༢. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༧. ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་སྨིནྟི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དེ, ཏ་སྨིཾ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཛ་ན་པ་དེ ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་ཝི་ཧཱ་རེ. ཁ་ནྡྷེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཡུ་གེ ཡོ་ཏྟེ་ཧཱིཏི ཡོ་ཏྟ་ར་ཛྫཱུ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ནི པ་ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནི ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེཏི ཝ་པ་ན་དི་ཝ་སེ་སུ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་སེ ཨཱ་ར་དྡྷ་དི་ཝ་སེ. པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི་པི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་ར་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཉྩ་ངྒཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་རི་ཏཱ་ལ་མ་ནོ་སི་ལཱ་ཨ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨུ་ར་ཏྠ་ནཱ་དཱི་སུ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཨུ་ཛྫ་ལ་ག་ཏྟཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ བ་ལཱི་བ་དྡཱ. ཀི་ལ་ནྟ་གོ་ཎཾ མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ནཾ ཀི་ལ་ནྟ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ.
སཱི་ཧ་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནཱིཏི སཱི་ཧ་མུ་ཁ་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་ནི. བྲ་ཧྨ་ཝེ་ཋ་ནནྟི བྲ་ཧྨུ་ནོ ཝེ་ཋ་ན་ས་དི་སཾ, ཨ་སྶ་ན་ཁ་ཝེ་ཋ་ན་ས་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ཉྩ ཀི་ཙྩཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. པུ་རེ་བྷ་ཏྟ་ཀི་ཙྩནྟི བྷ་ཏྟ་ཏོ པུ་བྦེ བུ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ལཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ. ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀོ་ཏིཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ནཾ. པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི པ་ཀ་ཏི་བུ་དྡྷ་ཝེ་སེ་ན. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ-བཱ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས- ལ་ཀྑ་ཎ-ཀཱ་ཡ་པྤ་བྷཱ-བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ-ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ བུ་དྡྷ་ཝེ་སོ. ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ནི་སྶ་ནྡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི རུ་ཙི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་ས་ན་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ན ས་བྦ་དཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལ་སྶ ཨ་ནྟོ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ པཱི་ཏ་ར་སྨཱི་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ར་ས་སི་ཉྩ་ནཱ་ནི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་མྷི ནཱི་ལཱ་དི་ར་སྨཱི་ཧི ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ པཱི་ཏ་མི་སྶི་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཙི་ཏྲ་པ་ཊ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི ཝི་ཡ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་དྷུ་རེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི ཏུ་ཊྛ་ར་ཝ་ར་ཝ་ན་ཏོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ. ག་ནྡྷ་མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹ཏི ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་ཏ་པ་རི་བྷ་ཎྜེ ས་མོ་ས་རི་ཏ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥ་དཱ་མེ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལེ༹.
ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེཏི པ་མུ་ཁེ. ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠོ་ཝཱ་དཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ, ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་པཱ་རི་པཱུ་རི ཙེ་ཝ ཧ་ཏྠཱ་དི་ས་མྤ་དཱ ཙ. ས་མ་སྶཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ནེ་ན. ‘‘ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་གེཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གཾ ཏ་ཡོ བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་བྷཱ་གཾ སེ་ཡྻ་ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ལོ་ཀནྟི རཱ་ཛ་ག་ཧཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཏ་དཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཝཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏི. ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཝཱ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཝི་སེ་ས་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ནུ་རཱུ་པཾ.
པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོཏི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ ཏཾ ཨ་ཝི་རཱ་དྷེ་ནྟོ, ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཀ་ལ…པེ… དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་སཱ་ཀ་ལྱཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ན དེ་ཝ་ཏཱ་སཱ་ཀ་ལྱཾ. ན ཧི མ་ཧཱ་ས་མ་ཡེ ཝི་ཡ ས་བྦ་དཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཡཱ་མེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ ས་ཏྠུ ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝོ ཀི་ལ་མ་ཐོ.
ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ ནི་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི པཱ་རུ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷཱ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི. བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་རནྟི བྷི་ཀྑ་ཏྠཾ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ.
