟཱ ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཎཱི་ཏཾ སི་ཡཱ. ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟ་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པ་རེ་སཾ ས་ནྟ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་མ་སྶ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་དི་ས་མ་ནྣཱ…པེ… པ་ཎཱི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀེ་ཙཱིཏི ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ. ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོཏི ཨུ་པ་སེ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་སི་ཏྟ་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟོ’’ཏི ཨོ་ཛ་ཝ་ནྟ་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་དྷུ་རོཏི ཨི་ཊྛོ. ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁ་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཛྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པ་ཕུ་ཊྛ་ས་རཱི་ར་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཛྷཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ‘‘ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་མྷི བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏེཏི ཛྷཱ་ནེ་ན ས་ཀ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨ་ནཱི་ཧ་ཏེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ. ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏེཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏ་ཏོ ས་མྦྷཱུ་ཏེ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧི ས་བྦེ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ. ཁ་ཎེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པ་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཛྷཱ་ན་ཀ་ཏྟུ་ཀཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏཱིཏི ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་མེ་ཏི. ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པ་ས་མ་ནཾ པ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ས་མ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ས་མེ་ཏཱི’’ཏི. སཱ་ས་ནི་ཀ་སྶ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན་ཏྠོ ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཡུ་ཛྫ་ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
༡༠. ཀི་མི་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨༦. ཐེ་རོཏི ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱཏི ‘‘ཀ་ཐཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ནུ ཁོ ཀི་མི་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ. ཀཱ་ཡ་ཉྙ་ཏ་རནྟི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་སེ. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཛཱ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཝཱ་རེ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དེ་ས་ནཱ་སཱི་སནྟི དེ་ས་ནཱ་པ་དེ་སཾ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་དེ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ས་བྦཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ་པ་དེ་ས་ཏོ ཨ་པ་དི་ས་ཏི. ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ད་དྭ་ཡེཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི པ་སྶ་མྦྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་དྭ་ཡེ.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱིཏི པཱི་ཏི་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་དེ་སེ་ན ཡ་དི ཝེ་ད་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི. ཨེ་སཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུནྟི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, ན པུ་གྒ་ལོ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝེ་ད་ནཱ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནི་སྶཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ‘‘པུ་གྒ་ལོ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་སེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སཱི་སེ་ན ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི བྷི་ཀྑུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྶ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ན ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ.
ས་པྤཱི་ཏི་ཀེ དྭེ ཛྷཱ་ནེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི ཏེ་ན. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཧི ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེཏི ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ. ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ནཱཏི ཛྷཱ་ནེ་ན ས་མ་ངྒཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ས་པྤ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་ནྟེ་ན ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ཡེ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེ སོ་པི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏོ ཧོ་ཏི མ་ནྟཱ་ག་ད་བ་ལེ་ན ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎ་སྶ སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏེ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ ཏ་སྶཱ ག་ཧ་ཎ་སྶ སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ན་ཀྑ་ཎེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ས་ཡ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཀྑ་ཎེ. ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནཱཏི པཱི་ཏི་ཡཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. ཡ་ཉྷི པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་སྨིཾ ཝི་དི་ཏེ སཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་དི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་སྶཱ་ས་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. པ་ཛཱ་ན་ཏོ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ཏོཏི ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཀ་གྒ་ཏཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཛཱ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ས་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏཱིཏི དཱི་གྷཾ ཨ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་ཏི ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཛྷཱ་ནེ་པི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཏེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ སཱ པཱི་ཏི པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི. དཱི་གྷཾ པ་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་དཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི.
ཡ་ཐེ་ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ – ཛྷཱ་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ པཱི་ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཏཾ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མེ་ན ཝི་ཡ སཱུ་རི་ཡ་སྶ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝེ་ད་ནཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཙོ་ད་ནཾ ནི་རཱ་ཀ་རོ་ཏི.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨ་སྶཱ་ས་པ་སྶཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶཱི་ཡེ་ཝ ནཱ་མེ་ས ཧོ་ཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ཏ་རཱ ཏི་སྶོ་པི ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
སོཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ. ཡཾ ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་པ་རཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཝི་རཱ་གཱ་དི་ཏོ དི་སྭཱ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྷི ཙ་ཏུ་ཀྐནྟི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ. ཏ་སྶཱ་པི དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཧཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ…པེ… པ་ཧཱ་ན་ཀ་ར་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ར་མྤ་རནྟི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ན་མཱ་ཧ. པ་ཐ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏཱིཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནནྟི ཡ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཙ པ་ཀྑ་ནྡ་ནེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་སེ་སཾ ཨེ་ཀ་གྒ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནེ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏོ. ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ …པེ… པ་ཉྙཱ་ཡ དི་སྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པཾ་སུ་པུ་ཉྫ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ཚ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུཏི ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ པཾ་སུ་པུ་ཉྫ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨུ་པ་ཧ་ན་ན་ཏོ.
ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.