༩. ཝ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༡. སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ སཾ་ཝེ་གཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ནཾ ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་དི་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ’’ཏི. བཱ་ཧི་རེ་སཱུཏི གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏེ་སུ. པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ་སཱུཏི རཱུ་པཱ་དི་ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏྭཾ ཛ་ནོཏི ཏྭཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཛ་ན་ན་ཏོ ཝི་སུཾ ཛཱ་ཏོ ཏཱ་དི་སེ ཨེ་ཝ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཛ་ནེ ཨི་མཾ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ ཝི་ན་ཡ་སྶུ ཝི་ནོ་དེ་ཧི. ས་ཏཾ ཏཾ སཱ་ར་ཡཱ་མ་སེཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན ཙ ས་ཏི་མ་ནྟཾ པ་ཎྜི་ཏཾ ཏཾ མ་ཡ་མྤི ཡ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ཡ སཱ་ར་ཡཱ་མ, ས་ཏཾ ཝཱ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ག་མ་ན་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཾ ཏཾ སཱ་ར་ཡཱ་མ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ. པཱ་ཏཱ་ལནྟི མོ་ཧ་པཱ་ཏཱ་ལཾ ཀི་ལེ་ས་ར་ཛོ, ཏ་དེ་ཝ ‘‘པཱ་ཏཱ་ལ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ ཨ་ཝ་ཧ་རཱིཏི ཧེ་ཊྛཱ དུ་གྒ་ཏི་སོ་ཏཾ མཱ ཨུ་པ་ནེ་སི. སི་ཏནྟི ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་རཱི་ར་ལ་གྒ’’ནྟི. ཝི་ཝེ་ཀ་མཱ་པ་ནྣོཏི ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཝེ་ཀཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ན་མཱ་པ་ནྣོ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཝཱི་རི་ཡནྟི ཨུ་སྶོ་ལ༹ྷི་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ ཝཱ ས་མྤ་ཏྟཾ. པ་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ. པ་ར་མ་ཝི་ཝེ་ཀནྟི པ་ར་མཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ཝེ་ཀཾ.
ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༢. ཀཱ་ཡ་ད་ར་ཐོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ན, ན ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐོ ཏ་སྶ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཏྟཱ.
ཛ་རཱ་ཏུ་རོཏི ཛ་རཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ་ན ཨཱ་ཏུ་རོ་ཡེ་ཝ. པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པ་རི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཏོ དཱི་གྷ་པུ་ཐུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ས་ཏྟི་ས་ལླ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླ་སྶ ས་དི་ས་ཏཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ན ས་མྨོ་ཧཱ་པཱ་ད་ནེ་ན དུ་ཀྑཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཙ ཝི་ས་ས་དི་ས་ཏཱ. རུ་པྤ་ཏོཏི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ པཱི་ལི༹་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷ་ཊྚི་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི.
པ་བྦ་ཛི་ཏནྟི ས་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ རཱ་གཱ་དི་མ་ལ་ཏོ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཐེ་ར་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི སེ་ས་གཱ་ཐཱ་སུ. ཨ་ཏྠ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ན་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝི་ན་ཡཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ‘‘ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. པ་ར་མ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡནྟི ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ. ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི.
ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༣. ཚེ་ཏནྟི མི་གཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཚེ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ’’ནྟི. རོ་ཧི་ཏ་མི་གནྟི ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཁུ་དྡ་ཀ་མི་གཾ, ‘‘མ་ཧཱ་རོ་ཧི་ཏ་མི་ག’’ནྟི ཀེ་ཙི. ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཛ་ན་པ་ད་སྶ སུ་ལ་བྷ་བྷི་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཐེ་རོ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀོ. ཋ་ཏྭཱཏི པ་དཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ག་མ་ནཾ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སོ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀཾ ཛཱ་ལཱ་པེ་སཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀཾ ཛཱ་ལཱ་པེ་སི. ཨ་ཀྑཱི་ཧི་པི པ་སྶ་ཏི ཨ་ངྒུ་ཊྛ་ཀཾ ཛཱ་ལ་མཱ་ནཾ. ཀ་ཎྞེ་ཧི་པི སུ་ཎཱ་ཏི ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན. ཙི་ཏྟཾ པ་ན་སྶ དྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏ་སྶ་པཱིཏི ལུ་དྡ་ཀ་སྶ་པི.