ཨ་ཏི་རོ་ཙ་མཱ་ནནྟི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཝི་རོ་ཙ་མཱ་ནཾ. ས་རཱི་ར་པྤ་བྷནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཾ. ཛ་ངྒ་མཾ ཝི་ཡ པ་དུ་མ་ས་རནྟི ར་ཏ་ན་མ་ཡ་ཀི་ཉྫ་ཀྑཾ ར་ཛ་ཏ་མ་ཡ་ཀ་ཎྞི་ཀཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྥུ་ལླི་ཏ་ཀ་ཉྩ་ན་པ་དུ་མཾ ས་ཉྩཱ་རི་མ་ས་རཾ ཝི་ཡ. ག་ག་ན་ཏ་ལནྟི ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དི་ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ག་མེ་ན སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཨཱ་ཀཱ་ས་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ. ཏ་མྤི ཧི ཏཱ་རཱ་ག་ཎ་ཀི་ར་ཎ་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་རོ་ཙ་ཏི. ཀ་ན་ཀ་སི་ཁ་རནྟི ཀ་ན་ཀ་གི་རི་སི་ཁ་རཾ. སི་རི་ཡཱ ཛ་ལ་མཱ་ནནྟི ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སི་རི་ཡཱ ས་མུ་ཛྫ་ལཾ, ཡ་སྶཱ རུ་ཙི་ར་བྷཱ་ཝོ ཝི་དྡྷེ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་ལ་མ་ནོ་མ་མ་ཎྜ་ལཾ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི, པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝོ ས་ཧ་སྶ་རཾ་སི་ཀི་ར་ཎ་ཏེ་ཛོ་ཛཱ་ལ་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཧེ་མ་ས་མུ་ཛྫ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་ཛྫོ་ཏ་ན་ས་མ་ཏྠ-མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཧ་ཙྩ བྷཱ་ས་ཏི ཏ་པ་ཏི ཝི་རོ་ཙ་ཏི.
ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀེཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧེ. ཏ་ཉྩ ཁོ ས་བྦ་སོ ས་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ’’ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟེཏི ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ད་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཉྩ ས་མྤ་ཏྟེ. ཨ་པྤ་སཱ་དེ་ནཱཏི པ་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་སཱ་ད་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནོཏི ཨ་པྤ་སཱ་དོ མ་ཙྪ་རི་ཡ་ནྟི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ནོ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ་ཡ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་པ་སཱ་དེ་ནྟོ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ མུ་ཁ་ཏོ ཀི་ཉྩི དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཏི་ཏྟནྟི ཏི་ཏྟིཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཀ་མྨ་བྷ་ངྒནྟི ཀ་མྨ་ཧཱ་ནིཾ.
ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཨེ་ས བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་ཐཱ ཧི ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ཙྪི་ཀ་རི་སྶ་ཏི. ཀ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠ་མྤི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ སོ་ཏུཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ས་ན་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཏྟ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་ནེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན.
ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ནཱིཏི པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ནི. ‘‘ཨེ་ས ཨུ་ཏྟ་མ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་བ་ཧུ་མཱ་ནོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཡུ་གཾ ཝཱ ན་ངྒ་ལཾ ཝཱ’’ཏི ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཏེ་ན བཱི་ཛཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ བཱི་ཛཾ ཝཱ ཨཱི་སཾ ཝཱ པ་རི་གྒ་ཧ་ཡོ་ཏྟཱ་ནི ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་བྦ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཋ་མཾ ག་ཧི་ཏ་དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝཱ ཨི་དྷ ད་ཊྛ་བྦཾ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཡཾ, ཡ་དི་དཾ པ་ས་ངྒཱ་ག་ཏ་དྷ་མྨ་མུ་ཁེ་ན དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ.
ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱཏི པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀཱ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ. སོཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡཱཏི ཨ་ས་བྦ་ཉྙཱུ ཧི ས་ཏི་པི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ པུ་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ན་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་པུ་ཙྪི་ཏ’’ནྟི ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏི. ས་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ བཱི་ཛ་སྶ ཀ་སི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏོ ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ…པེ… ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ན ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཙ བཱི་ཛ་སྶ ཀ་སི་ཡཱ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ པ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བཱི་ཛ་ཊྛཱ་ནི་ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཕ་ལེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏུཾ ཡོ་ཛེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་པོ ཝུ་ཊྛཱིཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྶ་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ བཱི་ཛ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཊྛི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? བཱི་ཛ་སྶ ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨ་ས་མྦ་ནྡྷ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཏ་སྶཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ས་ཡེཏི ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ. པ་ཙྪཱ་པཱིཏི ཀ་སི་ས་མྦྷཱ་ར་ཀ་ཐ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ་པི. ཝ་ཏྟ་བྦོཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝཱཏི བཱི་ཛཱ་ན་ནྟ་རཾ་ཡེ་ཝ. ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི ས་མ་ཏྠཱ ཧོ་ཏི, བཱི་ཛ་སྶ ཕ་ལེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ་ཏི དཱི་པི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨཱ་ས་ནྣ་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏོ.
