༡. ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་སྨིནྟི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དེ, ཏ་སྨིཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དེ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཝི་ཧཱ་རེ. ཁ་ནྡྷེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡུ་གེ ཡོ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཡོ་ཏྟ་ར་ཛྫཱུ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེཏི ཝ་པ་ན་དི་ཝ་སེ་སུ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ར་དྡྷ་དི་ཝ་སེ. པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི་པི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཉྩ་ངྒཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཨ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨུ་ར་ཏྠ་ནཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཨུ་ཛྫ་ལ་ག་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ བ་ལཱི་བ་དྡཱ. ཀི་ལ་ནྟ་གོ་ཎཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀི་ལ་ནྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ.
སཱི་ཧ་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནཱིཏི སཱི་ཧ་མུ་ཁ་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནི. བྲ་ཧྨ་ཝེ་ཋ་ནནྟི བྲ་ཧྨུ་ནོ ཝེ་ཋ་ན་ས་དི་སཾ, ཨ་སྶ་ན་ཁ་ཝེ་ཋ་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩནྟི བྷ་ཏྟ་ཏོ པུ་བྦེ བུ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ. ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀོ་ཏིཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི པ་ཀ་ཏི་བུ་དྡྷ་ཝེ་སེ་ན. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ-བཱ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས- ལ་ཀྑ་ཎ-ཀཱ་ཡ་པྤ་བྷཱ-བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ-ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ བུ་དྡྷ་ཝེ་སོ. ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ནི་སྶ་ནྡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི རུ་ཙི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་ས་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ན ས་བྦ་དཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ པཱི་ཏ་ར་སྨཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་སི་ཉྩ་ནཱ་ནི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་མྷི ནཱི་ལཱ་དི་ར་སྨཱི་ཧི ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ པཱི་ཏ་མི་སྶི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཙི་ཏྲ་པ་ཊ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི ཏུ་ཊྛ་ར་ཝ་ར་ཝ་ན་ཏོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ. ག་ནྡྷ་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜེ ས་མོ་ས་རི་ཏ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་དཱ་མེ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹.
ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེཏི པ་མུ་ཁེ. ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠོ་ཝཱ་དཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠཱ་དི་ས་མྤ་དཱ ཙ. ས་མ་སྶཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན. ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གཾ ཏ་ཡོ བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་བྷཱ་གཾ སེ་ཡྻ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཏ་དཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཝཱ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ.
པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ནྟོ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཀ་ལ…པེ… དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་སཱ་ཀ་ལྱཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན དེ་ཝ་ཏཱ་སཱ་ཀ་ལྱཾ. ན ཧི མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཡ ས་བྦ་དཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྠུ ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝོ ཀི་ལ་མ་ཐོ.
ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རནྟི བྷི་ཀྑ་ཏྠཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨ་ཏི་རོ་ཙ་མཱ་ནནྟི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ. ས་རཱི་ར་པྤ་བྷནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཾ. ཛ་ངྒ་མཾ ཝི་ཡ པ་དུ་མ་ས་རནྟི ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཀི་ཉྫ་ཀྑཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྥུ་ལླི་ཏ་ཀ་ཉྩ་ན་པ་དུ་མཾ ས་ཉྩཱ་རི་མ་ས་རཾ ཝི་ཡ. ག་ག་ན་ཏ་ལནྟི ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ. ཏ་མྤི ཧི ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་ཀི་ར་ཎ་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཀ་ན་ཀ་སི་ཁ་རནྟི ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་རཾ. སི་རི་ཡཱ ཛ་ལ་མཱ་ནནྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རི་ཡཱ ས་མུ་ཛྫ་ལཾ, ཡ་སྶཱ རུ་ཙི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་དྡྷེ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་ལ་མ་ནོ་མ་མ་ཎྜ་ལཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི, པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་སྶ་རཾ་སི་ཀི་ར་ཎ་ཏེ་ཛོ་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཧེ་མ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཛྫོ་ཏ་ན་ས་མ་ཏྠ-མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཧ་ཙྩ བྷཱ་ས་ཏི ཏ་པ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀེཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧེ. ཏ་ཉྩ ཁོ ས་བྦ་སོ ས་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟེཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ད་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཉྩ ས་མྤ་ཏྟེ. ཨ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱཏི པ་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་སཱ་ད་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནོཏི ཨ་པྤ་སཱ་དོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་ཁ་ཏོ ཀི་ཉྩི དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏི་ཏྟནྟི ཏི་ཏྟིཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཀ་མྨ་བྷ་ངྒནྟི ཀ་མྨ་ཧཱ་ནིཾ.
ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་ཐཱ ཧི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ས་ན་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི. ‘‘ཨེ་ས ཨུ་ཏྟ་མ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡུ་གཾ ཝཱ ན་ངྒ་ལཾ ཝཱ’’ཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཏེ་ན བཱི་ཛཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ བཱི་ཛཾ ཝཱ ཨཱི་སཾ ཝཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་བྦ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ཨི་དྷ ད་ཊྛ་བྦཾ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ས་ངྒཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨ་མུ་ཁེ་ན དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ.
ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ. སོཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཧི ས་ཏི་པི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ན་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ས་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བཱི་ཛ་སྶ ཀ་སི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏོ ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ…པེ… ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ བཱི་ཛ་སྶ ཀ་སི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བཱི་ཛ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཕ་ལེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏུཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་པོ ཝུ་ཊྛཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ བཱི་ཛ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཊྛི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བཱི་ཛ་སྶ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཏ་སྶཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ས་ཡེཏི ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ. པ་ཙྪཱ་པཱིཏི ཀ་སི་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི. ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝཱཏི བཱི་ཛཱ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི, བཱི་ཛ་སྶ ཕ་ལེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏོ.
ས་མྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་སཱི་དི་ཏ་བྦེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སཱི་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ནྟི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མཱུ་ལ་མེ་ཝ བཱི་ཛཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ པ་ན མཱུ་ལཾ བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བཱི་ཛ་བཱི་ཛནྟི པ་ཉྩ་མཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་དི་ས་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ་ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ་བཱི་ཛ’’ནྟི ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ་རཱུ་པ’’ནྟི ཙ ཡ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་མ་སྶ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཝ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ས་བྦ་མྤི…པེ… ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐ་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨོ་པ་མྨ་ཏྟེ བཱི་ཛེ ས་དྡྷཱ་ཡ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀཱ་མཾ ས་དྡྷཱུ་པ་ནི་སཾ སཱི་ལཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཡ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ སཱི་ལ་མཱུ་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷོ, ཏ་སྨཱ སཱ ‘‘ཨུ་པ་རི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ན་ངྐུ་རཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏནྟི དྷ་ཉྙ་བཱི་ཛཾ. པ་ཐ་ཝི་ར་སཾ ཨཱ་པོ་ར་སནྟི ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ར་སཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ. དྷ་ཉྙ་པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠནྟི དྷ་ཉྙ་པ་རི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ. ར་སནྟི ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་མཱུ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་སཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནཱ་ལེ༹་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་ཉྙ་པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠནྟི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་མེ་ཝ དྷ་ནཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ དྷ་ཉྙཾ ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ. དྷ་ཉྙ་ནཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ཀ་ཎྜ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་དེ་སོ, ཀ་ཎྜོ ཏ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཏཾ་ནི་སྶ་ཡོ་ཡེ་ཝ ད་ཎྜོ. པ་ས་ཝོ ནཱ་མ པུ་པྥཾ. ཝུ་དྡྷིནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན ཝུ་དྡྷིཾ. ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིནྟི མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཾ. ཝེ་པུ་ལླནྟི པ་ཏྟ་ནཱ་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ. ཁཱི་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ས་ལཱ་ཊུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་སྶ བཱི་ཛ་སྶ བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཁཱི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་སཱཏི ས་དྡྷཱ. པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧི་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཝུ་དྡྷིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཧི སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝུ་དྡྷིཾ, དི་ཊྛི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ. མ་གྒཱ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝེ་པུ་ལླཾ པ་ཏྭཱ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཁཱི་རནྟི སཱ་དུ་ར་ས་སུ་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁཱི་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ. ཨ་ནེ་ཀ…པེ… ཕ་ལནྟི ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ-ཨ་ནེ་ཀཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སཱི་སཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི.
བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ཏཾ་ས་དི་ས་སྶ ཝི་ས་དི་ས་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ བཱི་ཛ་སྶ ཀི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷཱ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཏ་པ་ཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་པོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝུ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ལ་ལ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ས་མ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཝི་རུ་ཧ་ནཱ་མི་ལཱ་ཡ་ན་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི དྷ་ཉྙ་བཱི་ཛ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་བཱི་ཛ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཏ་པོ་ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་རི་མ་པ་དེ་སུ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡེ་ན པ་ར་པ་དེ་སུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཧི་རཱི མེ ཨཱི་སཱ, མ་ནོ མེ ཡོ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ས་ཏི མེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ མེ-ས་དྡོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཏཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི ན་དཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཱི་བ་དྡེ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ.
ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཱ་ཡ ཀ་སི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ ཙཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཉྙཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ཏི ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. པ་ཉྙ་ཝ་ཏཾ པ་ཉྙཱ པུ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏཱི་སུ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སི་རཱིཏི སོ་བྷ་གྒཾ. ས་ཏཾ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ, ཨ་ནྭཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ. ཨཱི་སཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཧི་རི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱི་སཱ་ཡ བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ མ་ནོ་སཱི་སེ་ན ས་མཱ་དྷི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. ས་མཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ར་ཛྫུ་ཀ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ག་མ་ནནྟི ལཱི་ན་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ ག་མ་ནཾ ཝཱ་རེ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཏི་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཏཱ, དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི. ཀི་ཙྩ་གྷ་ན་ཏཱ, ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ན་ཏཱ. ས་བྦེ་སཾ, ས་བྦཱ་ནི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ཀཱ་ནི ས་བྦ…པེ… ས་ནྟཱ་ན་ཀཱ་ནི. ཨ་ནུ་པྤ་ཡོ་གོ ཧི ཨ་ཏྠོ. པ་དཱ་ལེ་ཏཱིཏི བྷི་ནྡ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. སཱ ཙ ཁོ ‘‘པ་དཱ་ལེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ པ་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་ནཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ཧོ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཀཱ་པི སི་ཡཱ’’ཏི.
ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ལ་ཛྫ་ཏི, ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་པ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. རུ་ཀྑ་ལ་ཊྛཱིཏི རུ་ཀྑ་ད་ཎྜོ. ཏེ་ན པ་དེ་སེ་ན ཀ་ས་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ན་ངྒ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་སཱ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་མཾ པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཱ ཧི་རཱི ཨ་ཏྠི, ཧི་རི་ར་ཧི་ཏཱ པ་ན པ་ཉྙཱ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧི་རི…པེ… ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ས་ནྡྷི་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙ་ལཾ. ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སི་ཐི་ལཾ. ཧི་རི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཉྙཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་སི་ཐི་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་སི་ཐི་ལཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ན་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མུ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. མ་ནོ་སཱི་སེ་ནཱཏི མ་ན་སོ ཨ་པ་དེ་སེ་ན. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ནྟ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ པུ་རི་སོ ཀུ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ས་མཱ་དྷི ‘‘མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ར་ཐི་ནཱཏི ཀ་སྶ་ཀེ་ན. སོ ཧི ཨི་དྷ བ་ལཱི་བ་དྡཱ་ནཾ སཱ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཀཱ་བ་ནྡྷ་ནནྟི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཀ་ཀི་ཙྩེཏི ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་ན ཡུ་ཏྟེ. ཏེ་ན ཧི ཨཱི་སཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ ན་ངྒ་ལེ་སུ ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཏཾ ‘‘ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ས་ཀ་ཀི་ཙྩེཏི ཧི་རཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཀི་ཙྩེ.
ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དི་མ་ཏྠནྟི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠཾ. ས་ར་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཀཱ་ཡཱ་དིཾ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཕཱ་ལེ་ཏཱིཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི. པཱ་ཛེ་ནྟི ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ པཱ་ཛ་ནཾ. ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘པཱ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཛ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཕཱ་ལ་པཱ་ཙ་ནནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ…པེ… ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི བྷི་ཛྫ་ན་ཕཱ་ལ་ན་ཏོ. པུ་ར་ཏོ ཙ་སྶ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ ན་ངྒ་ལ་སྶ ཀ་སྶ་ནེ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝི་ལི་ཁ་ནེ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི. ག་ཏི་ཡོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ. ས་མ་ནྭེ་ས་མཱ་ནཱཏི ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཝེ་ས་མཱ་ནཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ན་ངྒ་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ ཕཱ་ལོ ཝི་ཡ ན་ངྒ་ལ་སྶ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཏོ ས་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་སཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཙི་ར་ཀ་ཏ་ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏི པ་ཉྙཱ་ན་ངྒ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏི…པེ… ནོ པ་མུ་ཊྛེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པ་རི་ཙི་ཏེཏི ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ. ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. སཾ་སཱི་དི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱིཏི ས་ཀི་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་སཱི་ད་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན དེ་ཏི. ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་སཱི་ད་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫ་སཾ་སཱི་ད་ནཾ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ཡ་མ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨུ་ད་རེ ཡ་ཏོཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཨཱ་ཧཱ་རེ སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. བྷོ་ཛ་ན་ས་དྡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ན བྷོ་ཛ་ན་ས་དྡ་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་གུ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ན ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱིཏི ‘‘དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཉྩ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཀ་ཐ་ནཾ. ཚེ་ད་ནཾ མཱུ་ལ་པྤ་དེ་སེ ནི་ཀ་ནྟ་ནཾ. ལུ་ན་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚེ་ད་ནཾ. ཨུ་པྤཱ་ཊ་ནཾ ཨུ་མྨཱུ་ལ་ནཾ. ཨ་སི་ཏེ་ནཱཏི ད་ཏྟེ་ན, ལཱ་ཡི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎནྟི ནཱ་མ རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. ས་ཙྩ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཚེ་ད་ཀཾ’’ ཚི་ནྡ་ན་ཀཾ. ནི་དྡཱ་ནནྟི ནི་དྡཱ་ཡ་ཀཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི དི་ཊྛི ‘‘དི་ཊྛི་ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སཱུཏི བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སུ. ‘‘ནི་དྡཱ་ན’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ལ་མེ་ཝ ‘‘སོ་ར་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཨོ་ར་ཏ་སྶ ཀ་མྨ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ནྡ་རེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ར་ཏ་ཏྟཱ སུ་ར་ཏོ, ཨ་ར་ཧཱ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་ར་ཙྩཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་མོ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ པ་མོ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི.
ཡ་ད་གྒེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཙ ན་ངྒ་ལ་དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་སི་བྷཱ་ཝོ ཙ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ ན་ངྒ་ལ་དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་སི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ གྷ་ནནྟི ཨ་སྨི་མཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ གྷ་ནཾ. ཝ་ཧི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ དྷུ་རཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷུ་རཱ, པུ་རི་མ་དྷུ་ར་ཝཱ་ཧ་ཀཱ. ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་པ་རཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟཱ དྷོ་ར་ཡ྄ཧཱ. དྷུ་རཱ ཙ དྷོ་ར་ཡ྄ཧཱ ཙ དྷུ་ར་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཝ་ཧ་ནྟནྟི ཀ་ས་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ.
ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དཱི་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྟཱ. ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་དྡི་སྶ. ཝཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. ཁེ་ཏྟ་ཀོ་ཊིནྟི ཁེ་ཏྟ་མ་རི་ཡཱ་དཾ. དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཀ་ཊྛེ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛེ ཙ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཏི. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏེཏི ཨ་ཎུ་བྷཱུ་ཏེ. ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏི པུ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟནྟི ན ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ, ཡ་ཐཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏཾ པ་ན ཏ་ཝ དྷུ་ར་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་སཱ ཀ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྙཱ་ན་ངྒ་ལེ་ན ས་ཏི་ཕཱ་ལཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱཏི པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ན་ངྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏི་ཕཱ་ལ་སྶ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ. ཀ་ཊྛཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་སཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀ་ཊྛཱ ཀ་སཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སི་ཀ་མྨ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ‘‘པ་ཉྙཱ མེ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཱ ཀ་སི ད་སྶི་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ས་བྦ་སྶ་པི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝཱཏི ཏཾ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ. ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཋ་པ་དེ་སོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཏ་ད་ཉྙཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.