ཨ་པྤ་པ་ཉྙནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་ཉྙ’’ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁཾ, ཨི་མི་ནཱ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཙ་ར་མཱ་ནེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎཱ་ཏཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཝ་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན སུ་ཎཱ་ཏི, ན ཏ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠ་མ་སྶ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. ཀིཾ མེ ཨི་མི་ནཱཏི? ‘‘ཨི་དཾ པ་པ་ཉྩ’’ནྟི པ་ཧཱ་ཡ. ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཡ྄ཧཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ པ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ.
ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༤. ས་མྦ་ཧུ་ལཱཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ. སུ་ཏྟ་ནྟེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡིཾ་སཱུ་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ. ཝི་ན་ཡཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ. ཡུ་ཉྫ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ས་དྷུ་རེ ཡོ་གཾ ཀ་རོ་ནྟི. གྷ་ཊེ་ནྟཱིཏི ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟི. ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀོ་མེཏི ཀིཾ ཨི་མེ? ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཧཾ ཨི་མེ’’ཏི? ཝ་ཛྫི་བྷཱུ་མིཾ ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛཾ ག་ཏཱ་ཏི ཝ་ཛྫི་བྷཱུ་མི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛཱ་བྷི་མུ་ཁཱ ག་ཏཱ’’ཏི. ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ནི་ཀེ་བྷཾ ནི་བ་དྡྷ་ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཨ་ནི་ཀེ་ཏཱ ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་གེ་ཧཱ’’ཏི. ཨུ་ཏུ ཨེ་ཝ ས་པྤཱ་ཡཾ, ཨུ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ལླ་ཏྟཱ ས་པྤཱ་ཡཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.
ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༥. ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཨ་ཏི་བ་ཧུ་ཀཱ་ལཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་མ་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ག་ནྠ་དྷུ་རེ་ཧི ཝཱ་ས་དྷུ་རེ་ཧི ཝཱ ཡུ་ཏྟ་པ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ནཱ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཏེ་སཾ ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལེ་ན. ཐེ་རོ པ་ན ཏ་དཱ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན བ་ཧུ་ཝེ་ལཾ གི་ཧི་ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ ཨ་ཧོ་སི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏི་ཝེ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏནྟི ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ ས་ཉྙཱ་པ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ གི་ཧི་ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱཏི ས་ངྒྷ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ཐེ་རེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནནྟི པི་ཊ་ཀ་ཏྟ་ཡཾ ཝ་ད་ཏི.
པ་ས་ཀྐི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ག་ནྟྭཱ. ཏཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝི་སི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་བྦི་ནྣ་ཧ་ད་ཡ་སྶ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ནི་སྶ་ཊཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མ་སྶཱ་ས་ཀ་རཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟཾ ཏཾ ཨུ་པ་རི ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་རོ་ནྟོ ནི་བྦཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡེ ནི་ཀྑི་པ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ…པེ… ཨོ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ’’ཏི. ནི་བྦཱ་ནཾ…པེ… ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨོ་པེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཏྠ་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ‘‘བི་ལི༹་བི་ལཱི༹’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ བི་ལི༹་ཀཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན གི་ཧི་ས་ཉྙ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཨ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ བི་ལི༹་ཀཱ ཝི་ཡཱ་ཏི བི་ལི༹་བི་ལི༹་ཀཱཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༦. ཨ་ན་ནྟ་རེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ན་ནྟ་རེ དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. ཐེ་རོ ཧི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ. ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སཱིཏི ཀཱ་ཙི པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ དེ་ཝ་དྷཱི་ཏཱ ཙི་ཏྟ་པ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨི་དཱ་ནི་པི དེ་ཝ་ཀཱ་ཡེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ་ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཀ་ཐེ་ནྟཱི ‘‘སོ་བྷ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མྤི་སྶ དི་བྦ་སོ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙེ་ཡྻ ནཱ་ཏི་ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་བྦེ་པི སོ་བྷ་སཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སུ་ག་ཏི་ནི་ར་ཡཱ་དི་དུ་གྒ་ཏི་ཡཱ ཝ་སེ་ན དུ་གྒ་ཏཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་དུ་གྒ་ཏི་ཡཱ ཀཱ་མེ་སུ ས་མྨུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟོཏི ནི་ཝི་ས་ནྟོ. ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་རུ་ལ༹ྷ་མཱུ་ལེ་ཧི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་མཱུ་ལ་ཀེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ར་ཏྟོ རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མཱི་ཧི་ཏེ ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ ས་ཀྐཱ་ཡེ ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་ག་ཝ་སཱ ར་ཏྟོ གི་དྡྷོ ག་དྷི་ཏོ. པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏི. དུ་ཊྛོ དོ་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་མཱི་ཧི་ཏེ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ ས་ཀྐཱ་ཡེ ས་ཉྫཱ་ཏ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཊྛོ རུ་པི་ཏ་ཙི་ཏྟོ. མཱུ་ལ༹ྷོ མོ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ས་མ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན མཱུ་ལ༹ྷོ མུ་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝི་ནི་བ་དྡྷོཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་བ་ནྡྷ་ན་ཏོ མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བ་ནྡྷི་ཏོ. མཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཏེ་ན མ་ཉྙ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. པ་རཱ་མ་ཊྛོཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ཊྛོ. དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནཱཏི མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཐཱ་མ་ག་ཏོཏི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཐཱ་མཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི མ་གྒེ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛོ ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཊྛོ. ཨ་ནི་ཊྛ་ངྒ་ཏོཏི སཾ་ས་ཡི་ཏོ. ཝི་ཀྑེ་པ་ག་ཏོཏི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན. ཏཱ་པཱིཏི ཏཱ་པི དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ནཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ན་ར་དེ་ཝཱ་ནནྟི པུ་རི་ས་བྷཱུ་ཏ་དེ་ཝཱ་ནཾ.
པ་ཊི་ག་ནྟུནྟི ཨ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་ནྟུཾ ཨ་པེ་ཀྑཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. དུ་སྶ་ནྟནྟི ད་ས་ནྟཾ, ‘‘ཝ་ཏྠ’’ནྟི ཀེ་ཙི. སཱུ་ཙིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི སི་བྦ་ན་སུ་ཏྟེ་ན སཱུ་ཙིཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ པཱ་སེ ཙ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ. མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ཡེ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཛཱ་ཏཱ མ་ནཱ་པ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་སཾ པ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ན་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཛྫནྟི སཾ་ཧི་ཏཾ. ག་མ་ན་བྷཱ་ཝནྟི ག་མ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ. ཝི་ཀྑཱི་ཎོཏི ཝི་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཁཱི་ཎོ. དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་རོ་ཙ་ནེ དོ་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏཱ་སཾ པུ་ན ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏྠཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ བྱཱ་ཀཱ་སི.
ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ནཱ་ག་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༧. ཨ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ པུ་བྦ་ཎྷ་ཀཱ་ལེ་ན, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ཊི་ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཱཏི ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཀོ་ཊི་ཡཱ, ས་མྨུ་ཉྫ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མི་ནཱ ས་མྨ་ཛྫ་ནེ ཨ་མ་ནཱ་པ་ཀཱ་རི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེཏི གི་ཧི་སཾ་ས་གྒ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟོ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷེ བ་ཧུ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ. ཨ་ཉྙེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧཱིཏི ནཱ་ཏི་ཀཱ་ལཾ པ་ཝི་ཊྛེ་ཧི. ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏཾ. བྷཱ་ཡཱ་མི ནཱ་ག་ད་ཏྟནྟི ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཝ་ད་ནྟཱི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏི. སུ་པྤ་ག་བྦྷནྟི ཀཱ་ཡ་པཱ་ག་བྦི་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ.
