༡༥. ན་ཝ་པུ་རཱ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༦. ས་མྤ་ཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ན ཙ་ཀྑུ པུ་རཱ་ཎཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཙ་ཀྑུ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀ་མྨ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་སཾ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ‘‘པུ་རཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་མེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘པུ་རཱ་ཎ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཀ་ཏནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མེ་ཙྩ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ. པ་ཀ་པྤི་ཏནྟི ཨ་བྷི་ས་མཱི་ཧི་ཏཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ. ཝ་ཏྠཱུཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ. ཀ་མྨ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་སི་དྡྷེ་ན ཀ་མྨ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ན. ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཕུ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ ‘‘ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ‘‘ཀ་མྨཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ‘‘ཛྷཱ་ཡ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཀ་མྨ་ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢-༥. ཨ་ནི་ཙྩ་ནི་བྦཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤༧-༡༥༠. ནི་བྦཱ་ན་སྶཱཏི ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ, ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝཱ. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་པ་དནྟི ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཧཾ པ་ཊི་པ་དཾ. ཙ་ཏཱུ་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ. ནི་བྦཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ དེ་སི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ནི་ཙྩ་ནི་བྦཱ་ན་ས་པྤཱ་ཡ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦-༧. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༡-༡༥༢. ཨ་ནྟ-ས་དྡོ ས་མཱི་པ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཨུ་ད་ཀ་ནྟཾ ཝ་ན་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ, ཀི་ལེ་སོ པ་ན ཨ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣེ ཝ་ས་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཨ་ལོ་པེ་ན ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ནེ་ཀུ་ས་ལོ, ཀཱུ་ལེ་རུ་ཀྑཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ན་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ནྟི ཨ་ནྟོ་ཝ་ས་ན་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏནྟི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎ་ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ. ཨ་ནྟོ ཨ་སྶ ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཙི་ཏྟེ ཝ་ས་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཏེ ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟི སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧཱིཏི ཏེ་ཧི ཀི་ལེ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ས་ཏྟེ ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཏི་ཡཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི. ས་ཏྟ་མཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་ན་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཡ་སྨཱ ཧེ་ཊྛཱ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ.
ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཏྠི་ནུ་ཁོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༣. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ག་ཙྪ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི ཡཾ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཀྑ་དི་ཊྛེ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏེ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ས་དྡྷཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ, སྭཱ་ཁཱ་ཏོ དྷ་མྨོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༨༨) ཙ. ཨེ་ཝཾ ཀི་རཱཏི ཨི་ཏི ཀི་རཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ས་དྡ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རོ ས་དྡྷཱ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ. རུ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཏི་ཡཱ རོ་ཙེ་ཏྭཱ. ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཙི་ཏྟཾ ཏ་ཐཱ ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏ་ནྟི ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. པ་ར་མྤ་རཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་སྶཱ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎཾ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶཱཏི ཡུ་ཏྟིཾ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ. ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ‘‘སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ཏྠེ་ཏནྟི ‘‘ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཙི་ཏྟེ་ན ག་ཧ་ཎཾ. ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ཡུ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ. ལ་དྡྷཱིཏི ནི་ཙྪ་ཡེ་ན ག་ཧ་ཎཾ, སཱ ཙ ཁོ དི་ཊྛི ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏནྟི ལ་དྡྷིཾ. ཨ་ཏྠེ་སཱཏི ཨེ་སཱ ལ་དྡྷི མ་མ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཏྠི ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི ནཱ་མ, པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣ་ལ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནཱ་ཀཱ་རོ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི ནཱ་མ. པ་ཉྩ ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ན་ཏྠི མེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧོ’’ཏི ཨ་ཡཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ – ‘‘སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སེ་ཀྑཱ་ནཾ, ‘‘ཨ་ས་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐི་ཏཱཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ཏྠི་ནུ་ཁོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩-༡༠. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥༤-༡༥༥. ‘‘ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༦༤) ཝི་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏྠོ ཨི་དྷ ས་མྤ་ནྣ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡོ’’ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ས་མྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཧེ་ཊྛཱ ཁ་ནྡྷི་ཡ་ཝ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཨི་དྷ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ནྣ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ཝ་པུ་རཱ་ཎ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཏི་ཡོ པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ.