༩. ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. ཀཱུ་ཊཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཀཱུ་ཊ་ཙྪི་དྡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱུ་ཊཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡཱ ཙ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ གོ་པཱ་ན་ས་ནྟ་ར་ག་ཏཱ, ཏཱ་པི ཀཱུ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཋཱ་ནེ་ན ཀཱུ་ཊ་ངྒ་མཱ. དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཀཱུ་ཊེ ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ཀཱུ་ཊ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ་སེ་ན བྷི་ཛྫ་ནེ་ན. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཏེ་ན ཙ མོ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མོ ད་སྶི་ཏོ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ ད་སྶི་ཏོ.
ཀཱུ་ཊ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ན་ཁ་སི་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༤. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཀཱ ཡ་ཐཱ ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་པཾ་སུ, སུ་ག་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཾ དེ་ཝེ་སུ་པཱིཏི ཧཱི་ནཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཏ་རཱ ཧི ས་ཏྟཱ ཡེ དེ་ཝེ་སུ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཉྩ ཁོ ཀཱ་མ་དེ་ཝེ་སུ. ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ན་ཁ་སི་ཁ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༥. ཝི་དྷཾ་ས་ཡ་ནྟི ཝི་ཧེ་ཋ་ཡ་ནྟི. ཝ་ཌྜྷི་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་བྲཱུ་ཧི་ཏཱ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ ཚེ་ཀེ་ན སཱ་ར་ཐི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ག་མི་ཏཱ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན. ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ. ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་ནེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཋ་པི་ཏཱ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱུ་པ་ཙ་ཡཾ ག་མི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ’’ཏི. སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མྤཱ་དི་ཏཱ.
ཀུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨོ་ཀྑཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༦. མ་ཧཱ་མུ་ཁ་ཨུ་ཀྑ་ལཱི་ནནྟི མ་ཧཱ་མུ་ཁཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་ཀོ་ལུ༹་མྦཱ་ནཾ ས་ཏཾ. པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་བྷ་རི་ཏཱ་ནནྟི ས་པྤི་མ་དྷུ་ས་ཀྐ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཧི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནཾ. ཏ་སྶཱཏི པཱ་ཋ་སྶ. གོ་དུ་ཧ་ན་མ་ཏྟནྟི གོ་དོ་ཧ་ན་ཝེ་ལཱ་མ་ཏྟཾ. ཏཾ པ་ན ཀི་ཏྟ་ཀཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎནྟི ཨ་ནོ་དྷི་སོ་མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ན་མཱ་ཧ – མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་མྤི ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དཱ་ན་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལ་ཏ་རནྟི.
ཨོ་ཀྑཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༧. ཨ་གྒེ པ་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎྷ་ཕ་ལ་ས་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གྒེ ཧ་ཏྠེ་ན ཝཱ མུ་ཊྛི་ནཱ ཝཱ པ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ. ཀ་པྤཱ་ས་ཝ་ཊྚིཾ ཝི་ཡཱཏི པ་ཧ་ཏ་ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ. ནི་ཡྻཱ་ས་ཝ་ཊྚིཾ ཝི་ཡཱཏི ཕ་ལ་ས་ཎྛཱ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ས་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ. ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱཏི ཀ་ལི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱི་ས་ཏིཾ་ས་པི་ཎྜཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ནྟོ པི་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟོ. པ་ཊི་ལེ་ཎེ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ལཱི་ན་ཡ་ཏི ནཱ་མེ་ཏི. ཨ་ལླི་ཡཱ་པེ་ནྟོ ཏེ དྭེ་པི དྷཱ་རཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ས་མྥུ་སཱ་པེ་ནྟོ. པ་ཊི་ཀོ་ཊྚེ་ཏཱིཏི པ་ཊི་པ་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཁ་ཎྜཾ ཝི་ཡ ནི་ཡྻཱ་སོ. ཀ་པྤཱ་ས་ཝ་ཊྚ་ན་ཀ་ར་ཎཱི་ཡནྟི ཝི་ཧ་ཏ་སྶ ཀ་པྤཱ་ས་སྶ པ་ཊི་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན བ་ནྡྷ་ན་ད་ཎྜཾ. པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོཏི ཀ་པྤཱ་ས་སྶ སཾ་ཝེ་ལླ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ.