ནཱ་ག་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༨. ཨོ་གཱ་ཧ་པྤ་ཏྟོཏི ཝི་སྶཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སཾ པ་ཏྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་ལནྟི ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ‘‘བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ མེ ཨེ་ཏཾ ཀུ་ལཾ ཙི་རཾ ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ; ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་ཧཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཛཱ་ཏོ; ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན པུ་ཉྙཾ ཝ་ཌྜྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙི་ནྟེ་སི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཀིཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱཏི དེ་ཝ་ཏཱ. ཨུ་བྷོ་པེ་ཏེཏི ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ཉྩ གྷ་ར་ཎི་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. པ་ཊི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱཏི པ་ཊི་གཱ་དྷཾ པ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་སྶཱ་སེ་ན.
ཝི་སྶ་མ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཝི་སྶ་མ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ས་མཱ་ག་ནྟྭཱཏི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཉྙཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎེ་ཧི མ་ནྟ་ཡ་ཏཱི་ཏི མ་ནྟ་ནཾ, ཉཱ་པ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ཊི་ལོ་མ་ས་དྡཱཏི པ་ཊི་ལོ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ས་ཙྩ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་དྡཱ. ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀེ་ན མི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ན མ་ངྐུ་ཧོ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་དྡེ་ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི པ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཡུ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་ས་དྡ་མ་ཏྟེ་ན པ་རི་ཏ་སྶ་ན་སཱི་ལོ. ཝ་ཏཾ ན ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཏཾ ལ་ཧུ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་མྤ་ནྣ་ཝ་ཏོཏི པ་རི་པུ་ཎྞ་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་ཏ་གུ་ཎོ
ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢༩. ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོཏི ཝ་ཛྫི་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་དྡྷོ ཝ་ཛྫི་རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ. ས་བྦ་ར་ཏྟི་ཙཱ་རོཏི ཚ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ་ར་ནྟེ་ཧི ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ན་ཀྑ་ཏྟ་མ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ’’ ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝཱ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ན་ཀྑ་ཏྟཾ གྷོ་སེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཱ་ཡ དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་ནྟཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཀཱི་ལཱ༹་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏེ་ཧི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. བྷེ་རི་ཨཱ་དི་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནནྟི བྷེ་རི་མུ་དི་ངྒ་ས་ངྑ་པ་ཎ་ཝ་ཝཱི་ཎཱ་དི་ཏཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ. ཏཱ་ལི༹་ཏཱ་ནནྟི ཨཱ་ར་དྡྷ་ལ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཧ་ཊཱ་ནཾ. ཝཱི་ཎཱ་དཱི་ནནྟི ཝཱི་ཎཱ་ཝེ་ཎུ་གོ་མུ་ཁཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. ཝཱ་དི་ཏཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ར་དྡྷ་མུ་ཙྪ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ས་ངྒྷ་ཊྚི་ཏཱ་ནཾ. ཨ་བྷཱ་སཱིཏི ཏེ་ན ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ན་ཧ་ད་ཡོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་ཏྭཱ ‘‘མ་ཧ་ཏཱི ཝ་ཏ མེ ཛཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ནུ་ཏྠུ་ན་ནྟོ ཨ་བྷཱ་སི. ཚ་ཌྜི་ཏ་དཱ་རུ་ཀཾ ཝི་ཡཱཏི ཝ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཀ་ལི༹་ངྒ་རཾ ཝི་ཡ. ལཱ་མ་ཀ་ཏ་རོཏི ནི་ཧཱི་ན་ཏ་རོ. དེ་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མ་པྤི་ཏཾ ཨཱ་ཎིཾ པ་ཊཱ་ཎི་ཡཱ ནཱི་ཧ་ར་ནྟཱི ཝི་ཡ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟཱི ‘‘ཏ་སྶ ཏེ བ་ཧུ་ཀཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཐེ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཏུ་ཡ྄ཧཾ བ་ཧཱུ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏྭཾ ‘‘པཱ་པི་ཡོ’’ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ མཱ མ་ཉྙི་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༠. ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་དྡྷཱ ཨི་མཾ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ལ་བྦྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོཏི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཀ་ར་ཎཾ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀི་ཏྟ་ནཱ་ཡ པུ་རི་མ་དི་ཝ་སེ་སུ་པི ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི, ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ན ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ‘‘ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཐེ་ར་སྶཱཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ.
དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནཱིཏི སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨ་ཀྑ་ནྡྷ་དཱི་པ་ཀཱ་ནི པ་དཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་མྤི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ན ག་ཎྷཱ་སི ཨུ་དྡེ་ས་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཾ་ཝ་ས་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི དྷ་མྨོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ. ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛ་སུ་ཏཱ་དིཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ནནྟི པ་ཧཱ་ནཾ. ན བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་གེ་ཝ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ པ་ན མ་ཏྟཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༡. ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཏ་ཀྐེཏི ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལེ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ. ཡོ་ནི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨུ་པཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཀེ སུ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧཾ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཉྩཱཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ བ་ལ་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཧ་ག་ཏཾ པཱི་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཉྩ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༢. ན་ནྡ་ན་ཝ་གྒེཏི ན་ནྡ་ན་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཏ་ཏྠ ཨི་དྷཱ་པི གཱ་ཐཱ་ཡ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ས་ངྒཱི་ཏཾ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏ་ནྟི? དེ་ཝ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མྤི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏཾ.
མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༣. ཏེ་ར་ས་མེ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཛ་ནྟུ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟེཏི ཛ་ནྟུ་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ. ‘‘ཏ་ཏྠ ས་ངྒཱི་ཏཾ ཨི་དྷཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༤. ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༤. ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏཱིཏི ག་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན རཱུ་པཾ, ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཏཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ, ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་སི་ངྒྷི་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ སི་ངྒྷི་སྶ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ངྒ་མེ་ཏཾ ཐེ་ཡྻཱ་ནནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཐེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཝི་བྷ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་མ་ངྒ་མེ་ཏཾ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཐེ་ནི་ཏ་བྦཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨོ་ཛཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཐེ་ཡྻཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་པི ཏ་སྶཱ སི་ཡཱ, སཱ པ་ན ན མ་དྷུ་རཱ ཐེ་ཡྻ་ཀ་ཏཱ ཙཱ་ཏི ‘‘པ་ཉྩ་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མ་ཉྩ ཏཾ ག་ནྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དི་ཡི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, ས་ཏྠཱ་རཱ པ་ན ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ན ཡུ་ཏྟོ ཏ་སྶ པ་རི་བྷོ་གོ. ཡཾ པ་ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཧ་རཱ་མི ན བྷ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི, ཏ་སྶ་པི ཨ་ཡ་མེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་རོ. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝ་ཎྞཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཎྞེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི.
ཏ་སྨིནྟི ཏ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ. ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཀ་མྨ་ནྟོཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ནྟོ དི་ཊྛི་མོ་ཧ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ན་ཏོ. དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཙ ཀ་ཐི་ན་ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཁ་རི་ག་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཁཱི་ཎ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཀ་ཀྑ་ལ༹་ཀ་མྨ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ལུ་དྡོཏི ཨཱ་ཀི་ཎྞོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཀྑ་ལོ༹. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ཧུ་པཱ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཀྑི་ཏོཏི ལི་ཏྟོ. ཏནྟི དེ་ཝ་ཏཱ་ཙོ་ད་ནཾ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཋི་ཏ་ཏྟཱ‘‘ཏྭ་ཉྩཱ་ར་ཧཱ་མི ཝ་ཏྟ་ཝེ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ག་ཝེ་ས་ནྟ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནྟ་སྶ. ཨ་ནེ་ཀ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་རཾ ག་ག་ན་ཏ་ལཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཝི་ཡ. སུ་དྡྷོཏི སཱི་ལེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷོ ཨ་ཡ་ནྟི ཛཱ་ནཱ་སི. སུ་ག་ཏིནྟི སུ་ནྡ་ར་ནི་བྦ་ཏྟིཾ. ཏེ་ན ནི་བྦཱ་ན་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ.
ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
ཝ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.