༩. སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༥. ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཧུ་ནི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧུ་ཏི. ས་པྤི་མ་དྷུ་པཱ་ཡ་སཱ་དཱི་ཧི ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧོ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ, སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་གྱཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. སུ་ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ་སྶཱཏི ནི་ཧཱི་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ན སུ་ཊྛུ ཝི་སོ་དྷི་ཏོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ‘‘མེ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཨ་ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དེ་མཱིཏི པ་དཾ. ཏཱ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་ས་དི་ས་མེ་ཝཱ་ཏི པེ་ཡྻཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་སི, ན ས་པྤི་ས་ངྑཱ་ར་ཊྛ་པ་ནཾ. ཧི་མ་པཱ་ཏ་སྶ ཙ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ་ནྟི ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ སུ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་བ་ལོ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱཏི ‘‘ནཱ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི ས་ཉྫཱ་ནི་ཏྭཱ.
ནཱི་ཙ་ཀེ་ས་ནྟནྟི ར་སྶ་ཀེ་ས་ནྟཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ སུ་དྡྷི་ཨ་ཏྠཱ སི་ཁཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟ་མ་ཏྟ་མྤི, སི་ཁཾ ཨ་དི་སྭཱ’’ཏི, ‘‘པ་ར་མ་ཧཾ་ས་པ་རི་ཀྑཱ་དི་ནཱ’’ཏི ཀེ་ཙི.
ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཛཱ་ཏི ཨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏནྟི སཱི་ལཱ་དི་བྷེ་དཾ ཙ་ར་ཎཾ. ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཀ་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. ཨ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཏ་མ་ཏྠནྟི ཏཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ. སཱ་ལཱ་དི་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ་ཝཱཏི སཱ་ལཱ་དི་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཊྛཱ་ཝ ཛཱ་ཏོ. སཱ་པཱ་ན་དོ་ཎི་ཨཱ་དི་ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཀ་ཊྛཱ ཛཱ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ན ཙ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི ཡ་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི ཛཱ་ཏོ་པི ཨ་གྒི་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཛཱ་ཏོ་པི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ན ན ཧོ་ཏི གུ་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སེ པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་མཱ’’ཏི. དྷི་ཏི་ཡཱ གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དྷི་ཏི་ཡཱཏི ཝཱི་རི་ཡེ་ན. ཏ་ཉྷི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནེ་ཧི ཏེ དྷཱ་རེ་ཏི. ཧི་རི་ཡཱ དོ་སེ ནི་སེ་དྷེ་ཏི, ས་མྨ་དེ་ཝ པཱ་པཱ་ནཾ ཛི་གུ་ཙྪ་ནེ ས་ཏི ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི. མོ་ན་དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤ་དྷ་མྨེ་ན. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཀོཏི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ, པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཝི་པྤ་ཀཱ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཀོ.
པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩེ་ན ནི་བྦཱ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ད་ནྟོ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་ད་མེ་ནཱཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏོ. ཝི་ད་ནྟི ཏེ་ཧི ས་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དཱ. མ་གྒ་ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟནྟི ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཾ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟནྟི ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནི་རོ་དྷ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཉྙོཏི ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ. ནི་ར་ཏྠ་ཀནྟི ཨ་ཕ་ལཾ ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་མ་ན་ཏོ, ཨཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛུ་ཧ་ཏི དེ་ཏི.
སུ་ཡི་ཊྛནྟི སུ་དཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་ལཱ་བྷེ་ན. སུ་ཧུ་ཏནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཡི་ཊྛནྟི སུ་ཊྛུ ས་མྨ་དེ་ཝ ཡི་ཊྛཾ སཱ་རེ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ མ་མ ཨི་དཾ དེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ. སུ་ཧུ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨུ་པ་ཧ་ཊ་མ་ཏྟེཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝ’’ནྟི ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་མ་ཏྟེ. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ་ཛ་མེ་ཝཱཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ཝེ་ཙི་ཏ་ཨོ་ཛ་མེ་ཝ. ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཁུ་མ་ཏྟཾ ག་ཏནྟི ཏཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ས་བྦ་སོ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་ནྟི ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨ་ནོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ པུ་རི་མཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. སཱ ཧི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་ག་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཝི་སུཾ ག་ཎྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི་པི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་མཱ་ཧ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ དེ་ཝཱ་ནཾ ཝི་ཡ ག་ཧ་ཎཱི ན ཏི་ཀྑཱ་ཏི དི་བྦོ་ཛ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. སུ་ཁུ་མཱ་པི ས་མཱ་ནཱ དི་བྦོ་ཛཱ ཏེ་ན པཱ་ཡ་སེ་ན མི་སྶི་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ སུ་ཁ་དཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘གོ་ཡཱུ་སེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་རི་བྷོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དེ་ཝཱ་ནཾ དུ་ཀྐ་རཾ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ, དི་བྦོ་ཛཱ་ཡ ག་རུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ན ཁྭཱ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྟེ་ཛི་ཏཱ ཏི་ཀྑ་ཏ་རཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ…པེ… པ་རི་ཎཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན སུ་དྡྷེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཎ་མ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཀ་ཏི་ཀེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི, ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟེ་ན ཛྷཱ་ནེ་ན ཝི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ནེ་ཝ.