ས་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༨. ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནུ་ནོཏི ཐི་ར་ཏ་ར་དྷ་ནུ་ནོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཐི་ར་ཏ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ད་ལ༹ྷ་དྷ་ནཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མནྟི པ་ལཱ་ནཾ དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མཾ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་སྶཱཏི དྷ་ནུ་ནོ. ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶཱཏི ཛི་ཡཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏ་སྶ. ཛི་ཡཱ་བ་དྡྷོཏི ཛི་ཡཱ་ཡ བ་དྡྷོ. པ་ཐ་ཝི་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ‘‘དྭི་ས་ཧ་སྶ་ཐཱ་མ’’ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནནྟི ཀཱ་ལ༹་ལོ་ཧ་ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་སཱི་སཱ་དཱི་ནཾ. བྷཱ་རོཏི པུ་རི་ས་བྷཱ་རོ, སོ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པུ་རི་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ཨེ་དི་སཾ ཏ་སྶ བ་ལཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་པྤཱ དྷ་ནུ་ཝེ་ད་སི་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན. ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ ལ་ཀྑེ་སུ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་ར་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཏཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ས་ནཾ ས་ར་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཀ་ཏཱུ་པ་ས་ནཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ད་སྶི་ཏ་སི་པྤཱ’’ཏི.
‘‘བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཎྜཱ་ནི ཨཱ་ཧ་རཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་དཱ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཛ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི དྷཱ་ཝི་སྶཱ་མ. ཨ་གྒི ཨུ་ཊྛ་ཧཱིཏི སཱི་གྷ་པ་ཏ་ན་ས་ནྟཱ་པེ་ན ཙ སཱུ་རི་ཡ་ར་སྨི་ས་ནྟཱ་པ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨུ་སུ་མཱ ཨུ་ཊྛ་ཧི. པ་ཀྑ་པ་ཉྫ་རེ་ནཱཏི པ་ཀྑ་ཛཱ་ལ་ནྟ་རེ་ན.
ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ‘‘ནི་པྤ་ཡོ་ཛ་ན་མི་དཾ ཛ་ཝ་ན’’ནྟི ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ. པ་ཏྟ་ཀ་ཊཱ་ཧེ་ན ཨོ་ཏྠ་ཊ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡཱཏི པི་ཧི་ཏ་པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཧོ་སི, ཝེ་ག་སཱ པ་ཏ་ནེ་ན ན་ག་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ནི་རི་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ས་ཉྩཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཧཾ་ས་ས་ཧ་སྶ་ས་དི་སོ པ་ཉྙཱ་ཡི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་ལེ ས་ར་ཀཱུ་ཊཱ་དི་ད་སྶ་ནེ.
དུ་ཀྐ་རནྟི ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཏ་ནཾ. སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྷི ཨ་ཏི་སཱི་གྷེ་ན ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པུ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་བྷ་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཛ་ཝ་ན་ཧཾ་སོ པ་ན ཏཱ་དི་སེ་ན སཱུ་རི་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཛ་ཝེ་ན ག་ཙྪ་ནྟོ ན པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ས་ཀྐཱ ཏ་ཡཱ པ་སྶི་ཏུ’’ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི་ནོ. ག་ནྟྭཱ ག་ཧི་ཏེ སོ་ཏུཾ གྷ་ཎྜཾ པི་ལ༹་ནྡྷཱ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡཾ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སི་ནྣོ. པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ག་ཏ་ཀ་ཎྜཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་ཎྜེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་ཎྜཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཁི་པིཾ་སུ.
ཨཱ་ཡུཾ ས་ངྑ་རོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ས་ངྑ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཛ་ཝ་ཏོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཁཱི་ཡ་ཏི ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟཱ, ལ་ཧུ་སོ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཁ་ཎོ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠);
བྷེ་དོཏི བྷ་ངྒོ. ན ས་ཀྐཱ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ཏ་ཏོ་པི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏྟཱ.