ས་མྤ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་སཱི་དི་ཏ་བྦེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་སཱི་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ནྟི པ་ཀྑ་ནྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ མཱུ་ལ་མེ་ཝ བཱི་ཛཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི བཱི་ཛ་གཱ་མ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ པ་ན མཱུ་ལཾ བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བཱི་ཛ་བཱི་ཛནྟི པ་ཉྩ་མཾ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་དི་ས་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རཱུ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ་ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ་བཱི་ཛ’’ནྟི ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ་རཱུ་པ’’ནྟི ཙ ཡ་ཐཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨི་མ་སྶ་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཝ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ས་བྦ་མྤི…པེ… ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐ་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨོ་པ་མྨ་ཏྟེ བཱི་ཛེ ས་དྡྷཱ་ཡ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀཱ་མཾ ས་དྡྷཱུ་པ་ནི་སཾ སཱི་ལཾ, ཏ་ཐཱ་པི ས་མཱ་དྷི་སྶ ཝི་ཡ ས་བྦེ་ས་མྤི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དི་མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་ཡ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ སཱི་ལ་མཱུ་ལེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་སྨཱ ས་བྦ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ར་མྦྷོ, ཏ་སྨཱ སཱ ‘‘ཨུ་པ་རི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ན་ངྐུ་རཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏནྟི དྷ་ཉྙ་བཱི་ཛཾ. པ་ཐ་ཝི་ར་སཾ ཨཱ་པོ་ར་སནྟི ས་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་པེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ར་སཾ. ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏྭཱ. དྷ་ཉྙ་པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠནྟི དྷ་ཉྙ་པ་རི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ. ར་སནྟི ས་དྡྷཱ་སཱི་ལ་མཱུ་ལ་ཧེ་ཏུ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་སཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ནཱ་ལེ༹་ནཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སོ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་དྷ་ཉྙ་པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཧ་ཎ་ཏྠནྟི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་མེ་ཝ དྷ་ནཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ དྷ་ཉྙཾ ཏ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ. དྷ་ཉྙ་ནཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ཀ་ཎྜ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྪི་མ་དེ་སོ, ཀ་ཎྜོ ཏ་བྦྷ་ནྟ་རོ ཏཾ་ནི་སྶ་ཡོ་ཡེ་ཝ ད་ཎྜོ. པ་ས་ཝོ ནཱ་མ པུ་པྥཾ. ཝུ་དྡྷིནྟི ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན ཝུ་དྡྷིཾ. ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིནྟི མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཾ. ཝེ་པུ་ལླནྟི པ་ཏྟ་ནཱ་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཾ. ཁཱི་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱཏི ཏ་རུ་ཎ་ས་ལཱ་ཊུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏ་ཎྜུ་ལ་སྶ བཱི་ཛ་སྶ བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏཾ ཁཱི་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་སཱཏི ས་དྡྷཱ. པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ཧི་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་སཱི་ལ་མ་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ. ཝུ་དྡྷིནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཧི སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝུ་དྡྷིཾ, དི་ཊྛི་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ. མ་གྒཱ་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཧི ཝེ་པུ་ལླཾ པ་ཏྭཱ. ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཁཱི་རནྟི སཱ་དུ་ར་ས་སུ་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཁཱི་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ. ཨ་ནེ་ཀ…པེ… ཕ་ལནྟི ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ-ཨ་ནེ་ཀཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་སཱི་སཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཏི.
བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོཏི བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ཏཾ་ས་དི་ས་སྶ ཝི་ས་དི་ས་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མྦ་ནྡྷ་ན་ནི་པྥཱ་ད་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ བཱི་ཛ་སྶ ཀི་ཙྩཾ, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་དྡྷཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. སཱ ཙཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཙ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷཱ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ, དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ དྷུ་ཏ་ངྒ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཙེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཏ་པ་ཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཏ་པོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝུ་ཊྛི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ལ་ལ་ངྒཱ་ར་ཝུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ས་མ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཨུ་པ་ག་ཏཾ. ཝི་རུ་ཧ་ནཱ་མི་ལཱ་ཡ་ན་ནི་པྥ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི དྷ་ཉྙ་བཱི་ཛ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཝུ་དྡྷི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་བཱི་ཛ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཏ་པོ་ཝུ་ཊྛི་ཡཱ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
པུ་རི་མ་པ་དེ་སུ་པཱིཏི ཨ་པི-ས་དྡེ་ན པ་ར་པ་དེ་སུ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཧི་རཱི མེ ཨཱི་སཱ, མ་ནོ མེ ཡོ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ, ‘‘ས་ཏི མེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ མེ-ས་དྡོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ད་ཀ་མྤི ཏཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི ན་དཱི་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ་དི་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལཱི་བ་དྡེ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ.
ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཱ་ཡ ཀ་སི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ ཙཱཏི དུ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཉྙཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ཏི ཝི་སི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ. པ་ཉྙ་ཝ་ཏཾ པ་ཉྙཱ པུ་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དྷི་པ་ཏཱི་སུ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སི་རཱིཏི སོ་བྷ་གྒཾ. ས་ཏཾ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ, ཨ་ནྭཱ་ཡི་ཀཱཏི ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ. ཨཱི་སཱ་བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱིཏི ཧི་རི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨཱི་སཱ་ཡ བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ མ་ནོ་སཱི་སེ་ན ས་མཱ་དྷི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. ས་མཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ བ་དྡྷ་ར་ཛྫུ་ཀ་ཏྟཱ ས་མཱ་དྷི་ཡོ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཏོ ག་མ་ནནྟི ལཱི་ན་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཏོ ག་མ་ནཾ ཝཱ་རེ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏོ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ནི་ཙྩ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མ་ནེ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་ཏི་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཏ་སྶཱ ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཡོ་གཱ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ན་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ས་མཱུ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཏཱ, དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི. ཀི་ཙྩ་གྷ་ན་ཏཱ, ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མི་ཝ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ན་ཏཱ. ས་བྦེ་སཾ, ས་བྦཱ་ནི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ཀཱ་ནི ས་བྦ…པེ… ས་ནྟཱ་ན་ཀཱ་ནི. ཨ་ནུ་པྤ་ཡོ་གོ ཧི ཨ་ཏྠོ. པ་དཱ་ལེ་ཏཱིཏི བྷི་ནྡ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. སཱ ཙ ཁོ ‘‘པ་དཱ་ལེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཝ པ་ཉྙཱ ཨ་ནུ་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཱ་དི་བྷེ་ད་ནཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ཧོ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན གྷ་ན་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་སྶ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ལོ་ཀི་ཀཱ་པི སི་ཡཱ’’ཏི.
ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ལ་ཛྫ་ཏི, ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱ ‘‘པཱ་པ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཧེ་ཏུ་མྷི ཝཱ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. རུ་ཀྑ་ལ་ཊྛཱིཏི རུ་ཀྑ་ད་ཎྜོ. ཏེ་ན པ་དེ་སེ་ན ཀ་ས་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏོ ན་ངྒ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་སཱ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་མཾ པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཱ ཧི་རཱི ཨ་ཏྠི, ཧི་རི་ར་ཧི་ཏཱ པ་ན པ་ཉྙཱ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧི་རི…པེ… ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ས་ནྡྷི་ཊྛཱ་ནེ ཀ་མྤ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཙ་ལཾ. ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་སི་ཐི་ལཾ. ཧི་རི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་པ་ཉྙཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་སི་ཐི་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་སི་ཐི་ལཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ནཱ་ལི༹་ཡཱ མི་ན་མཱ་ན་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ མུ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. མ་ནོ་སཱི་སེ་ནཱཏི མ་ན་སོ ཨ་པ་དེ་སེ་ན. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀུ་ནྟ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ པུ་རི་སོ ཀུ་ནྟོ ཝི་ཡ མ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ས་མཱ་དྷི ‘‘མ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སཱ་ར་ཐི་ནཱཏི ཀ་སྶ་ཀེ་ན. སོ ཧི ཨི་དྷ བ་ལཱི་བ་དྡཱ་ནཾ སཱ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཙ་ན་ཏོ ‘‘སཱ་ར་ཐཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨེ་ཀཱ་བ་ནྡྷ་ནནྟི ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ཀ་ཀི་ཙྩེཏི ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ་ན ཡུ་ཏྟེ. ཏེ་ན ཧི ཨཱི་སཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ ན་ངྒ་ལེ་སུ ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཏཾ ‘‘ས་ཀ་ཀི་ཙྩེ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. བ་ནྡྷི་ཏྭཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ. ས་ཀ་ཀི་ཙྩེཏི ཧི་རཱི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་ཏྟ་བྦེ ཀི་ཙྩེ.
ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དི་མ་ཏྠནྟི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ཨ་ཏྠཾ. ས་ར་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཀཱ་ཡཱ་དིཾ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཏོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི. ཕཱ་ལེ་ཏཱིཏི པ་དཱ་ལེ་ཏི. པཱ་ཛེ་ནྟི ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ པཱ་ཛ་ནཾ. ཨི་དྷ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘པཱ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཛ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ. ཕཱ་ལ་པཱ་ཙ་ནནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ…པེ… ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ངྒ་ལཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཏི བྷི་ཛྫ་ན་ཕཱ་ལ་ན་ཏོ. པུ་ར་ཏོ ཙ་སྶ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨ་སྶ ན་ངྒ་ལ་སྶ ཀ་སྶ་ནེ བྷཱུ་མི་ཡཱ ཝི་ལི་ཁ་ནེ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཧོ་ཏི. ག་ཏི་ཡོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ. ས་མ་ནྭེ་ས་མཱ་ནཱཏི ས་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཝེ་ས་མཱ་ནཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝཱ ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀེ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་ན་ངྒ་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མེ ཕཱ་ལོ ཝི་ཡ ན་ངྒ་ལ་སྶ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཏོ ས་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་སཱ ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ. ཙི་ར་ཀ་ཏ་ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏི པ་ཉྙཱ་ན་ངྒ་ལ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏི…པེ… ནོ པ་མུ་ཊྛེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པ་རི་ཙི་ཏེཏི ས་ཏི་ཡཱ པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ. ‘‘ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ. སཾ་སཱི་དི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱིཏི ས་ཀི་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་སཱི་ད་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན དེ་ཏི. ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ངྑཱ་ཏཾ སཾ་སཱི་ད་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫ་སཾ་སཱི་ད་ནཾ.
པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ཡ་མ་སྶ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨུ་ད་རེ ཡ་ཏོཏི པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཨཱ་ཧཱ་རེ སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏཱུ་སུ་པི པ་ཙྩ་ཡེ་སུ སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཾ་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ཧེ་ཏུ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. བྷོ་ཛ་ན་ས་དྡོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་མུ་ཁེ་ནཱ’’ཏི. པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན པ་ན བྷོ་ཛ་ན་ས་དྡ་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཏེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་གུ་ཏྟཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ན ཝི་ལུ་མྤ་ནྟཱིཏི ‘‘དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་དི་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཉྩ དི་ཊྛཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐ་ཀ་ཐ་ནཾ. ཚེ་ད་ནཾ མཱུ་ལ་པྤ་དེ་སེ ནི་ཀ་ནྟ་ནཾ. ལུ་ན་ནཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཚེ་ད་ནཾ. ཨུ་པྤཱ་ཊ་ནཾ ཨུ་མྨཱུ་ལ་ནཾ. ཨ་སི་ཏེ་ནཱཏི ད་ཏྟེ་ན, ལཱ་ཡི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཏི་ཎཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎནྟི ནཱ་མ རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཾ. ས་ཙྩ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཚེ་ད་ཀཾ’’ ཚི་ནྡ་ན་ཀཾ. ནི་དྡཱ་ནནྟི ནི་དྡཱ་ཡ་ཀཾ. ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི དི་ཊྛི ‘‘དི་ཊྛི་ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དྭཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སཱུཏི བྷཱ་ཝ་ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན དྭཱི་སུ ཝི་ཀ་པྤེ་སུ. ‘‘ནི་དྡཱ་ན’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
སཱི་ལ་མེ་ཝ ‘‘སོ་ར་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི སུ་ཊྛུ ཨོ་ར་ཏ་སྶ ཀ་མྨ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ནྡ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ནྡ་རེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ར་ཏ་ཏྟཱ སུ་ར་ཏོ, ཨ་ར་ཧཱ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་ར་ཙྩཾ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་མོ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ པ་མོ་ཙ་ནཾ ན ཧོ་ཏི.
ཡ་ད་གྒེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཙ ན་ངྒ་ལ་དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་སི་བྷཱ་ཝོ ཙ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ ན་ངྒ་ལ་དྷོ་ར་ཡ྄ཧ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ཀ་སི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ གྷ་ནནྟི ཨ་སྨི་མཱ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ གྷ་ནཾ. ཝ་ཧི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ དྷུ་རཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི དྷུ་རཱ, པུ་རི་མ་དྷུ་ར་ཝཱ་ཧ་ཀཱ. ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ཨ་པ་རཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ནྟཱ དྷོ་ར་ཡ྄ཧཱ. དྷུ་རཱ ཙ དྷོ་ར་ཡ྄ཧཱ ཙ དྷུ་ར་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཝ་ཧ་ནྟནྟི ཀ་ས་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ.
ཀཱ་མ་ཡོ་གཱ་དཱི་ཧི ཡོ་གེ་ཧི ཁེ་མ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏྟཱ. ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་དྡི་སྶ. ཝཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཝཱ་ཧཱི་ཡ་ཏི མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ. ཁེ་ཏྟ་ཀོ་ཊིནྟི ཁེ་ཏྟ་མ་རི་ཡཱ་དཾ. དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཀ་ཊྛེ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛེ ཙ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཏི. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏེཏི ཨ་ཎུ་བྷཱུ་ཏེ. ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ ག་ཙྪ་ཏི པུ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟནྟི ན ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ, ཡ་ཐཱ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏཾ པ་ན ཏ་ཝ དྷུ་ར་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ.
