༡. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒོ

༡-༢. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡-༢. པུ་བྦ་ངྒ་མཱཏི པུ་བྦེ་ཙ་རཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཧི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ་པི དྷ་མྨེ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཎྷ་ནྟི, ཨ་ཡ་མ་སྶཱ ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ. ཡཾ པ་ན མོ་ཧེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པཱ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟོ པཱ་ཎཾ ཧ་ན་ཏི, ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ ཙ་ར་ཏི, མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཝི་དྷཾ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཨཱ་ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ. ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཡཱཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡ་དེ་ཏནྟི ཡཾ ཨེ་ཏཾ པཱ་པཱ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་ཏོ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཾ ཨ་ཧི་རི་ཀཾ, པཱ་པཱ་ནུ་ཏྲཱ་ས་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་ཏོ ཨ་བྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏ་ཉྩ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤཾ, ཨེ་ཏཾ དྭ་ཡཾ ཨ་ནུ་དེ་ཝ ཨ་ནྭཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཨ་ནུ-ས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ནུ་དེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ས་ཧེ་ཝ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྭཱི་ཧེ་ཝཱ་ཏི ཙ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩཱ་ཀཱ་ར་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ.

ལ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཱཏི པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཱ. བྷཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏནྟི ཨུ་ཏྟ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤེ. ཝི་ད་ཏི, ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཝི་ཛྫཱ. ཝི་དྡ་སཱུཏི ཙ ས་པྤ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་དྡ་སུ་ནོ་ཏི ཝི་དུ་ནོ’’ཏི. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ དི་ཊྛི, སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ སཱ ཝི་ཛྫཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཨེ་ཀ་ཏོ ས་བྦཱ་ནི ལ་བྦྷ་ནྟི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ་ནཾ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི ཀི་ཙྩ་ཏོ བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི ཏཱ་སཾ ཏ་ཏྠ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏཱ་ནི ཙ ཁོ ས་བྦཱ་ནི ཨ་ཊྛ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེ མ་གྒེ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀེཏི པ་ཋ་མ་ཛྷཱ་ན་ཝ་ནྟེ.

ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་ནོ. ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཧོ་ཏི. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི ཧི ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་དཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཉཱ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝི་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝི་ར་ཏི ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ, ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ.

ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ མ་གྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝཱ་རོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྤི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ལེཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཀཱ་ལེ. ཏེ་ན ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་ཏི་ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནི པུ་གྒ་ལེ་ན མ་གྒ་ས་མ་ཡེ པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ‘‘པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཀ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ ཧི ཝི་ར་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི. ཝི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ར་མ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ.

ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པཱུ་ར་ཏཱིཏི ཨི་མེ་ཧི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཀི་ཙྩཾ པཱུ་ར་ཏི ནཱ་མ ཏེ་ཧི ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་ཀེ་ཧི ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏ་མྤི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཾ ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ ད་སྶེ་ཏུནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ཨི་མཱ་ནེ་ཝ པ་ཉྩ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཝི་ར་ཏི་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༤༩༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཝི་ར་ཏི པ་ན ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཚ་ཨ་ངྒི་ཀོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝཱ་ར་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཀི་ཏྟ་ན་མ་གྒོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘ཡཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཱ ད་ས, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཙ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཡཱ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཱ ད་ས, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ ཙ ད་སཱ་ཏི ཝཱི་ས་ཏི ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཡཱ མ་ཧཱ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཀ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. མི་སྶ་ཀོ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ་པི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ.

ཡ་སྨཱ ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་པི ཨི་དྷ ཙ ཐེ་རེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ཌྜྷ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀ་ལ་མེ་ཝི་དཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་སི་ཏཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་མེ་ཝཱ’’ཏི.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༣. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣. སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཡོ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་ན དྭི་ནྣཾ ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ་པི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཨེ་ཝ ས་ཝི་སེ་སཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པ་ཏྟཾ, ན ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘སཱ་ཝ་ཀ…པེ… ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སོ ཨི་དྷ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ན ས་ཀ་ལ་ནྟི. ན ཧི ཨ་དྡྷ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘ས་ཀ་ལ་མྤི …པེ… ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ པ་ན བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ནཱ་ཉྙཱ་སི ཉཱ་ཎ་སྶ སཱ་ཝ་ཀ་ཝི་ས་ཡེ་པི ས་པྤ་དེ་སི་ཀ་ཏྟཱ, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི པ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་པྤ་དེ་སི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་སཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ…པེ… ཨ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘ས་ཀ་ལ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝོ་ཙ.

སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༤. ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༤. ཝ་ལ༹་ཝཱ་བྷི-ས་དྡོ ཝ་ལ༹་ཝཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ལ༹་ཝཱ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ར་ཐེ་ནཱ’’ཏི. ཡོ་དྷ་ར་ཐོཏི ཡོ་དྷེ་ཧི ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏ་བྦ་ར་ཐོ. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ར་ཐོ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སེ་སུ ཨ་ལ་ངྐ་ཏ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟེ་ཧི ཨཱ་རོ་ཧི་ཏ་བྦ་ར་ཐོ. གྷ་ན་དུ་ཀུ་ལེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོཏི ར་ཛ་ཏ་པ་ཊྚ་ཝ་ཎྞེ་ན སེ་ཏ་དུ་ཀུ་ལེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏོ. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ པ་རི་ཝཱ་ར་ས་དྡོ. ར་ཛ་ཏ་པ་ནཱ་ལི༹་སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ སེ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ.

ཚ་ནྣཾ ཚ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནནྟི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ན་ག་རཾ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ན་ནྟ་རེ ཋི་ཏེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཙཱ་རི་ཏྟཾ. ན་ག་ར་ཏོ ན པ་ཀྐ་ནྟཱཏི ན་ག་ར་ཏོ བ་ཧི ན ག་ཏཱ. མ་ངྒ་ལ་ཝ་ཙ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ མ་ངྒ་ལི་ཀཱ, སུ་ཝ་ཏྠི་ཝ་ཙ་ནེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ སོ་ཝ་ཏྠི་ཀཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཐུ་ཏི་མཱ་ག་དྷ་ཝ་ནྡི་ཀཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སུ་ཀ་པ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ནི ཝ་ཎྞ་ཏོ.

ཝ་ཎྞ་གཱི་ཏནྟི ཐུ་ཏི་གཱི་ཏཾ. བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཾ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ན་ནྟི ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཡཱ་ནཾ. ཝི་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཛི་ན་ན་ཏོ. རཱ་གཾ ཝི་ན་ཡ་མཱ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་བྦ་མྤི རཱ་གཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ནེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་པེ་ཏི. ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ ཧི ས་ཡ་མྤི པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི ནི་པྥ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

དྷུ་རནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡུ་གེ ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨཱི་སཱཏི ཡུ་ག་ས་ནྡྷཱ་རི་ཀཱ དཱ་རུ་ཡུ་ག་ལཱ༹. ཡ་ཐཱ ཝཱ བཱ་ཧི་རཾ ཡུ་གཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏ་སྶཱ ཋི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི, ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་བ་ལེ་ན ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ་ཡུ་གེ ཐི་རཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཏེ་ཧེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ. ཧི་རིགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙེ་ཏྠ ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དྡྷི’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ནོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མི་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. ཀ་ཏ་རཾ པ་ན ཏཾ མ་ནོ, ཀ་ཐ་ཉྩ་སྶ ཡོ་ཏྟ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཡོ་ཏྟཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཡོ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏེ པ་ན ‘‘ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ (དྷ. ས. ༡) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟནྟི མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ཧ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛཱིཏི ཏེ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ་ཧི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ས་ཊྛི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་བ་དྡྷེ. ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧེཏི ཏ་ཐེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རོ་ཏི. པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་ཀྑཾ སཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་སཱ་ར་ཐཱི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི ར་ཐ་སྶ…པེ… སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ་གྒི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. དྷུ་རཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི ཡོ་གྒེ. ཡོ་ཛེ་ཏི ཡོ་གྒེ ས་མ་ག་ཏི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཀྑཾ ཨ་བྦྷ་ཉྫ་ཏི སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ. ར་ཐཾ པེ་སེ་ཏི ཡོ་གྒ་ཙོ་ད་ནེ་ན. ནི་བྦི་སེ་ཝ་ནེ ཀ་རོ་ཏི ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ པ་ཊི་པཱ་ད་ནེ་ན ས་ནྣི་ཡོ་ཛེ་ཏི. ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱཏི ཨཱ་ར་ཀྑཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏི ཨ་ས་མྨོ་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ག་ཏི་ཡོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ, ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ ཝཱ. ས་མ་ནྭེ་ས་ཏཱིཏི ག་ཝེ་ས་ཏི.

ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཊི་མུ་ཁཾ ས་མྤཱ་པ་ནེ ར་ཐོ ཝི་ཡཱ་ཏི ར་ཐོ. པ་རི་ཀ་རོ་ཏི ཝི་བྷཱུ་ས་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཝི་བྷཱུ་ས་ནཾ, སཱི་ལ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རོ’’ཏི, སཱི་ལ་བྷཱུ་ས་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནནྟི ལོ་ཀི་ཡཱ་ཡ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝི་དྷི་ནཱ ཨཱི་རེ་ཏ་བྦ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ས་མཾ ས་མྨཱ ཙ དྷི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི, དྷུ་ར་ཉྩ ཏཾ ས་མཱ་དྷི ཙཱ་ཏི དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི, ཨུ་པེ་ཀྑཱ དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ དྷུ་ར་ས་མཱ་དྷི་ས་དྡཱ་ནཾ བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཡོ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནི་ཙྪཱཏི ཨི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ལོ་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ’’ཏི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཎནྟི པ་རི་ཝཱ་རོ, པ་རི་ཙྪ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

མེ་ཏྟཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ. པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ. དྭེ་པི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཱ ཝི་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐེཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ ར་ཐེ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐོ ཙ མ་གྒ་ར་ཐོ ཙཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ར་ཐོ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ར་ཐེ ཋི་ཏོ’’ཏི. ས་ནྣ་དྡྷ་ཙ་མྨོཏི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཊི་མུ་ཀྐ་ཙ་མྨཾ. ན ནཾ ཏེ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱིཏི ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ ན ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. དྷ་མྨ་བྷེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ན བྷ་ཉྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ར་ཐ་སྶ ས་མྨཱ ཡོ་ཛི་ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ བྷ་ངྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནུ་ཏྟ་རནྟི ཨུ་ཏྟ་ར་ར་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ སེ་ཊྛ་ཡཱ་ནཾ, ན་སྶ ཀེ་ན་ཙི ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ས་དི་སཾ. དྷི་ཏི་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ དྷཱི་རཱ པ་ཎྜི་ཏ་པུ་རི་སཱ ལོ་ཀ་མྷཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟི. ‘‘ཛ་ཡཾ ཛ་ཡ’’ནྟི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛི་ན་ནྟཱ ཛི་ན་ནྟཱ’’ཏི.

ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥-༦. ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༥-༦. ནི་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ. ཏེ་ན ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན – ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙ་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ག་ཧི་ཏེ ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཧི་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་པུ་བྦ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་དི་པི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝི་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མྤི. ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི.

ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༧. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧. རཱ་ག་ཝི་ན་ཡཱདི་པ་དེ་ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱ་པི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཝཱ་པི. ཡ་སྨཱ སོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་པི ནི་ཝི་ཊྛ་བུ་དྡྷི, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཁོ ཨེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ རཱ་གཱ་དི་ཀེ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝི་ནེ་ཏི, ཨཱ་ས་ཝ་ཉྩ ས་བྦ་སོ ཁེ་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ‘‘རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི ནཱ་མ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་ཝོ་ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པི་ཏཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་པི ཨེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༨. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༨. ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མ་གྒཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱཏི ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡཾ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀཾ མ་གྒཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ན ཨ་པ་རེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཨུ་གྒ་ཧ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི་པི ས་ཝ་ན་ཉཱ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ས་ཝ་ན་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི. པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟཾ མ་ནཱ་པནྟི ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ་སུ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ, ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་སཾ ས་མཱ་ག་མོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ.

ཨ་སྶཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ, ཡོ་གི་ནོ ཝཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ཙི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ཉཱ་ཎ་མྤི པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་བྦ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ན་ནུ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཝ, ན ཙ སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་ཏི? ཏཾ ན, ཀེ་ཝ་ལེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ-ས་དྡེ་ན ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཉཱ་ཎཾ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏྟཱ, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ པ་ན ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མཱ་ཧ. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ. ཨུ་གྒ་ཧཱ་དཱི་ཧི ས་ཙྩ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ.

དུ་དྡ་ས་ཏྟཱཏི ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་བྷ་ཡནྟི པུ་རི་མཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ. པ་ཡོ་གོཏི ཀི་རི་ཡཱ, ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝཱ. ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཾ དུ་ཀྐ་ར་ཏ་ར་ཏ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ཧི ད་སྶེ་ཏི ‘‘བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་ཐཱ པུ་རི་མཾ ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.

ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཛུ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀཱ་མ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀཱ་མཾ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶཱཏི དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཀཱ་མཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ. པ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་དཾ, ཀཱ་མ་སྶ པ་ད་ནྟི ཀཱ་མ་པ་དཾ, ཀཱ་མ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ གྷཱ་ཏོ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, ཏཾ ཀཱ་མ་པ་ད་གྷཱ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་ཝཱུ་པ་ས་མ’’ནྟི. ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཝི་ཝི་ཏྟཾ. སོ ཨེ་ཝ ཙ ནེ་སཾ ཨ་ནྟོ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀེ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ སཱ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་མ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ཏཱི་ཏི ནི་ཀྑ་མོ, སོ ཨེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛཱ་དི་ཀོ ཨ་ཏྠ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝི་སེ་སོ ཨ་ནྟོ་ག་དྷོ.

ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ན ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་བྱཱ་པཱ་དཱ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝི་དྷིཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི. ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ངྐ་པྤེ ཨེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཀཱ་མ…པེ… ས་ཉྙཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཝི་ར་ཏི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ནཾ. ནཱ་ན་ཏྟཱཏི ནཱ་ནཱ་ཁ་ཎི་ཀ་ཏྟཱ. ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཀཱ་ར་ཎེ་སུ. ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་སྶ. བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷ་ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. པ་ད་ཙྪེ་ད་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎུ་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ. པ་དནྟི ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ས་ངྐ་པྤོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཝི་ཡ ཨེ་ཀོ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝོ ནཱ་མ ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་བྦ་སོ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་པྤ་ས་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་པ་ཏྟཱ་ཡ ཧི ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ སོ པ་ད་གྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ.

ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨི་མ་སྶ པུ་བྦེ ཀི་ལེ་སཱ ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཝ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་སྶ་པི པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་ཙྪ་ནྡནྟི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཚ་ནྡཾ. ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝཱི་རི་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཚ་ནྡ་ཏཱ་ཡ དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཚ་ནྡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝཱི་རི་ཡཾ – ‘‘ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༢༦) ནི་དྡི་ཊྛཾ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་དྷཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ.

ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན. ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ཙི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཨ་ཏྟ་གཱ་ཧ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན.

ཨ་ཡནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ས་དི་སཱ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཝི་སེ་སོ. ཨ་སྶཱཏི མ་གྒ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐནྟི ཡ་དི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ས་བྦ་བྷ་ཝ་གྒཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་མ་གྒ་ངྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་དི་ས་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐཾ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ ཨ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་རི་པི ཏ་ཡོ མ་གྒཱ. ཨེ་ཝནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏི ཨཱ་རུ་པྤེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱཏི ས་མྨ་སི་ཏ་ཁ་ནྡྷེ ཝ་ད་ནྟི. པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡ་མེ་ཏི པཱ་ད་ཀ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ བྷེ་དེ. ཡ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ནི་ཡ་མེ་ཏི, ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་དེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཧི པ་ཋ་མ་ཝཱ་དེ་པི ཨ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་པཱ་ད་ཀཱ་པི མ་གྒཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཙ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཝཱ་དེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་དེ ཏཾ་ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ས་མྨ་སི་ཏ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མེ་ཧི ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ, ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡ་མཾ མ་གྒ་སྶ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཝཱ་དེ པཱ་ད་ཀ་ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝེ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏེ་སཾ ཝཱ་ད་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀྑ་ཎེ.

ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༩. སཱུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༩. སཱུ་ཀནྟི སཱ་ལི་ཡ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ་ལ་མཱ་ཧ. སོ ཧི ནི་ཀ་ནྟ་ཀ་ས་དི་སོ པ་ཊི་མུ་ཁ་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ པཱ་དཾ ཝཱ བྷི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ བྷེ་དཾ ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན ཨུ་དྡྷ་གྒཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་པི་ཏཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མི་ཙྪཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མ – ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ཨི་སྶ་ར་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན བྲ་ཧྨཱ ནི་མྨི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཀ་པྤ་ནཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཝཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཋ་པ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཾ བྷི་ནྡི་སྶ་ཏཱིཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་སྶ་ཏི. མ་གྒ་ནི་སྶི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་གྒེ ཨེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ. ཏ་ཉྷི ཉཱ་ཎཾ མ་གྒ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎཾ མ་གྒེ སི་དྡྷེ ཏ་སྶ ཀི་ཙྩ་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ མི་སྶ་ཀ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཚ་ཝི་བྷེ་ད་ས་དི་སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷེ་དོ, ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་ད་ས་དི་སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ.

སཱུ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༡༠. ན་ནྡི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༡༠. ཚ་ནྣ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཝ་ཏྠ་ཙྪཱ་དི་ཡཱ ཚ་ནྣ་ངྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ, ན ན་གྒ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ.

ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.