‘‘ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ་ཏི ཨ་ཧ་རི་ཏེ’’ཏི. པཱ་ཏི་ས་ཏེ་པི པཱ་ཡ་སེ. ན ཨཱ་ལུ་ལ༹་ཏཱིཏི ན ཨཱ་ཝི་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ་ཝ ག་ཙྪེ་ཡྻ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་པི ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི, ཨ་ཉྙེ་སཾ ན དཱ་པེ་སི, ཀེ་ཝ་ལཾ པཱ་ཡ་སཾ ནཱ་སེ་སཱི’’ཏི དོ་མ་ན་སྶ་པྤ་ཏྟོ.
དཱ་རུ ས་མཱ་ད་ཧཱ་ནོཏི དཱ་རུ་ཧ་རི་དྡི དཱ་རུ་སྨིཾ ཏ་སྶ ད་ཧ་ནྟོ. ཡ་དཱིཏི་ཨཱ་དི དཱ་རུ་ཛྷཱ་པ་ན་སྶ བ་ཧི་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་སུ་དྡྷ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ. ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཱཏི ཏེ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ད་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཏོ ཚེ་ཀཱ པ་ཎྜི་ཏཱ. ཉཱ་ཎ་ཛོ་ཏིནྟི ཉཱ་ཎ་མ་ཡཾ ཛོ་ཏིཾ. ཛཱ་ལེ་མཱིཏི པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ཀ་རོ་མི. ནི་ཙྩཾ པ་ཛྫ་ལི་ཏ་གྒི ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀོ་བྷཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦ་སོ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཙྩ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི ཙ་རི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙ་རཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝ་ད་ཏི ཨཱ་ས་ནྣ་ཏཾ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ.
ཁཱ་རི་བྷཱ་རོཏི ཁཱ་རི་བྷཱ་ར་ས་དི་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོཏི ཀཱ་ཛེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ་ན ཝ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ. པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཕུ་སེ་ཏི བྷཱ་ར་སྶ ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཎ་མ་ནེ་ན. མཱ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་གྒ་ཎྷ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་ནི ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨི་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ག་རུ་ཏ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སཾ་སཱི་དེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོཏི ཡ་ཐཱ་པི བྷཱ་སུ་རོ ཨ་གྒི དྷཱུ་མེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ ཀོ་དྷེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛོ. ཉཱ་ཎ་གྒཱི་ཏི ཏ་སྶ ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོ. མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཝ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ. ཡ་ཐཱ ཉཱ་ཎེ ས་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ ས་ཏི ཉཱ་ཎ་མྤཱི་ཏི ཏེ་ན ཏཾ ནི་རོ་དྷི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི. ཡ་ཐཱ སུ་ཛཱ་ཡ ཝི་ནཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཡཱ་གོ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཝི་ནཱ ས་ཏྠུ དྷ་མྨ་ཡཱ་གོ ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཛོ་ཏི ཋི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝེ་དི, ཡཾ ཨ་གྒི་ཀུ་ཎྜཾ. ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་གྒི་ནོ ཏ་ཏྠ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ན་ཏོ. ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧཾ མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ.
དྷ་མྨོ ར་ཧ་དོཏི ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ལ་སི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་པ་ཀྑཱ་ལ་ན་ཏོ པ་ར་མ་གྒི་ནི་བྦུ་ཏཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ར་ཧ་དོ. ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་ཡ་ཝཱ་ལུ་ཀཱཏི ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཝཱ་ལུ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ. ཨཱ་ལུ་ལཱ༹ཏི ཨཱ་ཀུ་ལ་ཛཱ་ཏཱ. པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པ་ས་ཏྠོཏི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ པུ་ར་ཏོ སེ་ཊྛོ. སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟོ པཱ་སཾ་སོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ བྷི་ནྡ་ཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ས་བྦྷཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་གྒཱ་ན་ཊྛ་ངྒི་ཀོ སེ་ཊྛོ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༣).
ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་ཙྩ་སཾ་ཡ་མ་པ་དེ་ཧི ད་སྶི་ཏཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘དྷ་མྨོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. མ་གྒ་ས་ཙྩཾ ག་ཧི་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏྟཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཏོ. ཏཱ་ཡ ཧི ས་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ ཨི་ཏ་རེ ས་བྦེ་པི ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ་ཧ་ཊཾ པ་ཉྙཱ ཝི་ཙི་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཏོ. དྷ་མྨོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་དྷི ག་ཧི་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ དྭེ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༣; མ. ནི. ༣.༡༩༧; སཾ. ནི. ༥.༣༧༨) ས་མཱ་དྷི ‘‘དྷ་མྨོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩཾ ག་ཧི་ཏཾ ས་བྦེ་སཾ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ ཝཱ, ཝི་རཱ་གོ ཏེ་སཾ ཨ་གྒ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༠; ཨ. ནི. ༤.༣༤). ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ, ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི ཏཱ་སཾ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ནཱ་མ. མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ཏཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩཱ་དི་ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན མ་ཛ྄ཛྷེ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ནི་སྶི་ཏཱ. ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་གྒ་ཧ་ཎཾ ཧེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. སེ་ཊྛ་པྤ་ཏྟཱིཏི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི. ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོཏི ‘‘ས ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ མ་ཛ྄ཛྷེ ཏ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ, ‘‘ས དུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏེ་སཱུཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་སཾ ད-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ས-ཨི་ཏི སུ་ནྡ་རི་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ས ཏྭ’’ནྟི, སོ ཏྭ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨོ སཱ་རི་ཡོ པ་རི་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དྷ་མྨ་སཱ་རཱི. ཨ་ཐ ཝཱ དྷ་མྨེ་ཧི སཱ་རི་ཏ་ཝཱ་ཏི དྷ་མྨ་སཱ་རཱི, ཏེ་ཧི སཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.