ཨེ་ཝ་མེ་སཱ ཀ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ག་མ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠ་སྶ པུ་ན ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྙཱ་ན་ངྒ་ལེ་ན ས་ཏི་ཕཱ་ལཾ ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱཏི པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ན་ངྒ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏི་ཕཱ་ལ་སྶ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨཱ་ཀོ་ཊེ་ཏྭཱ. ཀ་ཊྛཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཀ་སཱི’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཀ་ཊྛཱ ཀ་སཱི’’ཏི. ཀ་མྨ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་སི་ཀ་མྨ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ‘‘པ་ཉྙཱ མེ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟུ་དྡེ་སི་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཱ ཀ་སི ད་སྶི་ཏཱ, མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ ས་བྦ་སྶ་པི ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝཱཏི ཏཾ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ. ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ པཱ་ཋ་པ་དེ་སོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཏ་ད་ཉྙཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ཋཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྩཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༨. ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཨོ་ད་ནེ་ན པཱུ་རེ་སཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ག་ཧེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ནཱ་ཧོ་སཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཝི་ནེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཀི་ར བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.
ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད་བྷ་ཡེ་ན. ཨ་ཝ་ཏྭཱ་ཝ ནི་ཝ་ཏྟོ ‘‘ཨ་བྦྷཱ་ག་ཏོ་པི པཱ་ས་ཎྜོ ཝཱ་ཙཱ་མ་ཏྟེ་ན་པི ན པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦོ’’ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཀྐ་ནྟོཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་ནྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ན ཏཱ་ཝ ཉཱ་ཎཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ནྟི. ཨེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ…པེ… མ་ག་མཱ་སི ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟོ. པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཀ་སྶ་ཏཱི་ཏི པ་ཀ་ཊྛ་ཀོ, ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཀ་ཊྛོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ར་ས་གི་དྡྷོ’’ཏི.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛ’’ནྟི ཨི་མཾ དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. བཱི་ཛནྟི ཙ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཨོ་ས་ཀྐ་སཱིཏི ས་ངྐོ་ཙ་སི. ཝུ་ཏྟནྟི ཝ་པ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ལ་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཝ་སྶི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཊྛིཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ.
དེ་ས་ནཱ…པེ… ད་སྶེ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཊྚེ་ནྟོ་པི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ བྷི་ཀྑཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱི་ཏི. ཁཱི་རཾ ཧ་ཏྠེ་ན ན་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཁཱི་ར་ནི་ཀཱ. ཀི་ལ་མ་ཏཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཁི་ཛྫ་ཏི. ཕ་ནྡ་ཏཱིཏི ཨ་ན་ཏྠ་ས་མཱ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝི་པྥ་ནྡ་ཏི. ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. མ་གྒོ ནཱ་མཱཏི ཨུ་པཱ་ཡོ ནཱ་མ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ལ་དྡྷེ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བཱི་ཛ་ཝ་པ་ནཱ་ད་ཡོ པུ་ན་པྤུ་ན་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ལ༹་ས པུ་ན་པྤུ་ན་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི.
ཨུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. དེ་ཝ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏེ་ཧཱིཏི ཝཱ་ཏ་ཀ་ཏ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ཨུ་ད་ར་ཝཱ་ཏེ་ཧི, ཏ་སྶ ཝཱ ཝི་ཀཱ་རེ་ཧི. ནི་བ་དྡྷུ་པ་ཊྛཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ པ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ་ཝ. ཨ་ར་ཉྙནྟི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཏ་པོ་ཝ་ནཾ. ཏཾ ནི་དྡྷཱུ་མཾ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏཱ་པ་ན་སྶ་པི ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་ཝི་ཀྐི་ཎ་ན་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཀ་པྤ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ.
ཝ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཀཱ་ར་ཏྠཾ པ་རི་ཀ་ཐཱ་དཱི་ན་མྤི ཀཱ་ཏུཾ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ས་ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཎྞཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་སྶ དེ་ཝ་ཧི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཏཾ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཏི་ཀི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཾ, ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ རོ་ག་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ནཾ, ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཙ དེ་ཝ་ཧི་ཏ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ མ་མ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ས་ར་ཎེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ཙ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་བྦ་མི་དཾ ཉ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ཨཱ་ག་མ་ནཱི་ཡ་པྤ་ཊི་པ་དཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་དཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨ་ཏྟཱ. ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ. ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་ཀ་ངྑཱ་ཡ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ‘‘པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ད་རེ་ན པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་རི་ཡཱ, ཨཱ-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ, རི-ས་དྡ་སྶ ཙ རེ-ཨཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཀྐ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་པ་ཙ་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཡ-ཀཱ་ར་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་པ་ཙེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་སནྟི ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་དཱི་ནཾ. ཧ་རི་ཏུནྟི ནེ་ཏུཾ.
ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པཱིཏི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་དི་ནཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཀ་ཏ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡཾ ཀི་ཏྟི…པེ… སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ.
ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶཱཏི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ དེ་ནྟ་སྶ. ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནཱ་མ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་དི་ཏནྟི པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ཏཾ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྠ་བྷ་ཝཱ་དིཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཨ་གྒ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཏྟོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏོ ཀཱ་རོ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝེ ཡ་ཛ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཡ་ཛ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
དེ་ཝ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༠. ཡ་སྨཱ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ཀཱ་ཡོ ལཱུ་ཁོ ཛཱ་ཏོ, ཛི་ཎྞ་པི་ལོ་ཏི་ཀ་ཁ་ཎྜེ་ཧི ས་ངྒྷ་ཊི་ཏཾ པཱ་ཝུ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ལཱུ་ཁ་པཱ་ཝུ་ར་ཎོ’’ཏི པ་ད་སྶ ‘‘ཛི་ཎྞ་པཱ་ཝུ་ར་ཎོ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐནྟི པུ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ.
ས་མྤུ་ཙྪ་ནཾ ནཱ་མ ཨི་དྷ ས་མྨ་ནྟ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷིཾ མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི. ན་ནྡི་སྶནྟི ཨ་བྷི་ན་ནྡིཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ནྡི་ཛཱ་ཏོ…པེ… ཨ་ཧོ་སི’’ནྟི. བྷུ་སྶ་ནྟཱཏི ནི་བྦྷུ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ར་ཝ་ནྟཱ.
ཝ་ཡོ་ག་ཏནྟི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ཨུ་པ་ག་ཏཾ. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ པུ་རི་མེ དྭེ ཝ་ཡེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ག་ཏོ. པ་ཙྪི་མཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ཏ་ཡོ ཝ་ཡེ ག་ཏཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡེ ཋི་ཏ’’ནྟི.
ནི་པྤ་རི་བྷོ་གོཏི ཛི་ཎྞ་བྷཱ་ཝེ་ན ཛ་ཝ་པ་ར་ཀྐ་མ་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གོ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦོ. ཁཱ་ད་ནཱ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡ་ཝ་སཾ ཨ་ད་ད་ནྟཱ ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟི ནཱ་མ. ཐེ་རོཏི ཝུ་ཌྜྷོ.
ཨ་ན་སྶ་ཝཱཏི ན ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཱ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶཱཏི པ་ཏི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོཏི ན མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ. སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ.
པུ་ར་ཏོཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏྭཱ. ཨུ་ད་ཀེ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛ་ཏོ ཐི་ར་པ་ཏི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་དྡྷ་པ་ཏི་ཊྛོ ཧི ད་ཎྜོ ད་ཎྜ་དྷ་ར་པུ་རི་ས་སྶ པ་ཏི་ཊྛཾ ལ་བྷཱ་པེ་ཏི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡོ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐནྟི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ ཨ་སུ་ཀ་སྶ གེ་ཧེ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡེ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ. མཱ ནི་ཡྻཱ་དེ་ཧི, ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙྩ་ན་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཏ་ཝ པུ་ཏྟཱ་ནཾ གེ་ཧེ་སུ ཡཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙྩ་ན་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ་མེ་ཝ ག་མི་སྶཱ་མཱ་ཏི ས་བྦེ་ས་མྤི ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཡ་ད་ཏྠཾ མ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ ཀ་ཏོ, སོ ཙ་སྶ པུ་ཏྟ་པ་རི་ཛ་ན་སྶ་པི ཨ་ཏྠོ སི་དྡྷོ་ཏི ས་ཏྠཱ ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པུ་ཏྟཱ་ནཾ གེ་ཧཾ ཨ་ག་མཱ་སི, ཏེ ཨེ་ཝ པ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་ཐཱ་ཝི་བྷ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀཾ་སཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༡. མཱ་ནེ་ན ཐ་དྡྷོཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན མཱ་ནེ་ན ཐ་དྡྷོ བ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཐ་དྡྷ་ཨ་ཡོ་ས་ལཱ་ཀོ ཝི་ཡ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ནོ་ན་ཏོ. ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏི ལོ་ཀེ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་ར་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ.
ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཝི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱ. ཝི་ཏྟཾ ཝི་ཏྟཱི་ཏི ཙ ཏུ་ཊྛི་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ. ཨ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཡཱཏི ཡཱ ཏ་སྶཱ པ་རི་སཱ་ཡ ཝི་ཏྟི ཏ་དཱ བྷཱུ་ཏཱ, སཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ…པེ… ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཨ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ནེ་ན པུ་གྒ་ལེ་ན. ཨ་པ་ཙི་ཏཱཏི པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩེ་ན པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀྑི་པ་ནཾ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཾ.
མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༢. ‘‘ས་བྦཾ སེ་ཏ’’ནྟི ཀེ་ན་ཙི ཝུ་ཏྟེ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཝི་ནེ་ཏྭཱཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ. སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཀི་རི་ཡཱ་པ་དཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཛ་ཉྙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཧི ཨ་སུ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི.
པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༣. ཝ་ན་ཀ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟོ, ཀི་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཝ་ན་ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀོ. ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧ་ནྟེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ན མེ ཝ་ན་སྨིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠི ཡ་ཐཱ, ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏུ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ཡཾ མ་ཧཱ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ནཾ, ཏཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཕ་ར་སུ་ནཱ ས་མཱ་དྷི་མ་ཡ་སི་ལཱ་ཡཾ སུ་ནི་སི་ཏེ་ན ས་བྦ་སོ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ནི་བྦ་ན་ཐོ ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ག་ཧ་ནོ. ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་བྷི་ར་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཏིཾ…པེ… ཛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༤. དྷ་མྨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱཏི ཀི་ཉྩི་པི དྷ་ནཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ སི་པྤུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀཱ’’ཏི. ག་མྦྷཱི་ར་ས་བྷཱ་ཝེཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ དཱུ་ར་ཏོ ག་ཧ་ན་ས་ཙྪ་ནྣ་ཝི་པུ་ལ་ཏ་ར་རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ, ཏ་དཱ ཧི་མ་པི་ཎྜ་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ཡཱུ་ར་ཡཱ་ནེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཙ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝེ.
བ་ཧུ་བྷེ་ར་ཝེཏི བ་ཧུ་བྷ་ཡཱ་ན་ཀེ. ཨ་ནི་ཉྫ་མཱ་ནེ་ནཱཏི ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཏི་སུ་ནྡ་རཾ ཝ་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ནཱ་མ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཝཾ ནི་ཙྩ་ལ་ཀཱ་ཡོ ནི་སི་ནྣོ ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ནྡ་ར་ཉྩ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་སཱི་ཏི ཝ་ད་ཏི.
ཨ་ཙྪེ་ར་རཱུ་པནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ. སེ་ཊྛ་པྤ་ཏྟི་ཡཱཏི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ.
‘‘ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་ཡོ་གཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ‘‘ཀ་སྨཱ བྷ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཏ་ད་ཉྙ་ཝི་སེ་སཱ་ཀ་ངྑཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རེ་ན་པི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཀ་ངྑཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་སཱུཏི རཱུ་པཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ. ཨ་སྶཱ་ད་རཱ་གོ ལོ་བྷོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ. སེ་ས་ཀི་ལེ་སཱ ཝཱ དི་ཊྛི་མཱ་ན་དོ་སཱ་ད་ཡོ. ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཝ་སྶི་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. པ་ཛ་པྤཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན. ནི་ར་ནྟཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ.
ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནོཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྶ ཧི ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝ ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ‘‘ས་བྦེ…པེ… ད་སྶ་ནོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ, ཏ་ཉྷི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༥. ཨི་ཏོཏི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་ག་ནྟྭཱཏི ཨ་བྷི་ག་ནྟྭཱ. ས་གྒེ ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཕ་ལེ་ན དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ར་མ་ཏི ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི.
མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. བྷི་ཀྑ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༦. ཝི་རཱུ་པཾ ག་ནྡྷཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝི་སྶོ, དུ་གྒ་ནྡྷོ. བཱ་ཧི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ. ཏཾ པ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཛ་ཧ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ངྑཱ་ཡ་ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་ངྑཱ, ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ཡཱ་ཏི ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. བྷི་ནྣ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་དྡ་སི་དྡྷི་མཱ་ཧ.
བྷི་ཀྑ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༧. པ་ཙྩེ་ཏཱིཏི པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ཏི ས་དྡ་ཧ་ཏི. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཏ་མ་ཏྠཾ ནི་ཀཱ་མེ་ནྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ཙྪ་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི’’ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེཏི ཨེ་ཏྠ སཱ་དྷུ-ས་དྡོ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཏྠོ, ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ཏྠོ་ཏི ‘‘ཨཱ་ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཐེ་ར་སྶ ཀི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀོ ན ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་གོ, ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ན སཱ་ཝ་ཛྫ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨ་ཉྙཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དི་ས་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ཕ་ལེ་ནེ་ཝ ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཝ་སོ, ཏ་སྨཱ དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེཏི དྭེ ཨ་ཏྠེ དྭེ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. ཁོ་མ་དུ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༨. ཨེ་ཝཾ་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝནྟི ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནི་མ་ནྟི་ཏེ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟེ. ཨ་ཕཱ་སུ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཾ. ས་བྷཱ་དྷ་མྨནྟི ས་བྷཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཙཱ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨཾ. ཨ་ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ས་ན་ཏོ ཨ་ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ. ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ལོ་ཀ་གྒ་ནཱ་ཡ་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ས་བྦ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ན ད་སྶེ་ཏི. ཡེ ས་བྦ་སོ སཾ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ཝ པ་ཎྜི་ཏེ ‘‘ས་ནྟོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ཁོ་མ་དུ་སྶ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སཱ་ར་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ-ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.