དྷ་ནུ་གྒ་ཧ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨཱ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༩. ཨ་ཉྙེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ནྟཱ ཨི་མེ ཝི་ཡ ད་ས་བྷཱ་གཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ནུ་ག་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ན་ཡ་ན་ཏོ ཨཱ་ན་ཀོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧི་མ་ཝ་ནྟེ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་རེ་ཎུནྟི ཀ་རེ་ཎུ་ཀཾ, ཧ་ཏྠི་ནི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་ཀྐ་རིཾ་སཱུཏི ཨ་ན་ཏྠ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ས་ཏྠཱུ་པ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ པཱུ་ཛེ་སུཾ. ཨོ་ཏ་རཱིཏི ཀུ་ལཱི༹་ར་ད་ཧཾ པཱ་ཝི་སི. པ་ཊི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཋ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཏི.
སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ཛ་ཏཱ་དི་མ་ཡནྟི ཀི་སྨི་ཉྩི ཚི་དྡེ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཡཾ, ཀི་སྨི་ཉྩི ར་ཛ་ཏ་མ་ཡཾ, ཀི་སྨི་ཉྩི ཕ་ལི་ཀ་མ་ཡཾ ཨཱ་ཎིཾ གྷ་ཊ་ཡིཾ་སུ བ་ནྡྷིཾ་སུ. པུ་བྦེ ཕ་རི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ད་ས ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་མཱ་ཎོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎོ, ས་དྡོ. ཨ་ཐ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀཱ་ལེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ནྟོ་སཱ་ལཱ་ཡ་མྤི དུ་ཀྑེ་ན སུ་ཡྻི་ཏྠ ཨཱ་ཎི་ས་ངྒྷཱ་ཊ་མ་ཏྟ་ཏྟཱ.
ག་མྦྷཱི་རཱཏི ཨ་གཱ་དྷཱ དུ་ཀྑོ་གཱ་ལ༹ྷཱ. ས་ལླ་སུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་མ་ན་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཾ, ན ཨ་ཏྠ་ག་མྦྷཱི་རཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ ཏཱ ཏཱ གཱ་ཐཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་རཱུ་པཱ ཏི་ཊྛ་ནྟི, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཉཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་མྦྷཱི་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པུ་བྦཱ་པ་ར་མྤེ་ཏྠ ཀཱ་ས་ཉྩི གཱ་ཐཱ་ནཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑོ་གཱ་ཧ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ‘‘ག་མྦྷཱི་ར’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ ས་ལླ་སུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་རཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. མ་ཧཱ་ཝེ་ད་ལླ་སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ག་མྦྷཱི་ར་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ་ཡེ་ཝ. ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, ན་ཝ་ཝི་དྷ་ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, སོ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏ་དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦནྟི ཙ ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ ཙ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦེ ཙཱ’’ཏི. ཀ་ཝི་ཏཱཏི ཀ་ཝི་ནོ ཀ་མྨཾ ཀ་ཝི་ཀ་ཏཱ. ཡ་སྶ པ་ན ཡཾ ཀ་མྨཾ, ཏཾ ཏེ་ན ཀ་ཏ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཀ་ཝཱི་ཧི ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་རཾ ‘‘ཀཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི པ་དཾ, ཀ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་བྦ’’ནྟི ཙ ཀ་ཝི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཱཏི ཝི་ཙི་ཏྲཱ་ཀཱ་ར་ཨ་ཀྑ་རཱ. སཱ་ས་ན་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏཱཏི ན སཱ་ས་ནཱ་ཝ་ཙ་རཱ. ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧཱིཏི ‘‘བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི. ཨ་ནུ་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱཏི ན ཨུ་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཨ་ཏྠཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨཱ་ཎི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀ་ལི་ངྒ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. ཀ་ལི་ངྒ་རཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཁུ་དྡ་ཀ་དཱ་རུ་ཁ་ཎྜཾ, ཏཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་དྷཱ་ནཱ. ལི་ཙྪ་ཝཱི པ་ན ཁ་དི་ར་ད་ཎྜཾ ཨུ་པ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་དཱ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁ་དི་ར་གྷ་ཊི་ཀཱ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཀ་ཏི་ཝི་ཛྫུ་ས་ཉྙི་ཏོ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཁ་ཎོ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ཏི ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི་ནོ ཏ་ཏོ སཱི་གྷ་ཏ་རཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ‘‘ཨ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝི་ཛྫུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨི་ཏྟ་ར་ཁ་ཎ་ཏྟཱ. ཨ་ཀྑ་ཎོ་བྷཱ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷ་ཀཱ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི་ནོ. ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ བྷི་ནྣ་སྶ ཝཱ་ལ་སྶ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན ཝཱ་ལ་ཝེ་དྷི་ནོ. ཝཱ་ལེ་ཀ་དེ་སོ ཧི ཨི་དྷ ‘‘ཝཱ་ལོ’’ཏི ག་ཧི་ཏོ.
བ་ཧུ་དེ་ཝ དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ད་ར་ཐ་པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ. ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཏེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ པ་དྷཱ་ན་ཀ་མྨི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨི་དཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཨ་ཡ་མྤི དཱི་པོཏི ཏ་མྦ་པ་ཎྞི་དཱི་པ་མཱ་ཧ. པ་དྷཱ་ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཝེ་ལཱ་ཡ ནི་ཝེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཧ་ཏ་གྷ་ཎྜི་ནི་གྒྷོ་སེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་གྷ་ཎྜི་ནི་གྒྷོ་སོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ. ནཱ་ནཱ་མུ་ཁོ་ཏི ཨ་ནུ་རཱ་དྷ་པུ་ར་སྶ པ་ཙྪི་མ་དི་སཱ་ཡཾ ཨེ་ཀོ ཝི་ཧཱ་རོ, པི་ལི་ཙྪི་ཀོ་ལི༹ན་ག་ར་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་གྷ་ཎྜི་ས་དྡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཝ་ཏྟ་གྷ་ཎྜི་ས་དྡེ་ཧི མི་སྶེ་ཏྭཱ ཨོ་ས་ར་ནྟི. ཀ་ལྱཱ་ཎི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་གྷ་ཎྜི་ས་དྡོ ཏ་ཐཱ ནཱ་ག་དཱི་པེ.
ཀ་ལི་ངྒ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༡. ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝེ་ལནྟི བྷ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་ཝེ་ལ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝེ་ལཾ. ཨ་ས་མྦྷི་ནྣེ་ནཱཏི ས་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣེ་ན, ས་ར་སྶ ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཎ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ གུ་ཎ་ཝ་ཎྞཱ་ཡ ན ཉཱ་ཎ་བ་ལཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཏནྟི ཏཾ ཏ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ.
ནཱ་ག་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. བི་ལཱ༹་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༢. གྷ་རཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱིཏི གྷ་རེ་ན གྷ་ར་སྶ ས་མྦ་ནྡྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ཧ མ་ལེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ལཾ. གེ་ཧ་ཏོ གཱ་མ་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་མ་ན་ཙ་ནྡ་ནི་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནནྟི ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊཾ. ཀེ་ཙི ‘‘ས་ནྡྷི་ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨཱ་པ་ནྣ་ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ན ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, སུ་དྡྷ་ནྟེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘དེ་ས་ནཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
བི་ལཱ༹་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལེ་ན ལ་དྡྷ་བྦཾ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་ད་མ་ཏྟ་མྤི ན ལ་བྷི་སྶ་ཏི ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཀ་པྤཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛཱ་ལཱ་ཧི ནི་ར་ནྟ་རཾ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་ཏུ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. དུ་ཏི་ཡ་སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༤. ཀ་ཏ་ཛཱ་ན་ནནྟི ཀ་ཏཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ནཾ. ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ པ་རེ་སཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ. ཨཱ་ཙཱ་ར་མེ་ཝཱཏི ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷ་མེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཨོ་པ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.